Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1834 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cxcix. Mùa Đông Ở Vienna

❊ ❊ ❊

Họ ở lại Weggis hai tháng—cho đến tận gần cuối tháng Chín; từ đó họ đi Vienna qua ngả Innsbruck ở vùng Tyrol, “nơi những ngọn núi có vẻ gần gũi hơn so với ở Thụy Sĩ.” Clara Clemens muốn theo học piano với Leschetizky, và điều này đưa họ đến Áo để nghỉ đông. Khi đến Vienna, họ ổn định chỗ ở tại khách sạn Metropole bên bờ sông Danube. Các phòng của họ, một dãy phòng góc, nhìn ra một quảng trường xanh xinh xắn, Merzimplatz, và hướng xuống kè Franz Josef. Một cây cầu nhỏ bắc qua sông ở đó, nơi đủ mọi tầng lớp qua lại không ngớt. Vào những ngày đẹp trời, Clemens thích đứng trên cây cầu này để quan sát những sinh hoạt thú vị của thủ đô nước Áo. Nhà hài hước người Vienna, Poetzl, nhanh chóng làm quen với ông, và đôi khi họ cùng đứng đó với nhau. Có lần, trong lúc Clemens đang ghi chép vài điều, Poetzl đã tạo hứng thú cho những người qua đường bằng cách hỏi từng người—từ cậu bé đưa thư, người đánh giày, người bán hạt dẻ, tài xế xe ngựa, và những người khác—để đoán xem người lạ mặt đó là ai và ông muốn gì. Hầu hết bọn họ đều nhận ra ông khi được nhắc đến, bởi vì các tờ báo đã ro lên niềm tự hào về sự có mặt của ông và hình ảnh của ông được phổ biến rộng rãi.

Thực ra, Clemens vừa mới đến Vienna thì đã bị săn đón bởi các thợ ảnh, nhà báo và những kẻ sưu tầm chữ ký. Người dân Vienna là những người ngưỡng mộ ông hết mực, và biết rõ thế giới nơi khác đã tôn vinh ông thế nào, họ quyết tâm không chịu thua kém. Tờ *Neues Viener Tageblatt*, hai tuần sau khi ông đến, đã viết:

Thật hiếm khi một tác giả nước ngoài lại nhận được sự đón tiếp nồng nhiệt ở Vienna như sự đón tiếp dành cho Mark Twain, người không chỉ nổi tiếng là nhà hài hước hàng đầu trong toàn thế giới văn minh, mà còn là một con người mà cá tính khơi gợi sự quan tâm đặc biệt ở khắp mọi nơi nhờ bản chất thuần chất Mỹ ngự trị trong đó.

Ông là khách mời danh dự tại Câu lạc bộ Concordia ngay sau khi đến nơi, và những nhân vật lớn của Vienna đã tề tựu để tôn vinh ông. Charlemagne Tower, khi đó là bộ trưởng Mỹ, cũng là một trong số các khách mời. Các nhà văn, nhà ngoại giao, nhà tài chính, quan chức thành phố, tất cả những ai có máu mặt ở Vienna đều có mặt ở đó. Clemens đã mang lại cho họ một bất ngờ, bởi vì khi Ferdinand Gross, chủ tịch Concordia, giới thiệu ông trước tiên bằng tiếng Anh, rồi đến tiếng Đức, Mark Twain đã đáp lời hoàn toàn bằng ngôn ngữ thứ hai đó.

Tờ báo vừa được trích dẫn hé lộ cho chúng ta về sự vui chơi và tiệc tùng của buổi *Festkneipe* cổ kính đó khi viết rằng:

Vào lúc 9 giờ, Mark Twain xuất hiện trong phòng khách, và giữa tràng pháo tay như sấm, ông ngồi vào vị trí đầu bàn. Mái tóc bờm xờm đặc trưng buông xõa tôn lên nét mặt trẻ trung ngay lập tức thu hút sự chú ý của tất cả những người có mặt. Sau một vài lời xã giao thông thường mang tính hội hè, chủ tịch hội Concordia, ông Ferdinand Gross, đã đọc một bài diễn văn xuất sắc bằng tiếng Anh, kết lại bằng một vài câu tiếng Đức. Sau đó, ông Tower lên tiếng ca ngợi người đồng hương vĩ đại của mình. Trong bài phát biểu, ông nói rằng mình khó có thể tìm đủ từ ngữ để bày tỏ niềm vui sướng trước sự hiện diện của vị khách nổi tiếng người Mỹ. Tiếp theo là điểm hấp dẫn nhất của buổi tối, một bài phát biểu ứng khẩu của Mark Twain bằng tiếng Đức—quả thực ông chưa nắm vững hoàn toàn, nhưng dù sao ông cũng điều khiển nó đủ tốt để khó mà nhận ra bất kỳ giọng nước ngoài gay gắt nào. Ông đã đặt tựa đề cho bài phát biểu của mình là “Die Schrecken der Deutschen Sprache” (Những nỗi kinh hoàng của tiếng Đức). Thỉnh thoảng ông lại ngắt lời bằng tiếng Anh và hỏi với một nụ cười ngập ngừng: “Anh gọi từ này bằng tiếng Đức là gì” hoặc “Tôi chỉ biết điều đó bằng tiếng mẹ đẻ.” Buổi *Festkneipe* kéo dài đến tận những giờ ban sáng.

