[Dấu bưu điện, ngày 30 tháng 8 năm 1845.]
Em có thể hiểu anh như vậy không, người bạn thân yêu nhất, sau tất cả những chuyện này? Em có thấy anh—khi anh đi vắng, hay khi ở bên em—lại đi "bắt bẻ" từng lời nói, hay "buồn phiền" trước những lời nói, hành động của em, ngay cả khi anh không thể lập tức nhận ra nguồn gốc xuất phát từ lòng tốt trọn vẹn và thuần khiết của chúng; như anh vẫn luôn làm trong từng chi tiết nhỏ nhặt nhất cho đến nay không?
Anh tin tưởng em một cách tuyệt đối, hoàn toàn—anh tin rằng khi em bảo anh, vào lúc ấy, hãy giữ im lặng—thì đó chính là mệnh lệnh của em, và anh đã im lặng—anh dám nói rằng có lẽ lúc đó em chưa biết được sức mạnh mà anh có đối với chính mình, rằng anh có thể ngồi, nói chuyện và lắng nghe như những gì anh đã làm từ đó cho đến nay hay không? Giờ đây, hãy để anh nói—chỉ một lần này thôi—rằng anh đã yêu em bằng cả tâm hồn mình, và đã trao cho em cuộc đời anh, bao nhiêu phần mà em muốn nhận lấy,—và tất cả những điều đó đã định đoạt, giờ đây không thể thay đổi được nữa: tự bản chất của sự việc, nó hoàn toàn không phụ thuộc vào bất kỳ sự đáp lại nào từ phía em. Anh sẽ không nghĩ đến những thái cực mà em có thể đã phải dùng đến; suy cho cùng, sự cam đoan về tình bạn của em, sự gần gũi mà em dành cho anh lúc này, mang lại niềm vui chân thật nhất, sâu sắc nhất trong cuộc đời anh—một niềm vui mà anh biết chắc sẽ không bao giờ phai mờ chừng nào chúng ta còn sống, bởi vì về phần mình, anh biết anh không thể nào nỡ làm em phiền lòng,—còn về phần em, sự nhân hậu và thấu hiểu của em sẽ luôn nhìn thấu tận gốc rễ của những lỗi lầm vô ý hay vô tình—sẽ luôn giúp anh sửa chữa chúng. Anh xin dừng lời ở đây. Nếu anh nghĩ em cũng giống như những người phụ nữ khác mà anh từng biết, thì anh đã nói biết bao nhiêu là điều rồi!—nhưng—(lời nói đầu tiên và cũng là cuối cùng của anh—anh tin tưởng nơi em!)—những gì em có thể và sẵn lòng trao tặng anh, từ tình cảm của em, em sẽ trao đi một cách cao thượng, giản dị và xứng đáng với tấm lòng của một người ban tặng—em sẽ không cần anh phải nói cho em biết—(nói cho em biết cơ chứ!)—điều gì sẽ mang lại niềm hạnh phúc tột cùng cho anh trong tương lai—dù có xa xôi đến đâu—
Anh nhắc lại... anh kêu gọi sự công minh của em hãy ghi nhớ, kêu gọi trí tuệ của em hãy tin rằng... đây chỉ là cách trình bày rõ ràng hơn về vấn đề đầu tiên; để chấm dứt mọi khả năng hiểu lầm—để ngăn không cho em từ nay về sau lại nghĩ rằng vì anh không viết thư, do mãi suy ngẫm quá sâu về em, mà anh đâm ra giận dỗi, bực bội vân vân và vân vân. Anh sẽ không bao giờ nhắc lại chuyện này nữa, và vào thứ Hai tới, em cũng sẽ không thấy dù chỉ một chút khác biệt nhỏ trong cách cư xử của anh: sự thật là, điều đó vẫn luôn hiện hữu trước mắt anh... rằng anh chẳng biết gì về em và những người thân của em. Nhưng anh nghĩ lẽ ra anh nên lên tiếng vào thời điểm đó—và nói cho rõ ràng... hoặc nói rõ hơn những gì anh đang làm, bởi vì niềm kiêu hãnh và bổn phận của anh lúc này là trở về với thứ tình cảm mà anh vẫn luôn ấp ủ bấy lâu nay—Của em—Chúa phù hộ em—
R.B.
Hãy để anh viết dăm ba dòng để dẫn dắt tới ngày thứ Hai—và hỏi thăm xem, có lẽ em đã nhận được lá thư ngắn của anh rồi. Sức khỏe anh đã tốt hơn nhiều—chỉ còn hơi nhức đầu một chút, và triệu chứng đó cũng đang tan biến nhanh chóng trong sáng nay. Còn về phần em, em chẳng nói gì cả—anh hy vọng em nhìn nhận rõ... anh dám nói là nhìn nhận rõ bổn phận của mình trong vụ việc ở Pisa, giống như tất cả mọi người đều phải thấy—liệu anh có nhận được tin tức vào thứ Hai không? Cùng với bản 'Saul' của anh mà em đã rộng lượng đón nhận.
Nguyện xin Chúa luôn phù hộ em—