Trong một mẩu ghi chú vào gần cuối tháng Tư, Clemens viết rằng một lần nữa, cũng như hồi ở Riverdale, ông lại bị ngăn cách với phòng của bà Clemens, ngoại trừ những khoảnh khắc ngắn ngủi. Nhưng đến ngày 12 tháng Năm, ông báo tin cho R. W. Gilder rằng:
"Đã hai ngày nay chúng tôi không còn lo lắng về bà Clemens nữa (chộm vía). Sau 20 tháng nằm liệt giường trong sự cô độc và nỗi đau thể xác, bà bỗng chốc không còn là cái bóng nhợt nhạt, hao gầy nữa, mà trông sáng sủa, trẻ trung và xinh đẹp. Bà vẫn là con người tuyệt vời nhất mà tôi từng biết, với lòng kiên cường, sự nhẫn nại, sức chịu đựng và khả năng hồi phục phi thường. Nhưng ôi, người yêu dấu ơi! Điều này sẽ chẳng kéo dài; căn bệnh quái ác này sẽ lại giở trò gian trá với bà, và tôi sẽ phải quay lại với những lời cầu nguyện của mình—những lời cầu nguyện không thể cất lên từ bất kỳ bục giảng nào!"
Ngày 13 tháng Năm, buổi sáng. Tôi vừa thực hiện một trong hai chuyến thăm 2 phút ít ỏi mỗi ngày đến phòng bệnh. Và lại thấy điều mà tôi đã quá quen thuộc—sự thoái lui.
Có một ngày bà được đưa ra sân hiên trên chiếc xe lăn để ngắm nhìn vẻ đẹp kỳ diệu của mùa hè nước Ý mới chớm. Bà đã bị cầm tù quá lâu đến nỗi gần như choáng ngợp trước niềm vui đó—và có lẽ, cảm giác ấy càng sâu sắc hơn khi bà linh cảm rằng mình có thể sẽ sớm rời xa tất cả.
Chính vào Chủ Nhật, ngày 5 tháng Sáu, ngày cuối cùng đã đến. Clemens và Jean đã lái xe đi thăm hỏi một vài nơi, và ghé lại một căn biệt thự, nơi có vẻ như đáp ứng được hầu hết các yêu cầu của họ. Họ trở về nhà đầy hào hứng, và trong tâm trí, Clemens đã quyết định sẽ mua nơi đó. Ở hành lang, Clara nói:
“Hôm nay bà ấy khỏe hơn bất cứ lúc nào trong suốt ba tháng qua.”
Rồi nhanh chóng, khẽ khàng, cô nói thêm, "Chộm vía," điều mà những người khác cũng vội vã thốt theo—đầy vẻ mê tín.
Thực tế, bà Clemens lúc đó rất tươi tỉnh, vui vẻ và nóng lòng muốn nghe kể về ngôi nhà mới sắp trở thành tổ ấm của họ. Bà giục ông ngồi bên cạnh trong bữa tối và kể cho bà nghe các chi tiết; nhưng có lúc, khi nỗi lo về sự yếu ớt của bản thân ập đến, bà bảo họ đừng bận tâm nếu bà không thể sớm chuyển đến đó, và cứ hài lòng với nơi họ đang ở. Ông đã ở lại từ bảy giờ rưỡi đến tám giờ—một đặc quyền đáng lẽ bị cấm đoán, nhưng lại được cho phép vì bà quá hoạt bát và cảm thấy khỏe khoắn. Họ trò chuyện như những ngày xưa cũ, và có lần trong cuộc đối thoại, ông tự trách mình như đã bao lần trước đây, và xin bà tha thứ cho những giọt nước mắt mà ông đã gieo rắc vào đời bà. Khi cuối cùng được gọi đi, ông tự trách mình vì đã nán lại quá lâu; nhưng bà nói chẳng hề gì, rồi hôn ông và bảo: “Anh sẽ quay lại,” và ông đáp, “Vâng, để nói lời chúc ngủ ngon,” ý muốn nói vào lúc chín rưỡi như thông lệ. Ông đứng lại một lát ở cửa, gửi những cái hôn gió về phía bà, và bà cũng đáp lại, gương mặt rạng rỡ những nụ cười.
Ông cảm thấy tràn đầy hy vọng và hạnh phúc đến mức tựa như đang bay bổng. Ban đầu ông về phòng mình, nhưng rồi ông được thôi thúc làm một việc mà ông hiếm khi làm kể từ khi Susy qua đời. Ông lên lầu, đến bên cây đàn piano và hát những bài thánh ca cổ mà Susy từng thích nghe ông hát. Jean bước vào, lắng nghe. Ông không nhớ là con bé đã từng làm vậy trước đây chưa. Ông hát bài “Swing Low, Sweet Chariot” và “My Lord He Calls Me.” Ông chợt nhận ra Jean và ngừng lại, nhưng con bé bảo ông cứ tiếp tục.
