Thư Tình Robert Browning Và Elizabeth Barrett Barrett, Tập 1

Lượt đọc: 2272 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
E.b.b. Gửi R.b.

❊ ❊ ❊

50 Walpole Street: Ngày 3 tháng 2 năm 1845.

Sao lại có chuyện tôi lại ghét viết thư cho anh được nhỉ, thưa ông Browning kính mến? Anh có thể tin được điều đó sao? Dù chẳng ai thích viết thư cho tất cả mọi người (ngoại trừ những tay viết thư chuyên nghiệp mà cả anh lẫn tôi đều không phải), nhưng ai mà chẳng thích viết thư cho một ai đó. Sẽ thật kỳ cục và mâu thuẫn biết bao nếu tôi không cảm thấy vô cùng vui mừng khi nhận được thư cũng như khi được viết thư cho anh; trò chuyện trên giấy này cũng là một niềm vui tao nhã chẳng kém gì những niềm vui khác, nhất là khi hoàn cảnh sống của chúng ta có phần hạn hẹp. Về phần mình, những năm gần đây tôi hầu như trò chuyện qua đường bưu điện — giống như những kẻ bị giam cầm trong ngục tối đành khuây khỏa bằng cách nguệch ngoạc những câu châm ngôn lên tường. Không phải là tôi viết thư cho nhiều người theo kiểu thư tín thông thường, như người bạn của chúng ta là ông Horne từng gán cho tôi trong những tác phẩm lãng mạn của ông ấy (đó hoàn toàn chỉ là chuyện hoang đường!), mà bởi vì có một số ít người sẵn sàng viết cho tôi và nhận thư từ tôi mà chẳng hề thấy phiền hà gì. Chẳng hạn như cô Mitford thân thiết. Tôi nghĩ là anh chưa gặp mặt cô ấy ngoài đời, dù cô ấy là người đầu tiên kể cho tôi nghe (vào lúc tôi đang trọng bệnh và hoàn toàn tê liệt trước mọi vẻ đẹp vinh quang trên cõi đời này, ngoại trừ thơ ca) về phân cảnh tuyệt vời trong 'Pippa Passes'. Cô ấy đã chất đầy một ngăn kéo lớn trong căn phòng này bằng những bức thư đầy thú vị, ấm áp tình người và ấm áp cả tâm hồn... những dòng cảm xúc tự nhiên tuôn trào (giá như ánh nắng có thể rơi lả tả như tuyết), và nếu có một ngày nào đó chúng rơi vào chốn dung thân của mọi bài viết là trang in, thì chúng sẽ nghiễm nhiên mang hình dáng của những tập sách khổ lớn, chiếm lấy một vị trí trên kệ sách thấp nhất ở các thư viện, bên cạnh những ấn bản về các Giáo phụ của dòng Biển Đức, κ.τ.λ. Tôi viết điều này cho anh thấy rằng tôi vẫn tìm thấy niềm vui trong những lá thư, và chẳng bao giờ thấy chúng quá dài, quá thường xuyên, hay quá khó đọc dẫu chúng được viết bằng những nét chữ "cưng chiều" nhỏ xíu. Tôi có thể đọc được bất kỳ bản thảo nào ngoại trừ những hàng chữ khắc trên các kim tự tháp. Và nếu anh chỉ cần hứa sẽ đối xử với tôi như một người bạn tri kỷ — en bon camarade — mà không màng đến những quy củ câu nệ của "nam thanh nữ tú", chẳng cần bận tâm đến câu cú của mình (cũng như của tôi), chẳng màng đến những vết mực loang (của anh cũng như của tôi), chẳng ngại những lời nói thẳng thừng (của anh cũng như của tôi), hay những lỗi chính tả tồi tệ (của anh cũng như của tôi); và nếu anh đồng ý gửi cho tôi một ý nghĩ lấm lem vết mực bất cứ khi nào anh có hứng, với sự chuẩn bị tối giản và nét chữ cẩu thả hơn cả mức anh dành cho thợ in — thì này, tôi đã sẵn sàng ký kết hợp đồng, và hân hoan khi được "nhận làm học viên" dưới tư cách người trao đổi thư từ với anh. Chỉ xin chúng ta đừng giữ lại bất kỳ sự gò bó hay khách sáo nào! Đừng tỏ ra lịch sự với tôi khi anh đang cảm thấy cáu kỉnh, — cũng đừng ba hoa khi tâm trạng hướng về sự tĩnh lặng, — hay nhún nhường trong phép tắc khi lòng dạ anh đang bướng bỉnh. Anh thấy đấy, tôi là một kẻ cách biệt với thế gian biết bao! Xin hãy để tôi tận dụng lợi thế hiếm hoi này, và đôi ta, mỗi người từ một phía, hãy dẹp bỏ những màn cúi chào lễ phép sang một bên. Nhìn chung, anh sẽ thấy tôi là một người thành thật, dẫu có phần vội vã và hay định kiến sớm — mà điều đó thì tồi tệ nhất cũng khác với sự thành kiến cố chấp. Hơn nữa, chúng ta có rất nhiều sự đồng cảm sâu sắc, và tôi có xu hướng kính trọng anh ở nhiều phương diện, đồng thời muốn học hỏi mọi thứ từ anh bất cứ điều gì anh sẵn lòng dạy bảo. Mặt khác, anh cũng phải chuẩn bị tinh thần để bao dung và tha thứ nhé — được chứ? Khi tôi vứt bỏ vỏ bọc khách sáo, tôi lại càng nắm chặt lấy sự tử tế.

