Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1834 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cxcviii. Mùa Hè Ở Thụy Sĩ

❊ ❊ ❊

Lễ kỷ niệm của Nữ hoàng diễn ra—ngày 22 tháng 6 năm 1897, chính là ngày được chọn để kỷ niệm sáu mươi năm trị vì. Clemens đã được yêu cầu viết về sự kiện này cho các tờ báo Mỹ, và ông đã thực hiện theo ý tưởng riêng của mình, minh họa một phần tư liệu bằng những bức tranh do chính ông chọn. Những bức ảnh này được chọn từ nhiều tạp chí thời trang khác nhau, cho phép ông chọn bất kỳ kiểu hoàng tử, công chúa hay nhân vật hoàng gia nào mà ông nghĩ là phù hợp với mô tả của mình mà không bị trí tưởng tượng gò bó. Bên dưới bức chân dung Henry V. (một nhân vật ăn mặc rất chỉnh tề với mũ chóp cao và áo khoác ngoài), ông viết:

Trong nguyên tác, nhà Vua có đội vương miện. Đó không phải là thứ mà một vị Vua nên đội khi đã về nhà giải quyết công việc. Ông ấy nên mặc thứ gì đó tiện để thu thuế mới phải. Các bạn sẽ thấy bức chân dung này của Henry V. thật năng nổ, đầy cảm xúc và tràn trề sự cao quý. Tôi đã mô tả ông đang nhìn ra chiến trường Agincourt và đang suy tính xem nên bắt đầu từ đâu.

Bài tường thuật của Mark Twain về Lễ kỷ niệm có lẽ đã làm hài lòng hầu hết độc giả; nhưng James Tufts, khi đó là tổng biên tập tờ San Francisco Examiner, có một nhân viên người Anh khá thực tế, người sau khi đọc xong bài báo đã nói:

“Này, Jim Tufts, tôi hy vọng là ông hài lòng với cái điện tín đó của Mark Twain.”

“Ồ, có chứ,” Tufts nói; “ông không hài lòng sao?”

“Tôi thì không. Hãy cứ nhìn cách ông ấy nói về số lượng binh lính đi. Ông ấy bảo: ‘Tôi chưa từng thấy nhiều lính ở đâu ngoài sân khấu nhà hát cả.’ Chà, Tufts này, ông không biết là lính trên sân khấu chỉ là mấy gã lính cũ cứ đi vòng quanh mãi sao? Quân đội lớn nhất từng được đưa lên sân khấu cũng chẳng quá một trăm người.”

Họ quyết định dọn khỏi ngôi nhà ở Tedworth Square và đến Thụy Sĩ vào mùa hè. Bà Crane và con gái của Charles Langdon là Julia đã tham gia cùng họ vào đầu tháng 7, và vài ngày sau họ lên đường đến Thụy Sĩ. Ngay trước khi rời đi, Clemens nhận được một lời đề nghị từ Pond với số tiền năm mươi nghìn đô la cho một trăm hai mươi lăm đêm diễn thuyết tại Mỹ. Đó là một sự cám dỗ quá lớn không thể từ chối ngay lập tức, và họ đã đem ra cân nhắc. Clemens sẵn lòng chấp nhận, nhưng bà Clemens phản đối kế hoạch này. Bà cho rằng sức khỏe của ông không còn đủ để đi lại liên tục. Bà tin rằng nếu tiếp tục thắt lưng buộc bụng, họ sẽ có thể giải quyết vấn đề của mình mà không cần đến số tiền này. Cuối cùng, lời đề nghị đã bị từ chối.

Họ đi đến Thụy Sĩ qua ngả Hà Lan và Đức, điểm đến chung là Lucerne. Tuy nhiên, họ không ở lại đó. Họ tìm thấy một ngôi làng nhỏ xinh xắn ở phía trên hồ—Weggis, dưới chân núi Rigi—nơi họ sắp xếp thuê chỗ ở cho mùa hè tại Villa Buhlegg với mức giá thực sự rất phải chăng. Weggis là một nơi tuyệt đẹp, nhìn qua làn nước xanh biếc về phía núi Pilatus, dọc bờ hồ là những ngôi làng trắng xóa điểm xuyết. Ngay bên mép nước, chỉ cách ngôi nhà nhỏ vài mét—vì miễn cưỡng lắm mới gọi là biệt thự—có một khoảng sân nhỏ, và một chiếc ghế dài dưới tán cây lớn, một nơi yên tĩnh mà Clemens thường ngồi để nghỉ ngơi và hút thuốc. Thực tế đó đến nay vẫn được ghi nhớ và lưu lại. Một tấm bia nhỏ có khắc dòng chữ “Mark Twain Ruhe.” Xa hơn dọc theo bờ hồ, ông phát hiện một ngôi nhà tranh màu trắng gọn gàng, nơi một vài người lao động tử tế đã đồng ý cho ông thuê một căn phòng tầng trên để làm phòng làm việc. Đó là một căn phòng đầy nắng với những ô cửa sổ nhìn ra hồ, và ông làm việc ở đó rất chăm chỉ. Ông viết cho Twichell:

Đây là nơi quyến rũ nhất mà chúng tôi từng sống để nghỉ ngơi và thư giãn, với phong cảnh tuyệt vời, vẻ đẹp của nó liên tục thay đổi từ phép màu này sang phép màu khác, nhưng không bao giờ cạn kiệt những bất ngờ mới mẻ và những phát kiến lạ lùng. Nếu có thể, chúng tôi sẽ luôn đến đây vào những mùa hè.

Ông cho biết những người khác đã leo lên núi Rigi, và ông hy vọng một ngày nào đó Twichell sẽ đến và leo cùng ông. Họ đã từng cùng nhau leo ngọn núi đó trong chuyến phiêu lãng mùa hè mười chín năm trước.

Ông tràn đầy nhiệt huyết với công việc của mình. Ông viết cho F. H. Skrine ở London rằng ông có bốn hoặc năm cuốn sách đang viết cùng lúc, và cuốn sổ tay của ông chứa hai hoặc ba trang chỉ toàn tiêu đề những câu chuyện mà ông định viết.

Nhưng trong số những cuốn sách được bắt đầu vào mùa hè đó tại Weggis, dường như chẳng có cuốn nào hoàn thành. Hiện vẫn còn một bản thảo dày cộm, viết dở về Tom và Huck, mà phần lớn chắc chắn được viết vào thời điểm này, và có cả câu chuyện đã được nhắc đến, câu chuyện “giấc mơ”; và một câu chuyện khác với cốt truyện tâm lý và tội phạm phức tạp; lại còn một câu chuyện nữa với cái tên rực lửa “Hell-Fire Hotchkiss”—một câu chuyện về cuộc sống ở Hannibal—và một vài truyện ngắn khác. Dường như vào thời điểm này, Clemens không còn cảm hứng với văn chương hư cấu. Có lẽ cuốn sách du ký dài hơi đã làm thui chột khả năng sáng tạo của ông. Ông nhận ra rằng những dự án văn học này đều đi vào ngõ cụt, và lần lượt, ông bỏ dở từng cái một. Việc các bản in thử của cuốn sách lớn liên tục được gửi đến cũng có thể đã gây ảnh hưởng đến khả năng sáng tạo của ông.

Như thói quen, Clemens làm quen với một số cư dân bản địa và thích trò chuyện với họ về công việc và những chuyện thường nhật. Họ thường rất tự hào và vui vẻ đón nhận sự quan tâm này, nhanh chóng nhận ra sự hài hước trong những lời nhận xét của ông.

Nhưng có một người thợ đồng hồ già—một 'Uhrmacher'—vẫn giữ thái độ thờ ơ. Ông ta chỉ trả lời bằng những từ ngữ ủ rũ, cộc lốc và không bao giờ mỉm cười. Cuối cùng, Clemens mang một chiếc đồng hồ rẻ tiền nhất đến để sửa.

“Hãy thật cẩn thận với chiếc đồng hồ này nhé,” ông nói. “Nó là một chiếc đồng hồ tốt đấy.”

Ông già chỉ trừng mắt nhìn ông.

“Nó không phải là một chiếc đồng hồ có giá trị. Nó là một chiếc đồng hồ vô giá trị.”

“Nhưng tôi đã trả sáu franc cho nó ở Paris đấy.”

“Dù vậy, nó vẫn là một chiếc đồng hồ rẻ tiền,” câu trả lời không chút mỉm cười. Kẻ chinh phục nào rồi cũng có lúc nếm mùi thất bại.

Điều này gợi nhớ đến một trường hợp khác, dù ở một khía cạnh khác. Trong một chuyến đi đến Mỹ, ông đang ngồi trên ghế trên boong tàu thì hai cô bé dừng lại trước mặt ông. Một trong hai cô bé ngập ngừng hỏi:

“Chú có phải là ông Mark Twain không ạ?”

“Ồ, phải rồi cháu, người ta gọi chú như vậy đấy.”

“Chú có thể làm ơn nói điều gì đó hài hước được không ạ?”

Và dù cố hết sức, ông cũng không thể nói ra lời hài hước được yêu cầu đó.

