Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1834 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ccvii. 30, Wellington Court

❊ ❊ ❊

Chính Clemens cũng đã thử theo liệu pháp Kellgren và thu được nhiều kết quả khả quan.

“Tôi đã trở lại với thể trạng tốt và sẵn sàng bắt tay vào việc,” ông viết cho MacAlister khi vừa quay về London. “Một cuộc dấn thân trường kỳ, bền bỉ, và tôi sẽ bắt đầu ngay trong năm phút nữa.”

Họ ổn định chỗ ở tại một căn hộ nhỏ tại 30, Wellington Court, Albert Gate, để tiện gần chi nhánh London của viện Kellgren, và ông cũng có một phòng làm việc tại Chatto & Windus, nhà xuất bản của mình. Tuy nhiên, công việc chính của ông lại là viết diễn văn, vì ông liên tục bị kéo vào các buổi tiệc tùng tiếp đón và dường như không cách nào thoái thác được. Cuốn sổ tay của ông trở thành một mớ bòng bong các cuộc hẹn. Thỉnh thoảng ông vẫn viết được một bài báo hay một câu chuyện, trong đó bài “Lời nói dối đầu tiên của tôi và cách tôi thoát khỏi nó” (My First Lie, and How I Got Out of It) đã trở thành bài viết quan trọng dịp Giáng sinh trên tờ 'New York Sunday World.'—[Hiện đã được đưa vào tập Hadleyburg trong bộ “Complete Works.”]

Một bài viết khác trong thời gian này là “Thánh Joan xứ Arc” (St. Joan of Arc), vài năm sau đó đã xuất hiện trên tạp chí Harper's Magazine. Bài viết này vốn được viết để làm phần giới thiệu cho bản dịch tiếng Anh của hồ sơ chính thức về các phiên tòa và vụ phục hồi danh dự cho Joan, vốn sắp được xuất bản một cách công phu. Clemens rất phấn khởi khi được mời soạn phần giới thiệu cho tập tài liệu quan trọng này, nhưng kẻ phụ trách biên tập bản thảo lại là một gã tự mãn mang khuynh hướng sư phạm giáo điều. Hắn đã tự ý sửa đổi bản thảo của Mark Twain, thay đổi cách hành văn để cho phù hợp với những quan niệm của riêng hắn về thứ tiếng Anh chuẩn mực của Nữ hoàng. Sau đó, hắn cho đánh máy lại cẩn thận rồi gửi trả lại, cốt để khoe khoang rằng hắn đã cải thiện nó đến mức nào, đồng thời chờ đợi lời cảm ơn cùng những lời khen ngợi. Hắn đã không nhận được lời cảm ơn nào cả. Clemens đã ghi lại một vài lời nhận xét mà ông thốt lên khi nhìn thấy bản thảo bị biên tập nát bươm của mình:

Tôi không phủ nhận rằng cơn giận của tôi đã tăng vọt lên tới 104 độ trong bóng râm. “Thật không thể tin nổi! Cái đồ vật dài tai này, cái con chuột túi văn chương này, cái tên phu ngựa mù chữ với cái đầu chứa đầy dầu bôi trơn trục xe này—cái tên này…” Nhưng tôi dừng lại ở đó, vì đó không phải là tinh thần của một tín đồ Cơ Đốc.

Gã biên tập tự phong kia lập tức nhận được lệnh phải trả lại bản thảo, sau đó Clemens viết một bức thư mà vài đoạn trong đó rất thích hợp để đưa vào đây.

GỬI ÔNG X., — Tôi đã xem xét trang đầu tiên của phần Giới thiệu đã bị sửa đổi của tôi, — và bây giờ sẽ bắt đầu ghi chú lại một vài điều về các chỉnh sửa của ông. Nếu tôi thấy bất kỳ thay đổi nào không có vẻ là sự cải thiện, tôi sẽ chỉ ra lý do tại sao tôi nghĩ như vậy. Theo cách này, tôi hy vọng có thể giúp ích được cho ông, và nhờ đó mang lại lợi ích cho ông nhiều như ông đã mong muốn mang lại cho tôi vậy.

