Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1834 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cclviii. Tiến Sĩ Văn Chương, Oxford

❊ ❊ ❊

Ngay sau bữa trưa tại Pilgrim, ông cùng với Ngài Robert P. Porter, tờ London Times, lên đường tới Oxford để lưu lại đó với tư cách khách mời trong suốt các buổi lễ diễn ra. Lễ hội Encenia—buổi lễ trao bằng danh dự—được tổ chức tại Nhà hát Sheldonian vào sáng hôm sau, ngày 26 tháng 6 năm 1907.

Đó là một sự kiện đáng nhớ. Ngoài Samuel Clemens, những người được nhận bằng sáng hôm đó còn có: Hoàng tử Arthur xứ Connaught; Thủ tướng Campbell-Bannerman; Whitelaw Reid; Rudyard Kipling; Sidney Lee; Sidney Colvin; Đức Tổng Giám mục Armagh, Giáo chủ Ireland; Ngài Norman Lockyer; nhà điêu khắc Auguste Rodin; Saint-Saens, và Tướng William Booth, người đứng đầu Đội quân Cứu thế—tổng cộng hơn ba mươi nhân vật kiệt xuất của thế giới.

Các ứng viên tập trung tại Đại học Magdalen, dưới sự dẫn dắt của Ngài Curzon, Hiệu trưởng trường, khoác trên mình những bộ lễ phục học thuật rực rỡ, họ cùng nhau tiến về Nhà hát Sheldonian trong một đoàn rước huy hoàng, một tập hợp những con người mà hiếm khi thế giới mới thấy quy tụ đông đủ đến vậy. Tờ London Standard đã viết về sự kiện này:

Danh sách những người được Đại học Oxford chọn để trao bằng danh dự 'honoris causa' trong năm đầu tiên Ngài Curzon giữ chức hiệu trưởng thật rực rỡ và thú vị đến nỗi chẳng có gì ngạc nhiên khi Nhà hát Sheldonian bị bao vây từ rất sớm hôm nay.

Vừa quá 11 giờ, dàn đàn organ bắt đầu tấu lên những giai điệu của bài "God Save the King", và ngay lập tức, một âm thanh vang dội bùng lên khi các sinh viên cùng những người tham dự đồng thanh hát theo. Tất cả mọi người đều đứng dậy khi đoàn rước, dẫn đầu là chiếc chùy biểu tượng cho quyền lực, từ từ tiến vào nhà hát. Đi đầu là Ngài Curzon, oai vệ trong bộ lễ phục của chức vị, chiếc áo dài đen thêu hoa văn vàng cầu kỳ, chiếc mũ cử nhân có tua vàng, và những tấm huân chương trên ngực tạo nên một phong thái đầy uy nghiêm, hoàn toàn xứng tầm với vị cựu Phó vương Ấn Độ. Theo sau ông là các thành viên Hội đồng, một nhóm đông đảo gồm các tiến sĩ thần học, những bộ lễ phục màu đỏ thẫm và đen của họ càng làm tăng thêm vẻ rực rỡ cho khung cảnh. Những bộ lễ phục màu đỏ cam và đỏ thẫm—đánh dấu cho học vị tiến sĩ luật—cũng xuất hiện rất nhiều, điểm xuyết đó đây là những chiếc áo choàng màu xám và đỏ, biểu trưng cho tiến sĩ khoa học hoặc văn chương.

