Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1834 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Mùa Đông Thứ Hai Ở Vienna

❊ ❊ ❊

Gia đình Clemens không quay lại khách sạn Metropole vào mùa đông ấy, mà chuyển đến khách sạn Krantz mới mở như đã nhắc tới trước đây. Tại đây, họ thuê một dãy phòng sang trọng và rộng rãi, nhìn xuống quảng trường Neuer Markt cùng mặt tiền diễm lệ của nhà thờ Capuchin, trong khi đại thánh đường cũng chỉ cách đó vài bước chân.

Họ đã trải qua một mùa đông rực rỡ và bận rộn nữa tại nơi này. Chưa bao giờ ở châu Âu mà họ được tậnε hưởng một chỗ ở thoải mái đến thế, và chưa bao giờ họ nhận được sự quan tâm chăm sóc nồng hậu nhường ấy. Phòng khách của họ nghiễm nhiên trở thành một salon danh tiếng đến mức được mệnh danh là "Đại sứ quán thứ hai". Clemens đã ghi chép lại trong sổ tay của mình:

Tính đến nay đã 8 năm tôi đảm nhiệm chức vụ — với một chút uy tín mà tôi hy vọng là có thật, trong vai trò đại sứ lưu động tự phong của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ — mà không hề nhận lương.

Đó chỉ là một câu nói đùa; nhưng ẩn chứa trong đó lại là một phần sự thật lớn lao, bởi vì Mark Twain, hơn bất kỳ người Mỹ nào khác ở châu Âu, được xem là hình ảnh tiêu biểu cho quốc gia của ông và được chào đón bằng những vinh dự lớn lao nhất.

Đã thành thói quen, người ta thường đến xin ý kiến ông về mọi vấn đề mang tính thời sự, bởi ông luôn có những phát ngôn đáng để in ấn, dù là với giọng điệu nghiêm túc hay bông đùa. Khi Sa hoàng Nga đề xuất giải trừ quân bị cho các quốc gia, William T. Stead, chủ biên tờ Review of Reviews, đã viết thư để hỏi xin ý kiến của Mark Twain. Ông đáp lại rằng:

KÍNH GỬI ÔNG STEADY, — Sa hoàng đã sẵn sàng giải trừ quân bị. Tôi cũng đã sẵn sàng giải trừ quân bị. Xin hãy tập hợp những người còn lại; có lẽ việc đó lúc này cũng chẳng mấy khó khăn đâu.

MARK TWAIN.

Ông lại một lần nữa bước trên con đường thịnh vượng, và vận may ấy sẽ kéo dài cho đến cuối đời. Ông không còn phải bận tâm hay lo lắng về vấn đề tài chính nữa. Ông hoàn toàn có quyền độc lập về tài chính. Ông từng từ chối mười nghìn đô-la chỉ để quảng cáo cho một hãng thuốc lá, dẫu ông khá thích loại thuốc lá ấy; và ông thừa biết rằng ngay cả giới hoàng tộc đôi khi còn sẵn sàng định giá cho những phát ngôn của chính họ. Ông cũng từ chối mức thù lao mười nghìn đô-la mỗi năm trong suốt năm năm liền chỉ để đứng tên làm chủ biên cho một tờ tạp chí trào phúng, dẫu chẳng có lý do gì để nghi ngờ rằng tờ báo ấy sẽ được điều hành một cách đàng hoàng. Ông từ chối các lời mời đi diễn thuyết của Pond với tần suất khoảng một lần mỗi tháng. Ông tự nhủ rằng mình có thể sống ổn mà không cần đến những thứ đó, đồng thời vẫn giữ lại được chút ít lòng tự trọng. Trong bức thư gửi cho Rogers, ông viết:

Pond đề nghị trả tôi 10.000 đô-la cho 10 buổi diễn, nhưng tôi chẳng thấy mảy may cám dỗ chút nào. Phu nhân Clemens cũng vậy.

Vào đầu năm 1899, ông viết thư cho Howells rằng bà Clemens đã chứng minh cho ông thấy họ đang sở hữu một ngôi nhà cùng toàn bộ nội thất ở Hartford, rằng tiền bản quyền sách từ cả Anh lẫn Mỹ mang lại một khoản thu nhập tương đương với hai trăm ngàn đô-la, và họ còn tích lũy được một trăm lẻ bảy nghìn đô-la trong ngân hàng.

"Tôi vừa ra ngoài và tậu một hộp xì gà loại 6 xu," ông kể; "Trước đây tôi chỉ hút loại 4 xu rưỡi thôi."