Đoạn thứ nhất. “Jeanne d'Arc.” Cách này nghe có vẻ thông thái rởm đời và không được tao nhã cho lắm. Joan không được biết đến với cái tên đó trong giới bình dân của chủng tộc và ngôn ngữ chúng ta. Tôi nhận thấy cái tên của Đấng Tối Cao xuất hiện vài lần trong phần tài liệu ngắn về các phiên tòa mà ông đã ban ơn gửi cho tôi. Để nhất quán, ông cần phải gạch bỏ chữ “God” (Chúa) và thay bằng “Dieu” (Chúa theo tiếng Pháp). Đừng quên điều này.

Đoạn thứ hai. Bây giờ ông bắt đầu can thiệp vào cách đặt dấu câu của tôi rồi đấy. Ông không nhận ra rằng với những hạn chế của mình, ông không nên tùy tiện nhúng tay vào một nghệ thuật tinh tế như vậy sao? Và ông có nghĩ rằng mình vừa thêm thắt chút "đánh bóng" chuẩn xác vào vế câu cuối cùng đó không?

Đoạn thứ ba. Tương tự.

Đoạn thứ tư. Từ “directly” (trực tiếp) mà ông dùng thật gây hiểu lầm; nó có thể bị hiểu là “ngay lập tức.” Sự rõ ràng, giản dị vẫn tốt hơn là sự hoa mỹ tối nghĩa. Tôi chú ý đến lời phê bên lề đầy nhạy cảm của ông: “Hơi thiếu tử tế đối với cảm xúc của người Pháp—khi nhắc đến Moscow.” Thực ra tôi chẳng bận tâm đến cảm xúc của người Pháp làm gì, tôi chỉ quan tâm đến việc trình bày sự thật. Tôi đã nói vài điều không mấy tử tế về người Pháp—gọi họ là “một dân tộc vô ơn” ở một chỗ—nhưng ông đã quá bận rộn với việc biên tập dấu phẩy và dấu chấm phẩy nên đã bỏ qua chúng và chẳng thèm tỏ ra lo sợ. Đoạn tiếp theo kết thúc bằng một lời dè bỉu người Pháp, nhưng tôi có lý do để nghĩ rằng ông đã nhầm nó thành một lời khen. Thật nản lòng khi cố gắng thấu hiểu một trí óc như của ông. Ông nên lấy nó ra và nhảy múa trên đó.

Điều đó sẽ làm giảm bớt sự cứng nhắc của nó. Và thỉnh thoảng ông cũng nên sử dụng nó; làm vậy sẽ có ích đấy. Nếu ông làm điều này thường xuyên trong suốt cuộc đời, nó đã không bị hóa đá như vậy.

Đoạn thứ năm. Cho đến giờ tôi coi đây là kiệt tác của ông! Ông thực sự hoàn hảo trong cái nghệ thuật vĩ đại là biến những lời lẽ giản dị và trang trọng thành những điều sáo rỗng vụng về và nhạt nhẽo.

Đoạn thứ sáu. Ông có một sự thiếu tôn trọng lạ lùng và quý tộc dành cho thứ tiếng Anh mộc mạc và giản dị. Mỗi lần tôi dùng “go back” (quay lại), ông lại lôi cái dụng cụ đánh bóng của mình ra và sửa thành “return” (trở về). “Return” chỉ hợp với phòng khách—nó nghe thật công tước, và tự nói lên chính nó với một nụ cười nhếch mép gượng gạo.

