Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1834 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cclxxvii. "Shakespeare Có Chết Không?"

❊ ❊ ❊

Tôi bắt đầu chuyến đi dài của mình với vẻ miễn cưỡng. Tuy nhiên, một loạt các cuộc đón tiếp khách khứa với đủ kiểu giải trí đã được lên kế hoạch, và dường như đây là thời điểm thích hợp để đi. Clemens đưa cho tôi những lá thư giới thiệu và chúc tôi thượng lộ bình an. Phải đến cuối tháng Tư tôi mới có thể gặp lại ông.

Thỉnh thoảng trên tàu, và trong suốt hành trình của mình, tôi lại nhớ đến tin tức quan trọng mà tôi sắp nghe được về Shakespeare. Ở Cairo, tại khách sạn Shepheard's, tôi háo hức đọc ngấu nghiến các tờ báo tiếng Anh, chờ đợi giây phút nhìn thấy những dòng tiêu đề lớn; nhưng lần nào cũng thất vọng. Ngay cả trong chuyến trở về, tôi cũng không thể tìm thấy bất kỳ ai nghe được tin tức gì cụ thể về Shakespeare.

Khi đến New York, tôi phát hiện ra rằng chính Clemens đã xuất bản những bài đọc chính tả về Shakespeare của ông trong một cuốn sách nhỏ của riêng mình, tựa đề là 'Is Shakespeare Dead?' (Shakespeare có chết không?). Tiêu đề chắc chắn gợi lên những vấn đề về tâm linh, thế là tôi ghé Harpers mua một cuốn và đọc trên chuyến tàu về, hy vọng tìm thấy lời giải cho bí ẩn vĩ đại này ở đâu đó trong sách. Nhưng đó chỉ là những điều tôi đã biết từ trước; bí mật vẫn chưa được tiết lộ.

Tại Redding, tôi không mất nhiều thời gian để đi đến Stormfield. Mọi thứ đã có những thay đổi trong lúc tôi vắng mặt. Clara Clemens đã trở về sau chuyến du ngoạn, và Jean, người có sức khỏe dường như đã khá hơn, đang trên đường về nhà để làm thư ký cho cha mình. Ông rất vui mừng trước những điều này và tuyên bố rằng ông sắp được sống lại trong một mái nhà với các con vây quanh.

Hôm ấy ông ở nhà một mình, và chúng tôi đi dạo tới lui trong phòng khách lớn có lẽ khoảng một giờ đồng hồ, trong lúc ông thảo luận về những kế hoạch mới của mình. Một trong số đó là việc ông đã hợp nhất bút danh của mình, Mark Twain, để việc bảo vệ bản quyền và điều hành các công việc văn chương nói chung không còn đòi hỏi sự quan tâm cá nhân của ông nữa. Ông dường như cảm thấy nhẹ nhõm vì điều này, như ông vẫn luôn thế mỗi khi trút bỏ được bất kỳ loại trách nhiệm nào. Khi chúng tôi vào chơi bi-a, tôi nói về cuốn sách của ông mà tôi đã đọc trên đường đến đây, và về bí mật vĩ đại về Shakespeare sắp sửa làm chấn động cả thế giới. Sau đó, ông bảo tôi rằng vấn đề này đã bị trì hoãn, nhưng ông không còn bị bắt buộc phải giấu kín nó nữa; rằng sự tiết lộ này nằm dưới hình thức một cuốn sách—một cuốn sách chứng minh một cách thuyết phục với bất cứ ai chịu khó làm theo các hướng dẫn rằng cái tên viết tắt của Francis Bacon xuất hiện dưới vô vàn hình thức xuyên suốt nhiều—có lẽ là tất cả—các vở kịch được gọi là của Shakespeare. Ông nói rằng nó vượt xa bất kỳ công trình nào tương tự từng được công bố; rằng Ignatius Donnelly và những người khác chỉ mới thoáng thấy sự thật, nhưng tác giả của cuốn sách này, William Stone Booth, đã chứng minh, không còn nghi ngờ gì nữa, rằng các chữ ký của Bacon nằm ở đó. Ông nói cuốn sách sẽ được phát hành trong vài ngày nữa. Ông đã xem qua một tập bản thảo, và dù nó chưa được xuất bản theo cách tốt nhất để chứng minh rõ ràng sự mặc khải vĩ đại của nó, nó hẳn phải giải quyết được vấn đề với mọi trí óc biết suy luận. Ông thú nhận rằng khả năng của mình ít nhiều đã bị đánh bại khi cố gắng lần theo các mật mã, và ông phàn nàn cay đắng rằng các bằng chứng đã không được trình bày sao cho kẻ chỉ lướt qua sách cũng có thể nắm bắt được.