Những điều mà người đời khao khát nhất nay đã đến với Mark Twain, và chẳng có ai xứng đáng hơn ông để vui mừng trước những thành quả ấy. Cái thứ hạnh phúc tối cao và mong manh mà chúng ta thường gọi ấy lẽ ra đã thuộc trọn về ông, nếu như không có bi kịch mất mát người thân cùng những nỗi đau thể xác hành hạ. Không còn nghi ngờ gì nữa, ông thực sự đã vui mừng — quả thực đã say sưa tận hưởng vận may mới, những vinh quang người ta dành cho mình, và cả bầu không khí sống động đầy hoan lạc tại Vienna như một đứa trẻ. Dường như ông có thể xua đi mọi bận lo, buồn đau và dằn vặt, thậm chí quên đi sự tồn tại của chúng; thế nhưng suy cho cùng, ông mới chỉ đẩy chúng tiến lên phía trước một đoạn đường ngắn và chúng vẫn đang chờ sẵn trên lối đi của ông mà thôi.

Có lần, sau khi điểm lại công việc và những thành công của mình, ông viết:

Tất cả những điều này có lẽ sẽ làm cho người ta xúc động và hứng thú. Nhưng chà, tôi lại càng cảm thấy xót xa và day dứt hơn gấp bội trong đêm nay khi nghĩ đến một cuốn sách cũ rích nằm trong phòng trẻ mang tựa đề 'At the Back of the North Wind'. Ồ, những ngày tháng đọc cuốn sách ấy mới hạnh phúc làm sao, và bé Susy đã yêu quý nó biết nhường nào!... Thật nhân từ và dịu dàng làm sao khi thần Chết ban ơn cho những kẻ ngài yêu mến, thế nhưng ngài lại cứ lướt qua chúng tôi và chẳng thèm ngó ngàng tới.

Và vài ngày sau, ông viết cho Twichell:

Một thành phố Hartford mà không có bóng dáng Susy — và cả Ned Bunce nữa! — Đó chẳng còn là thành phố Hartford nữa, mà là thành phố của những trái tim tan vỡ.... Mới như chỉ vài tuần trước đây tôi còn nhìn thấy Susy — vậy mà đó lại là năm 1895 còn bây giờ là 1899....

Công việc sáng tác của tôi hôm nay chẳng suôn sẻ chút nào. Nó đã thất bại từ hôm qua — rồi cả hôm kia và ngày trước hôm kia nữa. Thế nên tôi quyết định vứt bản thảo vào sọt rác và xoay sở sang đề tài khác. Tôi đang định viết một bài báo tán thành việc tăng gấp bốn lần tiền lương cho các mục sư và đại sứ nước ngoài của chúng ta, đồng thời thiết kế một bộ trang phục chính thức cho họ mặc. Nghe có vẻ là một chủ đề dễ dàng, vậy mà tôi chẳng thể hoàn thành nó theo đúng ý mình. Thứ duy nhất tôi thu lượm được lại là một bài viết về Monaco và Monte Carlo — những vấn đề chẳng mảy may liên quan gì đến chủ đề ban đầu. Dẫu sao thì thế cũng còn hơn là mất trắng.

Ông đã hoàn thành bài viết — mang tựa đề “Lương bổng và Y phục Ngoại giao” — trong đó ông chỉ ra sự ngớ ngẩn của nước Mỹ khi cứ mong đợi có được một bộ máy đại diện xứng tầm với mức lương bèo bọt trả cho các nhà ngoại giao ở nước ngoài, nếu đem so sánh với những khoản chi mà các quốc gia khác cho phép.

Ông cũng chuẩn bị một bài viết mang tính hoài niệm — câu chuyện cũ về vụ đắm tàu Hornet cùng bài báo trên tạp chí từng được xem là bước dấn thân đầu tiên vào nghiệp văn chương của ông từ một thế hệ trước. Thỉnh thoảng, ông lại quay sang làm việc với một vài câu chuyện dài chưa hoàn thiện, nhưng chẳng cái nào được đưa đến đích. Nền kịch nghệ Đức đã thu hút sự chú ý của ông. Có lần ông viết thư cho ông rằng mình đã dịch vở kịch “In Purgatory” và gửi cho Charles Frohman, nhưng người này đã phán rằng nó chẳng khác nào “toàn lời nhảm nhí chẳng ra vở kịch gì”.

Thật cũng kỳ lạ, bởi nó khiến khán giả Áo cười đến té ghế. Khi đọc nó lúc này, tôi thấy nó hoàn toàn ngốc nghếch; thế nhưng khi chứng kiến nó trên sân khấu thì lại vô cùng buồn cười.

