Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1928 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 293
Trở Về Cõi Vô Hình

❊ ❊ ❊

Vẫn còn hai ngày nữa Ossip và Clara Gabrilowitsch mới có thể đến nơi. Clemens vẫn giữ được vẻ khá tươi tỉnh và thoải mái trong khoảng thời gian này, dù rõ ràng sức khỏe của ông không hề khá lên. Các bác sĩ lúc này đã từ chối cho ông dùng morphine, bởi ông không còn phải chịu những cơn đau quằn quại. Thế nhưng ông vẫn thèm thuồng thứ thuốc ấy, và có lần, khi tôi bước vào, ông đã cất lời khá buồn bã:

“Họ không chịu tiêm dưới da cho tôi nữa rồi.”

Clara đến vào một buổi sáng Chủ nhật. Ông rất vui vẻ và có thể trò chuyện khá rành mạch. Tôi nghĩ ông không hề bận tâm đến tình trạng bệnh tật của mình, mà trái lại, ông hào hứng nói về những dự định cho mùa hè sắp tới. Dù thế nào đi nữa, khi ấy ông cũng chẳng hề tỏ ra rằng mình nghĩ ngày tàn đã cận kề; thế nhưng chỉ một ngày sau, ai nấy đều thấy rõ khoảng thời gian ở lại dương gian của ông chẳng còn bao lâu. Hơi thở của ông ngày một nặng nhọc hơn, dẫu có vẻ như điều đó không làm ông quá mức khó chịu. Khả năng phát âm của ông cũng bắt đầu suy giảm. Tôi nghĩ cuộc trò chuyện liên tục cuối cùng của ông là với bác sĩ Halsey vào tối ngày 17 tháng 4—ngày Clara đến nơi. Một liều thuốc giảm đau nhẹ đã được cho uống, và ông bảo rằng ông muốn tự thì thầm trò chuyện cho đến khi chìm vào giấc ngủ. Ông nhắc lại một trong những đề tài quen thuộc của mình, đó là Thuyết Đa Nhân Cách, và bàn luận về nhiều trường hợp khác nhau thoáng qua trong tâm trí ông—những khía cạnh kiểu như Jekyll và Hyde trong văn chương cũng như đời thực. Càng nói, ông càng ngấm thuốc và trở nên buồn ngủ. Cuối cùng, ông thốt lên:

“Đây là một loại bệnh kỳ lạ thật. Nó chẳng buồn khiến ta muốn đọc sách; chẳng buồn khiến ta muốn nghe người khác đọc cho nghe; chẳng buồn khiến ta muốn trò chuyện, hay tận hưởng bất kỳ phương pháp chữa trị thông thường nào trong phòng bệnh. Rốt cuộc đây là thể loại bệnh gì thế không biết? Có những căn bệnh mang lại vài nét dễ chịu riêng. Ta có thể đọc sách, hút thuốc và chỉ việc nằm yên một chỗ.”

Và một lát sau, ông lại nói thêm:

“Thật kỳ lạ, vô cùng kỳ lạ, những quy luật của tâm trí—sự trống rỗng. Tôi đưa tay ra để với lấy một cuốn sách hay tờ báo mà mình vẫn thường đọc một cách trôi chảy nhất, thế nhưng nó lại chẳng có ở đó, đến một chút gợi ý cũng không có.”

Ông ho dữ dội, rồi sau đó bình phẩm rằng:

“Nếu ta cứ xen vào để bận tâm đến một cơn ho thì chẳng mấy chốc nó sẽ lấn át và quay sang bận tâm ngược lại ta. Đó là ý kiến của tôi—được đúc kết từ suốt bảy mươi tư năm cuộc đời.”

Tin tức về tình trạng bệnh tình của ông được đăng tải khắp nơi, mang lại vô số những chồng thư từ gửi đến, nhưng ông chẳng thể đọc nổi chúng. Chỉ có một vài lời thăm hỏi được thuật lại cho ông nghe. Thỉnh thoảng ông vẫn đọc sách đôi chút. Sách của Suetonius và Carlyle nằm ngay trên chiếc giường bên cạnh, và hứng lên là ông lại với lấy chúng để đọc lấy một đoạn hay một trang. Có những lúc, khi nhìn thấy ông như vậy—với gương mặt hãy còn hồng hào và ánh mắt trong trẻo—tự lòng tôi thốt lên: “Không phải thật đâu. Ông ấy sẽ không chết đâu.” Vào thứ Ba, ngày 19, ông nhờ tôi bảo Clara đến hát cho ông nghe. Đó là một yêu cầu nặng nhọc đối với cô, nhưng chẳng hiểu bằng cách nào cô vẫn tìm được sức mạnh để cất lên những giai điệu Scotland mà ông yêu quý, và điều đó dường như đã xoa dịu, vỗ về tâm hồn ông. Khi cô chuẩn bị bước ra ngoài, ông đã nói lời tạm biệt và bảo rằng có lẽ ông sẽ chẳng còn gặp lại cô nữa.