Đoạn thứ bảy. “Permission” (sự cho phép) nghe thật công tước. Công tước và điệu đà. Những ngày huy hoàng “của cô ấy” chưa “kết thúc,” chúng chỉ mới đi được một nửa chặng đường thôi. Ông không biết điều đó sao? Ông chưa đọc bất cứ thứ gì về Joan of Arc à? Sự thật là ông chẳng hề chú tâm gì cả; tôi đã nói với ông ngay từ trang đầu tiên rằng thời gian hoạt động công khai của cô ấy kéo dài hai năm, và ông đã quên mất điều đó rồi. Ông thực sự cần phải lấy cái trí óc của mình ra và đem đi sửa chữa đi; chính ông cũng thấy nó đã đóng bánh lại cả rồi đó.

Đoạn thứ tám. Cô ấy “cưỡi ngựa đi tấn công và chiếm lấy một thành trì.” Tốt lắm; nhưng ông không nói cho chúng ta biết liệu cô ấy có thành công hay không. Ông không nên làm người đọc lo lắng với những điều không chắc chắn như vậy. Tôi sẽ nhắc nhở ông thêm một lần nữa rằng sự rõ ràng là một điều tốt trong văn chương. Một người học việc không nên làm gì tốt hơn là ghi nhớ quy tắc hữu ích này.

Đoạn thứ chín. Lịch sử “được biết đến” (Known history). Từ đó có một sự bóng bẩy mà tôi thấy quá khiếm nhã; dường như nó chẳng có chút ý nghĩa nào cả. Điều này hẳn đã làm tôi ngạc nhiên vào tuần trước rồi.

... “Phá một ngọn giáo” (Breaking a lance) là một cụm từ hiệp sĩ và sang trọng, và tôi tôn trọng nó vì tuổi đời cổ xưa cũng như vì sự phục vụ trung thành mà nó đã làm trong các bài tập làm văn của nữ sinh, nhưng tôi đã ngừng sử dụng nó kể từ khi dậy thì, và phải long trọng phản đối việc gán nó cho tôi ở đây. Và hơn nữa, nó làm tôi ám chỉ rằng mình đã từng phá vỡ một trong những thứ đó vì danh dự của Nàng Trinh Nữ, một lời ám chỉ không có cơ sở thực tế. Tôi không phá vỡ ngọn giáo hay bất kỳ đồ đạc nào khác; tôi chỉ viết một cuốn sách về cô ấy thôi.

Trân trọng,

MARK TWAIN.

Tôi đã phải cố gắng rất nhiều để kiềm chế bản thân và nói những lời suôn sẻ và mang vẻ nịnh nọt này với một gã ngu đần không thể đo đếm nổi, nhưng tôi đã làm được, và chưa bao giờ hối hận về điều đó. Bởi vì tử tế với cả một kẻ thấp kém như hắn vẫn cao thượng và đáng quý hơn là chỉ.... Tôi lẽ ra đã có thể nói hàng trăm điều khó nghe về con nòng nọc này, nhưng tôi thậm chí còn chẳng buồn bận tâm đến chúng.

Tuy nhiên, cuối cùng, có vẻ như ông ấy đã không gửi bức thư đó. Việc viết ra nó đã phục vụ cho mọi mục đích cần thiết rồi.

Một sự kiện xuất bản quan trọng của năm 1899 là việc American Publishing Company phát hành bộ “Complete Works in Uniform Edition” (Toàn tập - Ấn bản Đồng bộ) của Mark Twain. Clemens đã mong chờ ngày này, có lẽ cảm thấy rằng việc tập hợp gia đình văn chương của mình trong một diện mạo đồng nhất cũng cấu thành một hình thức công nhận chính thức đối với tư cách tác giả của ông. Brander Matthews đã được chọn để viết phần Giới thiệu và ông đã soạn một bài “Phê bình Tiểu sử” tuyệt vời, khiến Clemens hài lòng, dù có lẽ ông không hoàn toàn đồng ý với những quan điểm trong đó. Vốn là người có kiểu tư duy khác biệt, nhưng ông vẫn ngưỡng mộ Matthews.

