Gia đình Clemens đang chuẩn bị chuyển đến sinh sống tại Florence, Ý. Ngôi nhà ở Hartford đã được bán vào tháng Năm, chấm dứt vĩnh viễn mối liên hệ với thành phố từng gắn bó lâu đời với cuộc đời họ. Căn nhà ở Tarrytown, nơi họ chưa từng dọn đến ở, cũng được thỏa thuận bán đi, bởi giờ đây người ta tin rằng sức khỏe của bà Clemens sẽ khó lòng khá lên được ở chốn đó.
Howells kể lại, hoặc ít ra cũng ngụ ý rằng, họ xem chuyến dời nhà đến Florence này là lần di dời cuối cùng. Ông cũng kể cho chúng ta nghe về một buổi chiều đầy nắng khi ông và Clemens ngồi trên thảm cỏ trước dinh thự ở Riverdale, sau khi sức khỏe của bà Clemens đã có phần thăng tiến, và cách họ “ngước nhìn lên ban công nơi chẳng mấy chốc bóng dáng đáng yêu ấy hiện ra, tựa như vừa hạ xuống từ một tầng mây. Một bàn tay gầy gò vẫy nhẹ chiếc khăn tay; Clemens liền rảo bước qua bãi cỏ hướng về phía ấy, cất tiếng gọi đầy trìu mến.” Đó là lời chào từ Howells — cũng là lời chào cuối cùng mà ông nhận được từ bà.
Bà Clemens đã có thể thực hiện chuyến đi đến Elmira vào cuối tháng Sáu, và đến ngày 1 tháng Bảy, ông Rogers đã đưa Clemens cùng vợ đi xuồng máy dọc sông đến cầu tàu Lackawanna, để rồi họ đặt chân đến Quarry Farm vào buổi tối hôm đó. Bà đã dần hồi phục trong sự yên tĩnh và thanh bình của chốn thân thương ấy. Ba tuần sau, Clemens viết thư cho Twichell:
Livy đang tiến triển tốt: ăn uống ngon miệng, ngủ được chút ít, hầu như lúc nào cũng vui vẻ, rất ít khi u sầu; dành cả ngày ngoài hiên, ngủ ở đó một phần ban đêm; đi dạo bằng xe ngựa và xe lăn; và trong việc giám sát mọi thứ cùng mọi người, bà ấy đã tái hoạt động tại cái quán quen thuộc.
Trong suốt ba tháng thanh bình, bà dành phần lớn thời gian nằm nghỉ trên hiên nhà rộng lớn, xung quanh là những người thân yêu nhất, phóng tầm mắt ra phong cảnh tựa cõi mơ — sườn đồi dài ngập cỏ, thành phố ngái ngủ và những ngọn đồi xa xăm — để tích lũy sức lực cho chuyến hải trình xa xôi. Clemens có viết đôi chút, khiêm tốn làm việc trong căn phòng nghiên cứu bát giác cũ — giờ đây đã bị rào kín và phủ đầy dây leo — nơi mà trong suốt ba mươi năm kể từ khi được xây dựng, bao nhiêu câu chuyện của ông đã ra đời. “Câu chuyện của một chú chó” — câu chuyện đầy cảm động phản đối việc mổ xẻ động vật sống — hình như là bản thảo cuối cùng được hoàn thành tại chốn thiêng liêng từng được nuôi dưỡng bởi Huck và Tom, bởi Tom Canty kẻ ăn mày và hoàng tử nhỏ lang thang.
Ngày 5 tháng Mười là lúc họ rời Elmira. Hai ngày trước đó, Clemens đã viết vào sổ tay của mình:
Hôm nay tôi đã đặt hoa lên mộ Susy — có lẽ là lần cuối cùng — và đọc những dòng chữ:
“Chúc ngủ ngon, trái tim thân yêu, chúc ngủ ngon.”
Họ không quay lại Riverdale mà đến khách sạn Grosvenor để trú ngụ trong những tuần lễ ngắn ngủi còn lại. Họ đã đặt vé đi Ý trên con tàu Princess Irene, dự kiến khởi hành vào ngày 24. Chính trong khoảng thời gian chờ đợi này, Clemens đã hoàn tất bản hợp đồng cuối cùng với nhà Harper. Vào ngày hôm ấy, trong cuốn sổ tay, ông đã viết:
LỜI TIÊN TRI
Năm 1895, nhà tướng số Cheiro đã xem tay tôi và phán rằng vào năm 68 tuổi (1903), tôi sẽ phất lên giàu có một cách bất ngờ. Lúc bấy giờ tôi đang khánh kiệt và gánh khoản nợ 94.000 đô-la do sự sụp đổ của công ty Charles L. Webster & Co. Hai năm sau — ở Luân Đôn — Cheiro lặp lại lời tiên đoán dài hạn này, và nói thêm rằng sự giàu có sẽ đến từ một nguồn hoàn toàn bất ngờ. Tôi là kẻ mê tín. Tôi vẫn ghi nhớ lời tiên đoán ấy trong đầu và thường xuyên nghĩ về nó. Khi cuối cùng nó trở thành sự thật vào ngày 22 tháng 10 năm 1903, thời gian chỉ còn dư vỏn vẹn một tháng chín ngày.
