BÀI PHÁT BIỂU TẠI CUỘC HỌP CÔNG KHAI CỦA HIỆP HỘI NEW YORK VỀ THÚC ĐẨY LỢI ÍCH CHO NGƯỜI KHIẾM THỊ TẠI WALDORF ASTORIA, NGÀY 29 THÁNG 3 NĂM 1906

Nếu quý vị thấy tôi cử động vụng về hay hành xử không được khéo léo, tôi xin giải thích rằng đây là lần đầu tiên trong đời tôi chủ trì một cuộc họp như thế này, và tôi cảm thấy công việc này không thuộc sở trường của mình. Tôi cứ tưởng mình có thể làm được bất cứ điều gì người khác làm được, nhưng tôi nhận ra rằng kinh nghiệm là cần thiết, và tôi thực sự thiếu hụt kinh nghiệm đó. Tôi không thấy mình duyên dáng và thoải mái như cần phải có để gây ấn tượng với khán giả. Tôi sẽ không giả vờ rằng mình biết cách điều hành một cuộc họp như thế này, và tôi chỉ xin nhận vị trí khiêm tốn của ban nhạc Essex.

Khoảng hai mươi lăm năm trước, có một buổi tụ họp lớn tại một thị trấn nhỏ ở New England. Tôi nhớ rõ tình huống đó vì có một chuyện đã xảy ra vào thời điểm ấy. Đó là một dịp trọng đại. Họ tập hợp lực lượng dân quân, các nhà hùng biện và mọi người từ khắp các thị trấn xung quanh. Đó quả là một dịp phi thường.

Tờ báo địa phương nhỏ bé đã thể hiện sự ngưỡng mộ hết mình và cố gắng hết sức từ đầu đến cuối. Tờ báo ca ngợi các nhà hùng biện, lực lượng dân quân, và tất cả các ban nhạc đến từ khắp nơi, tất cả đều được viết theo lối tường thuật báo chí chân chất của vùng quê, nhưng người viết lại cạn kiệt tính từ về cuối bài. Sau khi đã dùng hết kho từ ngữ ca tụng và tôn vinh, anh ta nhận ra mình vẫn còn sót lại một ban nhạc. Anh ta buộc phải nói gì đó về ban nhạc này, và anh ta đã viết: "Ban nhạc Essex đã làm những gì tốt nhất có thể."

Tôi chính là ban nhạc Essex trong dịp này, và tôi sẽ cố gắng hoàn thành nhiệm vụ tốt nhất bằng tất cả sự thiếu kinh nghiệm cùng thiện chí của mình. Tôi đã mang theo tất cả các tài liệu cần thiết để giới thiệu với quý vị về mục tiêu và dự định của cuộc họp này, cũng như của hiệp hội đã đứng ra tổ chức. Nhưng chúng quá đồ sộ. Tôi không thể nhồi nhét hết những số liệu thống kê đó vào đầu, nên đành phải bỏ cuộc. Tôi sẽ chỉ gói gọn khối lượng số liệu khổng lồ đó thành một vài sự kiện chính yếu. Có quá nhiều số liệu và con số đối với tôi. Tôi chưa bao giờ làm được gì với những con số, chưa bao giờ có năng khiếu về toán học, chưa bao giờ đạt được thành tựu gì trong những nỗ lực học tập gian nan đó, và ngày nay, phép toán duy nhất tôi biết là phép nhân, và ngay khi tôi đi xa hơn trong phép toán đó, ngay khi tôi chạm đến chín nhân bảy—

[Ông Clemens chìm vào suy tư một lúc. Ông đang cố gắng tính chín nhân bảy, nhưng đó là một nhiệm vụ bất khả thi, và ông quay sang St. Clair McKelway, người đang ngồi gần ông. Ông McKelway thì thầm câu trả lời, và diễn giả tiếp tục:]

Tôi có kết quả rồi. Là tám mươi tư. Chà, tôi có thể đi xa được đến thế với một chút ngập ngừng. Sau đó thì tôi chịu, không thể xoay xở nổi với số liệu nào cả.

“Hiệp hội này vì—”

[Ông Clemens lại rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Một lần nữa ông buộc phải quay sang hỏi ông McKelway.]