Ban đầu ông đã thất bại với các kiểu chơi chữ acrostic; nhưng gần đây ông đã hiểu ra quy tắc và có thể giải mã được vài chữ ký của Bacon. Ông khích lệ tôi bằng cách nói rằng ông tin chắc khi cuốn sách ra đời, tôi sẽ không gặp khó khăn gì với nó.

Không đi sâu vào vấn đề này nữa, tôi có thể nói ở đây rằng cuốn sách đã đến ngay sau đó, và chúng tôi đã cùng nhau giải mã được một số lượng đáng kể các kiểu chơi chữ acrostic được khẳng định bằng cách làm theo các quy tắc đã đề ra. Đó chắc chắn là một công việc thú vị nếu không muốn nói là hoàn toàn thuyết phục, và sẽ là một nhiệm vụ khó khăn cho bất kỳ ai muốn chứng minh rằng các mật mã đó không tồn tại. Thật khó để nói tại sao cuốn sách đầy vẻ phô trương này lại tạo ra ít xôn xao đến thế. Chắc chắn nó đã không gây ra bất kỳ biến động lớn nào trong giới văn chương, và cái tên William Shakespeare vẫn tiếp tục được in trên trang bìa của những vở kịch kỳ diệu đã gắn liền với tên tuổi của ông từ lâu.

Cuốn sách của chính Mark Twain về chủ đề này—'Is Shakespeare Dead?'—đã được đón nhận rộng rãi, và có lẽ đã thuyết phục được chừng ấy độc giả. Nó không chứa đựng lập luận mới nào; nhưng nó mang lại một nét thuyết phục cho những lập luận cũ, và chắc chắn là rất dễ đọc.—[Mark Twain có niềm tin tuyệt đối vào việc các vở kịch Shakespeare là do Bacon viết. Một buổi tối nọ, cùng với ông Edward Loomis, chúng tôi đi xem buổi biểu diễn tuyệt vời vở “Romeo và Juliet” do Sothern và Marlowe thực hiện. Khi kết thúc một cảnh quay xuất sắc, ông nói một cách rất chân thành, “Đó là vở kịch hay nhất mà Chúa tể Bacon từng viết.”]

Trong số những vị khách đến Stormfield có Howells. Clemens đã triệu tập một cuộc họp của Câu lạc bộ Nhân loại, nhưng chỉ có Howells đến được. Chúng ta hãy để ông ấy kể về chuyến thăm của mình:

