[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: BÀI PHÁT BIỂU ĐƯỢC TRÌNH BÀY VÀO NGÀY 23 THÁNG 9 NĂM 1907

Trung tướng Thống đốc Ellyson của bang Virginia, khi giới thiệu ông Clemens, đã phát biểu rằng:

“Người dân đã tề tựu nơi đây để bày tỏ lòng thành kính và niềm tri ân sâu sắc đối với người đã đóng góp vô cùng to lớn cho sự tiến bộ của thế giới và hạnh phúc của nhân loại.” Khi ông Clemens bước lên bục, những tràng pháo tay vang lên ngày một dồn dập, cho đến khi ông giơ tay ra hiệu để giữ trật tự. Đó là một sự đón nhận nồng nhiệt tột bậc, và phải mất gần một phút sau khi tiếng vỗ tay lắng xuống thì ông mới có thể bắt đầu nói. Ông định nói một lần, nhưng khi khán giả nhận ra niềm xúc động của ông, họ lại một lần nữa hào hứng vỗ tay vang dội.

THƯA QUÝ ÔNG VÀ QUÝ BÀ,—Tôi cũng chỉ là một con người bằng xương bằng thịt, và khi quý vị dành cho tôi một sự đón nhận nồng nhiệt đến thế, tôi buộc phải chờ đợi một chút để lấy lại giọng nói của mình. Khi quý vị tác động đến lý trí của tôi, tôi không hề cảm nhận được gì; nhưng khi quý vị chạm đến trái tim tôi, tôi thực sự cảm động.

Chúng ta có mặt ở đây để kỷ niệm một trong những sự kiện vĩ đại nhất của lịch sử nước Mỹ, và không chỉ trong lịch sử nước Mỹ, mà còn trong lịch sử toàn nhân loại.

Quả thực đó chính là việc áp dụng hơi nước vào thực tế của Robert Fulton.

Đó là một sự kiện mang tầm vóc thế giới—những sự kiện như vậy vốn không nhiều. Đương nhiên, đó là một sự kiện đặc mang bản sắc Mỹ, nhưng sức ảnh hưởng của nó lại vô cùng rộng lớn. Chúng ta nên coi ngày hôm nay là một ngày lễ trọng đại của nước Mỹ. Chúng ta không có nhiều ngày lễ hoàn toàn mang tính chất Mỹ. Chúng ta có Ngày Độc Lập mùng Bốn tháng Bảy, mà chúng ta vẫn xem là một ngày lễ của nước Mỹ, nhưng thực chất không phải vậy. Tôi đang chờ đợi một ý kiến phản đối. Tất cả những nỗ lực vĩ đại dẫn đến Ngày Độc Lập không phải do người Mỹ thực hiện, mà là bởi những cư dân gốc Anh sinh sống tại châu Mỹ, những thần dân của Quốc vương Anh.

Họ đã tham gia mọi trận chiến, họ đã đổ và vương vãi tất cả máu xương để giành lấy cho chúng ta những quyền tự do vô giá được ghi nhận trong Bản Tuyên ngôn Độc lập; nhưng họ không phải là người Mỹ. Họ đã ký vào Bản Tuyên ngôn Độc lập; không hề có tên của một người Mỹ nào được ký vào văn bản đó cả. Chưa từng có một người Mỹ nào giống như quý vị và tôi cho đến tận sau cuộc Cách mạng, khi mọi giao tranh đã ngã ngũ và tự do được đảm bảo, sau khi Hiến pháp được thông qua, và nền độc lập của nước Mỹ được tất cả các cường quốc công nhận.

Dù chúng ta tôn kính Ngày Độc Lập—và mong rằng chúng ta sẽ luôn tôn kính nó, cùng với những quyền tự do mà nó mang lại cho chúng ta—thì đó vẫn không phải là một sự kiện thuần Mỹ, một ngày lễ lớn của nước Mỹ.

Chính một người Mỹ là người đã ứng dụng thành công hơi nước đó. Những sự kiện tầm cỡ thế giới không có nhiều, và chúng ta đã chiếm trọn phần xứng đáng của mình. Điện báo, điện thoại, và việc ứng dụng hơi nước vào hàng hải—đó đều là những sự kiện vĩ đại mang dấu ấn Mỹ.

Hôm nay, tôi đã được yêu cầu, hoặc tự tôi yêu cầu bản thân mình, không chỉ cung cấp cho quý vị những thông tin, mà còn để gợi nhắc quý vị về những sự việc, và để giới thiệu một trong những nhân vật được tôn vinh của quốc gia.

Đô đốc Harrington ngồi đây sẽ kể cho quý vị nghe tất cả những gì tôi chưa nói tới. Tôi sẽ kể hết những gì mình biết, rồi ông ấy sẽ tiếp lời bằng những mẩu chuyện vụn vặt và sót lại mà ông ấy tìm được, để kể cho quý vị nghe những gì ông ấy biết.

Chắc hẳn quý vị đã nghe rất nhiều điều về Robert Fulton và những ảnh hưởng bắt nguồn từ phát minh của ông, nhưng con tàu hơi nước nhỏ bé ấy lại đang chịu cảnh bị lãng quên.