Không lâu sau khi họ đến Vienna, những sự cọ xát giữa các quốc gia Áo chưa hòa hợp đã bùng phát thành một cuộc xung đột lớn tại Reichsrath của Áo, hay Nghị viện Đế quốc. Chúng ta không cần phải bàn kỹ rốt cuộc rắc rối đó là gì. Bất cứ ai muốn biết đều có thể tìm hiểu từ bài viết của Mark Twain về chủ đề này, vì nó được khắc họa rõ nét hơn ở đó so với bất cứ nơi nào khác. Chỉ cần nói rằng khó khăn chủ yếu nằm giữa phe Hungary và phe Đức trong viện; và giữa lúc đó, bác sĩ Otto Lecher đã có bài diễn văn nổi tiếng kéo dài mười hai tiếng đồng hồ không nghỉ, nhằm giữ quyền phát biểu trước các lực lượng đối lập. Clemens đã ở trên khán đài hầu hết thời gian khi bài diễn văn đó, cùng với sự hỗn loạn đi kèm, đang diễnễn ra.—[“Khi viện đó đang làm luật, bạn không thể phân biệt nó với việc tập pháo binh.” Từ phóng sự của Mark Twain, “Những thời khắc náo động ở Áo,” trong Các bài tiểu luận văn học,]—Ông vô cùng hứng thú. Không gì có thể hấp dẫn ông hơn thế, ngoại trừ một số biến đổi lớn về thiên văn hay địa chất. Ông cũng có mặt một thời gian sau đó khi một nghị quyết được thông qua bằng con đường nhanh chóng, trao cho chủ tọa quyền kêu gọi sự hỗ trợ của quân đội, và ông đã có mặt khi quân đội đến và quản thúc những kẻ nổi loạn. Đó là một dịp rất lớn, một “tập phim dữ dội,” theo lời ông.

Ký ức về nó sẽ tồn tại lâu hơn tất cả những ký ức khác hiện có ngày nay.

Trong toàn bộ lịch sử nghị viện tự do, điều tương tự chỉ mới xuất hiện ba lần trước đó.

Nó chiếm một vị trí trang trọng giữa những điều không thể nào quên của thế giới.

Tôi nghĩ rằng trong đời mình, tôi chưa từng chứng kiến lịch sử trường tồn được tạo ra trước mắt mình đến hai lần, nhưng tôi biết rằng mình đã chứng kiến một lần.

Những bản tin giật gân đã được gửi về báo chí Mỹ; trong số đó có tin đồn rằng Mark Twain đã bị đẩy ra ngoài cùng với những người khác, và rằng sau khi vẫy khăn tay và hét lên “Hoch die Deutschen!”, ông đã bị một sĩ quan công lực đánh. Dĩ nhiên không có chuyện đó xảy ra. Viên sĩ quan trật tự đến khán đài nơi ông ngồi đã nói với một người bạn gợi ý rằng nên để Clemens ở lại:

“Ồ, tôi biết rất rõ về ông ấy. Tôi nhận ra ông ấy qua các bức ảnh, và tôi rất sẵn lòng để ông ấy ở lại, nhưng tôi không có sự lựa chọn nào khác vì mệnh lệnh quá nghiêm ngặt.”

Tuy nhiên, Clemens lập tức chạm mặt một phóng viên tờ London Times, người đã chỉ cho ông lối vào khán đài hạng nhất—dường như không bị giải tỏa, thế là ông chẳng bỏ lỡ chút nào của cuộc triển lãm.

Phóng sự của Mark Twain về những rắc rối ở Áo, được đăng trên Tạp chí Harper vào tháng Ba năm sau và nay được gộp chung với Các bài tiểu luận văn học, sẽ giữ cho tập sự kiện đó sống động và quan trọng như một tác phẩm văn học, trong khi nếu không thì nó đã bị ướp xác và chỉ còn được nhớ đến một cách mờ nhạt như lịch sử.

Chính trong những thời điểm chính trị sôi sục ở Vienna đó, một phóng viên của tờ báo New York đã viết thư xin phỏng vấn Mark Twain. Clemens đáp lời, cho phép anh ta đến gặp. Khi phóng viên đến nơi, Clemens đang làm việc và viết lách trên giường, như thói quen thường lệ của ông. Ở ngưỡng cửa, phóng viên dừng lại, chờ lệnh bước vào. Cửa đang hé mở và anh ta nghe thấy bà Clemens nói:

“Youth, anh không nghĩ rằng việc anh ở trên giường sẽ khiến cậu ấy hơi lúng túng sao?”

