Thư Tình Robert Browning Và Elizabeth Barrett Barrett, Tập 1

Lượt đọc: 2272 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
E.b.b. Gửi R.b.

❊ ❊ ❊

[Dấu bưu điện, ngày 18 tháng 7 năm 1845.]

Tôi cho rằng chẳng ai mong đợi một người phải thừa nhận “cái tật xấu thâm căn cố đế” của mình cả — làm vậy thì thật là vô tự nhiên — thế nên hẳn anh sẽ không ngạc nhiên khi nghe tôi chối phăng cái tật mà người ta cứ áp đặt cho tôi. Tôi phủ nhận nó một cách dứt khoát và thẳng thừng. Và giả sử lời chối của tôi chẳng có trọng lượng gì, điều ấy cũng hợp lý thôi, thì tôi có thể triệu tập cả một đám mây nhân chứng lớn,... một đám mây giông,... (nhắc đến bão táp mới hay!) và thậm chí chẳng cần tìm đâu xa ngoài chiếc bàn này để có vị nhân chứng đầu tiên; chính là bức thư tôi nhận được hôm qua, trong đó gán cho tôi... để xem nào, bao nhiêu là lời tai tiếng nặng nề... “cứng nhắc,”... “kiêu kỳ,”... “lạnh lùng,”... “kiêu ngạo,”... vâng, “kiêu ngạo, như bản tính muôn thuở của phụ nữ khi đàn ông tỏ ra nhún nhường”... đó là một lời buộc tội giáng lên đầu tất cả những bóng hồng có thể có và có khả năng tồn tại, vượt qua cả tôi và xuyên qua cả tôi! Không phải là họ hay tôi đáng chịu lời buộc tội ấy — chúng tôi hoàn toàn không đáng; dù là ở gấu áo thấp nhất! Bởi vì xin hãy nhớ rằng, tôi không hề trượt sang thái quá bên kia để rồi nhận vơ lấy những tật xấu “đối diện” hay mang tính đối lập. Đó là một lời buộc tội bất công và vô cớ! Và thực chất, nó chỉ là bông hoa rực rỡ nhất của lòng tự ái đang tự hành hạ bản thân đến mức sinh cáu kỉnh; và đối với tôi, nó sẽ mãi mãi không nhận được câu trả lời,... và đáng lẽ nên như thế,... ngay cả khi tôi có khả năng viết ra những câu châm ngôn sắc sảo cõi trần, hệt như cách nàng Lamia của anh thốt lên chúng. Chỉ là nó góp phần củng cố cho khẳng định của tôi rằng nhìn chung những ai dẫu có đôi chút hiểu biết về tôi, bạn hiền của tôi ạ, đều không mấy đồng tình với riêng anh về chuyện tôi có một “niềm vui quá đà trong việc làm hài lòng người khác” để rồi xem đó là tật xấu thâm căn cố đế. Thật ra, nếu anh nói về em gái tôi là Henrietta, thì anh đã đúng rồi — quá đỗi chính xác là đằng khác! Nhưng còn tôi, ôi chao, những thói hư tật xấu của tôi chẳng đáng yêu được một nửa, cũng chẳng buồn ngả về phía đức hạnh lấy một nửa vẻ duyên dáng ấy. Rồi thì tôi lại có cái thói đòi nói sự thật tựa như một người La Mã, ngay cả trong những vấn đề văn chương — nơi mà ông Kenyon bảo rằng sự giả dối mới là mốt thời trang — và thực tình mà nói, tôi chẳng hề sợ hãi... tôi chẳng có lý do gì phải sợ hãi,... nếu tất cả những mẩu giấy và lá thư do chính tay tôi viết ròng rã bao năm trời về những bản sách tặng và đủ loại sách vở khác được tập hợp lại và “đem đối chiếu,” như cách người ta vẫn nói về các bản thảo, ngay trước mặt tôi — tôi cũng chẳng hề nao núng hay hổ thẹn. Không phải lúc nào tôi cũng nói ra sự thật theo đúng cách tôi nhìn nhận — nhưng tôi chưa bao giờ cố ý và có ý thức thốt ra lời dối trá — chưa bao giờ — và tôi không thấy những người cầm bút lại dễ nổi giận hơn những người khác trước sự thật được bày tỏ một cách ôn hòa; — tôi không nhớ mình từng làm mếch lòng ai trong mối quan hệ này, hay bằng những phương cách này. Chà!—nhưng từ tôi sang anh; mọi thứ hoàn toàn khác biệt, anh biết đấy — hẳn anh phải thừa nhận nó khác biệt đến nhường nào. Tôi có thể nói cho anh biết thực lòng suy nghĩ của mình về thứ này hay thứ nọ trong tác phẩm ‘Duchess’ của anh — nhưng tôi buộc lòng phải chần chừ vàâm thầm nghi ngờ về sự thỏa đáng của cái gọi là sự thật nơi tôi. Để có thể đánh giá bất cứ tác phẩm nào của anh, tôi bắt buộc phải ngước nhìn lên, ngước nhìn lên thật cao — bởi vì bất cứ năng lực nào tôi có đều đã nằm gọn trong năng lực của anh, chưa kể còn bị bao bọc bởi một vành đai vô cùng rộng lớn bên ngoài nữa! Và vì thế, việc tôi nói năng và cảm nhận như thế và buộc phải như thế trong một số hoàn cảnh hoàn toàn không bắt nguồn từ niềm vui quá đà trong việc làm hài lòng anh, cũng chẳng phải do xu hướng tự hạ thấp bản thân; đó đơn giản là hệ quả của sự thấu hiểu chân thực về anh và về chính tôi — và gạt điều đó đi, tôi nghĩ mình không những chẳng giỏi giang hơn, mà sẽ càng kém cỏi hơn trong việc hỗ trợ anh bất cứ điều gì.

