Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1834 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Những Chuyện Siêu Linh Và Đủ Thứ Khác

❊ ❊ ❊

Ông trở lại Tuxedo để tiếp tục công việc đọc cho thư ký viết và hòa mình vào các sinh hoạt xã hội, nhưng sự tương phản giữa trải nghiệm gần đây ở Luân Đôn với cuộc sống nửa ẩn dật chắc hẳn phải vô cùng lớn. Khi tôi đến thăm ông thỉnh thoảng, tôi có cảm giác ông rất cô đơn — không hẳn là vì thiếu bạn hiền, mà đúng hơn là vì nhớ tiếc quãng đời đã qua đằng sau lưng, một sự nghiệp lừng lẫy theo một nghĩa nào đó nay đã khép lại kể từ khi chạm đến đỉnh cao nhất của nó. Ở Tuxedo không có bàn bi-a, và ông bày tỏ vẻ mong chờ được trở lại thành phố để chơi những ván cờ ở đó, cũng như mong đợi ngôi nhà mới đang được xây dựng ở Redding, nơi sẽ có một phòng bi-a để chúng tôi có thể tụ họp hàng ngày — vì nhà của tôi cũng nằm cách đó không xa. Nhiều hoạt động giải trí khác nhau đã được lên kế hoạch cho Redding; trong số đó có thảo luận về khả năng thành lập một trường phái triết học, giống như những gì mà Hawthorne, Emerson và Alcott từng thiết lập ở Concord.

Ông trò chuyện khá cởi mở về những trải nghiệm của mình ở nước Anh, nhưng thường là về những khía cạnh mang tính giải trí nhiều hơn. Ông hầu như chẳng bao giờ nhắc đến những vinh dự mà người ta đã dành cho mình, dẫu cho đôi khi hẳn là ông cũng đã nghĩ về chúng và trân quý chúng, bởi đó là sự tri ân lớn lao nhất từ trước tới nay mà quốc gia dành cho một công dân bình thường; trong thâm tâm, chắc chắn ông thừa biết điều đó. Ông kể lại một cách đầy thú vị về chuyến viếng thăm Marie Corelli ở Stratford và câu chuyện liên quan đến Chén Thánh, rồi khép lại sự việc sau bằng cách hoài nghi — ít ra là trên lời nói — mọi hiện tượng siêu linh. Tôi liền nói với ông rằng:

“Nhưng xin ông hãy nhớ lại giấc mơ của chính mình, thưa ông Clemens, giấc mơ đã báo trước cái chết của người anh trai ông.”

Ông đáp: “Tôi chẳng đòi hỏi bất cứ ai phải tin rằng điều đó từng xảy ra. Đối với tôi thì nó là sự thật; nhưng nó chẳng có cơ sở logic nào để được xem là sự thật cả, và tôi cũng chẳng trông mong ai tin vào điều đó.” Một quan điểm mà tôi cho là kỳ lạ, nhưng nhìn chung lại rất đúng với con người ông.

Ông nhận được lời mời làm khách mời danh dự tại Triển lãm Jamestown nhân Ngày Fulton vào tháng Chín, và ông Rogers đã cho ông mượn chiếc du thuyền của mình để thực hiện chuyến đi. Đó là một khoảng lặng phá vỡ sự đơn điệu của mùa hè, và những vinh dự tại Jamestown chắc hẳn đã gợi cho ông nhớ đến những gì ở Luân Đôn. Khi ông bước vào hội trường nơi diễn ra buổi lễ, một màn chào đón đã bùng nổ kéo dài hơn năm phút. Mọi người có mặt trong phòng đều đứng dậy tung hô, vẫy khăn tay và ô. Ông đã có một bài phát biểu ngắn gọn, thú vị về Fulton và các vấn đề khác, rồi giới thiệu Đô đốc Harrington — người đã có một bài diễn văn vô cùng xuất sắc và nối tiếp sau đó là Martin W. Littleton, nhà hùng biện thực thụ của ngày hôm đó. Littleton đã thể hiện xuất sắc đến mức Mark Twain ngay lập tức dành cho ông một sự ngưỡng mộ sâu sắc, và hai người nhanh chóng trở thành bạn bè. Họ gặp nhau thường xuyên trong suốt thời gian còn lại ở Jamestown, và Clemens, khi biết rằng Littleton sống ngay bên kia Phố Ninth ở New York, đã ngỏ lời mời ông ghé sang giao lưu bi-a vào những buổi tối rảnh rỗi.

