Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1834 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 257
Sự Chào Đón Chân Tình Của Người Anh

❊ ❊ ❊

Chuyến vượt Đại Tây Dương của Mark Twain có vẻ là một hành trình đầy thú vị. Con tàu Minneapolis là một con tàu lớn, hiện đại và không thiếu những bạn đồng hành. Giáo sư Archibald Henderson, người viết tiểu sử cho Bernard Shaw, cũng có mặt trên tàu;—[Giáo sư Henderson từ đó đã xuất bản một tập sách về Mark Twain—một bài bình luận thú vị về các tác phẩm của ông—chủ yếu dưới góc độ xã hội học.]—cùng với Chủ tịch Patton của Chủng viện Thần học Princeton; một họa sĩ biếm họa nổi tiếng tên là Richards; và một vài người trẻ rất cuốn hút—đặc biệt là các nữ sinh, những người mà trong suốt cuộc đời mình, Mark Twain luôn dành tình cảm đặc biệt. Quả thực, ở những năm tháng xế chiều, ông càng dành cho họ sự quan tâm sâu sắc hơn bao giờ hết. Thời gian đã lấy đi mất "đàn con" nhỏ bé của riêng ông, và ông luôn cố gắng tìm kiếm những người thay thế. Có lần ông đã nói:

“Trong những năm tháng sau khi vợ tôi qua đời, tôi như kẻ lạc lối trên đại dương mênh mông của những bữa tiệc và những bài diễn văn vì những mục đích cao cả, thiêng liêng. Những điều đó mang lại cho tôi niềm vui trí tuệ và sự giải trí; nhưng chúng chỉ chạm tới trái tim tôi trong một buổi tối, để rồi sau đó lại bỏ mặc nó khô cằn và bụi bặm. Tôi đã chạm tới ngưỡng làm ông mà chẳng có cháu, thế nên tôi bắt đầu nhận nuôi vài đứa.”

Ông đã nhận nuôi một vài người trong chuyến đi đến Anh và chuyến trở về, rồi tiếp tục nhận nuôi thêm nhiều người khác trong suốt quãng đời còn lại của mình. Những mối quan hệ này đã trở thành một trong những khía cạnh hạnh phúc nhất trong những ngày cuối đời của ông, như chúng ta sẽ thấy dần dần sau đây.

Trên tàu có tổ chức các chương trình giải trí, một trong số đó nhằm gây quỹ cho Trại trẻ mồ côi Seamen. Một trong những cô cháu gái nuôi của ông—ông gọi cô bé là “Charley”—đã chơi một bản độc tấu vĩ cầm và Clemens đã có một bài phát biểu. Sau đó, những tấm ảnh có chữ ký của ông được đem ra đấu giá. Tiến sĩ Patton là người chủ trì, và một tấm bưu thiếp có chữ ký đã mang về tới hai mươi lăm đô la, có lẽ là mức giá kỷ lục cho một chữ ký duy nhất của Mark Twain. Ông mặc bộ âu phục trắng trong dịp này và có nhắc đến nó trong bài phát biểu của mình. Đầu tiên, ông kể về những khuyết điểm trong cách cư xử của bản thân và việc các thành viên trong gia đình đã luôn cố gắng chấn chỉnh ông như thế nào. Ông nói rằng lũ trẻ đã hình thành thói quen gọi việc đó là “phủi bụi cho bố”. Rồi ông tiếp tục:

Khi con gái tôi đến tiễn tôi tại bến tàu vào thứ Bảy tuần trước, nó dúi vào tay tôi một mẩu giấy và nói: “Hãy đọc nó khi cha lên tàu nhé.” Tôi đã quên bẵng đi cho đến tận hôm kia, và đó lại là một lời “phủi bụi”. Nếu tôi thực hiện đúng mọi chỉ dẫn trong đó, tôi chắc chắn sẽ nổi tiếng ở Anh vì cách cư xử của mình hơn là vì bất cứ điều gì khác. Tôi nhận được hướng dẫn về cách cư xử trong mọi tình huống. Nó gạch chân dòng chữ: “Này, cha đừng mặc đồ trắng trên tàu hay trên bờ cho đến khi trở về đấy nhé”, và tôi đã định sẽ tuân theo. Cả đời tôi vốn quen với việc nghe lời gia đình, nhưng tối nay tôi vẫn mặc bộ đồ trắng vì chiếc rương đựng đồ tối màu đang nằm dưới hầm. Tôi không thanh minh cho bộ đồ trắng này; tôi chỉ xin lỗi con gái mình vì đã không tuân theo lời nó.

