Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1892 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ccxxxvii. Dư Âm

❊ ❊ ❊

Việc công bố buổi tiệc mừng sinh nhật lần thứ bảy mươi đã tạo ra cả một trận tuyết lở những lá thư, và chúng tiếp tục đổ về cho đến khi những bài báo đưa tin về buổi tiệc lại gây ra một trận lở khác. Túi của những người đưa thư chất đầy những lời chào hỏi từ khắp mọi nơi trên thế giới, từ mọi tầng lớp nhân loại. Tất cả đều chan chứa yêu thương và những lời chúc tốt đẹp. Một tấm thiệp chỉ ký tên bằng những chữ cái đầu viết: “Cầu Chúa ban phước cho tâm hồn già nua ngọt ngào của ngài vì đã sống cuộc đời này.”

Aldrich, người không thể tham dự buổi tiệc, đã tuyên bố rằng suốt cả buổi tối đó, trong tâm trí ông cứ văng vẳng tiếng người lao xao tại sảnh tiệc Delmonico's. Một nhóm các tác giả người Anh ở London đã cùng nhau gửi một bức điện tín chúc mừng. Những cái tên Anstey, Alfred Austin, Balfour, Barrie, Bryce, Chesterton, Dobson, Doyle, Gosse, Hardy, Hope, Jacobs, Kipling, Lang, Parker, Tenniel, Watson và Zangwill đều nằm trong số những người ký tên.

Helen Keller viết:

Và ngài đã bảy mươi tuổi rồi ư? Hay lời đồn đó cũng bị thổi phồng, giống như tin đồn về cái chết của ngài vậy? Tôi nhớ, lần cuối cùng tôi gặp ngài, tại tư gia của ông Hutton đáng kính ở Princeton, ngài đã nói:

“Nếu một người bi quan trước tuổi bốn mươi tám, nghĩa là anh ta biết quá nhiều. Nếu một người lạc quan sau tuổi bốn mươi tám, nghĩa là anh ta biết quá ít.”

Giờ đây chúng tôi biết ngài là người lạc quan, và chẳng ai dám buộc tội một người đang đứng trên “đỉnh núi bảy tầng” là biết quá ít cả. Vậy nên có lẽ ngài không hề bảy mươi tuổi, mà chỉ mới bốn mươi bảy!

Helen Keller đã đúng. Mark Twain vốn không bi quan trong thâm tâm, ông chỉ bi quan một cách có tính toán mà thôi. Chính khả năng quan sát và tư duy logic đã dẫn lối ông viết nên những dòng đó, những dòng chữ mà ngay cả trong sự cay đắng của nó, vẫn bằng cách nào đó truyền tải được tinh thần đồng cảm nhân loại vốn gắn kết chặt chẽ với niềm hy vọng. Ông viết cho cô Keller:

“Ôi, cảm ơn cô vì những lời lẽ thật đáng yêu!”

Trong tháng đó, ông còn được tổ chức thêm một bữa tiệc sinh nhật khác—lần này là bởi Hội các Họa sĩ Minh họa. Dan Beard, chủ tịch hội, đồng thời là người dẫn chương trình; và khi ông giới thiệu Mark Twain, một tiếng kèn vang lên, và một cô gái xinh đẹp, hóa trang thành Joan of Arc, tiến vào và trao cho ông vòng nguyệt quế. Sự kiện này được lên kế hoạch và thực hiện như một bất ngờ dành cho ông, đến nỗi trong giây lát ông gần như không biết đó là ảo ảnh hay thực tế. Ông vô cùng xúc động, xúc động đến mức trong vài phút, ông không thể cất lời để đáp từ.

Clemens giờ đây càng được săn đón hơn bao giờ hết, và ông chỉ xuất hiện khi mục đích là vì một nghĩa cử cao đẹp. Ông đã phát biểu để gây quỹ cho những nạn nhân người Nga tại Casino vào ngày 18 tháng 12. Bà Sarah Bernhardt cũng có mặt ở đó và phát biểu bằng tiếng Pháp. Ông phát biểu sau bà, tuyên bố rằng thật tàn nhẫn khi bắt thính giả phải nghe thứ tiếng Anh thô kệch của chúng ta sau khi được lắng nghe giọng nói thần thánh tuôn chảy trong thứ ngôn ngữ Gallic sáng rõ đó.

Thứ ngôn ngữ Pháp đó luôn là một điều kỳ diệu đối với tôi—nó luôn là một câu đố đối với tôi. Ngôn ngữ đó mới đẹp đẽ làm sao! Nó mới biểu cảm làm sao! Nó mới tràn đầy sự duyên dáng làm sao!

Và khi nó thốt ra từ đôi môi như thế, nó mới hùng hồn và trong trẻo làm sao! Và, ôi, tôi luôn bị đánh lừa—tôi cứ ngỡ là mình sẽ hiểu được nó.

Tôi thật sự thấy vui sướng, thật sự vui sướng khi được gặp bà Bernhardt, được cười nói thân tình và đồng điệu với bà. Tôi đã xem bà diễn xuất, như tất cả chúng ta đều đã xem, và, ôi, điều đó thật thần thánh; nhưng tôi luôn muốn được biết chính bà Bernhardt—con người nồng nhiệt của bà. Tôi đã muốn hiểu rõ con người tuyệt đẹp đó.