Có phải sự thật là, như anh nói, tôi "hiểu rất ít" về anh? Và có phải sự thật là, như những người khác vẫn nói, các tác phẩm của một nghệ sĩ không phản ánh bản chất thực sự của anh ta,... rằng theo một nghĩa nhỏ nhoi nào đó, con người không được tạo dựng theo hình ảnh của Chúa Trời? Theo suy nghĩ của tôi thì điều đó không đúng — và vì thế, cũng không đúng khi cho rằng tôi hiểu biết ít ỏi về anh, ngoại trừ việc (tôi tin là vậy) những tác phẩm vĩ đại nhất của anh vẫn còn đang ở phía trước. Tôi có cần phải đảm bảo với anh rằng tôi sẽ luôn lắng nghe bằng sự quan tâm sâu sắc nhất đối với từng lời anh kể về những gì anh đang làm hoặc sắp làm không? Tôi nghe về "căn phòng cũ" và những cuốn '"Bells" nằm vất vưởng đâu đó' với một sự hứng thú mà có lẽ anh phần nào đoán được. Và khi anh lại còn kể cho tôi nghe rằng những bài thơ của tôi đang nằm ở nơi đó, rằng anh quan tâm đến chúng vượt xa cả cái ngấn thủy triều của những hy vọng nơi tôi, thì niềm vui ấy tự tròn đầy thành một thứ bùa mê, khiến tôi chẳng thể thốt nên lời. Tôi vô cùng hạnh phúc trước sự đồng điệu chân thành này — nhưng tôi cảm thấy rằng, cố gắng chứng minh nó bằng những sáng tác trong tương lai vẫn tốt hơn là chỉ biết cảm ơn anh ngay lúc này. Tôi nghĩ rằng — nếu tôi dám đặt tên mình ngang hàng với anh trong mối quan hệ thi ca — cả hai chúng ta đều có cái nhìn cao cả đối với Nghệ thuật mà mình theo đuổi, cùng với một mục đích kiên định trên con đường ấy, và không ai trong chúng ta dễ dàng bị đánh bật khỏi đường đua chỉ vì một quả bóng vàng Atalanta của sự nổi tiếng chớp nhoáng nào cả. Nhưng tôi không biết, tôi không thể đoán chắc, liệu anh có dễ dàng bị tổn thương sâu sắc bởi những lời chê bai cay nghiệt và sự thờ ơ lạnh lùng — thứ mà những cây viết nguyên bản như anh vẫn thường quá thường xuyên phải đối mặt — hay là tình yêu dành cho Nghệ thuật đã là quá đủ đối với anh, và việc thực hành Nghệ thuật chính là niềm vui trọn vẹn lấp đầy cuộc đời anh. Không phải là những lời ca tụng không tất yếu phải luôn mang lại niềm vui cho người nghệ sĩ, mà là chúng có thể trở nên dư thừa đối với sự mãn nguyện của anh ấy. Anh có nghĩ vậy không? Hay không phải thế? Với tôi, có vẻ như những nhà thơ vốn cực kỳ nhạy cảm với những lời phê bình như Keats, hẳn phải là những kẻ luôn canh cánh trong lòng về vinh quang mai sau cho các tác phẩm của chính họ. Bởi vì, nếu một tác phẩm xứng đáng, vinh quang nhất định sẽ theo sau nó, dẫu cho người tạo ra nó chẳng còn sống để chứng kiến khoảnh khắc vinh quang ấy bắt kịp. Giờ thì, chẳng phải việc tác phẩm được tôn vinh là đã đủ rồi sao — ý