Ông đã nhận được sự chào đón nồng nhiệt khi con tàu cập bến Tilbury. Một đám đông các phóng viên và nhiếp ảnh gia nhanh nhạy lập tức vây quanh ông, và khi ông rời tàu, những công nhân bốc xếp đã dành cho ông những tràng pháo tay cổ vũ. Đó là khởi đầu cho cuộc biểu dương tình cảm và sự tôn kính chưa từng thấy, không ngừng nghỉ dù chỉ một phút, mà trái lại còn tăng thêm mỗi ngày trong suốt bốn tuần ông lưu lại nước Anh.

Trong một bản tường thuật sau khi trở về, Mark Twain nói:

Ai đã khởi xướng điều đó? Chính là những người mà tôi mong muốn nhất trên đời này: một trăm người cùng tầng lớp với tôi—những đứa con lấm lem bụi bặm của lao động, những người xây dựng thực thụ của các đế chế và nền văn minh, những công nhân bốc xếp! Họ đứng thành hàng trên bến cảng, dồn hết sức lực và dành cho tôi một sự chào đón chạm đến tận tâm can.

J. Y. W. MacAlister đã có mặt tại nhà ga St. Pancras để đón ông, và trong số những người trên sân ga còn có Bernard Shaw, người đã đến để đón Giáo sư Henderson. Clemens và Shaw được giới thiệu với nhau và gặp gỡ đầy hào hứng, vì cả hai đều vô cùng ngưỡng mộ đối phương. Một đám đông đã tụ tập lại. Cuối cùng, Mark Twain cũng thoát ra được và vội vã đến chỗ ở của mình tại Khách sạn Brown's, một “nhà trọ kiểu Anh yên tĩnh, khiêm nhường, ấm cúng như ở nhà,” ông mô tả, “nơi mà nhiều năm trước tôi đã rất quen thuộc, một chốn bình yên hiếm hoi ở Anh và ngày càng trở nên hiếm hơn mỗi năm.”

Thế nhưng Brown's lại chẳng hề yên tĩnh hay khiêm nhường trong thời gian ông lưu trú. Các tờ báo London tuyên bố rằng sự xuất hiện của Mark Twain đã biến Brown's không chỉ thành một cung điện hoàng gia mà còn thành một bưu điện—rằng dòng người khách khứa và những kiện thư từ đã hoàn toàn chứng minh cho tuyên bố này. Thực tế, đó là một trải nghiệm vượt xa về quy mô và sự tráng lệ so với bất cứ điều gì ông từng biết trước đây. Những chuyến thăm London trước đó của ông, bắt đầu từ năm 1872, cũng từng được chú ý đặc biệt, nhưng tất cả cộng lại cũng không thể sánh bằng lần này. Khi nước Anh quyết định tổ chức một sự kiện hoan nghênh, người dân của họ chẳng hề kém cạnh ngay cả những người Mỹ hào phóng nhất. Một thư ký phụ tá đã phải được thuê ngay lập tức, và đôi khi hai người làm việc thạo nghề và bận rộn cũng mất từ mười sáu đến hai mươi giờ mỗi ngày chỉ để tiếp khách và giải quyết đống thư từ chất cao như núi.

Một chồng thư mời đã chất cao và những bức thư khác vẫn tiếp tục đổ về. Phu nhân Stanley, góa phụ của Henry M. Stanley, đã viết:

Anh biết là em muốn gặp anh và được nắm chặt tay anh mà. Em phải được nhìn thấy gương mặt thân thương của anh lần nữa.... Anh sẽ chẳng có lấy một phút bình yên, nghỉ ngơi hay nhàn rỗi nào trong suốt thời gian ở London đâu, và cuối cùng anh sẽ ghét cả nhân loại mất thôi. Hãy để em đến gặp anh trước khi anh cảm thấy như vậy nhé.