Ồ vâng, vì mục đích thúc đẩy lợi ích cho người khiếm thị. Cái tên dài quá. Nếu có thể, tôi sẽ viết ra cho quý vị mang về nhà mà nghiên cứu, nhưng tôi không biết cách đánh vần nó. Và ông Carnegie thì đang ở đâu đó dưới Virginia. Chà, dù sao thì mục tiêu của hiệp hội vừa mới được thành lập gần đây, thực tế là năm tháng trước, đang nằm trong tay những con người rất, rất năng nổ, thông minh và có năng lực, và họ chắc chắn sẽ thúc đẩy nó đến thành công, và càng chắc chắn hơn nếu quý vị dành cho họ một chút hỗ trợ từ túi tiền của mình.

Ý định, mục đích là tìm kiếm tất cả những người khiếm thị và tìm việc làm cho họ để họ có thể tự kiếm miếng ăn. Bây giờ, thật buồn thảm khi bị mù—cuộc sống tốt nhất cũng chỉ là ảm đạm, ảm đạm, nhưng nó có thể được cải thiện phần lớn bằng cách tìm cho những người khiếm thị tội nghiệp này một việc gì đó để làm bằng đôi tay của họ. Thời gian trôi qua nặng nề đến mức với họ không bao giờ là ngày hay đêm, mà lúc nào cũng là đêm, và khi họ phải ngồi với đôi tay khoanh lại, không có gì để làm cho vui hay để giải trí, hoặc để bận rộn tâm trí, thì cuộc sống lại càng ảm đạm và buồn thảm hơn.

Và rồi cái kiến thức rằng họ phải sống dựa vào sự bố thí, và thường là sự bố thí miễn cưỡng, sẽ khiến cuộc sống của họ được đổi mới nếu họ có thể có thứ gì đó để làm bằng đôi tay mình, giết thời gian và đồng thời kiếm miếng ăn, và biết được sự ngọt ngào của miếng cơm là kết quả từ chính lao động của đôi bàn tay mình. Họ cần niềm vui và sự phấn chấn đó. Đó là cách duy nhất quý vị có thể biến đêm thành ngày đối với họ, mang lại cho họ trái tim hạnh phúc, là thứ duy nhất quý vị có thể đặt vào chỗ của mặt trời ban phước. Quý vị có thể làm điều đó theo cách tôi đã nói.

Những người khiếm thị nói chung, những người từng nhìn thấy ánh sáng, đều biết cảm giác mất đi ánh sáng là như thế nào. Những người bị mù từ sau hai mươi tuổi—cuộc đời họ buồn thảm vô tận. Nhưng họ có thể được dạy cách sử dụng đôi tay và tự làm việc trong rất nhiều ngành nghề. Hiệp hội nơi khởi nguồn của dự án này ở Cambridge, Massachusetts, đã dạy người khiếm thị làm rất nhiều thứ. Họ làm tốt hơn hầu hết mọi người, và trung thực hơn những người có thị lực. Những món hàng họ làm ra rất dễ bán. Mọi người thích chúng. Và như vậy họ đang tự nuôi sống bản thân, và đó là một vấn đề đáng vui mừng, đáng vui mừng. Giờ đây họ trải qua thời gian không quá khó nhọc như trước đây nữa.

Điều hiệp hội này cần và muốn là 15.000 đô la. Các con số đã được ghi rõ, mục đích của số tiền này là gì, và không có sự tham ô nào ở đây, nếu không thì tôi đã không có mặt ở đây. Và họ hy vọng sẽ thuyết phục được số tiền đó từ túi quý vị, và quý vị sẽ thấy đính kèm trong chương trình một cơ hội, cái tờ trống nhỏ mà quý vị sẽ điền vào và hứa ủng hộ bao nhiêu tiền bây giờ, hoặc ngày mai, hoặc một lúc nào đó. Sau đó, còn một cơ hội khác thậm chí còn tốt hơn, đó là quý vị đăng ký đóng góp một khoản hàng năm.