tôi là đủ đối với người sáng tạo ra nó hay sao? Và chẳng phải việc nghĩ rằng nếu tác phẩm của mình xứng đáng thì nó sẽ có được vinh quang, còn nếu không thì "Sparta ắt hẳn phải có những người con trai cao quý hơn thế", là quá đủ để xua đi những lo âu mệt mỏi thường ngày của một nhà thơ hay sao? Tôi nhận ra mình đang viết những điều chẳng ăn nhập gì với bất kỳ vấn đề nào đang bàn tới, nhưng khi người ta rơi vào một mạch suy nghĩ yêu thích, người ta cứ thế tự do thả hồn suy ngẫm. Tôi bắt đầu bằng việc suy nghĩ và tự hỏi không biết cấu trúc nghệ thuật của anh ra sao, với quyết tâm (như anh có thể nhận thấy kèm theo một nụ cười mỉa mai trước sự đường đột này) là lập tức tìm hiểu càng nhiều càng tốt về con người anh. Sau đó, anh nhắc đến "thính giả dịu dàng" của mình (anh đã mở đầu như thế), còn tôi — kẻ thừa biết rằng anh không chỉ có một mà rất nhiều người hâm mộ nhiệt thành, những con người "ít ỏi nhưng tinh túy" theo đúng nghĩa sâu sắc nhất của từ này — dẫu chưa phải là thứ danh tiếng lan tỏa rộng rãi rồi sẽ sớm đến với anh — lại cứ thế viết miên man bên lề chủ đề, cho đến khi tôi trật đi hoàn toàn. Nhưng rốt cuộc, chúng ta vẫn đang ở đúng trọng tâm của sự đồng cảm. Và suy cho cùng, sau tất cả những gì đã được nói và ngẫm nghĩ về những "nỗi đau tự nhiên", sự lo âu và kiệt quệ mà một nghệ sĩ thực thụ phải trải qua — chẳng phải những điều tốt đẹp lớn lao hơn hẳn phần bất hạnh đó sao? Chẳng phải đó là một ân huệ lớn lao, và là một niềm vui lớn lao hay sao? Về phần mình, đôi khi tôi tự ngạc nhiên — tôi khiến chính mình ngạc nhiên — khi nghĩ rằng nếu không có một mục tiêu và mục đích sống như thế, làm sao con người ta thấy việc sống trên đời này là đáng giá. Và nói về hạnh phúc — chà, ý niệm duy nhất của tôi về hạnh phúc, xét trên phương diện tận hưởng cá nhân (dẫu tôi đã bị kìm kẹp ở dăm ba khía cạnh và so với đại đa số những người đang sống!), lại nằm sâu thẳm trong thơ ca và những liên tưởng của nó. Và rồi, sự thoát khỏi những đớn đau tâm hồn và thể xác suy yếu — khi anh vứt bỏ đi chính con người mình — cái mà anh cảm nhận là chính mình — để bước vào một bầu không khí khác và những mối quan hệ khác, nơi cuộc đời anh có thể dang rộng đôi cánh hoàn toàn mới, và gom nhặt trên từng chiếc lông vũ riêng biệt một thứ ánh sáng rực rỡ tỏa ra từ mặt trời của những mặt trời! Liệu có thể nào những nhà văn chuyên viết truyện tưởng tượng lại thích dèm pha và than vãn về số phận của chính họ đến thế hay không? Có thể chứ, chắc chắn là vậy — nhưng hoàn toàn chẳng hợp lý chút nào — và càng kém biết ơn hơn bất cứ điều gì trên đời!