Mary Cholmondeley, tác giả của cuốn *Red Pottage*, cháu gái của Reginald Cholmondeley đáng mến, và cũng là một người bạn cũ, đã gửi lời chào và những lời mời khẩn thiết. Tổng phó tế Wilberforce viết:

Tôi vừa mới thuyết giáo về bản cáo trạng của ông đối với tên vua đê tiện nước Bỉ và bảo giáo dân của mình đi mua cuốn sách đó. Tôi chỉ là một cá nhân nhỏ bé giữa rất nhiều người muốn gửi tới ông sự chào đón nồng nhiệt ở nước Anh, nhưng chúng tôi rất mong được gặp lại ông, và tôi muốn được đổi mũ với ông lần nữa. Ông còn nhớ chứ?

Các câu lạc bộ Athenaeum, Garrick và hàng chục câu lạc bộ khác ở London đã đón đợi ông bằng những tấm thẻ hội viên danh dự trong suốt thời gian ông lưu lại. Mọi nhiếp ảnh gia hàng đầu đều đã đăng ký để được chụp chân dung ông. Đó là một sự tiếp đón tương tự như những gì Charles Dickens đã nhận được ở Mỹ vào năm 1842, và một lần nữa vào năm 1867. Một tờ báo London ví sự kiện này như sự trở lại Paris của Voltaire vào năm 1778, khi cả nước Pháp phát cuồng vì ông. Một khi đã dấy lên, tình cảm và sự hiếu khách của người Anh quả thực là không có giới hạn. Clemens viết:

Chắc chắn những tuần lễ như thế này phải là điều cực kỳ hiếm hoi trên thế giới: Tôi chưa từng thấy điều gì tương tự trước đây; và sẽ không bao giờ được thấy điều gì sánh bằng nữa!

Sir Thomas Lipton và Bram Stoker, những người bạn cũ, là những người đầu tiên đến gặp ông, và dòng người khách khứa cứ thế không dứt.

Những quyết định về việc lui về ở ẩn của Clemens hoàn toàn bị cuốn bay. Ngay sáng hôm sau khi đến nơi, ông đã dùng bữa sáng với J. Henniker Heaton, cha đẻ của hệ thống Tem thư Penny Quốc tế, tại Câu lạc bộ Bath, nằm ngay bên kia phố Dover so với khách sạn Brown's. Ông dùng bữa trưa tại Ritz với Marjorie Bowen và cô Bisland. Buổi chiều, ông ngồi chụp ảnh tại tiệm Barnett's và ghé thăm một vài nơi. Ông chẳng thể nào cưỡng lại những việc này hơn một cô nàng mới bước chân vào xã hội trong mùa ra mắt đầu tiên.

Sáng hôm sau, ông lại dùng bữa sáng với Heaton; dùng bữa trưa với “Toby, Nghị sĩ Quốc hội” và bà Lucy; uống trà với Phu nhân Stanley vào buổi chiều, và được mời dự một bữa tối thịnh soạn vào ngày hôm sau tại Dorchester House bởi Đại sứ và bà Reid. Đó đều là những người bạn cũ và thân thiết. Ông nói mình không phải là người lạ giữa họ; ông cảm thấy như đang ở nhà. Alfred Austin, Conan Doyle, Anthony Hope, Alma Tadema, E. A. Abbey, Edmund Goss, George Smalley, Sir Norman Lockyer, Henry W. Lucy, Sidney Brooks và Bram Stoker đều nằm trong số những người khách tại Dorchester House—tất cả đều là những đồng đội cũ, cũng như nhiều vị khách khác.

“Tôi biết rõ ít nhất một nửa số người có mặt ở đó,” sau này ông nói.