Tôi đã phát minh ra khá nhiều thứ hữu ích trong đời mình, nhưng chưa bao giờ có thứ gì tốt hơn việc lấy tiền từ những người không muốn chia sẻ nó. Tất nhiên, đó luôn là vì những mục đích tốt đẹp. Kế hoạch là thế này: Khi quý vị yêu cầu một người đóng góp cho một mục đích cao cả và tốt đẹp, và quý vị nghĩ họ nên góp khoảng 1.000 đô la, thì rất có khả năng họ sẽ làm quý vị thất vọng. Cách tốt nhất để thuyết phục họ đóng góp một ngàn đô la đó là chia nhỏ nó ra và đóng góp, giả sử là một trăm đô la một năm, hoặc năm mươi, hoặc bất cứ số tiền nào có thể. Hãy để họ đóng góp mười hoặc hai mươi mỗi năm. Họ không cảm thấy gì cả, nhưng họ sẽ cảm thấy khi quý vị yêu cầu họ đóng góp một số tiền lớn. Khi đã quen, quý vị thà đóng góp còn hơn là đi vay tiền.

Tôi đã thử cách này trong trường hợp của Helen Keller. Ông Hutton đã viết thư cho tôi vào năm 1896 hoặc 1897 khi tôi đang ở London và nói: "Người quý ông vốn rất hào phóng trong việc chăm sóc Helen Keller đã qua đời mà không để lại di chúc chu cấp cho cô ấy, và bây giờ họ không biết phải làm gì." Họ đang đề nghị gây quỹ, và ông ấy nghĩ 50.000 đô la là đủ để cung cấp thu nhập 2.400 hoặc 2.500 đô la một năm để nuôi cô gái tuyệt vời đó và người giáo viên tuyệt vời của cô ấy, cô Sullivan, bây giờ là bà Macy. Tôi viết thư cho ông Hutton và nói: "Hãy cứ tiếp tục, hãy gây quỹ của ông đi. Nó sẽ chậm, nhưng nếu ông muốn công việc nhanh chóng, tôi đề xuất hệ thống này", hệ thống tôi vừa nói, là yêu cầu mọi người đóng góp số tiền này hay số tiền kia từ năm này qua năm khác và rút lui bất cứ khi nào họ muốn, và ông ấy sẽ thấy rằng sẽ chẳng có khó khăn gì, mọi người sẽ không cảm thấy gánh nặng của nó. Và ông ấy viết thư lại nói rằng ông ấy đã gây được 2.400 đô la một năm vô thời hạn bằng hệ thống đó chỉ trong một buổi chiều. Chúng ta muốn làm điều tương tự như vậy vào tối nay. Chúng tôi sẽ nhận bao nhiêu tấm séc tùy ý quý vị muốn cho. Quý vị có thể để lại khoản quyên góp của mình trong căn phòng lớn bên ngoài.

Tôi từng biết cảm giác bị mù là thế nào. Tôi sẽ không bao giờ quên trải nghiệm đó. Tôi đã từng bị mù như bất kỳ ai trong ba hoặc bốn giờ, và những đau khổ tôi phải chịu đựng cùng những rủi ro và tai nạn vẫn in hằn trong ký ức khiến niềm cảm thông của tôi dâng trào khi tôi thấu hiểu cho người khiếm thị và tôi sẽ luôn cảm thấy như vậy. Tôi từng đi đến Heidelberg trong một chuyến du ngoạn. Tôi có dẫn theo một mục sư, Mục sư Joseph Twichell, ở Hartford, người vẫn còn sống dù đã trải qua chuyện đó. Tôi luôn đi du lịch cùng các mục sư khi có thể. Điều đó tốt hơn cho họ, tốt hơn cho tôi. Và bất kỳ nhà thuyết giáo nào đi cùng tôi trong thời tiết bão bùng mà không có cột thu lôi đều là người tốt. Mục sư Twichell là một trong những người tràn đầy kiên nhẫn và sức chịu đựng, hai thành phần tốt cho một người đi cùng tôi, nên chúng tôi rất hòa hợp với nhau. Ở thị trấn cổ đó, họ không thay đổi một ngôi nhà nào hay xây thêm ngôi nhà nào trong suốt 1.500 năm. Chúng tôi đến quán trọ và họ xếp Twichell và tôi vào một phòng ngủ khổng lồ, lớn nhất tôi từng thấy hoặc nghe nói đến. Nó rộng bằng căn phòng này vậy.