Thế nên một thời gian sau, khi mọi người đều đã trở về thành phố, vợ chồng ông Littleton thường xuyên qua chơi bi-a, và các ván đấu trở thành cuộc so tài tay ba với sự cổ vũ của khán giả — những ván chơi diễn ra thật vô cùng vui vẻ theo cách đó. Clemens đôi khi tự đứng ra làm trọng tài, đóng vai trò nhà phê bình và đưa ra những lời khuyên, trong lúc Littleton và tôi thi đấu. Ông có một cú đánh tủ mà bản thân rất hay dùng và lúc nào cũng muốn chúng tôi thử tập theo, đó là đưa bi đập vào băng ngay từ đầu cú đánh.

Ông đánh cú này khá thành công và đạt được những kết quả bất ngờ. Thậm chí ông còn có cảm hứng để viết một bài thơ về chủ đề đó.

“ĐẬP BĂNG TRƯỚC”

Khi ngày tháng u hoài chìm bóng tối,

Hy vọng lụi tàn, tăm tối bủa vây;

Khi bi đời tản mác đó đây,

Chẳng thấy đường đi, trái phải mù mờ,

Đừng vội nản lòng buông xuôi tất cả;

Hãy vươn cơ lên, nhắm chặt đôi mi,

Và đưa bi đập băng đi trước nào.

Vụ án Harry Thaw lúc đó đang diễn ra, và Littleton chính là luật sư bào chữa trưởng cho Thaw. Thật vô cùng thú vị khi được nghe trực tiếp từ chính ông ấy về diễn biến các phiên tòa trong ngày cũng như những quan điểm của ông về tình hình lúc bấy giờ và về Thaw.

Nhắc đến Littleton và môn bi-a, tôi lại nhớ đến một chuyện kỳ lạ xảy ra vào một buổi chiều nọ. Hôm trước tôi vắng mặt, và Littleton đã sang chơi. Lúc đó đã qua giờ ăn trưa, Clemens và tôi bắt đầu chuẩn bị cho những ván đấu thường lệ. Chúng tôi khi ấy đang chơi một trò dùng bốn viên bi, hai trắng hai đỏ. Tôi mở đầu bằng cách đặt hai viên bi đỏ lên bàn, rồi đi quanh tìm trong các lỗ bàn bi-a để lấy hai viên bi cái màu trắng. Khi đã đi một vòng quanh bàn, tôi chỉ tìm thấy vỏn vẹn một viên bi trắng. Tưởng rằng mình đã bỏ sót viên kia, tôi bèn đi thêm một vòng nữa. Đoạn tôi lên tiếng:

“Thiếu mất một viên bi trắng rồi ông ạ.”

Để chắc chắn, Clemens cũng tự mình đi một vòng kiểm tra các lỗ bàn và nói:

“Tối qua nó vẫn nằm ở đây cơ mà.” Ông thọc tay vào mấy cái túi của chiếc áo khoác lụa trắng nhỏ mà ông vẫn thường mặc, nghĩ rằng biết đâu vô tình mình đã đút nó vào đó sau ván cuối cùng, nhưng túi áo ông hoàn toàn trống rỗng.

Ông bảo: “Tôi cá là lão Littleton đã cầm nhầm viên bi đó mang về nhà rồi.”