Việc Mark Twain xuất hiện bùng nổ trong xã hội London đương nhiên được các tờ báo ở đây tận dụng triệt để, mọi cử chỉ của ông đều được liệt kê và thêu dệt, và bất cứ khi nào có cơ hội để đùa cợt trong tình huống này, họ đều không bỏ lỡ. Chiếc cúp đua ngựa Ascot nổi tiếng bị đánh cắp đúng vào thời điểm ông đến, và các tờ báo đã gợi ý ghép các tiêu đề của họ lại thành: “Mark Twain đến nơi: Cúp Ascot bị đánh cắp”, và tiếp tục duy trì trò đùa đó dưới hình thức này hay hình thức khác. Một vài món trang sức nhà nước và các phù hiệu khác cũng biến mất trong thời gian ông lưu lại, và tin tức về những vụ trộm này được đưa tin một cách đầy nghi hoặc, đặt cạnh những tin tức về hoạt động của Mark Twain.

Các phóng viên Anh đã áp dụng thói quen của người Mỹ trong dịp này, họ thêu dệt hoặc phóng đại khi nhu cầu về một tin sốt dẻo trở nên cấp thiết. Có lần, theo thói quen của mình, ông bước ra từ thang máy khách sạn trong bộ áo choàng tắm màu nâu rất chỉnh tề và lịch sự, rồi băng qua phố Dover hẹp để đến Câu lạc bộ Bath, thì ngay hôm sau, báo chí rùm beng với câu chuyện rằng Mark Twain đã đi lang thang khắp sảnh khách sạn Brown's và dạo phố Dover trong bộ áo choàng tắm màu xanh da trời, thu hút sự chú ý của mọi người.

Clara Clemens, ở bên kia đại dương, tất nhiên có chút lo lắng trước những tin tức như vậy, và đã gửi một điện tín “phủi bụi” đầy tinh tế:

“Rất lo lắng. Hãy nhớ giữ phép lịch sự.”

Ông đáp lại:

“Họ đều bắt chước tôi cả thôi,” một câu trả lời mang đậm phong cách của ông.

Vào ngày thứ tư sau khi đến nơi, ngày 22 tháng 6, ông đã tham dự tiệc trà trong vườn của Nhà vua tại Lâu đài Windsor. Có tám nghìn năm trăm vị khách tại bữa tiệc của Nhà vua, và nếu đánh giá theo các tờ báo London, Mark Twain là một nhân vật nổi bật trong đám đông khổng lồ đó không kém gì bất kỳ thành viên nào của hoàng gia. Cuộc ra mắt của ông với Nhà vua và Hoàng hậu được ghi nhận là một sự kiện đặc biệt đáng chú ý, và cuộc trò chuyện của họ được tường thuật khá đầy đủ. Bản thân Clemens kể lại:

Đức vua rất nhã nhặn. Trong cuộc trò chuyện, tôi nhắc lại với ngài một tình tiết từ mười lăm năm trước, khi tôi có vinh dự đi dạo một dặm cùng ngài lúc ngài đang đi nghỉ dưỡng tại Homburg, Đức. Tôi nói rằng tôi đã kể lại câu chuyện đó nhiều lần, và bất cứ khi nào là người thuật lại, tôi đều kể nó thật hấp dẫn và rất đáng nghe, nhưng nó đã vài lần xuất hiện trên báo chí theo cách thiếu xác thực và bị bóp méo đi nhiều. Tôi nói tôi muốn tiếp tục kể lại câu chuyện này, nhưng tôi sẽ công bằng và tương đối trung thực, và mặc dù có lẽ tôi sẽ không bao giờ kể hai lần theo cùng một cách, nhưng ít nhất tôi sẽ không bao giờ để nó tệ đi trong tay mình. Đức vua tỏ ý cho phép tôi tiếp tục phổ biến phần lịch sử đó; và ngài còn thêm một lời khen ngợi, nói rằng ngài biết những câu chuyện hay và xác thực sẽ không bị hư hỏng trong tay tôi, và nếu câu chuyện này cần bất kỳ sự cải biên nào ngoài thực tế thì ngài tin tưởng tôi sẽ thực hiện điều đó.