Viết cho Twichell, ông nói:

Khi anh nói, “Tôi thích Brander Matthews, anh ta gây ấn tượng với tôi là một người có tài và có quyền lực,” tôi hoàn toàn ủng hộ anh—tôi cũng cảm thấy như vậy. Và khi anh nói anh ấy đã giành được sự biết ơn của anh vì đã “tẩn” tôi một trận vì những tội ác của tôi đối với các tác phẩm của Leather-stockings và Vicar, thì tôi chẳng có ý kiến gì cả. Mặc kệ lòng biết ơn của anh đi!

Bài viết của anh ấy chắc chắn như một hạt dẻ vậy. Brander am hiểu văn chương và yêu quý nó; anh ấy có thể nói về nó mà vẫn giữ được sự bình tĩnh; anh ấy có thể trình bày vấn đề của mình một cách sáng rõ, công bằng và đầy sức thuyết phục đến mức anh phải đồng ý với anh ấy ngay cả khi anh không đồng ý; và anh ấy có thể phát hiện và ca ngợi những ưu điểm mà một cuốn sách có được, ngay cả khi đó chỉ là nửa tá viên kim cương nằm rải rác giữa một mẫu đất bùn. Và vì thế, anh ấy có quyền trở thành một nhà phê bình.

Cứ liệt kê những điều ngược lại hoàn toàn với những điều trên là ra ngay chân dung của tôi. Tôi chẳng có quyền phê bình sách vở gì cả, và tôi cũng chẳng làm thế trừ khi tôi ghét cay ghét đắng chúng. Tôi thường muốn chỉ trích Jane Austen, nhưng những cuốn sách của bà khiến tôi phát điên đến mức tôi không thể che giấu sự cuồng nộ của mình với người đọc; và vì vậy, mỗi lần bắt đầu tôi đều phải dừng lại.—[Có lần tại một bữa tiệc tối chiêu đãi Matthews, Mark Twain đã có một bài phát biểu gần như chỉ bao gồm những ngữ điệu khác nhau khi gọi tên “Brander Matthews” để diễn tả những sắc thái cảm xúc khác nhau của con người. Tất nhiên, sẽ là vô vọng nếu cố gắng truyền tải trên trang in bất kỳ ý tưởng nào về nỗ lực này, vốn được những người nghe trực tiếp kể lại là một kiệt tác của nghệ thuật sử dụng giọng nói.]

Clemens cũng giới thiệu bộ “Ấn bản Đồng bộ” bằng một Lời nói đầu của Tác giả, mà ông nói rằng phạm vi của nó chỉ “giới hạn ở việc cung cấp lý do cho việc xuất bản toàn bộ bộ sưu tập này.”

Việc này không hề dễ dàng. Ngoài những lý do thương mại thông thường, tôi chẳng thấy lý do nào khác mà mình có thể đưa ra một cách đường hoàng: tôi không thể nói mà không mất đi sự khiêm tốn rằng những cuốn sách này có giá trị; tôi không thể nói mà không mất đi sự khiêm tốn rằng công chúng muốn một “Ấn bản Đồng bộ”; tôi không thể nói mà không mất đi sự khiêm tốn rằng một “Ấn bản Đồng bộ” sẽ hướng quốc gia tới những lý tưởng cao đẹp và tư tưởng cao thượng; tôi không thể nói mà không mất đi sự khiêm tốn rằng một “Ấn bản Đồng bộ” sẽ xóa bỏ tội ác, mặc dù tôi nghĩ là nó sẽ làm được điều đó. Tôi chẳng thấy lý do nào mà mình có thể đưa ra mà không thiếu khiêm tốn, ngoại trừ cái lý do hơi tồi tệ là bản thân tôi cũng muốn nhìn thấy một “Ấn bản Đồng bộ.” Chẳng có gì to tát cả; một con mèo cũng có thể nói như vậy về đàn con của nó. Tuy nhiên, tôi tin rằng mình sẽ giữ vững quan điểm đó. Theo thói quen, tôi buộc phải có một Lời nói đầu và một lý do, và lý do mà tôi đưa ra ít nhất cũng chẳng gây xúc phạm đến ai.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.