Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1928 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 218
Những Mối Quan Tâm Và Những Khoản Đầu Tư Mới

❊ ❊ ❊

Cái tinh thần một năm trước đã thôi thúc Mark Twain soạn thảo "Lời chào từ thế kỷ XIX gửi thế kỷ XX" giờ đây lại truyền cảm hứng cho ông phác thảo một "Đoàn rước quốc tế đồ sộ" (Stupendous International Procession). Đây là một màn trình diễn kinh hoàng được mô tả trong một tài liệu (chưa từng được công bố) dài hai mươi hai trang đánh máy, bắt đầu như sau:

ĐOÀN RƯỚC ĐỒ SỘ

Đúng giờ đã định, nó diễu hành qua thế giới theo thứ tự sau:

Thế kỷ XX

Một tạo vật trẻ trung xinh đẹp, say xỉn và hỗn xược, được Satan bế trên tay. Biểu ngữ với khẩu hiệu: "Cứ lấy những gì có thể, giữ những gì đã lấy."

Đội cận vệ—Gồm các quân vương, tổng thống, những tay trùm Tammany, kẻ trộm, bọn tội phạm đất đai, tù nhân, v.v., mặc trang phục phù hợp và mang theo những biểu tượng cho nghề nghiệp của mình.

Thế giới Cơ Đốc giáo

Một mệnh phụ uy nghiêm trong bộ lễ phục thướt tha nhuốm đầy máu. Trên đầu là chiếc vương miện gai bằng vàng; xiên trên những chiếc gai ấy là những cái đầu đẫm máu của những người yêu nước đã chết vì tổ quốc của mình: những người Boer, Nghĩa Hòa Đoàn, người Philippines; một tay cầm súng cao su, tay kia cầm cuốn Kinh Thánh, mở đúng trang có dòng chữ "Hãy đối xử với người khác..." vân vân. Thò ra từ túi áo là chiếc chai dán nhãn: "Chúng ta mang đến cho các ngươi những phước lành của nền văn minh." Chiếc vòng cổ là đôi còng tay và một cái xà beng của kẻ trộm.

Những kẻ ủng hộ—Một bên khuỷu tay là Thảm sát, bên kia là Đạo đức giả.

Biểu ngữ với khẩu hiệu: "Hãy yêu hàng hóa của người lân cận như yêu chính mình."

Cờ hiệu—Lá cờ đen.

Đội cận vệ—Các nhà truyền giáo và binh lính Đức, Pháp, Nga, Anh đang chất đầy chiến lợi phẩm.

Và cứ thế, với mỗi phần dành cho từng quốc gia trên trái đất, mỗi quốc gia đều đi đầu với lá cờ đen, mỗi quốc gia đều mang theo những biểu tượng kinh hãi, những công cụ tra tấn, những tù nhân tàn phế, những trái tim tan vỡ, những chiếc xe diễu hành chất đầy xác chết đẫm máu. Cuối cùng, có những biểu ngữ đề dòng chữ:

"Mọi người da trắng đều sinh ra tự do và bình đẳng."

"Chúa chết để làm cho con người trở nên thánh thiện,

Chúa chết để làm cho con người được tự do."

Với lá cờ Mỹ được cuộn lại và phủ khăn tang, cùng cái bóng của Lincoln cao lớn mờ ảo hướng về phía bầu trời, đang trầm ngâm với vẻ đau buồn nhìn xuống màn diễu hành trải dài vô tận. Và còn nhiều thứ tương tự như vậy nữa. Đó là một tài liệu kinh hãi, có lẽ chúng ta có thể tin rằng, quá kinh hãi để bà Clemens có thể đồng ý cho xuất bản.

Những năm tháng tuổi già không làm giảm bớt sự quan tâm của Mark Twain đối với các vấn đề nhân sinh. Chưa bao giờ trong đời ông lại bận rộn và quan tâm đến nhiều thứ như ở tuổi sáu mươi bảy—từ các vấn đề xã hội, văn học, chính trị, tôn giáo, tài chính cho đến khoa học. Ông luôn tràn đầy sức sống, trẻ trung, tích cực nuôi dưỡng hoặc nảy sinh những mối quan tâm—dù giá trị hay không, nhưng chưa bao giờ là thiếu quan trọng đối với ông.

Một điều là ông lại có nhiều tiền, và ông thích tìm những cách mới đầy hào nhoáng để đầu tư. Giống như những ngày xưa, ông luôn đổ "hai mươi lăm hoặc bốn mươi nghìn đô la", như cách ông nói, vào những thứ hứa hẹn lợi nhuận nhân lên gấp bội. Howells kể lại việc ông đã tìm thấy Mark Twain trông khỏe mạnh lạ thường, và khi hỏi về bí quyết trường sinh đó, ông biết được đó chính là plasmon.

