Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1834 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 227
Mùa Đông Thứ Hai Ở Riverdale

❊ ❊ ❊

Hầu như các câu chuyện của Mark Twain đều đã từng được chuyển thể thành kịch vào thời điểm này hay thời điểm khác, và đạt được thành công ít nhiều. Mùa đông năm ấy, ông có hai vở kịch đang được công diễn, một trong số đó là vở kịch nhỏ "Death Disk" (Tạm dịch: Đĩa Chết), vốn đã xuất hiện dưới dạng truyện ngắn một năm trước đó trên tạp chí Harper's Magazine. Vở kịch được công diễn tại Carnegie Lyceum và gây được tiếng vang đáng kể, nhưng nó không đủ tầm quan trọng để duy trì diễn xuất lâu dài.

Một vở kịch khác của năm đó là bản chuyển thể từ tác phẩm Huckleberry Finn do Lee Arthur thực hiện. Vở diễn này gặt hái được khá nhiều thành công ở Baltimore, Philadelphia và những nơi khác, với doanh thu dao động từ ba trăm đến hai ngàn một trăm đô la mỗi đêm, tùy thuộc vào thời tiết và địa điểm. Lý do vở kịch bị ngừng diễn không hoàn toàn rõ ràng; nhưng chắc chắn rằng nhiều dự án kịch nghệ khác đã đi xa hơn thế mà kết cục còn tệ hại hơn nhiều.

Dưới dạng sách, Huck cũng vừa trải qua một vài biến cố trước đó không lâu, khi bị các thủ thư ở Denver và Omaha tẩy chay vì lý do đạo đức. Đã nhiều năm rồi Huck mới lại gặp rắc rối kiểu này, và kết quả là cậu bé thu hút không ít sự chú ý đầy tai tiếng trên báo chí.

Một số ghi chép trong sổ tay của Mark Twain tiết lộ phần nào cuộc sống và tư tưởng của ông trong giai đoạn này. Chúng ta tìm thấy những dòng như sau:

Thứ Bảy, ngày 3 tháng 1 năm 1903. Sản phẩm của sự giàu sang: Kiêu ngạo, phù phiếm, phô trương, ngạo mạn, bạo ngược.

Chủ nhật, ngày 4 tháng 1 năm 1903. Sản phẩm của sự nghèo đói: Tham lam, hèn hạ, đố kỵ, thù hận, ác tâm, tàn nhẫn, xấu xa, dối trá, lười biếng, gian lận, trộm cắp, giết người.

Thứ Hai, ngày 2 tháng 2 năm 1903. Kỷ niệm 33 năm ngày cưới. Sáng nay, tôi được phép gặp Livy 5 phút để mừng ngày này. Cô ấy chẳng có mấy tiến triển trong việc hồi phục, nhưng chúng tôi tin chắc rằng vẫn có đôi chút.

Chủ nhật, ngày 1 tháng 3 năm 1903. Chúng ta có thể không nghi ngờ rằng xã hội trên thiên đường chủ yếu bao gồm những kẻ không mong muốn.

Thứ Năm, ngày 19 tháng 3 năm 1903. Sinh nhật Susy. Nếu còn sống, con bé đã 31 tuổi rồi.

Những căn bệnh trong gia đình, bao gồm cả phần của chính ông—chứng viêm phế quản kinh niên—khiến ông càng thêm phẫn nộ trước những khiếm khuyết của loài người, thứ sinh vật có thể chịu đựng đủ loại bệnh tật. Có lần ông viết:

Con người được tạo ra vào cuối tuần làm việc khi Chúa đã mệt nhoài.

Và một lần khác:

Adam, ân nhân của nhân loại—ông ta đã ban cho con người tất cả những gì họ từng nhận được mà đáng giá—cái chết.

Ngôi nhà ở Riverdale thực chất chẳng khác nào một bệnh viện vào mùa xuân năm đó. Jean vừa mới lấy lại sức lực thể chất thì lại bị sởi, và Clara cũng trở thành nạn nhân của căn bệnh này. May mắn thay, sức khỏe của bà Clemens đã có phần cải thiện.

Chính trong giai đoạn này, Clemens đã hình thành nên học thuyết trị liệu chiết trung của mình. Viết cho Twichell vào ngày 4 tháng 4 năm 1903, ông nói:

Livy có tiến triển một chút trong 3 hoặc 4 ngày qua, sự tiến triển mà ngay cả mắt thường không chuyên cũng nhìn thấy được. Các bác sĩ đang làm rất tốt công việc của họ, nhưng theo ý tôi, không có nghệ thuật chữa bệnh nào là tốt nhất cho mọi loại bệnh. Tôi sẽ phân chia các bệnh tật: ca phẫu thuật cho bác sĩ phẫu thuật; bệnh lupus cho chuyên gia tia xạ; suy nhược thần kinh cho nhà Khoa học Cơ Đốc giáo; hầu hết các bệnh khác cho bác sĩ nội khoa & vi lượng đồng căn; & (trong trường hợp cụ thể của tôi) bệnh thấp khớp, gút & viêm phế quản cho bác sĩ nắn xương.