Lễ Encenia là một dịp đầy ấn tượng; nhưng không hề trầm mặc. Nó có một sự uy nghiêm lộng lẫy; nhưng đi kèm với đó là một kiểu "dàn đồng ca Hy Lạp" đầy tinh nghịch, cái đặc quyền lâu đời của sinh viên Oxford, những người luôn khăng khăng muốn được trêu chọc và đùa cợt ngay cả với những vị khách quý. Các bằng tiến sĩ luật được trao trước tiên. Hoàng tử Arthur được ban công đón nhận với sự tôn trọng đúng mực; nhưng khi Whitelaw Reid bước ra, một giọng nói hét lên, “Lá cờ Star-spangled Banner của ông đâu rồi?” và khi Thủ tướng nước Anh—Campbell-Bannerman—bước lên, có người lại hô, “Còn Hạ viện thì sao?” và họ cứ thế tiếp tục, cổ vũ rồi lại trêu đùa, cho đến khi Tướng Booth được giới thiệu là “Người ủng hộ nhiệt thành cho tầng lớp cùng khổ, thủ lĩnh của phần mười nhân loại bị chìm lấp,” và “tướng quân của Đội quân Cứu thế,” cả khán phòng bùng nổ trong một tràng pháo tay như sấm, một cơn bão mà vài phút sau đó, theo tờ Daily News, đã trở thành “một trận cuồng phong thực sự,” bởi lẽ Mark Twain, trong bộ lễ phục màu đỏ thẫm và xám, đã được gọi tên lên nhận học vị cao quý nhất mà thế giới có thể ban tặng. Các sinh viên lúc này trở nên cuồng nhiệt. Có quá nhiều tiếng gào thét, những câu hỏi vang vọng, kiểu như, “Ông có mang theo con Ếch nhảy của mình không?” “Cúp Ascot đâu rồi?” “Những người còn lại trong nhóm Ngây thơ đâu hết cả rồi?” đến mức tưởng chừng như không thể nào giới thiệu nổi ông; nhưng cuối cùng, Hiệu trưởng Curzon cũng đã đọc lời chào (bằng tiếng Latin), “Thưa quý ngài đáng mến và quyến rũ, ngài khiến cả thế giới này phải nghiêng ngả vì sự hài hước của mình,” và học vị cao quý ấy đã được trao tặng. Giá mà Tom Sawyer có thể thấy ông lúc đó! Giá mà Olivia Clemens có thể ngồi giữa những người đang dành sự chào đón cho ông! Nhưng cuộc đời không bao giờ trọn vẹn như thế. Luôn có sự thiếu hụt ở đâu đó, và bóng tối luôn phủ lên mọi nẻo đường.

Rudyard Kipling là người tiếp theo—một gương mặt được yêu mến khác, người được chào đón với bài ca, “For he's a jolly good fellow,” và sau đó là Saint-Saens. Các bài thơ và bài luận đoạt giải được xướng tên, và sau đó đoàn rước các tân tiến sĩ rời nhà hát với Ngài Curzon dẫn đầu. Thế là mọi chuyện đã kết thúc—thứ mà ông từng nói, dù có phải du hành tới Sao Hỏa ông cũng cam lòng. Giờ đây, thế giới không còn gì để trao tặng cho ông nữa ngoại trừ thứ mà ông đã sở hữu từ lâu—sự kính trọng và tình yêu của mọi người.

Các tân tiến sĩ là khách mời của Ngài Curzon tại Đại học All Souls trong bữa tiệc trưa. Khi họ rời nhà hát (theo Sidney Lee):

Người dân trên đường phố nhận ra Mark Twain, họ tạo thành một đội hộ tống đông đảo và reo hò xung quanh ông, rồi tiễn đưa ông đến tận cổng trường đại học. Nhưng trước và sau bữa trưa, Mark Twain vẫn là người mà ai ai cũng muốn gặp gỡ nhất. Ví dụ như Ngài Maharajah xứ Bikanir, khi thấy mình ngồi cạnh bà Riggs (Kate Douglas Wiggin) trong bữa trưa và nghe nói bà quen Mark Twain, đã nhờ bà giới thiệu—một nghi thức được thực hiện trang trọng sau đó ngay tại sân trường. Tại bữa tiệc ngoài trời tổ chức cùng chiều hôm đó trong khuôn viên xinh đẹp của trường St. John, nơi Mark không biết mệt mỏi vẫn góp mặt, tình hình cũng y hệt—mọi người đều chen lấn để được trò chuyện và bắt tay ông. Ngày hôm sau, khi lễ diễu hành Oxford diễn ra, mọi chuyện còn cuồng nhiệt hơn nữa. Một trong các tờ báo đã gọi đó là “Lễ diễu hành của Mark Twain.”—[Tối đó có một bữa tiệc tại một trong các trường đại học, nơi vì thông tin sai lệch, Clemens đã mặc bộ âu phục đen thay vì chiếc áo choàng màu đỏ của mình. “Khi tôi đến,” ông kể, “nơi đó như một đám cháy lớn—một loại hỏa hoạn giữa đồng cỏ con người. Tôi cảm thấy lạc lõng chẳng khác nào một tín đồ Trưởng lão lạc vào địa ngục.”]