Những lỗi lầm của tôi, những lỗi lầm của tôi — Tôi có nên giúp anh tìm ra chúng không? À — tôi sợ rằng anh đã nhìn thấy chúng quá rõ rồi. Và anh có biết rằng tôi cũng có đôi chút cảm giác giống anh về việc "sắp sửa bắt đầu" hay không, bằng không thì tôi đã dám ca ngợi anh vì đã có được tâm trạng ấy. Nhưng ở anh, điều đó lại khác — ở anh, đó là một đức tính. Khi Prometheus kể lại một danh sách dài những nỗi thống khổ mà Io phải chịu đựng, và cuối cùng tuyên bố rằng ông ta vẫn μηδεπω εν προοιμιοις,2

tội nghiệp Io liền bật khóc nức nở. Và khi tác giả của 'Paracelsus' cùng 'Bells and Pomegranates' nói rằng anh ấy chỉ mới "sắp sửa bắt đầu", chúng ta hoàn toàn có thể (để mượn cái "ý niệm ngược lại", như cách anh viết) hân hoan và vỗ tay tán thưởng. Dẫu vậy, tôi tin rằng, dù anh đã làm được những gì đi nữa, anh vẫn sẽ làm nên những điều vĩ đại hơn thế. Đó là niềm tin của tôi dành cho anh.

Và tôi mới khao khát được biết làm sao những nhà thơ nào đã đóng vai trò người đỡ đầu cho anh, để "hứa hẹn và thề nguyện" thay cho anh, — và liệu anh vẫn giữ vững sự gắn bó với những thị hiếu thuở ban đầu, hay đã có những bước nhảy vọt đầy bạo liệt khỏi chúng, rồi anh đọc những cuốn sách nào, và anh thường viết vào những khung giờ nào. Tôi mới tò mò làm sao chứ! — (nếu điều đó chưa được chứng minh qua những dòng trên).

Nhưng quả thật điều này đã quá sức chịu đựng, vượt mọi giới hạn rồi, tôi ngờ thế. À vâng, nhưng nếu có dịp tôi viết thư cho anh lần nữa — ý tôi là, nếu anh muốn thế — nó có thể rơi vào thái cực ngược lại là cực kỳ ngắn gọn. Thế nên xin đừng coi tôi là một nữ anh hùng bẩm sinh trong tiểu thuyết của Richardson, hay nghĩ rằng lúc nào tôi cũng phạm lỗi viết dài dòng thế này, bằng không — anh có thể thực sự phải hối hận vì câu trích dẫn từ vở Juliet đấy — câu mà tôi đã đoán ra ngay lập tức — và dĩ nhiên là —

Hôm nay tôi chẳng thấy vui sướng gì với lời cam kết này!

Nó quá thiếu suy nghĩ, quá liều lĩnh và đột ngột.

Luôn chân thành của anh,

Elizabeth B. Barrett.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.