Tôi không để ý nhiều đến nơi đó. Tôi thực sự không định hình được phương hướng. Tôi nhận thấy Twichell có một chiếc giường kiểu Đức rộng khoảng hai foot, loại giường mà anh phải nằm ở mép vì không đủ chỗ để nằm ngửa, và anh ấy ở tuốt phương nam trong căn phòng lớn đó, còn tôi ở tuốt phương bắc ở đầu bên kia, với một sa mạc Sahara ở giữa.

Chúng tôi đi ngủ. Twichell ngủ thiếp đi, nhưng đó là vì lương tâm anh ấy thanh thản nên dễ ngủ. Tôi thì không ngủ được. Đó là một trong những đêm mùa hè đáng yêu đến tra tấn khi quý vị nghe thấy đủ thứ tiếng động thi thoảng vang lên. Một con chuột ở tận phía tây nam. Quý vị ném đồ vật vào con chuột. Điều đó lại khuyến khích con chuột. Nhưng tôi không thể chịu nổi, và vào khoảng hai giờ sáng, tôi dậy và nghĩ mình sẽ bỏ cuộc rồi ra quảng trường, nơi có một trong những đài phun nước róc rách đó, ngồi trên bờ và mơ mộng, đầy lãng mạn.

Tôi ra khỏi giường, lẽ ra tôi nên thắp một ngọn nến, nhưng tôi không nghĩ đến điều đó cho đến khi đã quá muộn. Đó là nơi tối tăm nhất từng có. Chưa bao giờ có bóng tối nào dày đặc hơn thế. Nó cứ như những tảng bánh vậy.

Tôi nghĩ rằng trước khi mặc quần áo, tôi sẽ gom quần áo lại. Tôi quờ quạng trong bóng tối và tìm thấy mọi thứ chất đống trên sàn ngoại trừ một chiếc tất. Tôi không thể tìm ra dấu vết của chiếc tất đó. Lẽ ra tôi đã có thể nghĩ rằng có lẽ nó nằm trong đống đồ giặt. Nhưng tôi không nghĩ đến điều đó. Tôi bò lê trên tay và đầu gối để thám hiểm. Một lát sau tôi nghĩ: "Mình sẽ chẳng bao giờ tìm thấy nó; mình sẽ quay lại giường thôi." Đó là những gì tôi cố gắng làm trong ba giờ tiếp theo. Tôi đã mất phương hướng của cái giường đó. Tôi cứ đi sai hướng suốt. Rồi dần dần, tôi va phải một cái ghế và điều đó làm tôi phấn chấn hơn.

Theo như tôi nhớ lại thì chỉ có một cái ghế ở đây, ở kia và đằng kia, năm sáu cái gì đó rải rác khắp khu vực này, và tôi nghĩ có lẽ sau khi tìm thấy cái ghế đó, tôi có thể tìm thấy cái tiếp theo. Vâng, tôi đã tìm thấy. Và tôi tìm thấy cái nữa, cái nữa và cái nữa. Tôi cứ bò quanh trên tay và đầu gối, va phải những cái ghế đó một cách bất ngờ, và cuối cùng khi tôi đập vào một cái ghế khác, tôi suýt mất bình tĩnh. Và tôi đứng dậy, ăn mặc như hiện tại, không phải để trình diễn trước công chúng, ngay trước một chiếc gương cao mười lăm hoặc mười sáu feet.

Tôi đã không để ý đến chiếc gương; không biết nó ở đó. Và khi thấy mình trong gương, tôi hoảng hồn. Tôi không cho phép bất kỳ con ma nào cắn mình, nên tôi cầm một cái ghế và đập vào nó. Tan tành thành triệu mảnh. Sau đó tôi suy ngẫm lại. Tôi luôn làm như vậy, và điều đó chẳng có ích lợi gì trừ khi một người đã có nhiều kinh nghiệm theo cách đó và có sự phán đoán sáng suốt. Và tôi đã có sự phán đoán, và tôi sẽ phải trả tiền cho chiếc gương đó nếu tôi không nhớ ra mà nói rằng Twichell là người đã làm vỡ nó.