Chúng tôi vẫn rất ổn dù thiếu những người vắng mặt, sau khi thấy rằng họ sai như mọi khi, và chuyến thăm giống như những lần tôi từng có với ông ấy nhiều năm trước ở Hartford, nhưng không còn sự nồng nhiệt với các chủ đề như xưa. Nhiều thứ đã được thảo luận và gác lại mãi mãi, nhưng chúng tôi vẫn giữ niềm yêu thích cũ dành cho thiên nhiên và cho nhau, những con người là những phần rất khác biệt của thiên nhiên. Ông cho thấy sự hài lòng tuyệt đối với ngôi nhà của mình, và điều đó lại càng làm tôi vui hơn vì chính con trai tôi đã thiết kế nó. Vị kiến trúc sư đã rất may mắn khi có thể quy hoạch nó ở nơi mà một hàng cây bách xù tự nhiên, những cây tuyết tùng mảnh mai, đan chặt vào nhau như cây bách của New England, dẫn lối từ phía sau biệt thự đến một khoảng sân nhỏ có giàn leo, nơi dự định một ngày nào đó sẽ được bao phủ và che mát bởi những giàn nho. Nhưng trong những ngày đầu xuân, toàn bộ cảnh quan đều mang vẻ đẹp trần trụi của mùa đông phương Bắc. Nó mở ra vẻ đẹp tuyệt vời của những vùng cao nguyên có rừng và đồng cỏ, dưới bầu trời những ngày đầu thì xanh, và những ngày cuối thì xám xịt trên một nền đất mưa rồi đến tuyết. Chúng tôi đi dạo tới lui, tới lui, giữa hiên biệt thự và giàn hoa, và trò chuyện với sự hài hước đầy u buồn, sự khoan dung buồn bã của tuổi già dành cho kiểu người và sự việc từng làm chúng tôi phấn khích hoặc giận dữ; giờ đây chúng tôi đã vượt xa khỏi sự hỗn loạn hay giận dữ. Một lần, chúng tôi cùng đi bộ băng qua những đồng cỏ vàng đến một con lạch sâu hoắm trong khu đất của ông, nơi băng giá vẫn còn đan chặt những bờ đất sét lại với nhau như những đám rêu pha lê; và dòng suối chảy róc rách sâu bên dưới xuyên qua và tràn trên những tảng đá và những mảnh băng vụn. Clemens chỉ cho tôi cảnh quan mà ông đã mua để có không gian thư thả, và cho tôi xem mảnh đất ông định bảo tôi xây nhà trên đó. Ngày hôm sau chúng tôi lại đến đó cùng với nhà địa chất mà ông đã mời đến Stormfield để phân tích các tảng đá. Thực sự là ông yêu nơi này....

Chuyến thăm Stormfield của tôi kết thúc với sự lưu luyến dịu dàng từ phía ông và phía tôi. Mỗi sáng trước khi mặc quần áo, tôi lại nghe ông gọi tên tôi vang vọng khắp nhà chỉ để cho vui và tôi biết là vì quý mến, và nếu tôi nhìn ra cửa thì ông đang ở đó, trong bộ áo ngủ dài, lắc lư dọc theo hành lang và vẫy cái đầu bạc trắng to lớn của mình như một cậu bé rời giường và bước ra ngoài với hy vọng được đùa vui với ai đó. Buổi sáng cuối cùng, một lớp tuyết mịn như đường đã rơi và vẫn đang rơi, và tôi lái xe qua đó xuống ga trên chiếc xe ngựa đã được cha vợ ông tặng khi họ mới cưới, và đã được giữ gìn suốt những năm tháng can qua đó trong sự nghỉ ngơi đáng kính cho mục đích cuối cùng này.—[Chiếc xe ngựa này—một chiếc coupe được đóng tinh xảo—đã được tặng cho bà Crane khi ngôi nhà ở Hartford bị đóng cửa. Khi Stormfield được xây dựng, bà đã trả lại nó cho chủ nhân ban đầu.]—Các lò xo của nó đã không còn độ đàn hồi theo thời gian, nó mang vẻ cứng nhắc và nghiêm trang của tuổi tác nhiều hơn; nhưng đối với ông, nó hẳn phải lướt đi êm ái như chiếc xe ngựa ngọt ngào trong bài thánh ca của người da đen mà tôi đã nghe ông hát với niềm say mê như vậy khi những bài thánh ca tuyệt vời của những người nô lệ bắt đầu lan truyền về phía bắc.