Ông có nhiều thời gian để suy ngẫm và đọc sách trong những tuần bị giam lỏng, để giận dữ và để viết lách khi cảm thấy cần phải bộc lộ, mặc dù dường như ông không hoàn thành được nhiều tác phẩm để xuất bản ngoài bài phản hồi bà Eddy đã đề cập trước đó, và bản nhại "Hướng dẫn về Nghệ thuật", với những bức tranh do chính ông vẽ, được đăng trên tạp chí Metropolitan vào tháng Tư và tháng Năm.

Howells thu hút sự chú ý của ông vào một số vụ bạo hành quân sự ở Philippines, viện dẫn một trường hợp một trung úy nào đó đã tra tấn một trong những người lính của mình, một kẻ phạm tội nhẹ, đến chết vì sự ác độc thuần túy, và đã bị đưa ra xét xử nhưng không bị trừng phạt vì tội ác dã man đó.—[Vụ tra tấn đến chết Binh nhì Edward C. Richter, một người lính Mỹ, theo lệnh của một sĩ quan được ủy nhiệm trong quân đội Hoa Kỳ vào đêm ngày 7 tháng 2 năm 1902. Binh nhì Richter bị trói và bịt miệng, chiếc nút bịt được giữ chặt trong miệng bằng một cây gậy trong khi nước đá lạnh từ từ được rót lên mặt anh ta, mỗi lần một gáo, trong suốt hai tiếng rưỡi đồng hồ, cho đến khi hơi thở cuối cùng lìa bỏ cơ thể.]

Clemens cố gắng bày tỏ cảm xúc của mình về vấn đề này, nhưng ông sôi máu đến mức khi đặt bút xuống giấy để viết về nó, ông hoàn toàn không thể nói bất cứ điều gì trong khuôn khổ để xuất bản. Khi đó, cách duy nhất để giải tỏa là đứng dậy đi lại trong phòng và trút cơn thịnh nộ vào cái giống loài đã tạo ra một kẻ như thế.

Bà Clemens, người có lẽ đã cảm nhận được ít nhiều hoặc nghe thấy dư âm của những cơn thịnh nộ này, thỉnh thoảng lại gửi cho ông một mẩu giấy nhỏ đầy âu yếm nhưng mang tính khuyên răn.

Trong số những cuốn sách mà Clemens đọc, hoặc cố gắng đọc, trong thời gian bị giam lỏng có một vài cuốn tiểu thuyết của Sir Walter Scott. Ông chưa bao giờ có thể ngưỡng mộ Scott, và bây giờ quyết tâm thử tìm hiểu sự nổi tiếng và vị thế của tác giả này trong mắt các nhà phê bình; nhưng sau khi nghiền ngẫm xong tập đầu tiên của một cuốn tiểu thuyết và bắt đầu cuốn thứ hai, ông quyết định tìm đến một người có thể nói với tư cách là người có thẩm quyền. Ông viết cho Brander Matthews:

BRANDER THÂN MẾN,—Tôi đã không rời khỏi giường được 4 tuần nay, nhưng—à, tôi đã đọc khá nhiều, & tôi nảy ra ý định nhờ ông dành chút thời gian, khi nào ông có dư ra 8 hoặc 9 tháng, & ghi chép cho tôi vài chi tiết văn học để giúp ích & nâng cao kiến thức cho tôi. Thời gian của ông sẽ không bị lãng phí đâu, vì khi rảnh rỗi hơn, ông có thể biến những kết quả đó thành các bài giảng Columbian & làm một việc tốt cho sinh viên của mình.

1. Trong tiểu thuyết của Sir Walter có đoạn văn nào viết bằng tiếng Anh chuẩn không—thứ tiếng Anh không cẩu thả cũng không rắc rối?

2. Có đoạn văn nào mà tiếng Anh không nghèo nàn & nông cạn & tầm thường, mà có chất lượng hơn thế không?

3. Có đoạn văn nào bùng cháy với ngọn lửa thực sự không—không phải bùi nhùi, lân quang, hay giả tạo?

4. Ông ấy có những người hùng & nữ anh hùng nào không phải là bọn người thô lỗ không?

