Thư Tình Robert Browning Và Elizabeth Barrett Barrett, Tập 1

Lượt đọc: 2272 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
R.b. Gửi E.b.b.

❊ ❊ ❊

Thứ Bảy, Buổi sáng.

[Dấu bưu điện, ngày 3 tháng 5 năm 1845.]

Giờ thì em sẽ thấy những gì em phải thấy — ở đây sẽ có thứ "lời lẽ đanh thép không thể trách cứ," — bởi vì sáng nay em phải biết rằng phần hồn trong tôi đang hoàn toàn làm theo ý nó, thưa cô Barrett thân mến, cái thời điểm chín-giờ-sáng xanh mát và dịu êm này dành cho cây dẻ ngựa ngoài kia của tôi, và dành cho tôi — kẻ chỉ vừa dỗ dành cái thân xác ngoan ngoãn của mình (thật đấy) gượng dậy, sau ba tiếng ngủ đêm với điều kiện nó được thảnh thơi, hoặc lủi thủi đi lại ẩn danh và không chịu hệ lụy nào — và nó sẽ làm thế thật, ngoại trừ bàn tay phải của tôi vốn bán phần là linh hồn nên nó "bơ" đi người họ hàng tội nghiệp của mình, tự giả mạo làm một ai đó (tức là, một tâm hồn nào đó) và trở nên hoạt bát gấp đôi cùng sẵn sàng trong những dịp như thế — Giờ tôi sẽ kể cho em nghe tất cả mọi chuyện, đầu tiên là bức thư trước có ý gì, rồi sau đó sẽ còn nhiều hơn thế nữa. Thế này nhé, em phải biết rằng vì một lý do nào đó trông giống như bản năng, tôi đã nghĩ mình không nên cứ liên tiếp giáng hết mũi tên này đến mũi tên khác, hết thảm họa thư từ này đến thảm họa thư từ khác, với một tiếng vang không dứt như thế... rằng tôi nên đợi, giả sử ít nhất là một tuần sau khi đã bắn chết hết lũ la của em, trước khi tôi hạ gục bầy chó của em — nhưng vì không hẳn là Phoibos Apollon, em lại càng phải biết thêm rằng khi tôi thực sự nghĩ mình có thể cứ thong thả tiến lên... ôi chao, hãy để tôi thoát khỏi cái vũng lầy của phép ẩn dụ này, dẫu có trật cả khớp mắt cá đi chăng nữa! Nói một cách dễ hiểu, từ việc chờ đợi và quay đi chỗ khác (không phải quay đi chỗ khác đối với em, mà là đối với tư cách đặc biệt của em là người-được-viết-thư-đến, chứ không phải người-được-nói-chuyện-cùng) khi tôi quay nhìn lại, em đã trở nên đáng gờm theo một cách nào đó — dù đó không phải là từ thích hợp, — mà em cũng chẳng phải là con người đó nốt, — ấy là vận may của tôi, là đặc quyền được làm bạn với em theo cách duy nhất này, khiến tôi thấy thật hổ thẹn nếu không tận dụng nó tốt hơn ngoài việc cứ luyên thuyên về sách vở và đủ thứ khác nữa mà tôi chẳng biết. Dù tôi có viết gì đi nữa, chắc là có lúc em cũng sẽ đọc — ừ thì — những gì tôi viết sẽ là — đôi điều về cuốn sách này, cuốn sách nọ, về những cuốn sách của chính tôi, những cuốn sách của Mary Hewitt, và ở đoạn cuối — tạm biệt, và tôi hy vọng ở đây có mười lăm phút trôi qua một cách hợp lý. Thế nên ý nghĩ về những gì tôi thấy trăn trở trong lòng muốn nói, và sự tương phản với những gì tôi cho là mình nên nói... tất cả những điều ấy đều chống lại tôi. Nhưng dẫu sao thì điều này cũng thật ngớ ngẩn, tôi chẳng cần ai phải nhắc nhở — và nó là một phần gắn liền với một bản ngã xưa cũ hơn — quả thực là nguyên thủy của tôi, thứ mà tôi sẽ không bao giờ hoàn toàn rũ bỏ được, đó là khao