Clemens vẫn là khách của Robert Porter, nhà của ông bị bao vây bởi những người mong mỏi được thoáng nhìn thấy vị tiến sĩ văn chương mới của họ. Nếu ông đi ra phố, những cậu bé bán báo, tài xế xe ngựa hay cậu bé bán thịt đều nhận ra ông ngay lập tức, và lời đồn đại lan đi nhanh như tiếng hô hoán cháy nhà, khiến đám đông tụ tập lại.

Trong một bữa tiệc trưa mà nhà Porter tổ chức cho ông, người chủ của cơ sở phục vụ tiệc đã tự mặc trang phục bồi bàn chỉ để có được vinh dự phục vụ Mark Twain, và tuyên bố đó là khoảnh khắc tuyệt vời nhất trong đời ông. Người đàn ông này—vì ông ta thực sự là một quý ông—là một người uyên bác, và sự tôn vinh của ông không xuất phát từ thói hợm hĩnh tầm thường. Clemens, khi biết chuyện, sau đó đã rời phòng khách để trò chuyện riêng với người bồi bàn đó.

“Tôi nhận ra rằng,” ông kể, “anh ta biết về những cuốn sách của tôi nhiều gấp mười hay mười lăm lần so với chính bản thân tôi.”

Mark Twain theo dõi lễ diễu hành Oxford từ một lô ghế cùng với Rudyard Kipling và Ngài Curzon, và khi họ đang ngồi đó, một người đưa lên một mảnh giấy gấp, bên ngoài có viết, “Không đúng.”

Mở ra, họ đọc được dòng chữ:

Đông là Đông, Tây là Tây,

Và đôi bên chẳng bao giờ gặp gỡ,

—một câu trích dẫn từ Kipling.

Họ nhìn thấy bức tranh toàn cảnh lịch sử diễu hành qua, một cảnh tượng tuyệt vời khiến Oxford trở thành giấc mơ sống động của thời Trung Cổ. Các con hẻm, đường phố và đồng cỏ đông nghẹt những bộ trang phục mà Oxford đã từng thấy trong suốt chiều dài lịch sử của mình. Lịch sử được tái hiện theo cách mà không ai có thể cảm nhận trọn vẹn hơn Mark Twain.

“Tôi đặc biệt muốn xem buổi lễ diễu hành này,” ông nói, “để có thể lấy ý tưởng cho đám tang của chính mình, thứ mà tôi đang lên kế hoạch với quy mô lớn.”

Ông đã không thất vọng; đó là sự hiện thực hóa tất cả những cảnh tượng tráng lệ mà linh hồn ông đã mơ ước từ thuở thiếu thời.

Ông dễ dàng nhận ra các nhân vật vĩ đại trong lịch sử khi họ lướt qua, và họ cũng nhận ra ông; họ vẫy tay chào và cúi đầu, đôi khi còn gọi tên ông, và khi ông bước xuống khỏi lô ghế của mình, lát sau, Henry VIII. đã bắt tay ông, một vị vua mà ông luôn căm ghét, mặc dù giờ đây ông lại cảm thấy tràn đầy tình hữu nghị; rồi Charles I. ngả chiếc mũ nhung lông rộng vành khi họ gặp nhau, và Henry II., Rosamond cùng Nữ hoàng Elizabeth đều cúi chào ông—những bóng ma của những thế kỷ đã qua.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.