Sau đó tôi xuống, bò bằng tay và đầu gối và tiếp tục một cuộc thám hiểm khác.

Theo như tôi nhớ thì có sáu cái ghế trong cái Oklahoma đó, và một cái bàn, một cái bàn to đùng nặng nề, không phải là cái bàn tốt để đập đầu vào khi đang lao điên cuồng. Theo thời gian, tôi va phải ba mươi lăm cái ghế và đủ số bàn để chất đầy phòng ăn ngoài kia. Đó là một bệnh viện cho đồ nội thất hư hỏng, và nó còn tệ hại hơn khi tôi xong việc với nó. Tôi cứ đi mãi, đi mãi, và cuối cùng đến một nơi tôi có thể lần mò lên, và có một cái kệ. Tôi biết cái đó không nằm ở giữa phòng. Cho đến lúc đó, tôi cứ sợ mình đã đi ra khỏi thành phố rồi.

Tôi rất cẩn thận và lần mò dọc theo cái kệ đó, và có một bình nước cao khoảng một foot, và nó nằm ở đầu giường của Twichell, nhưng tôi không biết. Tôi cảm thấy cái bình đó đang nghiêng và tôi chộp lấy nó, nhưng chẳng ích gì và nó đổ ụp ngay vào mặt Twichell và suýt dìm chết anh ấy. Nhưng nó làm anh ấy tỉnh giấc. Tôi rất biết ơn khi có bạn đồng hành dù ở hoàn cảnh nào. Anh ấy bật diêm, và tôi đây này, ở tuốt phương nam trong khi đáng lẽ phải quay lại phương bắc đằng kia. Giường của tôi khuất tầm nhìn vì nó quá xa. Cần phải có kính thiên văn mới tìm thấy nó. Twichell an ủi tôi và tôi lau rửa cho anh ấy rồi chúng tôi trở nên hòa đồng.

Nhưng đêm đó không hề lãng phí. Tôi có đeo máy đếm bước chân trên chân. Twichell và tôi đang trong một cuộc thi đếm bước chân. Twichell có đôi chân dài hơn tôi. Cách duy nhất tôi có thể theo kịp là đeo máy đếm bước chân đi ngủ. Tôi luôn mộng du, và trong dịp này, tôi đã đi hơn anh ấy mười sáu dặm. Suy cho cùng, tôi chưa bao giờ tìm thấy chiếc tất đó. Tôi chưa bao giờ nhìn thấy nó kể từ ngày đó đến nay. Nhưng cuộc phiêu lưu đó đã dạy tôi thế nào là bị mù. Đó là một trong những dịp nghiêm túc nhất trong cả cuộc đời tôi, nhưng tôi không bao giờ có thể kể về nó mà không có ai đó nghĩ rằng chuyện đó không nghiêm túc. Quý vị hãy thử xem và sẽ thấy việc bị mù như những người khiếm thị và như tôi đêm đó nghiêm trọng đến mức nào.

[Ông Clemens đọc một vài lá thư xin lỗi vắng mặt. Sau đó ông giới thiệu Joseph H. Choate và nói:]

Bây giờ là đặc ân của tôi khi được giới thiệu với quý vị ông Choate. Tôi thực sự không cần phải giới thiệu ông ấy. Tôi không cần phải ca ngợi hay tâng bốc ông ấy. Tôi có thể nói một cách chân thực rằng trong bốn mươi bảy năm tôi quen biết thân thiết với ông ấy, ông ấy luôn là người đàn ông đẹp trai nhất mà nước Mỹ từng sản sinh ra. Và tôi hy vọng và tin rằng ông ấy sẽ giữ vững danh hiệu đó thêm bốn mươi lăm năm nữa. Ông ấy đã phục vụ đất nước một cách tài năng, trung thành và xuất sắc. Ông ấy đứng ở vị trí đỉnh cao, ở ngay trên đỉnh cao trong sự kính trọng và quý mến của đồng bào mình, và nếu tôi có thể nói một lời để nâng ông ấy cao hơn nữa trong sự kính trọng và yêu mến của đồng bào, tôi sẽ nói lời đó cho dù nó có đúng hay không.