Thế nhưng ông vẫn kéo dài hơi tàn qua ngày hôm sau và ngày hôm sau nữa. Trí óc ông đã bắt đầu hơi lẫn lộn vào ngày thứ Tư, và tiếng nói của ông ngày một đứt quãng, khó nghe hơn; dẫu vậy vẫn có những khoảng thời gian tinh thần ông hoàn toàn minh mẫn, vô cùng tráng kiện, và dường như ông ít chịu đau đớn. Lúc bấy giờ chúng ta nào đâu có hay biết, sứ giả huyền bí của năm sinh cuộc đời ông—vị sứ giả mà ông đã mòn mỏi ngóng chờ từ lâu—đã xuất hiện trên bầu trời đêm hôm ấy.—[Thời điểm cận nhật của Sao chổi Halley vào năm 1835 là ngày 16 tháng 11; còn vào năm 1910 là ngày 20 tháng 4.]

Vào sáng thứ Năm, ngày 21, trí óc ông nhìn chung vẫn minh mẫn, và các y tá cho biết ông có đọc lướt qua một chút từ những cuốn sách đặt trên giường, từ tập Suetonius hay từ một trong những tác phẩm của Carlyle. Vào đầu buổi trưa, ông nhờ Clara chuyển lời rằng muốn gặp tôi, và khi tôi bước vào, ông nhắc đến hai bản thảo hãy còn dang dở mà ông muốn tôi “vứt xô đi”, theo cách nói vắn tắt của ông, bởi lúc này ông chẳng còn giữ lại được mấy hơi sức. Tôi trấn an ông rằng mình sẽ chịu trách nhiệm lo liệu chúng, và ông siết chặt bàn tay tôi. Đó là những lời cuối cùng ông dành cho tôi.

Có một hoặc hai lần trong buổi sáng hôm ấy, ông cố gắng viết ra một thỉnh cầu nào đó nhưng không thể diễn tả thành những từ ngữ rành mạch.

Và có một bận ông trò chuyện với Gabrilowitsch, người mà theo ông, có thể thấu hiểu ông tốt hơn những người khác. Phần lớn thời gian sau đó ông đều thiếp đi.

Hơi quá trưa một chút, khi Clara đang túc trực bên cạnh, ông chợt bừng tỉnh, nắm lấy tay cô và có vẻ như cất lời đỡ tốn sức hơn.

“Vĩnh biệt con,” ông nói, và bác sĩ Quintard đang đứng gần đó tưởng chừng như nghe thấy ông nói thêm câu: “Nếu chúng ta gặp lại…”—nhưng âm thanh ấy quá đỗi mong manh. Ông ngắm nhìn cô một lát không nói năng gì, rồi chìm dần vào giấc ngủ mờ sương, từ đó bước sang một giấc ngủ sâu hơn và chẳng còn bận tâm đến chúng tôi thêm lần nào nữa.

Suốt buổi chiều mùa xuân yên ả ấy, dòng đời cứ thế rút cạn dần. Khoảng chừng rưỡi sáu, khi ánh mặt trời vừa chạm ngang đường chân trời, bác sĩ Quintard nhận thấy nhịp thở vốn đã dần trở nên êm dịu nay bỗng khựng lại đôi chút. Hoàn toàn chẳng có lấy một dấu hiệu của sự giấu giếm hay dằn vặt nào. Cái đầu cao quý nghiêng nhẹ sang một bên, một tiếng thở dài mong manh lướt qua, và hơi thở đã từng không ngừng nghỉ suốt bảy mươi tư năm trời giông bão ấy nay đã ngừng hẳn mãi mãi.

Ông đã bước vào cõi vinh quang mà người ta hằng ao ước bấy lâu. Lời của chính ông—những lời được trích từ một trong những ghi chép muộn màng nhất:

“Ông đã đạt tới sự tôn nghiêm của cái chết—sự tôn nghiêm duy nhất ở cõi đời này không mang tính nhân tạo—sự tôn nghiêm an toàn duy nhất. Những thứ khác chẳng qua chỉ là cạm bẫy có thể phỉnh phờ ta rơi vào sự nhục nhã.

Cái chết—vị thần bất tử duy nhất đối xử công bằng với tất cả chúng ta, kẻ mà lòng trắc ẩn, sự bình yên và chốn dung thân luôn rộng mở cho muôn người—dù kẻ nhơ nhuốc hay người thanh bạch—dù kẻ giàu sang hay người khốn khó—dù kẻ được yêu thương hay kẻ bị bỏ quên.”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.