Chà, bà ấy là người trẻ nhất mà tôi từng gặp, ngoại trừ chính tôi—vì tôi luôn cảm thấy mình trẻ lại khi được ở gần những người trẻ tuổi.

Và thật vậy, ở tuổi bảy mươi, Mark Twain vẫn còn rất trẻ, phong thái, cử chỉ, và cả thế giới quan của ông—tất cả, và luôn luôn, là của một người trẻ tuổi.

Khoảng thời gian đó, một vài người xem chỉ tay đã xem xét những dấu vân tay của ông mà không hề biết đó là tay của ai, và họ đều đồng ý rằng đó là bàn tay của một người mang những đặc điểm của tuổi trẻ, đầy cảm hứng, nhiệt huyết và sự đồng cảm—một người yêu công lý và yêu những điều cao cả. Họ cũng đồng ý rằng ông là một triết gia sâu sắc, mặc dù, than ôi! họ cũng đồng ý rằng ông thiếu khiếu hài hước. Điều này nghe có vẻ không ngạc nhiên đến thế, bởi đối với Mark Twain, sự hài hước chưa bao giờ chỉ là trò đùa vui hay tình yêu dành cho nó; mà đúng hơn, đó là bông hoa của triết học—là sự nở rộ và hương thơm của nó.

Khi những tiếng kèn trống vinh danh sinh nhật của ông đã qua đi, và một khoảnh khắc tĩnh lặng ùa về, Mark Twain đã đặt bút viết vài suy ngẫm về giai đoạn mới mà ông vừa đạt tới. Bài viết nhỏ này, vốn là một mảnh ghép hoàn hảo bổ sung cho “Bài diễn văn mừng sinh nhật lần thứ bảy mươi”, được trình bày ngay dưới đây:

TUỔI GIÀ

Tôi nghĩ rằng những ai chưa từng đến đây chắc hẳn sẽ quan tâm muốn biết nơi này trông như thế nào. Tôi đã đến đây vào ngày ba mươi tháng Mười một, vẫn còn tươi mới từ tuổi 69 vô tư & phù phiếm, & tôi đã thất vọng.

Chẳng có gì mới mẻ về nó cả, chẳng có gì nổi bật, chẳng có gì làm bạn phải hồi hộp & khiến đôi mắt bạn long lanh & miệng bạn phải kêu lên, “Ôi, thật tuyệt vời, tuyệt vời làm sao!” Đúng vậy, nó thật đáng thất vọng. Bạn tự hỏi, “Chỉ có vậy thôi sao?—cái này ư? Sau tất cả những lời bàn tán & ồn ào của hàng ngàn thế hệ du khách đã vượt qua biên giới này & nhìn ngó xung quanh & kể lại những gì họ thấy & cảm nhận? Chà, trông nó y hệt tuổi 69 vậy.”

Và điều đó đúng. Nó cũng tự nhiên thôi, vì bạn đâu có đến đây bằng chuyến tàu tốc hành; bạn đã lạch bạch & lê bước qua những lục địa của thế giới sau những con bò kéo; khi đó là nhịp độ của bạn, thì một vùng đất này tan hòa vào vùng đất kia một cách dần dần đến nỗi bạn không thể nhận ra sự thay đổi; tuổi 70 trông giống 69; 69 trông giống 68; 68 trông giống 67—& cứ thế lùi dần & lùi dần về khởi điểm. Nếu bạn leo lên một đỉnh núi & nhìn lại—à, lúc đó bạn mới thấy!

Nhìn xuống viễn cảnh xa xôi đó, bạn có thể nhận ra từng vùng đất & khí hậu mà bạn đã đi qua, suốt từ đường xích đạo nóng bỏng đến đỉnh băng giá nơi bạn đang đậu lại. Bạn có thể nhận ra nơi Ấu thơ chuyển mình thành Thời niên thiếu; Thời niên thiếu thành Tuổi thanh xuân với đôi môi còn chưa mọc râu; Tuổi thanh xuân thành Tuổi thanh niên chưa định hình; Tuổi thanh niên chưa định hình thành Tuổi trưởng thành rõ ràng; Tuổi trưởng thành rõ ràng, với những tham vọng lớn lao, quyết liệt, thành Tuổi làm chồng & làm cha tỉnh táo & thận trọng; những thứ này thành Tuổi già đầy lo âu & dự cảm, với mái tóc hoa râm; rồi thành Tuổi xế chiều, bạc đầu, ngôi đền vắng lặng, những thần tượng đã đổ vỡ, những tín đồ nằm dưới mộ, chẳng còn gì sót lại ngoài Bạn, một tàn dư, một truyền thuyết, phần cuối muộn màng của một giấc mơ dại khờ, một giấc mơ được mơ một cách tài tình đến mức nó có vẻ chân thực suốt bấy lâu nay; chẳng còn lại gì ngoài Bạn, trung tâm của một vùng hoang vu tuyết trắng, đậu trên đỉnh băng giá, nhìn ra các chặng đường của cuộc hành trình dài dặc đó & tự hỏi Bản thân, “Ngươi có muốn làm lại lần nữa không nếu ngươi có cơ hội?”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.