Bà Clemens, trong phòng mình, nghe thấy tiếng nhạc xa xăm và nói với người chăm sóc:
“Ông ấy đang hát bài thánh ca chúc ngủ ngon cho mẹ đấy.”
Tiếng nhạc ngừng lại ngay sau đó, rồi một khoảnh khắc sau, bà yêu cầu được đỡ dậy. Gần như ngay tức khắc, sự sống đã lặng lẽ rời bỏ bà không một tiếng động.
Clemens, khi đến để chúc vợ ngủ ngon, nhìn thấy một nhóm nhỏ quanh giường bà, Clara và Jean đứng như người mất hồn. Ông bước đến, cúi xuống nhìn gương mặt bà, ngạc nhiên vì bà không chào ông. Ông không hề ngờ chuyện gì đã xảy ra cho đến khi nghe thấy một trong hai người con gái hỏi:
“Katie, có thật không? Ôi Katie, có thật là như vậy không?”
Lúc đó ông mới nhận ra bà đã ra đi.
Đêm đó, trong cuốn sổ tay, ông viết:
Vào lúc chín giờ mười lăm tối nay, người từng là lẽ sống của đời tôi đã ra đi để tìm đến sự thanh thản & bình yên của cái chết, sau nhiều tháng chịu đựng nỗi đau bất công & không đáng có. Lần đầu tôi gặp bà là gần 37 năm trước, & giờ đây tôi đã nhìn gương mặt bà lần cuối. Ôi, thật quá bất ngờ!... Tôi tràn ngập nỗi ân hận vì những điều đã làm & đã nói trong suốt 34 năm chung sống khiến trái tim Livy tổn thương.
Ông ghen tị với bà khi nằm đó, hoàn toàn thoát khỏi mọi nỗi niềm, với sự bình yên vĩ đại hiện hữu trên gương mặt. Ông viết thư cho Howells, Twichell, và bà Crane, những người thân thiết và yêu quý nhất. Với Twichell, ông tâm sự:
Bà ấy mới ngọt ngào làm sao trong cái chết, mới trẻ trung, xinh đẹp làm sao, giống hệt cô gái bé nhỏ của ba mươi năm về trước, không một sợi tóc bạc! Sự trẻ lại này hiện rõ trong vòng hai tiếng đồng hồ sau khi bà qua đời; & khi tôi quay lại lần nữa (lúc 2 giờ 30) thì sự thay đổi đã hoàn tất. Suốt đêm đó & suốt cả ngày hôm ấy, bà không hề nhận thấy bàn tay tôi đang âu yếm—điều đó thật lạ lùng.
Với Howells, ông nhắc lại cảnh tượng cuối cùng:
Tôi cúi xuống & nhìn vào mặt bà, và tôi nghĩ mình đã lên tiếng—tôi ngạc nhiên & lo lắng vì bà không nhận ra tôi. Rồi chúng tôi hiểu ra & trái tim mình tan nát. Hôm nay chúng tôi mới nghèo nàn làm sao!
Nhưng tôi thật biết ơn vì những đày đọa của bà đã chấm dứt! Nếu có thể, tôi cũng sẽ không gọi bà quay trở về.
Hôm nay, được trân trọng cất giữ trong cuốn Kinh Thánh cũ kỹ, sờn rách của bà, tôi tìm thấy một lá thư dịu dàng & thân thương từ anh, đề ngày Far Rockaway, 13 tháng Chín, 1896, về cái chết của con bé Susy tội nghiệp của chúng tôi. Tôi đã mệt mỏi & già nua; tôi ước mình được ở bên Livy.
Và vài ngày sau:
Livy chắc hẳn sẽ đau lòng lắm nếu nhìn thấy Clara. Chúng tôi xin lỗi tất cả bạn bè đến thăm—dù tất nhiên, chỉ những người thân thiết mới tới. Những người thân thiết—nhưng họ đâu phải là những người bạn cũ, những người bạn từ cái thời xưa cũ khi chúng ta còn biết cười. Liệu chúng ta có còn cười được nữa không? Phải chi tôi có thể nhìn thấy một chú chó mà tôi từng quen từ xưa & có thể ôm lấy cổ nó, kể cho nó nghe hết mọi chuyện, mọi điều, để trút bớt gánh nặng trong tim mình!