Tôi thực lòng mong anh suy ngẫm điều này một cách thấu đáo, và hãy hiểu nó như cách một người thứ ba có thể hiểu ngay lập tức, rồi hãy đồng ý đừng làm hỏng niềm vui thực sự mà tôi đang có và sắp sửa có đối với thơ ca của anh, bằng cách đóng đinh tôi vào một vị trí sai lệch bằng những chiếc đinh mạ vàng của tinh thần hiệp sĩ — thứ vốn dĩ sẽ chẳng thể bám trụ nổi trên tường qua hết mùa hè này đâu. Giờ thì chắc anh sẽ không đáp lại bức thư này chứ?—anh sẽ chỉ thấu hiểu nó và thấu hiểu tôi thôi — rằng tôi không hề luồn cúi mà rất mực chân thành, rất mực tha thiết, rằng tôi nói thật lòng mình — và khi tôi nói rằng tôi sợ hãi, anh sẽ tin là tôi đang sợ hãi; và khi tôi nói rằng tôi mang những mối hoài nghi, anh sẽ tin là tôi đang hoài nghi — anh sẽ tin tưởng tôi đến chừng ấy, và cho tôi sự tự do được hít thở và cảm nhận một cách tự nhiên... theo đúng bản tính của mình. Có lẽ, hay đúng hơn là chắc chắn, tôi có một lợi thế hơn anh,... một điều mà phụ nữ vốn chẳng mấy thích thú khoe khoang — đó là lớn hơn anh vài tuổi — bởi vì cuốn “Essay on Mind,” tập thơ đầu tiên do tôi xuất bản (tuy thực chất được in ấn nhiều hơn là xuất bản), tác phẩm của thuở thiếu thời sớm nhất, nửa là trẻ thơ, nửa là thiếu nữ, đã được xuất bản vào năm 1826 thì phải. Và nếu tôi dặn ông Kenyon đừng để anh đọc cuốn sách đó, không phải vì niên đại của nó, mà là vì con gái của Coleridge đã hoàn toàn đúng khi gọi đó chỉ là một “bài tập của nữ sinh”; bởi vì nó đúng là thế và chẳng hơn gì thế,... không hề bộc lộ chút nào bản tính của tôi như nó vốn có trong bất kỳ thời điểm nào,... mang nặng vẻ bác học rởm, và có những chỗ lại xấc xược,... và nhìn chung, để làm cho chính mình được công bằng (điều mà tất nhiên tôi rất thiết tha muốn làm), thì tôi chưa bao giờ là như thế trong suốt cả cuộc đời mình. Anh biết đấy, những cuốn sách dở chưa bao giờ giống với tính cách của người viết chúng — và những tác phẩm viết khi chưa đủ tuổi trưởng thành thường là những cuốn sách tồi. Hơn nữa, tôi từng thấy rất chật vật để có thể diễn đạt trôi chảy, dẫu cho tôi đã bắt đầu tập tành làm thơ từ thủa lọt lòng, hệt như anh vậy (và điều này diễn ra trong hoàn cảnh chẳng có ai đồng cảm ở cạnh bên — tôi luôn phải tự xoay sở mà chẳng có lấy sự đồng cảm theo đúng nghĩa trọn vẹn —), và ngay cả trong những ngày tháng viết ‘Seraphim,’ lưỡi tôi vẫn cứ cứng đờ dính chặt vào vòm họng — có lẽ vì lối sống quá ư khép kín, cô độc — và tất cả những tác phẩm hay nhất của tôi đều được viết ra vào năm ngoái, với điều tuyệt vời nhất vẫn còn đang ở phía trước, nếu như cuộc đời và sự can đảm vẫn tiếp tục cho phép; chính tôi cũng chẳng dám chắc. Đôi khi — đó là sự thật lòng — tôi chỉ mong mau chóng chấm dứt tất cả những chuyện này. Đó chính là sự thật lòng; dù cho việc nói ra điều này có thể xem là một sự đền đáp vô ơn đối với những lời lẽ tử tế và rộng lượng của anh,... những lời mà tôi thực sự đón nhận với lòng biết ơn, dẫu cho cảm xúc của tôi có thế nào đi chăng nữa,... hoặc buộc phải thế. Nhưng rồi anh biết đấy, bản thân anh lại rất dễ mắc phải những sai lầm tày trời về những tật xấu thâm căn cố đế và thậm chí cả những đức tính thâm căn cố đế — vướng vào ngần ấy những ảo tưởng nhỏ nhặt, chắc chắn sẽ vỡ tan tành từng cái một, tựa như những chiếc bong bóng xà phòng khác, ngay khi anh hít một hơi vào,... như tôi thấy được theo quy luật vì tinh tú của chính tôi, vì tinh tú riêng biệt của tôi, vì ngôi sao mà tôi sinh ra dưới chùm sáng của nó, ngôi sao Ngải Đắng,... nằm ở phía đối diện bầu trời so với các chòm sao ‘Cây đàn Ly và Triều thiên.’ Trong lúc này đây, thật khó để cất lời cảm ơn, hoặc không cất lời cảm ơn anh, vì tất cả những ân huệ của anh — αλγος δε σιγαν. Chỉ có điều bà Jameson từng kể với tôi về việc phu nhân Byron nói rằng “bà thừa nhận mình bị đem ra đốt hình nhân mỗi ngày bởi một nửa thế giới, nhưng hình nhân ấy lại chẳng hề giống bà chút nào nên bà chẳng mủi lòng hay bận tâm,” và mọi chuyện giữa tôi với những ân huệ của anh cũng y hệt như thế, hay đúng hơn là hoàn toàn ngược lại với thế. Chúng vốn dành cho một ai đó hoàn toàn khác chứ không phải tôi, và ở quá xa để có thể trở nên gần gũi đến thế. Điểm an ủi duy nhất là... khi thấy anh vứt tất cả số đồng đúc ấy ra ngoài cửa sổ, (và việc tính toán xem có bao nhiêu đồng đúc xuất hiện trong hình ảnh tượng trưng cho ‘một tá nữ công tước’ quả là một điều bất kính) điểm an ủi là rốt cuộc anh cũng chẳng vì thế mà trở nên nghèo túng hơn; bởi vì những con người ở phía dưới kia đủ lương thiện để đẩy chúng ngược trở lại qua khe cửa. Dù sao thì đó cũng là một công việc và sự an ủi có phần ảm đạm!—và anh hoàn toàn có thể tìm được những công việc ích lợi hơn cho những người bạn của mình, những người (một số trong họ) đã mệt mỏi rũ rượi đến mức gần chết với những bề bộn của cuộc đời này. Và giờ đây, một người rộng lượng như anh, xin hãy tiếp tục rộng lượng và đừng bận tâm đến tất cả những điều này nữa. Tôi đang nói về chính mình, chứ không phải về anh, thế nên chẳng có gì để anh phải phản bác hay tranh luận cả — và giả sử có đi chăng nữa, anh vốn rất tử tế nên chắc chắn sẽ chiều theo ý tôi trong chuyện này. Thêm nữa, anh có thể dũng cảm lên; bởi vì tôi hứa sẽ không làm anh phiền lòng bằng việc bày tỏ lòng biết ơn trái với mong muốn của anh — ngoài mức có thể kìm hãm.

