Thư Tình Robert Browning Và Elizabeth Barrett Barrett, Tập 1

Lượt đọc: 2272 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
E.b.b. Gửi R.b.

❊ ❊ ❊

Sáng Thứ Sáu.

[Dấu bưu điện, ngày 7 tháng 6 năm 1845.]

Khi nhìn thấy tất cả những gì anh đã làm cho em trong bản 'Prometheus' này, em cảm thấy ngượng ngùng hơn một nửa, vừa vì tác phẩm vừa vì bản thân em đã tiêu tốn thời gian của anh như thế, và buộc lòng phải tự bào chữa (không phải với anh mà là với chính mình) rằng em chưa bao giờ có ý định trút gánh nặng công việc như vậy lên vai anh — một người trong lúc này có thể làm bao nhiêu việc tốt đẹp hơn thế, cả cho em lẫn cho những người khác — bởi vì, anh thấy đấy, đây không đơn thuần là việc đọc bản thảo, mà là việc 'đối chiếu' văn bản, cùng những sự so sánh đầy âu sầu giữa tiếng Anh và tiếng Hy Lạp, ... điều đó quá đủ để làm anh chùn bước trước tấm lòng nhân ái φιλάνθρωπου τρόπου mà em đã giáng xuống đầu anh; và thực sự em đâu có ngờ lại nhiều và lại sớm đến thế! Tuy vậy, vì anh đã làm điều đó vì em — vì em, kẻ vốn chỉ mong đợi vài dòng ghi chú vội bằng bút chì và một nhận xét chung chung; thì đương nhiên nó mang giá trị vô cùng to lớn, bên cạnh niềm vui và niềm kiêu hãnh phát xuất từ đó; và em phải nói về bản dịch này (trước khi tạm cất nó đi), rằng việc anh dành cho nó sự quan tâm lớn lao đến thế và nhìn nhận ra bất kỳ điểm tốt nào trong đó, cũng đã là phần thưởng quá đủ cho người viết và là động lực quá đủ để tự mãn, dẫu cho nó có bị xé vụn ra thành trăm mảnh ngay vào khoảnh khắc này đi nữa — nói thế thật ngớ ngẩn vì nó quá ư hiển nhiên, và vì anh hẳn đã biết điều đó dù em có nói hay không.