Tôi nghĩ không hề quá lời khi nói rằng Hoàng hậu trông vẫn trẻ trung và xinh đẹp như ba mươi lăm năm trước khi tôi gặp bà lần đầu. Tôi không nói điều này với bà, vì tôi đã học được từ lâu là không bao giờ nói điều hiển nhiên, hãy để những điều hiển nhiên đó cho những người tầm thường và thiếu kinh nghiệm nói. Việc bà vẫn trông trẻ trung và xinh đẹp như ba mươi lăm năm trước trong mắt tôi là bằng chứng cho thấy mười nghìn người khác đã nhận ra điều đó và đã nói với bà rồi. Tôi có thể đã nói ra điều đó và đó là sự thật, nhưng tôi quá khôn ngoan để làm vậy. Tôi giữ kín lời nhận xét đó và giúp Hoàng hậu tránh được sự phiền toái khi phải nghe nó lần thứ mười nghìn lẻ một.

Tất cả những thông tin về việc tôi định mua Lâu đài Windsor và khuôn viên của nó chỉ là tin đồn thất thiệt. Chính tôi là người bắt đầu tin đồn đó.

Một tờ báo nói rằng tôi đã vỗ vai Đức vua—một hành động khiếm nhã mà tôi không hề phạm phải; tôi lớn lên trong những vòng tròn độc quyền nhất của Missouri và tôi biết cách cư xử. Nhà vua đã đặt tay lên cánh tay tôi một lúc trong khi chúng tôi đang trò chuyện, nhưng ngài làm thế là do tự nguyện. Tờ báo nói rằng tôi trò chuyện với Hoàng hậu khi vẫn đội mũ là nói sự thật, nhưng lý do tôi làm vậy rất chính đáng—thực ra là không thể chối cãi. Trời sắp mưa, nhiệt độ đã hạ thấp, và Hoàng hậu nói: “Ông Clemens, hãy đội mũ vào đi.” Tôi xin lỗi bà và từ chối. Một lát sau, bà lại nói: “Ông Clemens, đội mũ vào” —với một chút nhấn mạnh vào từ “đội”— “Tôi không thể để ông bị cảm lạnh ở đây được.” Khi một nữ hoàng xinh đẹp ra lệnh thì tuân theo là một niềm vinh hạnh, và lần này tôi đã tuân theo—nhưng trước đó tôi đã không tuân lệnh một lần, đó là điều mà một thần dân sẽ không cảm thấy chính đáng khi làm; vì vậy, đúng như cáo buộc, tôi đã trò chuyện với Nữ hoàng Anh khi vẫn đội mũ, nhưng thật không công bằng khi người phóng viên buộc tội tôi là khiếm nhã, vì có những lý do mà anh ta không thể biết được.

Hầu như tất cả các thành viên của hoàng gia Anh đều có mặt ở đó, và có cả những vị khách nước ngoài bao gồm Vua của Siam và một nhóm các hoàng tử Ấn Độ trong những bộ trang phục cung đình lộng lẫy, điều mà Clemens công khai ngưỡng mộ và nói rằng chính ông cũng muốn mặc thử.

Báo chí Anh ca ngợi đây là một trong những bữa tiệc lớn nhất và đáng chú ý nhất từng được tổ chức tại Windsor. Clemens tham dự cùng ông bà J. Henniker Heaton, và khi bữa tiệc kết thúc, Sir Thomas Lipton đã nhập hội và cùng họ lái xe trở về Brown's.

Ngày hôm sau, ông đến chỗ Tổng phó tế Wilberforce, nơi một tình tiết kỳ lạ đã diễn ra. Khi ông đến, Wilberforce nói với ông bằng giọng thì thầm:

“Hãy vào thư viện của tôi. Tôi có thứ này muốn cho ông xem.”

Trong thư viện, Clemens được giới thiệu với một người đàn ông tên Pole, ngoại hình giản dị, trông giống như một thương nhân Anh qua cách ăn mặc và diện mạo. Wilberforce nói:

“Ông Pole, hãy cho ông Clemens xem những gì ông đã mang đến đây.”

Ông Pole mở một dải vải lanh trắng dài ra và cuối cùng để lộ ra một chiếc bình màu bạc kỳ lạ, trông như cái đĩa, vẻ ngoài rất cổ xưa và được phủ khéo léo bằng thủy tinh màu xanh lá cây. Vị tổng phó tế cầm lấy nó và đưa cho Clemens như thể đó là một món bảo vật. Clemens hỏi:

“Nó là gì vậy?”