5. Ông ấy có những nhân vật nào mà hành động & lời nói phù hợp với tính cách như chính ông đã mô tả không?

6. Ông ấy có những người hùng & nữ anh hùng nào mà độc giả ngưỡng mộ—ngưỡng mộ và biết lý do vì sao không?

7. Ông ấy có những nhân vật hài hước mà thực sự buồn cười, và những đoạn văn hài hước mà thực sự hài hước không?

8. Ông ấy có bao giờ thắt chặt sự quan tâm của độc giả & khiến họ miễn cưỡng không muốn đặt cuốn sách xuống không?

9. Có trang nào mà ông ấy ngừng làm bộ, ngừng ngưỡng mộ dòng chảy êm đềm của sự pha loãng của chính mình, ngừng giả tạo, & trong một thời gian, dài hay ngắn, trở nên chân thành & nghiêm túc đến mức có thể nhận ra không?

10. Ông ấy có biết viết tiếng Anh không, & không viết như thế chỉ vì ông ấy không muốn?

11. Ông ấy sử dụng từ ngữ đúng chỉ khi không nghĩ ra từ nào khác, hay ông ấy hay dùng từ sai vì không nhận ra từ đúng khi nhìn thấy nó?

12. Ông có thể đọc ông ấy mà vẫn giữ được sự tôn trọng dành cho ông ấy không? Tất nhiên là người ta có thể làm được trong thời đại của ông ấy—một thời đại của sự ủy mị & lãng mạn sướt mướt—nhưng lạy Chúa! liệu ngày nay có ai làm được không?

Brander, tôi nằm đây chờ chết; từ từ chết dần, dưới sự hủy hoại của Sir Walter. Tôi đã đọc xong tập đầu của Rob Roy, & đọc đến Chương XIX của Guy Mannering, & tôi không thể ngẩng đầu lên hay ăn uống được nữa. Lạy Chúa, tất cả thật quá trẻ con! thật giả tạo, thật rẻ tiền; & những hình nhân sáp, những bộ xương & những bóng ma. Sự quan tâm ư? Tại sao, thật không thể cảm thấy hứng thú với những trò lừa đảo vô hồn, những thứ nhạt nhẽo này. Và ôi, sự nghèo nàn của trí tưởng tượng! Không phải nghèo nàn trong việc phát minh ra các tình huống, mà nghèo nàn trong việc cung cấp lý do cho chúng. Sir Walter thường tự lộ tẩy khi sắp đặt một tình huống—chi tiết hóa & chi tiết hóa & chi tiết hóa cho đến khi, nếu bạn sống sót để đi đến đó, bạn sẽ không tin vào nó khi nó xảy ra.

Tôi không thể tìm thấy phần còn lại của Rob Roy, tôi không thể chịu đựng thêm Mannering nào nữa—tôi không biết phải làm gì, nhưng tôi sẽ suy ngẫm, & không từ bỏ nghiên cứu tuyệt vời này một cách hấp tấp....

Chao ôi, ước gì tôi có thể gặp ông & Leigh Hunt!

Trân trọng,

S. L. CLEMENS.

Nhưng vài ngày sau, ông trải qua một sự khai sáng. Nó đến khi ông kiên trì tấn công vào tác phẩm thứ ba của Scott—Quentin Durward. Ông vội vàng viết cho Matthews một lần nữa:

Tôi vẫn nằm trên giường, nhưng những ngày tháng đã bớt buồn tẻ kể từ khi tôi đột nhập vào thế giới của Sir Walter & mất bình tĩnh. Tôi đã đọc xong Guy Mannering, cuốn sách kỳ lạ, kỳ lạ đó, với đám đông những cái bóng hèn hạ lảm nhảm xung quanh một sinh vật duy nhất bằng xương bằng thịt—Dinmont; một cuốn sách được lắp ghép một cách điên rồ từ chính những thứ rác rưởi trên sân khấu của nghệ sĩ lãng mạn—đọc xong nó & cầm lấy Quentin Durward & đọc xong cuốn đó.

Nó giống như rời bỏ người chết để hòa mình với người sống; nó giống như rời khỏi lớp mẫu giáo trong trường báo chí để ngồi nghe các bài giảng về văn học Anh tại Đại học Columbia.

Tôi tự hỏi ai đã viết Quentin Durward?—[Bức thư này, đã được bỏ phong bì, dán địa chỉ và đóng dấu, rõ ràng đã bị để thất lạc. Nó được tìm thấy và gửi đi bảy năm sau đó, tháng 6 năm 1910—một thông điệp từ người đã khuất.]