Và trong lúc anh đang làm việc này vì em, anh lại nghĩ em thật tệ bạc khi không viết thư cho anh; vâng, và ngay lúc này đây, anh đang coi em là bậc nữ hoàng của những lời cáo lỗi, biện bạch, tự ti cùng tất cả dòng họ nhỏ bé của sự hoài nghi — hay của sự đạo đức giả... ai mà biết được? Chà! nhưng anh đã lầm... đã lầm... khi nghĩ thế; và anh sẽ cho phép em nói một lời để chỉ ra chỗ anh lầm — không phải để anh tranh cãi, ... bởi vì điều đó liên quan đặc biệt đến cá nhân em, nằm ngoài tầm phán đoán của anh, và dẫu sao thì đó cũng là điều em phải rõ nhất. Đó là... việc anh cứ khăng khăng đẩy em vào một vị thế bất lợi, liên quan đến việc ấn định ngày tháng và những chuyện đại loại thế, và khiến em cảm thấy phần nào giống như hồi còn bé, khi Papa thường đặt em lên bệ lò sưởi và giục em đứng thẳng người như một anh hùng, và em đã làm theo, ngày càng đứng thẳng hơn, rồi đột nhiên 'nhận ra' (như cách chúng ta nói trong các khúc ca dao) những bức tường đang sinh hồn ở phía sau và chìa ra hai bàn tay bằng đá để xô em ngã xuống vực thẳm đáng sợ ấy, lao thẳng xuống tấm thảm nơi chú chó đang nằm... chú Havannah già quý hóa..., và nơi em cùng chú có lẽ sẽ tan xác ra từng mảnh và trộn lẫn những bộ xương chưa được thánh hiến với nhau. Giờ thì cái thế bất lợi hiện tại của em... vốn không phải là bệ lò sưởi... chính là sự ràng buộc mà anh tạo ra cho em dưới hình thức buộc em phải nêu tên ngày này, hoặc ngày kia... và việc anh sẽ đến vì em nêu tên ngày đó, và việc em phải suy nghĩ cùng ghi nhớ rằng anh đến là vì em nêu tên ngày ấy. Do một sự yếu đuối nào đó, có lẽ vậy, hoặc do tâm bệnh, hay chẳng biết định nghĩa thế nào cho phải, em không tài nào cảm thấy thoải mái khi phải làm điều này — thật là bất khả kháng. Không phải vì em hoài nghi anh — anh là người cuối cùng trên đời mà em có thể hoài nghi: và rồi (dẫu anh có phần hoài nghi) bản tính em vốn dễ tin... đến mức thành lỗi lầm... theo lời một số người, hay thành tội lỗi, theo lời người ta trách cứ em: — và rồi, giả sử em có đa nghi đến mức nào đi nữa, thì người đó cũng không thể là anh. Nhưng nếu anh hiểu em —! Em sẽ nói cho anh biết! Nếu một trong những người anh em của em bỏ bẵng việc đến căn phòng này trong hai ngày, ... em chẳng bao giờ hỏi lý do vì sao! nếu chính cha em không bước lên lầu để nói lời 'chúc ngủ ngoan', em cũng chẳng thốt một lời; và điều đó không xuất phát từ sự hững hờ. Xin hãy thử giải mã những lớp nghĩa này về em như một dixit Casaubonus; và đừng vội vứt bỏ em như một văn bản bị lỗi, cũng đừng kết án em là kẻ vô tín ngưỡng dẫu em không phải thế. Ngược lại, em vô cùng biết ơn và hạnh phúc khi tin rằng anh thích đến đây; và ngay cả khi anh đến đây hoàn toàn như một hành động bác ái và thương hại dành cho em, thì chừng nào anh còn muốn đến, em cũng chẳng mủi lòng kiêu ngạo đến mức không còn biết ơn và hạnh phúc nữa. Em chẳng thể nào tỏ ra kiêu ngạo trước anh, và mong anh đừng mường tượng ra một khả năng như thế, đó là điều xa vời nhất trong mọi điều. Vâng, và em rất đỗi mong mỏi được thỉnh cầu anh hãy rộng lượng hoàn toàn, từ bỏ cái lối triết lý diễn giải mà anh đã dùng ngày hôm qua, và tha thứ cho em khi em nài xin anh tự định lấy những ngày anh sẽ đến trong tương lai. Anh chịu không? Suy cho cùng thì cũng thế cả thôi. Nếu thực sự anh thích đến mỗi tuần, chẳng có gì cản trở cả — anh hoàn toàn có thể làm thế — và đặc quyền lẫn nghĩa vụ vẫn thuộc về em một cách trọn vẹn: — và nếu anh nêu tên một ngày để đến vào bất cứ tuần nào, mà phía em có điều trở ngại, anh sẽ biết được điều đó từ em ngay tức khắc. Thà rằng em buộc tội anh hoài nghi em còn hơn, vì anh cứ khăng khăng bắt em phải là người chọn ngày. Và việc đó không dành cho em, mà là dành cho anh — em cảm nhận rõ điều đó — và em không tài nào ngăn được cảm giác bứt rứt khi nghĩ rằng việc em bắt đầu ấn định ngày tháng theo cách này, chỉ vì anh có những thôi thúc bộc phát (như mọi người mang tâm hồn nghệ sĩ), và muốn em làm thế lúc này, có thể đẩy em đến thảm kịch là phải mời anh đến vào lúc anh không muốn... điều mà, như anh nói rất đúng, sẽ chẳng phải là một nỗi phiền muộn lớn lao đối với anh; nhưng đối với em thì lại tồi tệ hơn cả sự phiền muộn; đối với em — và vì thế em co rúm lại trước cả sự tưởng tượng về khả năng của một điều như vậy, và xin anh hãy kiên nhẫn chịu đựng em, hãy để mọi thứ diễn ra theo cách em thích... nghĩa là phó mặc cho sự lựa chọn thời điểm của chính anh. Và trên hết, xin hãy chịu đựng em — bởi vì điều này không hề cho thấy sự thiếu lòng tin ở anh... một chút cũng không... mà bắt nguồn từ một thực tế đơn giản (cùng những hệ lụy của nó)... rằng anh hãy còn biết rất ít về bản thân em, và rằng anh thậm chí chỉ phỏng đoán được rất ít về ảnh hưởng của một trải nghiệm đặc biệt đối với em và bên trong em; và nếu em cần một bằng chứng cho điều này, chúng ta chẳng cần phải tìm đâu xa ngoài chính điểm tranh luận, và những suy nghĩ đời thường cay nghiệt mà anh nghĩ rằng em đang dành cho anh ngày hôm qua — em, người hoàn toàn không nghĩ lấy một điều như thế! Nhưng em đã quá quen với việc nhận ra những thiên thần sửa đổi và an ủi qua những bước chân tương tự trên mặt đất, thế nên chẳng có gì là lạ khi em cúi nhìn xuống nơi ấy trước bất kỳ dấu hiệu φιλία τάξις nào hướng về con người cá nhân này của em. Chẳng phải em đã bị nghiền nát đến mức chỉ còn lại những sắc nâu và đen hay sao? và nào phải lỗi của em nếu em không được xanh tươi? Không phải là em đang phàn nàn — em chẳng có lý do gì để phàn nàn; em tin tưởng, như em đã nói với anh, rằng trên thế giới này niềm vui nhiều hơn nỗi buồn — nghĩa là, nhìn chung là thế; và nếu một số bản tính phải được tôi luyện bằng ánh sáng mặt trời, và một số bằng lò lửa (những bản tính kém đằm thắm hơn) thì cả hai phương thức đều phải được nhìn nhận là tốt đẹp... dù mức độ mang lại niềm vui hay sự đau đớn có khác nhau, và dẫu ngọn lửa lò có để lại những vết cháy xém trên trái cây. Em đã đoan chắc với anh rằng chẳng có gì em có đủ khả năng để dạy cho anh cả; và chẳng có gì ngoài nỗi đau! — thứ mà em sẽ chẳng đời nào dạy cho anh, anh biết đấy, nếu em có cơ hội.