Lúc ấy tôi liền gợi ý rằng rất có thể gần cuối ván đấu viên bi đã văng khỏi bàn, thế là tôi cẩn thận tìm kiếm dưới gầm đồ đạc và ở các góc phòng, nhưng chẳng thu được kết quả gì. May là vẫn còn một bộ bi khác, và tôi đã chọn ra một viên màu trắng từ bộ đó để chúng tôi tiếp tục cuộc chơi, rồi ván đấu lại bắt đầu. Mọi thứ diễn ra như thường lệ, những viên bi liên tục rơi xuống lỗ và lại được đặt trả lên bàn đều đặn. Tình trạng này cứ tiếp diễn chừng nửa tiếng đồng hồ, chẳng có cái lỗ nào là không bị bi rơi vào và được lấy ra liên tục trong suốt khoảng thời gian đó; thế nhưng vào lúc ấy, Clemens thò tay vào lỗ giữa, nhặt một viên bi trắng ra đặt vào vị trí của nó, để rồi ngay khoảnh khắc đó, chúng tôi phát hiện ra có tới ba viên bi trắng đang nằm trên bàn. Viên vừa được lấy ra từ dưới lỗ chính là viên bi bị mất tích. Chúng tôi nhìn nhau, lúc đầu cả hai đều quá ngỡ ngàng nên chẳng thể thốt nên lời. Kể từ lúc chúng tôi bắt đầu chơi, chẳng có ai bén mảng đến căn phòng này cả, và trong suốt quá trình chơi chưa bao giờ xuất hiện nhiều hơn hai viên bi trắng trên bàn, dường như các lỗ bàn đã được dọn sạch sau mỗi cú đánh. Cái lỗ vừa lấy ra viên bi thất lạc ấy vốn dĩ đã được lấp đầy rồi lại vét sạch biết bao nhiêu lần trước đó. Đoạn Clemens cất lời:

“Chắc là chúng ta đang mơ rồi.”

Chúng tôi tạm dừng ván đấu một lúc để bàn tán về chuyện này, nhưng chẳng tài nào tìm ra được một lời giải thích mang tính vật chất nào cả. Tôi bèn gợi ý về yêu tinh kobold — thứ sinh vật vô hình tinh quái thường hay trò quỷ quái bằng cách cuỗm đi những thứ như bút chì, thư từ đại loại vậy, rồi đột nhiên trả lại chúng gần như ngay trước mắt người ta. Clemens, con người dẫu cho có lý trí vật chất đến đâu thì sâu thẳm trong tâm hồn vẫn luôn mang máu huyền bí, liền bảo:

“Nhưng theo tôi được biết, chuyện đó chưa từng xảy ra với quá một người cùng một thời điểm, và thường được giải thích bằng một kiểu mù quáng tạm thời nào đó của tâm trí. Còn chuyện này lại xảy ra với cả hai chúng ta, và sự vắng mặt rành rành của vật thể là điều không thể bàn cãi.”

“Thế còn hiện tượng phi vật chất hóa thì sao?”

“Ừ, nếu một trong hai chúng ta là người đồng cốt thì điều đó có lẽ đã có thể được xem là một lời giải thích.”

Ông tiếp tục hồi tưởng lại rằng Sir Alfred Russel Wallace từng viết về những hiện tượng như vậy, đồng thời viện dẫn những trường hợp mà Wallace đã ghi chép lại. Cuối cùng, ông kết luận:

“Thôi thì, chuyện đã xảy ra rồi, chúng ta chỉ có thể nói thế thôi, và chẳng ai có thể thuyết phục được tôi rằng nó không hề xảy ra.”

Chúng tôi lại tiếp tục chơi, và từ đó trở đi viên bi vẫn cứ vững chãi và hiển hiện rõ ràng, ít ra là theo những gì tôi biết.

Tôi chợt nhớ đến hai sự việc có phần liên quan đến giai đoạn này. Một buổi sáng nọ, Clemens đang đọc cho thư ký viết điều gì đó về bài báo của ông đăng trên tờ Christian Union liên quan đến cách giáo dục con cái của phu nhân Clemens, được xuất bản vào năm 1885. Tôi đã tìm đỏ cả mắt mà không thấy bản sao nào của bài báo đó trong đống tài liệu, và ông đang vô cùng ao ước có thể đọc lại nó. Chút lâu sau, khi ông đang đi bộ xuống Đại lộ Fifth, ý nghĩ về bài báo đó cùng niềm khao khát được nhìn thấy nó bất chợt dội lên trong tâm trí ông. Khi vừa tới góc Phố Forty-second, ông dừng lại một lát để nhường đường cho dòng xe cộ đang kẹt cứng. Cùng lúc ấy, một người lạ mặt băng qua đường, nhận ra ông, bèn luồn lách qua đám đông xe cộ và nhét mấy mẩu báo cắt dán vào tay ông.