khát không làm gì cả khi không thể làm tất cả; chẳng nhìn thấy gì, chẳng đạt được, chẳng tận hưởng được gì, khi mà việc nhìn ngắm, đạt được và tận hưởng ấy không trọn vẹn — và hơn thế nữa, trong trường hợp này, em chính là em, và dẫu không biết nhiều thì cũng biết đôi điều về tôi, lại từng đọc cuốn sách của Bos về nghệ thuật cung cấp các Từ Lược Bỏ, và (đặc biệt là sau khi tôi đã thú nhận tất cả những điều này, vì sao và như thế nào lại thế) em sẽ ngầm hiểu khi tôi lôi ra Bản-Thảo-Kiến-Trúc-Trung-Cổ-Gothic của mình (hóa ra là thế, giờ tôi mới nhớ ra), rồi giảng giải cho em nghe về những chiếc gông cuốn và vòm nhọn... dù rốt cuộc, điều đó chẳng phải do Vivian làm đâu, — kiểu cách của chú bác hay đàn ông ấy mà, thứ mà tôi chưa từng nhận là mình có. Giờ thì em thấy tôi đã thốt ra vài lời ngớ ngẩn (tôi cũng lờ mờ nhớ là gì) về Dante — một cú quăng quật liều lĩnh mà tôi biết mình đã thực hiện để mở đầu cho bức tranh của tôi, giống như khi một hoạ sĩ đã cùng đường và bắt đầu thấy đói liền bảo 'Tay của nhân vật sẽ ở đây' — rồi chấm một nhát lên đó, với ý định sẽ vẽ uốn lượn sao cho tự nhiên từ đầu kia bức họa của mình, — rồi vì mệt mỏi nên bỏ dở, để rồi em thấy cái sinh thể rời rạc mang dáng dấp ma quái ấy, và chẳng có gì nằm giữa nó với sự mạch lạc cả. Tôi đã định tô bóng, làm dịu đi, thêm vào rồi bớt ra, và trước khi hoàn tất, sẽ đưa các Nhà thơ Ý trở về vị trí cũ trong trái tim mình, dâng lên những lời tán dương mới dẫu có lấy đi lời ca cũ — dù sao đi nữa thì Dante cũng nằm ngoài tất cả những điều đó, bởi ngoài tôi ra thì ai là kẻ hiểu ông ấy, khi mà toàn bộ tư tưởng và tâm hồn ông đều ngự trị trong đầu và tim tôi? Nhưng chúng cứ làm người ta bực bội, những sinh vật đầy vẻ quyến rũ và đam mê ấy, với biết bao khả năng tiềm tàng, và một sự dễ dàng đến mức có thể hóa thành thuần túy tâm trí. Và trường hợp cụ thể khiến tôi phiền lòng, đó là việc một con người quen với cát bụi, hoa tầm xuân, đá trắng và làn nước biển xanh ngắt ngay bên dưới, lại đến nước Ý — nơi trái tim tôi đang sinh sống — rồi khám phá ra những cảnh sắc và âm thanh... quả thực là khám phá ra chúng. Và tất cả các nhà văn phương Bắc cũng làm thế; bởi cứ thử nhặt lấy một nắm sonetti, rime, poemetti, những sáng tác của những kẻ chưa từng làm gì khác ngoài việc đó — rồi tự mình cố gắng tìm ra... giả sử như, họ dẫm lên những loài hoa nào, hay đi dưới những tán cây gì, như thể em có thể bảo họ, những sinh vật yêu cây cỏ hoa lá ấy, hãy nhặt nhạnh từ thi ca miền Bắc nước ta một khái niệm về việc hoa cúc, hoa chuông, bụi kim tước và bụi gai đen của chúng ta trông ra sao — 'Odorosi fioretti, rose porporine, bianchissimi gigli.' Và trong số những kẻ ăn không ngồi rỗi muôn thuở của các người, ai là kẻ đã tự gọi mình là 'Shelley' rồi từ nhiều năm trước đã kể cho tôi nghe rằng chốn núi non là một ngày hội

Khi người ta tìm thấy những quả cầu vàng sậm thẫm,

Thứ mà trong rừng cây dâu tây sinh thành,

Lơ lửng giữa bầu không khí ngát màu ngọc bích.