Đó là muôn vàn lời lẽ về một chuyện không đâu vào đâu... thế đấy — nhưng em giống như nàng Mariana trong trang trại có hào nước và quá thường xuyên ngồi lắng nghe con chuột sột soạt sau vách tường. Hãy khoan dung hết mức có thể — và hãy tin rằng em xúc động sâu sắc biết bao khi anh bận tâm đến đây, chưa nói đến chuyện đến thường xuyên đến thế! và hãy cố gắng hiểu rằng nếu em không viết thư như anh nửa phần nài nỉ, thì chỉ vì vào khoảnh khắc ấy em không thể góp đủ vẻ phô trương và nghi thức để viết thư nhằm xác nhận cái sự thật quan trọng rằng vào một buổi sáng cụ thể nào đó em khỏe hơn một chút hay yếu đi một chút. Rằng em luôn sẵn sàng và vui mừng khôn tả khi được viết thư cho anh, anh thừa biết điều đó, và em đã chứng minh điều đó qua sự 'thừa thãi của sự ngỗ ngược' và tính dài dòng qua chừng hai mươi lần gửi thư: — và điều này, và vì thế, anh sẽ hoàn toàn đồng ý để không quy chụp thêm điều gì cho em về những khoản này nữa, và quyết định không đọc ngược em bằng tiếng Do Thái của anh nữa, đừng tự ý thêm các dấu nguyên âm của anh vào mà không có sự cho phép của em! Phép tắc ấy được chứ?

Bức thư này đã phình to từ một tấm thiệp vốn chỉ định viết ngắn gọn — và em đã bị ngắt quãng giữa chừng, nếu không nó đã đến tay anh sớm hơn. Những gì em đã nói về bản thân mình trong thư xin hãy cứ để trôi qua mà không bị chất vấn hay dòm ngó, bởi vì đó là chuyện của em chứ không phải chuyện của anh... và, dẫu có chút điên rồ đi chăng nữa, thì tất cả những lời nói và chữ nghĩa trên đời cũng chẳng thể đẩy mặt trăng ngầm hiểu ấy sang một góc trời khác. Chỉ cần kiên nhẫn với em một chút... và hãy dọn sẵn một con đường bằng phẳng cho những vần thơ mà em đang dự cảm sẽ được ngắm nhìn với bao niềm tự hào và hoan hỉ — Một niềm tự hào và hoan hỉ xiết bao!

Và một điều... là quan trọng nhất, dẫu có vẻ như được nhắc đến sau cùng!... anh sẽ đi khám bác sĩ (có phải không?) nếu cái chứng đau đầu ấy không thuyên giảm đi nhiều ngay lập tức? Sẽ chẳng khôn ngoan hay thậm chí an toàn chút nào khi để một cơn đau đầu kéo dài lâu đến thế mà không thử tìm cách chữa trị... và anh không thể chắc rằng đó chỉ là một cơn đau thuần túy do thần kinh và nó sẽ không để lại hậu quả gì; và điều này, hoàn toàn tách biệt khỏi nỗi khổ sở do bệnh tật mang lại. Vậy nên anh sẽ đến gặp một ai đó có chuyên môn để xin ý kiến và tuân theo nhé? Xin anh, hãy làm thế đi. Anh sẽ không nói lời 'từ chối' chứ? Thêm nữa... nếu vào ngày Thứ Tư mà anh cảm thấy kém khỏe hơn thường lệ, mong rằng anh sẽ đến vào ngày Thứ Năm thay thế... vì hẳn là anh cần phải được yên tĩnh và lặng im khi đau đớn nhường ấy, và một chuyến hành trình vào London sẽ không thể mang lại cho anh điều đó. Bằng không, em vẫn giữ nguyên lịch hẹn của mình... là Thứ Tư. Và xin Chúa phù hộ cho anh, người bạn thân thiết của em.

Mãi mãi là của anh,

E.B.B.

Em thấy anh đã đúng, hầu như ở mọi nơi, nếu không muốn nói là hoàn toàn đúng trong các bài phê bình — nhưng dĩ nhiên em chưa xem xét quá kỹ lưỡng — nghĩa là, em đã đọc các bài viết của anh nhưng không đặt chúng trong mối liên hệ với lập luận phía em — thế nhưng cuối cùng thì em lại sắp lỡ chuyến bưu điện mất thôi.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.