Tôi không hiểu ngay rằng plasmon là một trong những khoản đầu tư mà ông đã thực hiện từ "bản chất của những điều hy vọng", và số phận của nó là một sự thất vọng thảm hại. Nhưng sau khi trả hết nợ cho công ty xuất bản cũ, ông buộc phải làm gì đó với số tiền của mình, và không phải lỗi của ông nếu ông không làm nên một gia tài từ plasmon.

Chính vào giai đoạn này (đầu năm 1902), ông đang dùng vốn liếng và lòng nhiệt huyết của mình để quảng bá cho lợi ích của plasmon tại Mỹ, đầu tư vào đó một trong những "khoản tiền quen thuộc", hứa hẹn sẽ hồi sinh Howells cả về thể xác lẫn tâm hồn bằng loại đạm chất đem lại sự sống này. Có lần ông viết cho Howells những hướng dẫn cụ thể:

Đúng vậy—hãy uống nó như một liều thuốc—không có gì tốt hơn, không có gì đảm bảo kết quả mong muốn hơn. Nếu anh muốn cầu kỳ—điều đó không cần thiết đâu—thì hãy cho một vài thìa bột vun đầy vào một inch sữa và khuấy cho đến khi thành bột nhão; sau đó cho thêm sữa rồi khuấy chỗ bột nhão đó thành một loại cháo loãng; rồi đổ đầy ly và uống.

Hoặc, khuấy nó vào súp của anh.

Hoặc, vào món bột yến mạch của anh.

Hoặc, dùng bất kỳ phương pháp nào anh thích, miễn là anh nuốt được nó—đó mới là điều cốt yếu duy nhất.

Cũng trong thời gian này, ông lại đổ một "khoản tiền quen thuộc" khác vào một chiếc máy tính tiền được cấp bằng sáng chế, thứ được thừa nhận là "một lời hứa hơn là một hiệu quả thực tế", và cho đến tận ngày nay vẫn như vậy.

Ông đã cấp vốn cho một loại ghim cài mũ xoắn ốc đã được cấp bằng sáng chế, được bảo đảm là sẽ giữ chặt mũ trong mọi thời tiết, và ông đã cho làm một số chiếc ghim rất đẹp để tặng cho những vị khách nữ vốn cần loại đồ trang sức và bảo vệ đó. Đó là một thiết bị khá xinh xắn và khéo léo, dường như cũng đủ hiệu quả, mặc dù nó không giữ được số hàng nghìn đô la ông đã đầu tư.

Ông đầu tư một khoản nhỏ hơn vào cổ phiếu của Thư viện Booklover's, thứ mà người ta cho là sẽ tạo nên một cuộc cách mạng trong giới đọc sách, và ít nhất nó cũng trả được một vài cổ tức. Ngay cả cái dự án đất đai ở Tennessee mờ mịt như bóng ma—thứ từ lâu đã bị phủ nhận và lãng quên—khi xuất hiện trở lại dưới hình thức một phần tài sản có thể sở hữu trong một mảnh đất nào đó bị bỏ sót, cũng đã khơi dậy sự quan tâm nhẹ nhàng và được thêm vào danh sách các dự án mạo hiểm của ông.

Ông đã thực hiện một khoản đầu tư đáng kể trong giai đoạn này. Họ ngày càng yêu thích môi trường sống bên sông Hudson, vẻ đẹp và sự thuận tiện để đi đến New York. Ngôi nhà của họ đúng như những gì họ mong muốn—một nơi tụ họp cho bạn bè và những nhân vật nổi tiếng thế giới, những người có thể đến đó dễ dàng và nhanh chóng từ New York. Họ luôn có khách khứa tấp nập mỗi khi sức khỏe của bà Clemens cho phép, và chỉ trong một tuần vào đầu năm nay, họ đã tiếp khách trong không dưới mười bảy trên tổng số hai mươi mốt bữa ăn, và trong ba đêm trên bảy đêm—đó không phải là một tuần hiếm gặp. Kế hoạch mua một ngôi nhà bên sông Hudson của họ kết thúc bằng việc mua lại nơi được gọi là Hillcrest, hay trang trại Casey, tại Tarrytown, nhìn ra khúc sông tuyệt đẹp đó, Tappan Zee, gần ngôi nhà của Washington Irving. Vẻ đẹp của khung cảnh và môi trường xung quanh đã lôi cuốn tất cả họ. Ngôi nhà đẹp đẽ và có vị trí tuyệt vời, và họ dự định thực hiện một số thay đổi để phù hợp với nhu cầu của mình. Cái giá, chưa đến năm mươi nghìn đô la, khiến nó trở thành một món hàng hấp dẫn; và chắc chắn nó đã là một ngôi nhà hạnh phúc và phù hợp nếu như tương lai đã được định sẵn là họ sẽ được kế thừa nó.