để rồi khi Chú tôi bước nhầm vào một gốc cây cơm nguội, suýt ngã nhào khỏi Monte Calvano, và tôi cảm thấy quả chạm vào mặt mình, cậu bé dẫn đường nghèo khổ rách rưới chân trần đã cười vang vì tôi nhận ra chúng rành mạch quá — 'Niursi—sorbi!' Không, không — chẳng phải toàn bộ vịnh Naples và một nửa xứ Sicily, từ bờ biển đến nội địa, vẫn kéo nhau đổ xô về dự lễ hội Piedigrotta mỗi năm một lần chỉ để ngắm nhìn những chiếc xe Volanti của Đức Vua nhân từ, hay đám gia nhân mặc tề chỉnh những bộ đồng phục đẹp nhất; cứ như thể thiên đàng đang mở rộng đó sao; và chẳng phải tôi sẽ cá là mình có thể biến toàn bộ vùng Piano (ở Sorrento) trông giống như một chiếc áo choàng nhung đỏ được đính kim tuyến lấp lánh đàng hoàng, trước cả khi vị linh mục cầm nó trên cây sào kịp bắt đầu câu chuyện về việc người con trai của Noah là Shem, vị tổ phụ của Sorrento, đã cởi nó ra để bơi đến đó như thiên hạ đều biết là ông đã làm hay sao? Ồ, nó làm cho tâm hồn người ta nổi giận, thế nên nói thế là đủ rồi. Nhưng chưa bao giờ là đủ khi nói với em rằng — hãy mang theo tất cả sự đồng cảm của em, hãy đến với những chiếc tay áo rộng thùng thình nhất và những dải ren dài nhất, rồi em và những người bên em sẽ tìm thấy 'không gian tự do', ồ, sao lại không chứ! Bởi chưa từng có người đàn ông, phụ nữ hay trẻ em nào, dù là người Hy Lạp, Do Thái, hay mang quốc tịch Đan Mạch như bạn của chúng ta, lại thích một thứ gì đó — chưa thèm nói là yêu nó — mà tôi lại không thích và yêu mến nó, sự yêu thích này triệt tiêu đi những xôn xao nổi loạn của sự yêu thích kia, thế nên bây giờ tôi không còn phải bôn ba đi tìm những vì sao cố định trước thời hạn; thế gian này vẫn chưa tuột khỏi tầm tay tôi, tạ ơn Chúa; và — điều mà người khác gọi là phần tuyệt vời nhất của nó, rốt cuộc có lẽ cũng không tuột khỏi tay tôi, dẫu cho mãi cho đến tận gần đây tôi đã đinh ninh rằng mình có thể sống thiếu nó; — có lẽ, chính vì lý do đó, và để bù đắp sòng phẳng cho những người khác, những kẻ mà tôi không có quyền nói rằng họ phàn nàn vô cớ. Gần đây tôi khá bất ngờ trước một trạng thái không khác gì bệnh tật — tôi bị đau đầu liên tục trong suốt hai tháng nay, thứ mà chỉ có những vận động rất mạnh mới xua tan được, và nó làm gián đoạn vở 'Luria' của tôi cùng nhiều thứ khác nữa. Tôi từng nghĩ mình chẳng bao giờ có thể đau ốm nổi. Mức độ ấy giờ đã bay biến đi đâu sạch, nhờ vào việc nhảy polka suốt đêm và đi bộ về nhà giữa ban ngày trong sự ngỡ ngàng của lũ chim hoét trên lùm cây ngoài kia. Và em có điều này biết không, tôi từng tự nhủ 'chuyện này thế nào cũng phải qua đi, không thể kéo dài mãi được, thế nên mình sẽ không nói cho cô Barrett biết vì sao việc này việc nọ vẫn chưa xong,' — nhưng tôi định sẽ kể cho em nghe tất cả, hoặc phần lớn sự thật, bởi vì em gọi tôi là 'kẻ nịnh hót,' khiến mắt tôi lại trố cả lên! Tôi cơ hội nào, và về cái gì chứ? Và nịnh ai cơ chứ, xin thưa? Không phải nịnh em đâu, chắc chắn là thế — vậy thì nịnh ai cơ chứ? Hãy nói cho tôi biết đi, bởi vì tôi muốn đứng vững trong lòng em — và tôi hoàn toàn nghiêm túc đấy. Còn 'Cuộc trốn chạy của nữ công tước' — để không bỏ sót điều gì — chỉ là phần mở đầu của một câu chuyện được viết từ khá lâu trước đây, và trao cho tội nghiệp Hood trong lúc khẩn cấp của ông chỉ với một ngày báo trước — cốt truyện và nội dung thực sự vẫn còn ở phía sau, màn 'Trốn chạy' và những gì em ám chỉ chỉ là phần giới thiệu thuần túy — nhưng tờ Tạp chí đã rơi vào tay người khác và tôi phải nhét phần còn lại vào một cuốn 'Bell' nào đó — nó là một trong những Khúc Lãng mạn Kịch tính của tôi. Cả một bài 'Saul' nào đó mà một ngày nào đó tôi rất muốn cho em xem cũng vậy — một sự yêu thích điềm báo — bởi chẳng có ai từng nhìn thấy những gì tôi làm cho đến khi nó được in ra. Nhưng vì em đã biết phần nhỏ bé đã được in ra của tôi, tôi sẽ không lấy làm tiếc nếu, một cách công bằng, em biết được tất cả những gì tôi thực sự đã làm — được viết trong cuốn sổ tay ở đằng kia — dẫu cho điều đó còn cách rất xa con người tôi lúc này, kẻ đang gửi lời chúc đến em đây. Tôi rất muốn viết một cái gì đó chung với em, tôi sẽ cố gắng biết bao!