Chuyến thăm của Howells đã mang đến một nguồn cảm hứng mới. Clemens bắt đầu viết cho ông vào một đêm không ngủ được, và đã đọc tập thư của James Russell Lowell. Sau đó, sáng hôm sau, ông nảy ra ý định viết một loạt thư cho những người bạn như Howells, Twichell, và Rogers—những lá thư không để gửi đi, mà để cất giữ cho công chúng trong tương lai. Ông viết ngay hai lá thư trong số đó—cho Howells và cho Twichell. Bức thư gửi Howells (hoặc các bức thư, vì thực ra là hai lá thư) vừa cảm động vừa buồn cười. Phần đầu viết:

3 giờ sáng, ngày 17 tháng 4 năm 1909.

Cây bút của tôi đã cạn mực và lọ mực thì ngoài tầm với. Howells, ông có viết cho tôi hôm kia không hay tôi nằm mơ? Trong tâm trí, tôi thấy rất rõ ràng nét chữ của ông trên một phong bì màu xanh vuông vắn trong chồng thư. Tôi đã lục tung cả nhà lên, nhưng không thấy lá thư nào như vậy cả. Có phải là ảo giác không?

Tôi đang đọc thư của Lowell & hút thuốc. Tôi thức dậy cách đây một giờ & đang đọc để khỏi lãng phí thời gian. Ở trang 305, Tập I, tôi vừa viết bên lề một ghi chú:

“Người bạn trẻ! Tôi thích cái đó! Ông nên nhìn thấy cậu ấy bây giờ mới phải.”

Thật kỳ lạ đến sửng sốt khi nghe một người gọi ông là người trẻ. Nó như một cú giáng từ trên trời rơi xuống, & làm tôi choáng váng trong giây lát. Ôi chao, điều bi thảm là chúng ta đã từng trẻ như vậy. Và ông ấy—tại sao, ông ấy cũng vậy, nhưng ông ấy không biết điều đó. Ông ấy thậm chí còn không biết điều đó 9 năm sau, khi chúng tôi thấy ông ấy tiến lại gần và ông cảnh báo tôi, nói rằng:

“Đừng nói gì về tuổi tác—ông ấy vừa bước sang tuổi 50 & nghĩ mình đã già, & cứ ủ rũ về điều đó.”

Chà, Clara đã hát đấy! Và ông đã viết cho con bé một lá thư rất dễ thương.

Đến lúc đi ngủ rồi.

Thân mến mãi mãi,

MARK

Bức thư thứ hai, bắt đầu lúc 10 giờ sáng, phác thảo kế hoạch mà theo đó ông sẽ viết về chủ đề đang chiếm lĩnh tâm trí mình mà không cần kiềm chế, vì biết rằng lá thư đó sẽ không được gửi đi.

...Cái kế hoạch này cung cấp một mục tiêu xác định cho mỗi lá thư, & ông có thể chọn mục tiêu nào sẽ đồng cảm nhất với những gì ông đang khao khát & thèm muốn được nói tại thời điểm cụ thể đó. Và ông có thể nói với sự thẳng thắn & tự do không cho phép vì ông sẽ không gửi lá thư đó. Khi ông đang bốc hỏa về thần học, ông sẽ không viết cho Rogers, người vốn chẳng phải là nguồn cảm hứng; ông sẽ viết cho Twichell, bởi vì điều đó sẽ làm cho anh ta quằn quại & vặn vẹo & phá hỏng đồ đạc. Khi ông đang bốc hỏa về một điều tốt mà lại không đứng đắn, ông sẽ không lãng phí nó với Twichell; ông sẽ dành nó cho Howells, người sẽ yêu thích nó. Vì ông ấy sẽ không bao giờ nhìn thấy nó, ông có thể làm cho nó thực sự không đứng đắn hơn mức ông ấy có thể chịu được; & vì thế không có hại gì được gây ra, nhưng lại đạt được một lợi thế to lớn.

Bức thư không được hoàn thành, và kế hoạch cũng chấm dứt ở đó. Bức thư gửi Twichell liên quan đến những người truyền giáo, và không thêm thắt gì vào những gì ông đã nói về chủ đề này.

Ông không viết thư nào cho ông Rogers—có lẽ không bao giờ viết cho ông ấy nữa.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.