Wilberforce trả lời đầy ấn tượng:

“Đó là Chén Thánh.”

Clemens tự nhiên giật mình ngạc nhiên.

“Ông có quyền ngạc nhiên đấy,” Wilberforce nói; “nhưng đó là sự thật. Đó chính là Chén Thánh.”

Sau đó, ông đưa ra lời giải thích này: Ông Pole, một thương gia buôn ngũ cốc ở Bristol, đã phát triển một loại năng lực ngoại cảm nào đó, hoặc ít nhất ông ấy đã nhiều lần nằm mơ thấy rất sống động về vị trí của chiếc Chén Thánh thật sự. Một người mơ mộng khác, Tiến sĩ Goodchild ở Bath, cũng tham gia vào vụ việc này, và giữa họ, chiếc bình đặc biệt này—vốn không phải là một cái chén, hay một chiếc cốc, hay bất kỳ hình dáng truyền thống nào—đã được tìm thấy. Ông Pole có vẻ là một người chính trực, và rõ ràng là vị giáo sĩ tin rằng khám phá đó là chính xác và xác thực. Tất nhiên, không thể có bằng chứng xác thực. Đó là thứ phải được tin tưởng. Việc chiếc bình hoàn toàn khác biệt với bất cứ hình dáng nào mà các thế hệ từng hình dung, và dường như có xuất xứ rất cổ xưa, đã bác bỏ những nghi ngờ tự nhiên về việc lừa đảo.

Clemens, người vốn coi ý niệm về Chén Thánh chỉ đơn thuần là một truyền thuyết và thần thoại thơ mộng, có cảm giác như mình vừa bất ngờ du hành ngược thời gian, giống như nhân vật Connecticut Yankee của chính ông, trở về thời kỳ Arthur; nhưng ông không đặt câu hỏi, không gợi ý bất kỳ sự nghi ngờ nào. Dù nó là gì đi nữa, đối với họ, đó là sự hiện thực hóa của một biểu tượng đức tin chỉ đứng sau cây thánh giá, và ông cầm nó một cách đầy tôn kính, cảm thấy vinh dự khi là một trong những người đầu tiên được phép nhìn thấy thánh vật này. Trong một bản tường thuật sau đó, ông nói:

Tôi thấy vui vì mình đã sống để chứng kiến nửa giờ đó—nửa giờ kinh ngạc ấy. Theo cách riêng của nó, đó là trải nghiệm độc nhất trong cuộc đời tôi. Trong niềm tin của hai người có mặt ở đó, đây chính là chiếc bình đã được mang đến vào ban đêm và trao bí mật cho Nicodemus, gần mười chín thế kỷ trước, sau khi Đấng Sáng tạo vũ trụ đã dâng hiến mạng sống trên cây thánh giá vì sự cứu rỗi nhân loại; chính là chiếc chén mà Hiệp sĩ Galahad tinh khiết đã tìm kiếm với lòng tận tụy hiệp sĩ trên những cánh đồng đầy hiểm nguy và phiêu lưu xa xôi vào thời đại Arthur, mười bốn trăm năm trước; chính chiếc chén mà những hiệp sĩ hoàng tộc của các thời đại đã qua đã hy sinh mạng sống trong những nỗ lực kiên trì và lâu dài để tìm kiếm, rồi rời bỏ cuộc đời trong sự thất vọng—và cuối cùng nó lại ở đây, được đào lên bởi một nhà môi giới ngũ cốc mà không tốn một giọt máu hay chuyến hành trình nào, và dường như cũng chẳng đòi hỏi sự thanh khiết nào ở ông ta hơn mức độ thanh khiết trung bình của một nhà kinh doanh tương lai ngũ cốc thế kỷ hai mươi; thậm chí không cần một cái tên cao quý—không Sir Galahad, không Sir Bors de Ganis, không Sir Lancelot of the Lake—chẳng là gì ngoài một ông Pole đơn thuần.—[Từ tờ New York Sun một thời gian sau: “Ông Pole đã truyền đạt khám phá này cho một chức sắc của Giáo hội Anh, người đã triệu tập một số nhân vật lỗi lạc, bao gồm cả các nhà tâm lý học, để xem xét và thảo luận. Bốn mươi người đã tham dự, bao gồm một số quý tộc có quan tâm đến giáo hội, Đại sứ Whitelaw Reid, Giáo sư Crookas và các mục sư của nhiều tôn giáo khác nhau, bao gồm cả Mục sư R. J. Campbell. Họ đã lắng nghe câu chuyện của ông Pole với sự chú ý sâu sắc, nhưng ông ấy không thể chứng minh tính xác thực của thánh vật.”]