Trong một lá thư gửi cho Twichell vào mùa hè đó, Clemens viết về sự xuất hiện của các ca sĩ Jubilee người da màu ở đó, những người mà ông luôn yêu mến, và về niềm vui sướng lớn lao mà họ mang lại cho ông.

Chúng tôi đi xuống khách sạn trong làng và mua vé, rồi bước vào quán bia, nơi một đám đông đàn ông và phụ nữ Đức và Thụy Sĩ đang ngồi tụ tập quanh các bàn với những cốc bia đặt trước mặt—những con người khép kín và khó lay chuyển—một khán giả thờ ơ, thiếu hiểu biết và gây nản lòng—và ở phía cuối phòng, các ca sĩ Jubilee ngồi thành hàng. Các ca sĩ đứng dậy—tiếng trò chuyện và tiếng lanh canh của ly tách vẫn tiếp tục. Sau đó, phía trên những âm thanh trần tục thông thường đó, một trong những hợp âm phong phú trỗi dậy và vang lên, mà bí mật tạo nên nó chỉ các ca sĩ Jubilee mới có, và một phép màu đã bao trùm lấy căn phòng. Thật tuyệt vời khi thấy những khuôn mặt bừng sáng với sự ngạc nhiên và thích thú. Không ai còn thờ ơ nữa; và khi các ca sĩ kết thúc, họ đã hoàn toàn chinh phục được khán giả. Đó là một chiến thắng. Nó làm tôi nhớ đến Lancelot mặc giáp của Sir Kay, làm kinh ngạc những hiệp sĩ tự mãn, những kẻ cứ ngỡ mình đã bắt nạt được một đối thủ yếu. Các ca sĩ Jubilee đã hát rất nhiều bài. Việc rèn luyện gian khổ và cần mẫn không hề làm giảm đi hay khiến âm nhạc của họ trở nên giả tạo, mà trái lại—khiến tôi ngạc nhiên—nó đã củng cố mạnh mẽ sự hùng hồn và vẻ đẹp của âm nhạc đó. Ngay từ lúc ban đầu—theo suy nghĩ của tôi—âm nhạc của họ đã làm cho mọi loại nhạc thanh nhạc khác trở nên rẻ tiền; và quan niệm sớm sủa đó giờ đây càng được nhấn mạnh. Đối với tôi, nó hoàn toàn đẹp đẽ; và nó lay động tôi nhiều hơn bất kỳ loại nhạc nào khác. Tôi nghĩ rằng trong các ca sĩ Jubilee và những bài hát của họ, nước Mỹ đã tạo ra bông hoa hoàn mỹ nhất của thời đại; và tôi ước gì nó là một sản phẩm ngoại quốc, để rồi nước Mỹ sẽ tôn thờ nó, vung tiền cho nó và phát cuồng vì nó một cách đúng nghĩa.

Còn các quốc gia này thì khác: họ sẽ làm tất cả những điều đó nếu nó là sản phẩm bản địa. Đúng là họ ca ngợi Chúa, nhưng đó chỉ là hình thức, chẳng có gì chân thành trong đó cả; họ không bao giờ mở lòng trọn vẹn với bất kỳ người nước ngoài nào.

Khi ngày giỗ đầu của Susy đến gần, sự căng thẳng trở nên rất lớn. Một nỗi buồn bao trùm lên gia đình, một bóng đen của sự kìm nén. Vào sáng ngày 18, Clemens dậy sớm đi đến phòng làm việc. Một lát sau, bà Clemens đội mũ, quàng khăn, cầm theo một chiếc túi nhỏ rồi rời khỏi nhà. Những người khác nhìn thấy bà đi về phía bến tàu, nhưng không ai hỏi xem bà định đi đâu. Họ đoán rằng bà sẽ lên con tàu nhỏ thường ghé qua các điểm dọc theo bờ hồ. Quả thực, bà đã làm như vậy, mà không có kế hoạch cụ thể nào về việc mình sẽ xuống ở đâu. Một trong những điểm dừng chân có vẻ yên tĩnh và mời gọi, bà lên bờ ở đó, thuê một căn phòng tĩnh lặng tại một nhà trọ nhỏ và dành cả ngày để đọc những lá thư của Susy. Đến tối bà mới trở về, và chồng bà, cô đơn và lo lắng, đang đợi bà ở bến tàu. Ông đã dành cả ngày để viết bài thơ tuyệt đẹp “In Memoriam,” một khúc ca cao cả, dịu dàng, tựa như một bài điệu ai—du dương, êm ái, mặc dù hình thức không theo khuôn mẫu.—[Hiện đã được đưa vào Tuyển tập Đồng bộ.]

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.