Có lẽ quý vị không biết nhiều về con tàu đó. Đó là con tàu hơi nước quan trọng nhất trên thế giới. Tôi đã có mặt ở đó và tận mắt chứng kiến. Đô đốc Harrington cũng có mặt vào thời điểm đó. Quý vị đừng lấy làm ngạc nhiên, vì trông ông ấy không già đến thế đâu. Con tàu nhỏ bé ấy thật thú vị về mọi mặt. Kích thước của nó. Con tàu dài khoảng một [quay sang hỏi Đô đốc], ông ấy bảo là mười bộ. Chiều rộng của con tàu đó [quay sang hỏi Đô đốc], hai trăm bộ. Quý vị thấy đấy, chi tiết đầu tiên và quan trọng nhất là chiều dài, tiếp theo là chiều rộng, rồi đến chiều sâu; chiều sâu của con tàu đó là [lại quay sang hỏi]—Đô đốc bảo đó là một chiếc thuyền phẳng. Sau đó là trọng tải của nó—quý vị chẳng thể biết gì về một con tàu cho đến khi biết thêm hai điều nữa: tốc độ và trọng tải của nó. Chúng ta biết tốc độ mà nó đạt được. Nó chạy được bốn dặm—và đôi khi là năm dặm. Chính trong chuyến hải trình đầu tiên của nó, vào ngày 11 tháng 8 năm 1807, nó đã thực hiện chuyến hải trình đầu tiên, khi nó đi từ [quay sang hỏi Đô đốc] Thành phố Jersey—đến Chicago. Đúng thế đấy. Nó đi qua ngả Albany. Bây giờ đến trọng tải của con tàu đó. Trọng tải của một con tàu nghĩa là lượng nước bị rẽ ra; sự rẽ nước nghĩa là lượng nước mà một chiếc tàu có thể hất sang một bên trong một ngày. Trọng tải của một con người được ước tính bằng lượng rượu whisky mà người đó có thể tiêu thụ trong một ngày.

Robert Fulton đã đặt tên cho con tàu ‘Clermont’ để vinh danh người vợ mới cưới của mình, à nhầm, Clermont là tên của quận lỵ.

Tôi cảm thấy ngạc nhiên khi quý vị bất ngờ vì tôi biết nhiều đến thế. Trong phần chào mừng Đô đốc Harrington, tôi sẽ không dành cho ông ấy những lời ca tụng đâu. Những lời tán dương luôn khiến một người cảm thấy lúng túng. Quý vị chẳng biết phải nói gì cả. Nó không mang lại cho quý vị chút cảm hứng ngôn từ nào. Chẳng có gì quý vị có thể thốt lên để đáp lại một lời khen ngợi cả. Bản thân tôi cũng đã từng nhận được vô số lời tán dương, và chúng luôn làm tôi ngượng ngùng—tôi lúc nào cũng có cảm giác rằng họ vẫn chưa khen đủ.

Đô đốc và tôi từng nắm giữ các chức vụ công quyền, và đã gắn bó mật thiết với nhau như những người bạn từ thời Pocahontas. Vụ việc Pocahontas cứu mạng Smith khỏi cây gậy của cha nàng, tù trưởng Powhatan, vốn là do Đô đốc và tôi dựng lên để quảng bá cho Jamestown.

Vào thời điểm đó, Đô đốc và tôi không có được những phương tiện quảng cáo thuận lợi như quý vị ngày nay.

Tôi đã quen biết Đô đốc Harrington trong đủ mọi hoàn cảnh—khi làm công vụ, trên bục diễn thuyết, và thỉnh thoảng là cả trong đội lao dịch khổ sai—nhưng đó chỉ là một sự nhầm lẫn. Một trường hợp nhầm lẫn nhận dạng. Tôi nghĩ việc kể lại lịch sử công tác của Đô đốc Harrington là hoàn toàn không cần thiết. Quý vị thừa biết rằng nó đã được ghi chép trong sử sách. Tôi có mặt ở đây không phải để kể cho quý vị nghe về đời tư công khai của ông ấy, mà là để phơi bày đời tư thầm kín của ông ấy.

Tôi cũng có chút ít máu thi sĩ trong người. Khi nhà thơ đại văn hào Tennyson qua đời, và tôi nhận thấy chiếc ghế đó đang bỏ trống, tôi đã cố gắng ứng cử vào vị trí ấy—nhưng tôi không đạt được. Bất kỳ ai cũng có thể viết câu đầu tiên của một bài thơ, nhưng việc làm cho câu thứ hai vần với câu đầu lại là một thử thách vô cùng khó khăn. Khi tôi ở tuốt dưới nước Australia, có hai thị trấn tên là Johnswood và Par-am. Tôi đã làm nên câu thơ vần này:

“Người dân thị trấn Johnswood thật ngoan đạo và hiền lương;

Còn dân chúng ở Par-am thì chẳng màng gì đến mọT—.”

Tôi không muốn ca tụng Đô đốc Harrington làm gì, nhưng chừng nào những con người như ông ấy còn cống hiến cuộc đời mình cho công ích thì uy tín của đất nước này sẽ không bao giờ mai một. Tôi xin khẳng định rằng chính những phẩm chất cao quý ấy, những thành tựu đạo đức và trí tuệ tương đồng, cùng sự nhã nhặn trong phong thái, cách hành xử, lối quan sát và biểu đạt đã khiến Đô đốc Harrington bị nhầm là tôi—và bản thân tôi cũng từng bị nhầm là ông ấy.

Một lời khen ngợi lẫn nhau thì không thể đi xa hơn thế được nữa, và giờ đây tôi có vinh dự và đặc quyền được giới thiệu với quý vị Đô đốc Harrington.