Tối hôm đó, Clemens gặp ông bà Rogers tại Khách sạn Claridge; ngày hôm sau dùng bữa trưa với những người bạn cũ là Sir Norman và Phu nhân Lockyer; uống trà với T. P. O'Connor tại Hạ viện, và vào ngày tiếp theo, tức ngày 25 tháng 6, ông là khách mời danh dự tại một trong những sự kiện cầu kỳ nhất trong chuyến thăm của mình—một bữa trưa do các Hội viên Pilgrims tổ chức tại Khách sạn Savoy. Sẽ là không thể nếu ghi lại ở đây một báo cáo về các hoạt động, hay thậm chí là danh sách các vị khách của buổi họp mặt đó. Pilgrims là một câu lạc bộ có các chi nhánh ở cả hai bên bờ đại dương, và Mark Twain, dù ở bên nào, cũng là một hội viên được yêu thích. Tại bữa trưa này, bức tranh trên thực đơn vẽ ông như một người hành hương khoác áo choàng, dùng một chiếc bút lớn làm gậy, quay lưng lại với sông Mississippi và được dẫn đường dọc theo con đường văn chương của mình bởi một con ếch nhảy khổng lồ, thứ mà ông bị buộc vào bằng một sợi dây. Trên tấm thiệp của khách mời có in:

Người hoa tiêu của bao cuộc hành hương kể từ tiếng thét

“Mark Twain!”—đó là dấu hiệu bất tử của người

—Trên dòng Mississippi vang vọng

Phía trên vạch dọi nước—

Vẫn nơi vô vàn gợn sóng cười trên

Màu xanh của biển cả bình yên, mong người mãi giữ

Hành trình không dứt, nâng đỡ bởi tình yêu

Sâu thẳm mười ngàn tầm!

—O. S. [OWEN SEAMAN].

Augustine Birrell đã có bài phát biểu giới thiệu, kết thúc bằng đoạn này:

Mark Twain là một người mà cả người Anh và người Mỹ đều hân hạnh được tôn vinh. Ông là người củng cố tình đoàn kết giữa các quốc gia. Sự hài hước thú vị của ông là loại có thể xua tan và phá bỏ những định kiến quốc gia. Sự chân thật và danh dự của ông—tình yêu dành cho chân lý và danh dự—vượt qua mọi biên giới. Ông đã làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn nhờ sự hiện diện của mình, và chúng tôi hân hoan khi thấy ông ở đây. Cầu mong ông sống thật lâu để gặt hái một vụ mùa bội thu của tình cảm con người chân thành và nồng hậu.

Lời chúc mừng được nâng ly trong tư thế đứng. Sau đó, Clemens đứng dậy và có một bài phát biểu làm nức lòng cả nước Anh. Trong phần giới thiệu, ông Birrell tình cờ nói: “Làm thế nào tôi đến được đây thì tôi sẽ không hỏi!” Clemens ghi nhớ điều này, và nhìn xuống ly rượu của ông Birrell, dường như chưa được đụng đến, ông nói:

“Ông Birrell không biết làm sao ông ấy đến được đây. Nhưng ông ấy sẽ có thể rời đi một cách ổn thỏa—ông ấy chẳng uống giọt nào kể từ khi đến đây.”

Ông kể những câu chuyện về Howells và Twichell, về việc Darwin đã chìm vào giấc ngủ khi đọc sách của ông thế nào, và sau đó ông chuyển sang những chuyện cá nhân và những người bạn đồng hành, kể cho họ nghe về việc vào ngày ông đến, ông đã bị sốc khi đọc trên một tấm bảng lớn dòng chữ: “Mark Twain đến nơi: Cúp Ascot bị đánh cắp.”