Một phần của bức thư này đã được viết từ trước ngày hôm qua và tất nhiên là để đáp lại thư của anh — thế nên nó được tính là hai bức thư, bởi độ dài của nó vốn đã đủ cho sáu bức rồi đấy. Ngày hôm qua hẳn anh đã phải tự hỏi không biết tại sao tôi lại cứ mải mê mòng trong một mớ hỗn độn đến thế về các bài thơ — và giờ đây tôi đứng lên để giải thích rằng chắc chắn đó chính là bài ca về rượu chứ chẳng phải bài nào khác của anh mà tôi đã đọc trên tạp chí của Hood. Rồi thì, tôi đã nói gì về Dante và Beatrice nhỉ? Bởi vì điều tôi nhắc đến chính là trang giấy tinh tế hay hai ba trang về chủ đề đó trong tác phẩm ‘Pentameron.’ Tôi không nhớ còn tác phẩm nào khác của Landor mang cùng góc nhìn ấy nữa — còn anh thì sao? Riêng về Montaigne, khi những sợi tơ suy nghĩ của tôi đã được gỡ rối một cách êm xuôi, tôi chẳng thể thấy bất cứ điều gì nhuốm màu sắc của ông ấy cả... chẳng có gì sất. Anh hãy mang theo tất cả các bài thơ của chính anh đăng trên tạp chí Hood nhé — bao gồm cả bài ‘Tokay,’ bởi vì tôi đã đọc nó với vẻ vội vã đến mức làm cuộn lên tất cả lớp bụi mà anh từng thấy, bốc lên từ những bánh xe cỗ xe của tôi. Tác phẩm ‘Duchess’ thì quá tuyệt vời để có thể bàn tới ở đây — nhưng rồi anh sẽ thấy tôi vô cùng thích thú. Và chúng ta phải khẩn trương lên thôi — chỉ là nhớ giữ gìn sức khỏe cho cái đầu của anh — bởi vì hôm nay tôi nghe được tin Bố và dì tôi đang thảo luận về vấn đề tống cổ tôi đến Alexandria hoặc Malta để tránh rét vào mùa đông này. Ồ — tôi dám cá đó chỉ là dăm ba câu chuyện và suy nghĩ thoáng qua thôi! và dù thế nào đi nữa thì cũng phải đến tháng Chín hoặc tháng Mười mới diễn ra; dẫu rằng trong mọi trường hợp, có lẽ tôi sẽ chẳng được hỏi ý kiến mấy đâu... và mọi hoàn cảnh hay địa điểm đều có vẻ tốt hơn đối với tôi (nếu thực sự là thế) so với hòn đảo Madeira mà các bác sĩ từng dọa sẽ đày tôi đến từ thuở nao nào. Thế nên hãy chăm sóc cái đầu đang đau của anh và hãy để những tiếng ‘Chuông’ ngân vang thật rộn rã trước khi mùa hè khép lại nhé... và xin anh đừng bao giờ nhắc lại bất cứ điều gì về lương tâm thanh thản hay không thanh thản nữa, khi ban cho tôi đặc ân được đọc những bản thảo của anh — thứ vốn dĩ hoàn toàn là đặc ân trọn vẹn đối với tôi, đi kèm với niềm kiêu hãnh và sự hân hoan đón chờ. Nguyện xin Chúa luôn phù hộ anh, bạn hiền của tôi!

E.B.B.

Anh đã để quên chiếc giỏ nhỏ của em gái mình — nhưng tôi hy vọng anh không quên thay mặt tôi cảm ơn cô ấy vì những đóa cẩm chướng nhé.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.