Bản hợp đồng được ký kết ngày hôm ấy gom tất cả sách của tôi vào tay nhà Harper, và giờ đây cuối cùng chúng đã có giá trị; trên thực tế, chúng là một gia tài. Họ bảo đảm cho tôi 25.000 đô-la một năm trong suốt 5 năm, và số tiền thu về sẽ gấp đôi mức đó.—[Trong những cuốn sổ tay và bức thư trước đây, Clemens không chỉ một lần nhắc đến lời tiên đoán này và tự hỏi liệu nó có thành hiện thực hay không. Bản hợp đồng với Harper, đưa toàn bộ sách của ông về tay một nhà xuất bản duy nhất (do ông Rogers đứng ra thương lượng), quả thực đã mang lại một gia tài. Sách luôn thu về nhiều hơn mức bảo đảm; đôi khi gấp đôi con số đó, đúng như ông đã tiên đoán.]
Trong quá trình hoàn tất bản hợp đồng này, Clemens thường xuyên có những chuyến ghé thăm Fairhaven bên sông Kanawha. Joe Goodman từ bờ Thái Bình Dương đến thăm ông một chuyến giã biệt trong khoảng thời gian này. Goodman đã dịch các văn khắc người Maya, và công trình của ông đã nhận được sự công nhận chính thức cũng như được xuất bản bởi Bảo tàng Anh quốc. Đó là một thành tựu tuyệt vời đối với một người ở tuổi xế chiều và Clemens vô cùng ngưỡng mộ điều đó. Goodman và Clemens đã tận hưởng niềm vui bên nhau theo cách cũ tại những khu nghỉ dưỡng yên tĩnh, nơi họ có thể cùng nhau đàm đạo về những câu chuyện thuở xưa. Một vị khách khác trong mùa hè ấy là con trai của một người bạn cũ, một thợ in ở Hannibal tên là Daulton. Chàng thanh niên Daulton mang theo các bản thảo để tìm kiếm cơ hội được các biên tập viên tạp chí lắng nghe, thế là Clemens viết một bức thư để bảo đảm đặc ân ấy: GIỚI THIỆU ÔNG GEO. DAULTON:
Gửi GILDER, ALDEN, HARVEY, MCCLURE, WALKER, PAGE, BOK, COLLIER, cùng các thành viên khác trong hội đoàn thánh thiện những người cho phép tôi gọi họ là bạn bè:
Dẫu tôi không có sự hiểu biết cá nhân nào về người mang lá thư này, nhưng tôi có thứ tốt hơn thế: Cậu ấy được chính cha ruột của mình giới thiệu với tôi — một điều có lẽ chẳng đời nào xảy ra trong gia đình của bất kỳ vị nào trong số các anh, tôi đoán thế. Tôi xin các anh, như một ân huệ dành cho tôi, hãy dẹp bỏ định kiến và sự mê tín chỉ một lần này thôi để xem xét tác phẩm của cậu ấy với con mắt đánh giá giá trị văn học, thay vì săm soi sự trong sáng trong cách chính tả của cậu ấy. Tôi cầu trời các anh bớt bận tâm đến cái khoản tiểu tiết đó.
Tôi từng đứng (hoặc ngồi) xép chữ bên cạnh cha cậu ấy ở Hannibal, hơn 50 năm trước, khi chẳng có ai ngoài những người có tâm hồn trong trắng tham gia cái nghề ấy. Ông ấy là một con người chân chính; và nếu tôi có thể làm được điều gì ích lợi cho con trai ông ấy — và đồng thời hy vọng là có ích cho cả các anh nữa — tôi ở đây để nhiệt thành thử một phen.
Thân ái bởi sự gắn bó của thời gian và lẽ phải,
Chân thành,
S. L. CLEMENS.
Một trong những lời lẽ ân tình đến với Mark Twain trước khi rời nước Mỹ chính là những dòng mà Rudyard Kipling đã viết cho nhà xuất bản của ông, Frank Doubleday:
Tôi thích nghĩ về vị Clemens vĩ đại và tựa như vị thần. Ông ấy là nhân vật lớn nhất mà các anh có ở bên kia bờ đại dương tính theo cả dặm khỉ ho cò gáy, và đừng có mà quên điều đó. Cervantes là họ hàng của ông ấy.
Thật là một sự trùng hợp kỳ lạ khi vào đúng khoảnh khắc đó, Clemens đang viết thư cho Doubleday về Kipling:
Tôi đã đọc đi đọc lại “Phao chuông” và “Ông lão” — thói quen của tôi khi đọc tác phẩm của Kipling — và để dành phần còn lại cho những bữa tiệc văn chương thong thả và xa xỉ khác. Một chiếc phao chuông thực sự là một sinh linh vô cùng ấn tượng. Trong những chuyến đi ngược xuôi trên eo biển Sound bằng chiếc Kanawha gần đây, nó đã trò chuyện với tôi hàng đêm, có lúc bằng giọng điệu thê thiết và sầu muộn, có lúc bằng âm hưởng mạnh mẽ và gấp gáp, và tôi đã hiểu được ý nghĩa của nó — giờ đây tôi đã có được những từ ngữ ấy! Không ai ngoài Kipling có thể làm nên điều mạnh mẽ và sống động đến thế. Hy vọng một ngày nào đó tôi sẽ được nghe bài thơ ấy được ngâm hoặc hát lên — với tiếng phao chuông vang vọng đan xen từ chốn xa xăm.
T.S. — Thư của anh đã đến. Nó làm tôi kiêu hãnh và sung sướng — những gì Kipling đã nói. Tôi mong Định mệnh sẽ đưa cậu ấy đến Florence khi chúng tôi ở đó. Tôi thà gặp cậu ấy còn hơn bất kỳ người nào khác.