Trong số những cuốn sách khác mà ông đọc vào mùa đông và mùa xuân năm đó có cuốn 'The Story of My Life' (Câu chuyện cuộc đời tôi) của Helen Keller, lúc đó mới được xuất bản. Rằng ông đã đọc xong nó trong một tâm trạng dịu dàng ngọt ngào, chúng ta có thể thấy qua một lá thư dài, đáng yêu mà ông viết cho cô—một lá thư trong đó ông nói:

Tôi bị cuốn hút bởi cuốn sách của cô—mê hoặc. Cô là một sinh vật tuyệt vời, tuyệt vời nhất trên thế giới—cô và nửa kia của cô—ý tôi là cô Sullivan—vì phải cần đến cả hai người mới tạo nên một chỉnh thể hoàn hảo & trọn vẹn. Cô ấy nổi bật biết bao trong những lá thư của mình! sự sáng suốt, thấu đáo, độc đáo, trí tuệ, tính cách của cô ấy, & năng lực văn chương tinh tế nơi ngòi bút của cô ấy—tất cả đều ở đó.

Khi đọc và viết không còn là thú tiêu khiển, Mark Twain thường chuyển sang toán học. Dù không có tài năng đặc biệt về sự chính xác trong các con số, ông lại có một niềm yêu thích kỳ lạ đối với các phép tính, cả khoa học lẫn tài chính, và ông thường phủ kín các trang giấy, tính toán việc này việc nọ, gần như không thể tránh khỏi việc dẫn đến những kết quả sai lệch. Khi vấn đề là tài chính, và liên quan đến tài sản của chính mình, các con số của ông rất có khả năng khiến ông rơi vào trạng thái hoảng loạn. Chi tiêu tự nhiên rất nặng nề vào mùa xuân đó; và một đêm nọ, khi không có gì tốt hơn để làm, ông tính toán tỷ lệ chi tiêu so với thu nhập. Kết quả cho thấy họ đang lao thẳng tới sự phá sản tài chính. Ông dành phần còn lại của đêm đó để trằn trọc trong nỗi sợ hãi, và tính toán lại các con số của mình, những con số ngày càng tệ hơn, và sáng hôm sau, ông gọi Jean và Clara đến rồi làm cả hai chết sững với thông báo rằng chi phí sinh hoạt cao hơn nguồn tiền thu vào tới một trăm hai mươi lăm phần trăm.

Viết cho MacAlister ba ngày sau, ông nói:

Đó là một sai lầm. Khi tôi xuống lầu vào buổi sáng, một đống đổ nát già nua và xám xịt, tôi phát hiện ra rằng bằng cách nào đó không thể giải thích được (không thể giải thích được với một doanh nhân, nhưng với tôi thì có) tôi đã nhân tổng số lên gấp đôi. Lạy Chúa, tôi như già đi bảy mươi lăm tuổi ngay tại chỗ!

Ông có biết nó ảnh hưởng đến tôi giống như cảm giác khi người ta tỉnh dậy sau một cơn ác mộng kinh hoàng & nhận ra đó chỉ là một giấc mơ không. Đó là một niềm an ủi & sự hài lòng lớn lao khi tôi triệu tập các con gái đến một cuộc họp riêng của hội đồng một lần nữa. Chắc chắn có một sự thật phũ phàng & đáng sợ về một điều không thực được sắp đặt khéo léo. Rất có khả năng là hai hoặc ba đêm như đêm đó của tôi sẽ đẩy một người đến chỗ tự sát. Người đó sẽ từ chối xem xét các con số, vì chúng làm họ ghê tởm, & họ sẽ đi đến cái chết mà không hề hay biết rằng chẳng có gì nghiêm trọng về chúng cả. Tôi không thể xóa bỏ đêm đó ra khỏi đầu mình, nó quá sống động, quá thật, quá ghê rợn. Trong bất kỳ năm nào khác trong ba mươi ba năm này, sự nhẹ nhõm sẽ rất đơn giản: đi đến nơi bạn có thể, liệu cơm gắp mắm cho phù hợp với thu nhập. Bạn không thể làm thế khi vợ bạn không thể di chuyển, dù chỉ từ phòng này sang phòng khác.

Bác sĩ & một chuyên gia đã họp kín năm ngày trước, & theo niềm tin của họ, cô ấy sẽ dần dần thoát khỏi tình trạng này và trở lại như mới, về cơ bản là vậy. Họ đã chỉ định cô ấy đến Ý vào mùa đông tới—điều này dường như cho thấy rằng đến mùa thu, cô ấy sẽ có thể thực hiện chuyến đi. Vì vậy, Clara đang viết thư cho một người bạn ở Florence để tìm kiếm xung quanh các biệt thự cho chúng tôi ở những vùng gần thành phố đó.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.