Những ngày này Clemens viết lách khá đều đặn. Nhân loại luôn cung cấp cho ông biết bao chủ đề đầy cảm hứng, và ông tìm thấy thời gian để chạm đến hầu hết các chủ đề đó. Ông trút sự phẫn nộ của mình lên những điều khiến ông bực bội—thường xuyên, thậm chí là luôn luôn—mà không hề mong đợi sẽ được in ấn; và ông còn thể hiện quan điểm của mình một cách bao quát hơn nữa vào những lúc ông đi đi lại lại giữa các bữa trưa hoặc bữa tối, phóng đại về sự nghèo nàn của một phát minh đã tạo ra nhân loại như một kiệt tác tối thượng. Trong một lá thư gửi Howells, ông viết:

Những bình luận của anh về lá thư "Lý tưởng" của tên ngốc đó nhắc tôi nhớ rằng hôm qua tôi đã giảng một bài thuyết giáo hay cho gia đình mình về lớp người cụ thể của hắn, cái thứ kỳ quái nhất trong tất cả các phát minh của Đấng Tạo Hóa. Đó là một bài thuyết giáo hay, nhưng bị đón nhận một cách lạnh nhạt, và có vẻ tốt nhất là không nên cố quyên góp tiền.

Ông từng nói với Howells, bằng niềm vui hoang dại của trái tim trẻ thơ, rằng bà Clemens đã tìm thấy một chút an ủi, khi phải nằm trong phòng vì ốm đau, khi suy ngẫm rằng bây giờ bà sẽ không phải nghe quá nhiều về "nhân loại đáng nguyền rủa" nữa.

Tuy nhiên, ông luôn là người đầu tiên bênh vực chủng tộc đó, và cá thể nào càng vô vọng thì càng chắc chắn nhận được sự bảo vệ của ông, và ông chưa bao giờ mời mọc, chưa bao giờ mong đợi sự biết ơn.

Người ta tự hỏi làm sao ông tìm được thời gian để làm tất cả những việc mình đã làm. Bên cạnh những công việc văn chương chính thống và những bài thuyết giáo của mình, ông luôn viết thư cho người này người kia, những lá thư dài về đủ loại chủ đề, được diễn đạt một cách cẩn thận và đầy hình ảnh, gửi cho đủ hạng người. Ông thậm chí còn thành lập một hội kỳ lạ, với các thành viên là những cô gái trẻ—mỗi người ở một quốc gia trên trái đất. Họ được cho là sẽ viết thư cho ông theo định kỳ về một chủ đề nào đó có thể cùng quan tâm, và ông đồng ý trả lời những lá thư đó. Ông cung cấp cho mỗi thành viên một bản đánh máy hiến pháp và các quy chế của Câu lạc bộ Juggernaut, như cách ông gọi, và ông thông báo cho mỗi người về việc họ được bầu, thường là theo phong cách này:

Tôi có một câu lạc bộ—một câu lạc bộ tư nhân, hoàn toàn là của riêng tôi. Tôi tự tay bổ nhiệm các thành viên, và họ không thể làm gì khác, bởi vì tôi không cho phép họ bỏ phiếu cho chính sự bổ nhiệm của mình và tôi không cho phép họ từ chức! Tất cả họ đều là những người bạn mà tôi chưa từng gặp (ngoại trừ một người), nhưng đã viết những lá thư thân thiện cho tôi. Theo luật của câu lạc bộ tôi, mỗi quốc gia chỉ có thể có một thành viên, và không thể có thành viên nam nào ngoài chính tôi. Một ngày nào đó tôi có thể nhận thành viên nam, nhưng tôi không biết—họ hay thay đổi và không hòa hợp, và cách cư xử của họ khiến tôi rất bực mình. Đó là vấn đề mà câu lạc bộ sẽ quyết định. Tôi đã thực hiện bốn sự bổ nhiệm trong ba hoặc bốn tháng qua: Cô là thành viên của Scotland—ồ, đã lâu lắm rồi! một công dân trẻ ở quê hương của Joan of Arc là thành viên của Pháp; một cô gái Hồi giáo là thành viên của Bengal; và một cô cháu gái đáng yêu và thông minh của tôi là thành viên của Hoa Kỳ—vì bản thân tôi không đại diện cho quốc gia nào, mà chỉ là thành viên tự do cho nhân loại. Cô đừng cố xin từ chức, vì luật lệ của câu lạc bộ không cho phép điều đó. Cô hãy tự an ủi mình bằng cách nhớ rằng cô đang ở trong một nhóm tốt nhất; rằng không ai biết về tư cách thành viên của cô ngoại trừ chính cô; rằng không thành viên nào biết tên của người khác, chỉ biết quốc gia của họ; rằng không phải nộp thuế và không có các cuộc họp (nhưng tôi khao khát được tham dự một cuộc họp biết bao!). Một trong những thành viên của tôi là công chúa của một hoàng gia, một người khác là con gái của một người bán sách trong làng ở lục địa Châu Âu, vì tiêu chuẩn duy nhất để gia nhập là trí tuệ và tinh thần thiện chí; những phẩm chất khác, dù là thừa kế hay đạt được, đều không tính. Tôi có thể gửi cho cô hiến pháp và các quy chế của câu lạc bộ không? Tôi sẽ rất vui nếu được phép.