Ông nhận lời viết một vở kịch cho Nhà hát Burg, hợp tác với một nhà báo người Vienna tên là Siegmund Schlesinger. Schlesinger từng gặt hái thành công với vài vở kịch, và đã đồng ý cùng Clemens sáng tác một số tác phẩm khai thác các đề tài nước Mỹ. Một trong số đó mang tựa đề “Die Goldgraeberin,” nghĩa là “Nữ thợ mỏ vàng.” Một vở khác, “Các ứng cử viên đối thủ,” nhằm châm biếm những trò hề xung quanh phong trào đòi quyền bầu cử cho phụ nữ. Schlesinger nói rất ít tiếng Anh, trong khi Clemens luôn gặp khó khăn trong việc lĩnh hội tiếng Đức nói nhanh. Thế nên công việc tiến triển chẳng mấy thuận lợi. Khi họ vừa hoàn thành vài cảnh của vở kịch về nghề mỏ thì sự hào hứng cũng nguội lạnh, và cả hai vui vẻ đồng ý rằng họ buộc phải chờ đến khi nào hiểu rõ ngôn ngữ của nhau hơn thì mới có thể tiếp tục dự án này. Phu nhân Kati Schratt, người sau này trở thành vợ không chính thức của Hoàng đế Franz Josef, nhưng lúc bấy giờ là nữ diễn viên hài hàng đầu của Nhà hát Burg, được cho là đã được nhắm cho vai chính trong vở kịch về mỏ; còn Tổng giám đốc Herr Schlenther, người đứng đầu ban quản lý Nhà hát Burg, thì cảm thấy vô cùng hụt hẫng. Ông chưa từng hoài nghi rằng một vở kịch do Schlesinger và Mark Twain hợp sức nhào nặn, với sự tham gia của phu nhân Schratt trong vai chính, chắc chắn sẽ đạt được thành công vang dội.

Clemens tiếp tục theo đuổi đề tài Khoa học Christian trong mùa đông năm đó. Ông viết một loạt bài báo, chủ yếu chỉ trích bà Eddy cùng các phương thức tài chính của bà, và lần đầu tiên nảy sinh ý tưởng viết một cuốn sách về chủ đề này. Hệ thống thứ bậc tôn giáo mới mẻ ấy không chỉ mang lại sự giải trí mà còn gây ấn tượng mạnh với ông. Ông nhận thức rõ rằng đó không phải là một trào lưu tuyên truyền phù du, rằng sức hút của nó đối với những nhu cầu tinh thần của con người là rất lớn, và hệ thống tổ chức của nó vô cùng tài tình và hoàn thiện. Ông viết thư cho Twichell rằng:

Không hiểu sao tôi cứ thấy chắc chắn về một tương lai vô cùng vĩ đại của giáo phái đó... Tôi đang tống khứ cổ phiếu Lourdes của mình đi để mua trái phiếu Khoa học Christian đây. Tôi coi nó chính là tập đoàn Standard Oil trong tương lai.

Ông tạm gác bài viết đó sang một bên và, đúng như thói quen của mình, ném vở kịch hoàn toàn ra khỏi đầu để sáng chế ra một loại phiếu bưu điện gọn nhẹ hơn nhiều so với lệnh chuyển tiền của bưu điện, bởi người ta có thể mua chúng với bất kỳ số lượng hay mệnh giá nào rồi cất sẵn để dùng ngay, và chỉ cần điền tên người thụ hưởng vào là có thể thanh toán cho từng cá nhân. Đó có vẻ là một ý tưởng hay ho, đơn giản, một thứ mà lẽ ra chính phủ đã có thể áp dụng từ lâu; thế nhưng ý tưởng ấy đã được đưa ra dưới hình thức này hay hình thức khác nhiều lần kể từ đó cho đến nay, và cho đến thời điểm viết những dòng này thì nó vẫn chưa bao giờ được thông qua. Ông đã viết thư cho John Hay về vấn đề này, và kết luận bằng một câu rằng các quan chức chính phủ có lẽ sẽ chẳng thèm mua nó ngay khi họ nhận ra mình không thể dùng nó để tiêu diệt tín đồ Thiên Chúa giáo.

Ông chuẩn bị một bài viết dài về chủ đề này dưới hình thức đối thoại, trình bày mọi thứ thật rõ ràng và sức thuyết phục cao, thế nhưng vì lý do nào đó mà chẳng có tờ tạp chí nào chịu nhận đăng. Có lẽ nó quá dễ dàng, quá đơn giản, quá hiển nhiên chăng. Những tư tưởng lớn lao, một khi đã thành hình, thường hay có vẻ như vậy.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.