Tôi đã đọc lại bức thư của em một lượt. Điều này có làm sáng tỏ mọi khó khăn không, và em có thấy rằng tôi chưa bao giờ mơ tưởng đến chuyện 'trách cứ em vì đã đối xử với tôi và tất cả mọi người bằng cùng một loại bài' — mà là... chà, 'điều đó' mà tôi hy vọng đã nói ra, nên không cần phải nhắc lại nữa. Tôi sẽ kể cho em nghe — Sydney Smith ở đâu đó có chế giễu một tín đồ phái Giám Lý nào đó thường có thói quen, hễ gặp người quen trên phố là buông lời hỏi han ngay về tình trạng linh hồn của người ấy — giờ thì Sydney đã khôn ngoan hơn và nhận ra rằng người ta hoàn toàn có thể đặt những câu hỏi đại loại như giá cổ phiếu Illinois hay tình trạng đất đai của giáo hội với mức độ hợp lý tương đương — và tôi cũng có thể nói những điều như thế — 'có thể chứ,' — cái khổ là ở chỗ đó! Thế nên tạm thời tôi không nói gì thêm từ người... yêu mến của em. Hoặc là, hãy để tôi nói với em rằng tôi sẽ đến gặp ông Kenyon vào ngày 12 tháng này — rằng em chẳng chịu kể cho tôi nghe tình hình sức khỏe của em ra sao, và rằng dẫu vậy nếu em không tiếp tục tiến triển về mặt sức khỏe... tôi sẽ không đến gặp em đâu — không — không — không — thật lắm 'nối buộc' phải tháo gỡ làm sao! Chắc chắn là ngọn gió đang làm cho cây dẻ ngựa của tôi nhảy múa, khiến tất cả những chùm nụ non của nó — giờ hãy còn xanh — lắc lư như những lâu đài cổ tích trên ngọn đồi giữa trận động đất — đó chính là gió Tây Nam, chắc chắn thế rồi! Nguyện xin Chúa phù hộ cho em, và cho cả tôi trong điều đó — và hãy sớm viết thư cho tôi nhé, hãy cho tôi biết ai là 'kẻ nịnh hót,' và tại sao hắn ta chưa bao giờ là

Của em

R.B.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.