Đó chỉ là một trong nhiều ý tưởng kỳ quặc của ông, và hầu hết các tư cách thành viên tích cực sẽ không được duy trì lâu dài; mặc dù một số người vẫn giữ lòng trung thành trong các báo cáo của họ, cũng như ông làm trong các câu trả lời của mình, cho đến cuối cùng.

Một trong những khái niệm kỳ lạ hơn của ông là một kế hoạch quảng cáo để kêu gọi những bài điếu văn viết về chính mình trước khi chết—với mục đích, như ông nói, để ông có thể xem qua, thưởng thức chúng và thực hiện một số chỉnh sửa chi tiết. Ông nghĩ rằng một vài trong số đó có thể thích hợp để đọc trên bục phát biểu.

Tôi sẽ sửa chúng—không phải sự thật, mà là các phán quyết—gạch bỏ những mệnh đề có thể có ảnh hưởng tiêu cực đến thế giới bên kia, và thay thế chúng bằng những mệnh đề có tính chất sáng suốt hơn.

Ông rất hứng thú với ý tưởng mới này, và yêu cầu của ông về những bài điếu văn như vậy, cùng với lời đề nghị trao giải thưởng cho bài hay nhất—một bức chân dung của chính ông do chính tay ông vẽ—thực sự đã xuất hiện trên tờ Harper's Weekly sau đó trong năm. Tất nhiên, ông đã nhận được một cơn mưa phản hồi—nghiêm túc, vui đùa, châm biếm. Một vài trong số đó thực sự đáng giá.

Câu nói hiển nhiên "Cái chết yêu một Mark sáng giá" tất nhiên đã được lặp lại nhiều lần, và một số người biến tấu thành "Cái chết yêu một Mark dễ dãi", và còn có cả "Mark, người đàn ông hoàn hảo".

Hai bài dưới đây mang lại cho ông niềm vui đặc biệt.

ĐIẾU VĂN CHO "MARK TWAIN"

Xứng đáng với bức chân dung của ông, một vị trí trên bia mộ của ông, cũng như một vị trí giữa những "báu vật an ủi trường tồn" của ông:

"Đã dậy; đã rửa mặt; đã đi ngủ."

Lời của chính đối tượng (xem Những kẻ ngây thơ ở nước ngoài). Không thể chối bỏ lời của chính mình được, Mark Twain ạ. Không có gì "để gạch bỏ"; không có gì "để thay thế". Còn có thể nói gì hơn về bất kỳ ai nữa?

"Đã dậy!"—Hãy nghĩ về sự đầy đủ của ý nghĩa! Những khả năng của cuộc sống, những thành tựu của nó—về thể chất, trí tuệ, tinh thần. Đã dậy đến đỉnh cao!—tột cùng của khát vọng con người trên trái đất!

"Đã rửa mặt"—Hoàn toàn sạch sẽ; đã thanh tẩy—cơ thể, tâm hồn, suy nghĩ, mục đích.

"Đã đi ngủ"—Công việc đã hoàn tất—để nghỉ ngơi, để ngủ. Sự kết thúc của một ngày sống trọn vẹn!

Chúa sẽ lo liệu cho sự thức giấc.

Bà S. A. OREN-HAYNES.

Mark Twain là người đàn ông duy nhất từng sống, theo như chúng ta biết, người mà những lời nói dối của ông ngây thơ đến mức, và hơn hết là hữu ích đến mức, khiến chúng đáng giá hơn cả vô số chân lý vĩnh cửu của các linh mục hóa thạch.

D. H. KENNER.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.