Không nghi ngờ gì nữa, nhiều người đã bị hiểu lầm bởi những câu nói đó được ghép lại theo cách không mấy tử tế ấy. Tôi không nghi ngờ rằng danh tiếng của mình đã bị tổn hại vì điều đó. Tôi cho rằng mình nên bảo vệ danh dự, nhưng làm sao tôi có thể bảo vệ nó đây? Tôi có thể nói ngay tại đây rằng bất cứ ai cũng có thể thấy qua gương mặt tôi rằng tôi chân thành—rằng tôi nói sự thật, và rằng tôi chưa bao giờ nhìn thấy chiếc Cúp đó. Tôi không có chiếc Cúp, tôi không có cơ hội để lấy nó. Tôi luôn có tư cách tốt về mặt đó. Tôi hầu như chưa bao giờ đánh cắp bất cứ thứ gì, và nếu tôi có lấy cắp gì đó thì tôi cũng đủ khôn ngoan để biết giá trị của nó trước. Tôi không đánh cắp những thứ có khả năng gây rắc rối cho bản thân. Tôi không nghĩ bất kỳ ai trong chúng ta làm điều đó. Tôi biết tất cả chúng ta đều lấy đồ đạc—điều đó là bình thường; nhưng thực sự tôi chưa bao giờ lấy bất cứ thứ gì, chắc chắn là ở Anh, mà có giá trị lớn cả. Tôi thú nhận rằng khi tôi ở đây bảy năm trước, tôi đã đánh cắp một chiếc mũ—nhưng nó chẳng đáng là bao. Dù sao thì đó cũng không phải là một chiếc mũ đẹp, nó chỉ là mũ của một giáo sĩ thôi. Tôi đang ở trong một bữa tiệc trưa và Tổng phó tế Wilberforce cũng ở đó. Tôi dám chắc bây giờ ông ấy là tổng phó tế—lúc đó ông ấy là giáo sĩ—và ông ấy đang phục vụ trong Đội pháo binh Westminster, nếu đó là thuật ngữ đúng. Tôi không biết, vì các người trộn lẫn quân sự và giáo hội với nhau nhiều quá.”

Ông kể lại tình tiết vụ đổi mũ; sau đó ông nói về những điều nghiêm túc hơn. Ông kết luận:

Tôi không thể lúc nào cũng vui vẻ, và tôi không thể lúc nào cũng đùa cợt. Đôi khi tôi phải đặt chiếc mũ và những quả chuông sang một bên và thừa nhận rằng mình thuộc về nhân loại. Tôi có những nỗi lo và đau buồn của riêng mình, và vì vậy tôi đã chú ý đến những gì ông Birrell nói—tôi rất vui khi nghe ông ấy nói điều đó—điều gì đó mang bản chất của những vần thơ ở đây, ngay đầu chương trình này:

Ông thắp sáng cuộc đời chúng ta bằng những tia nắng

Và đánh bại nỗi đau.

Vì vậy hai quốc gia vĩ đại đứng cùng nhau

Trong việc tôn vinh Twain.

Tôi rất vui khi có những vần thơ đó. Tôi rất vui và rất biết ơn về những gì ông Birrell đã nói trong mối liên hệ đó. Kể từ khi đến đây, trong một tuần này, tôi đã nhận được hàng trăm lá thư từ mọi tầng lớp người ở Anh, đàn ông, phụ nữ và trẻ em, và trong đó có những lời khen ngợi, tán tụng, và trên hết, tuyệt vời hơn hết, là một nốt trầm của tình cảm.

Lời khen ngợi là tốt, lời tán tụng là tốt, nhưng tình cảm—đó là phần thưởng cuối cùng, dứt khoát và quý giá nhất mà bất kỳ người đàn ông nào cũng có thể giành được, dù bằng tư cách hay thành tựu, và tôi rất biết ơn khi có được phần thưởng đó. Tất cả những lá thư này làm tôi cảm thấy rằng ở đây, tại nước Anh, cũng như ở Mỹ, khi tôi đứng dưới lá cờ Anh hay Mỹ, tôi không phải là người lạ, không phải là ngoại bang, mà là đang ở nhà.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.