Và anh ta nghe thấy giọng nói điềm đạm, dịu dàng, từ tốn của Mark Twain đáp lại:

“Ôi, Livy, nếu em nghĩ vậy, chúng ta có thể chuẩn bị sẵn chiếc giường kia cho cậu ấy.”

Clemens trở thành một nhân vật đặc quyền ở Vienna. Các quy tắc chính thức đã được nới lỏng vì lợi ích của ông. Mọi thứ đều được làm cho dễ dàng đối với ông. Có lần, vào một dịp trọng đại nào đó, khi không ai được phép bước qua một ranh giới quy định, ông đã bị một lính canh chặn lại, thì viên sĩ quan chỉ huy bất ngờ phi ngựa tới:

“Hãy để ông ấy qua,” hắn ra lệnh. “Lieber Gott! Anh không thấy đó là ngài Mark Twain sao?”

Căn hộ của gia đình Clemens tại khách sạn Metropole giống như một triều đình, nơi tề tựu cùng các nhân vật có thứ bậc trong xã hội là những nhà văn, nhà báo, nhà ngoại giao, họa sĩ, triết gia, nhà khoa học hàng đầu châu Âu và do đó là của thế giới. Một người em gái của Hoàng đế Đức đã sống tại Metropole vào mùa đông đó và tỏ ra vô cùng niềm nở. Mọi hoạt động hàng ngày của Mark Twain đều được ghi chép lại như thể ông là một vị quân vương đến thăm, và như thường lệ, những lời mời cùng các giấy phép đặc biệt khác nhau đổ về tấp nập. Một tờ báo Vienna thông báo:

Ông đã được yến tiệc và tiếp đãi từ sáng đến tối. Những dinh thự của tầng lớp quý tộc rộng mở đón chào ông, các bá tước và vương tôn quý tộc lấy làm vinh hạnh được tôn vinh ông, và khán giả nước ngoài đắm chìm trong những lời phát ra từ đôi môi ông, sẵn sàng bùng lên những tràng cười sảng khoái bất cứ lúc nào.

Cái chết trong gia đình Clemens chẳng bao giờ đến đơn lẻ. Vào ngày 11 tháng 12 năm 1897, hơn một năm sau cái chết của Susy, Orion Clemens đã qua đời ở tuổi bảy mươi hai. Orion vẫn giữ nguyên bản chất ấy cho đến tận cùng, luôn nhạy cảm lo lắng về mọi hành động của em trai mình, về vận may và vận rủi của ông: vút bay lên tận mây xanh khi có tin vui; phẫn nộ, sốt sắng muốn cho mượn sự giúp đỡ và lời khuyên trong giờ phút thất bại; trung thành, chính trực và được yêu mến nói chung bởi những ai biết và hiểu được bản tính dịu dàng của ông. Ông vốn không hề bị ốm, và trên thực tế, chỉ vài ngày trước khi qua đời, ông đã viết một bức thư chúc mừng tuyệt vời về thành công của em trai mình trong việc tích S lũy tài chính để trả nợ, hào hứng bước vào một số kế hoạch văn học mà Mark Twain khi đó đang dự tính, tự nguyện để được biếm họa nếu cần.

Tôi sẽ đóng vai một kẻ ngốc, tin tưởng, đúng như những gì những người dân vùng núi Tennessee đã tiên đoán, rằng tôi sẽ lớn lên thành một người vĩ đại và đi vào Quốc hội. Tôi không nghĩ việc trở thành một kẻ vĩ đại tầm thường như Andy Johnson là đáng bận tâm. Tôi chẳng màng thèm đếm xỉa đến việc trở thành bất cứ ai kém vĩ đại hơn Napoléon, dẫu cho tôi chẳng có mấy uy quyền. Thế nên khi một người nông dân nhận lời đề nghị mua vài con gà của bố tôi và xin khất lại đến ngày hôm sau, tôi tự nhủ: “Liệu Napoléon Bonaparte có chịu xin khất lại đến ngày hôm sau trước một lời đề nghị bán gà cho ông ấy không?”

Cho đến tận ngày giờ cuối cùng của cuộc đời, Orion vẫn là kẻ mộng mơ, luôn ấp ủ một kế hoạch mới. Ông qua đời vào một buổi sáng sớm. Ông đã ngồi vào bàn với bút và giấy để ghi lại chi tiết về dự án mới nhất của mình thì thần chết gõ cửa, đầy nhân từ, ngay trong khoảnh khắc của niềm hy vọng mới.

Ngay lúc đó, tin tức về cái chết của người quản gia cũ ở Hartford của họ, George, cũng bay đến. Tin đó khiến họ buồn rầu cứ như thể đó là một thành viên trong gia đình. Đặc biệt, Jean đã khóc nức nở.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.