“Thưa ông Clemens,” người đó nói, “ông không biết tôi đâu, nhưng đây là thứ có lẽ ông đang muốn có. Tôi đã cất giữ chúng hơn hai mươi năm trời, và sáng nay tự dưng tôi nảy ý định gửi chúng cho ông. Ban đầu tôi định gửi bưu điện từ văn phòng của mình, nhưng thôi bây giờ tôi trao tận tay ông luôn đây,” đoạn nói thêm vài câu rồi người đó biến mất. Những mẩu cắt đó được lấy từ tờ Christian Union năm 1885, chính là bài báo mà ông hằng mong ngóng. Clemens xem đó là một trường hợp vô cùng kỳ diệu của phép thần giao cách cảm.

“Hoặc nếu không phải thế,” ông bảo, “thì đó quả là một sự trùng hợp kỳ lạ nhất trên đời.”

Sự việc còn lại thì được cho là khá buồn cười. Tôi đã đến Redding vài ngày, và khi ở đó, vào một buổi chiều nọ khoảng năm giờ, tôi vấp phải một cái thùng đựng than khiến phần chân từ cổ chân đến đầu gối bị trầy xước tả tơi. Tôi phải nhắc đến thời điểm vì chi tiết này có vẻ quan trọng. Sáng hôm sau, tôi nhận được một mẩu giấy do chính tay ông Clemens thúc giục viết, trong đó ghi rằng:

Nhắn với Paine là tôi rất tiếc vì anh ấy đã ngã và rách da cẳng chân vào lúc năm giờ chiều hôm qua.

Đương nhiên là tôi vô cùng kinh ngạc, liền viết thư đáp lời ngay lập tức:

Tôi đúng là bị ngã rách da cẳng chân vào lúc năm giờ chiều hôm qua thật, nhưng sao ông lại biết hay vậy?

Hôm sau tôi thân hành đến gặp ông và vỡ lẽ ra rằng, vào chính xác thời điểm đó của buổi chiều hôm ấy, bản thân Clemens cũng đã bị ngã nhào khi bước lên bậc thềm trước nhà và, như cách ông miêu tả, đã làm “tróc ra một dải da dài ba inch ở cẳng chân phải.” Tai nạn đó vẫn còn in hằn trong tâm trí ông vào lúc cầm bút, và thế là ký ức về tai nạn của tôi bỗng nhiên bùng nổ hiện về trong đầu ông mà chẳng vì một lý do đặc biệt nào cả.

Clemens luôn thích xem bói vận mệnh bằng cách này hay cách khác, bởi ông vốn là một người mê tín như chính ông vẫn sẵn lòng thú nhận, dẫu đôi khi miệng luôn tỏ ra chẳng mệt mỏi tin tưởng gì mấy vào những lời tiên đoán đó. Có lần, khi một nhà bói toán mà ông chưa từng nghe danh bao giờ, và người mà ông có lý do để tin rằng hoàn toàn mù tịt về gia thế của mình, lại nói cho ông biết về chuyện gia đình ông tường tận hơn cả chính bản thân ông, chưa kể còn đọc van vách một danh sách tên tuổi ghi trên mẩu giấy mà Clemens đã giấu kín trong túi áo lót — ông đã trở về nhà với vẻ đầy kinh ngạc sâu sắc. Nhà chiêm tinh đó còn tiên tri thêm rằng ông có lẽ sẽ sống rất thọ và chết ở xứ người — một lời sấm truyền chẳng mang lại chút an ủi nào cho ông cả.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.