50 Wimpole Street: Ngày 11 tháng 1 năm 1845.
Cảm ơn ông, kính thưa ông Browning, từ tận đáy lòng tôi. Ông đã có ý đem lại niềm vui cho tôi qua bức thư của mình—và dẫu cho mục đích ấy có không đạt được đi chăng nữa, tôi vẫn phải cảm ơn ông. Nhưng nó đã đạt được một cách trọn vẹn. Một bức thư như thế lại từ chính bàn tay ấy! Sự đồng cảm là điều quý giá—vô cùng quý giá đối với tôi: nhưng sự đồng cảm của một nhà thơ, và lại là một nhà thơ như thế, chính là tinh hoa của mọi sự đồng cảm đối với lòng tôi! Ông có nhận lại lòng biết ơn của tôi vì điều đó không?—và cũng hãy đồng ý rằng, trong tất cả mọi mối giao thương trên đời này, từ Tyre cho đến Carthage, việc trao đổi sự đồng cảm lấy lòng biết ơn mới là điều vương giả nhất!
Còn về phần ông, ông lại kéo tôi đi bằng lòng tốt của mình. Thật khó lòng mà dứt ra khỏi những người mà ta từng mang lại cho họ quá nhiều niềm vui—đó là một thực tế, và chúng ta sẽ không dừng lại để bàn về bài học đạo đức của nó đâu. Điều mà tôi định nói—sau một chút ngượng ngùng tự nhiên—đó là nếu có lúc nào ông thoát ra khỏi 'trạng thái thụ động' của mình mà không tốn chút công sức phiền hà nào, và muốn cho tôi biết những lỗi lầm nổi lên bề mặt mà ông cho là quan trọng trong các thơ phẩm của tôi, (vì dĩ nhiên, tôi không hề nghĩ đến chuyện làm phiền ông bằng những lời phê bình chi tiết), thì ông sẽ ban cho tôi một ân huệ bền vững, một ân huệ mà tôi trân trọng đến mức ao ước nó dẫu ở khoảng cách xa. Tôi không hề giả vờ tỏ ra khiêm nhường phi thường trước những lời chê bai và rất có thể tôi sẽ không hoàn toàn tuân theo lời khuyên của ông đâu. Nhưng với lòng kính trọng cao độ của tôi đối với tài năng nghệ thuật của ông và kinh nghiệm của ông với tư cách là một nghệ sĩ, tôi hoàn toàn không thể nào lắng nghe một nhận xét chung của ông về những điều mà ông cho là lỗi lầm lớn nhất của tôi, mà lại không thu nhận được điều gì tốt đẹp hơn cho mai sau theo một cách nào đó. Tôi chỉ xin một hoặc hai câu nhận xét chung thôi—và tôi thậm chí không xin điều đó để làm phiền ông đâu—mà là với giọng điệu khiêm nhường, nhỏ nhẹ, vốn là một đức tính tuyệt vời ở phụ nữ—nhất là khi họ đi xin xỏ! Lời phê bình chung mà tôi nhận được thường xuyên nhất, có lẽ là về phong cách,—'giá như tôi chịu thay đổi phong cách của mình'! Nhưng đó lại là một lời phản đối (phải không nào?) nhắm vào toàn bộ con người tác giả? Buffon từng nói, và bất kỳ nhà văn chân chính nào cũng phải cảm nhận được rằng, 'Phong cách chính là con người'; tuy nhiên, đó lại là một thực tế khó lòng làm giảm bớt sự phản đối từ một số nhà phê bình nhất định.
Có thật là tôi đã suýt có được niềm vui và vinh dự được làm quen với ông không? Và có thể nào là ông lại nhìn lại cơ hội đã mất ấy với chút ít tiếc nuối không? Nhưng—ông biết đấy—nếu ông đã bước vào 'căn hầm mộ' đó, rất có thể ông đã bị cảm lạnh, hoặc mệt mỏi rã rời, và ước gì mình đang ở 'cách xa cả ngàn dặm'; điều đó còn tệ hơn cả việc phải lặn lội quãng đường ấy. Tuy nhiên, việc đặt những ý nghĩ rằng 'mọi chuyện đều là tốt đẹp nhất' vào đầu ông không đem lại lợi ích gì cho tôi; và tôi thà hy vọng (như tôi vẫn đang làm) rằng những gì tôi đánh mất ở cơ hội này, tôi có thể lấy lại được ở một cơ hội nào đó trong tương lai. Mùa đông giam hãm tôi lại cũng như khép lại đôi mắt của loài chuột sóc; vào mùa xuân, chúng ta sẽ tính tiếp: và sức khỏe của tôi đã khá hơn nhiều đến mức dường như tôi lại đang quay trở lại với thế giới bên ngoài. Và trong lúc này, tôi đã học được cách nhận ra giọng nói của ông, không chỉ từ những vần thơ mà còn từ sự tử tế ẩn chứa trong đó. Ông Kenyon thường nhắc đến ông—kính thưa ông Kenyon!—người mà theo cách không thể diễn tả bằng lời, hoặc chỉ có thể diễn tả với những giọt nước mắt ngấn tròng,—đã là người bạn, người nâng đỡ của tôi, và là người bạn, người nâng đỡ cho cuốn sách của tôi! Là nhà phê bình và người đồng cảm, là người bạn chân chính trong mọi hoàn cảnh! Tôi nghĩ là tôi hiểu ông ấy đủ rõ để biết rằng tôi phải biết ơn ông ấy dường như thế nào.
Tôi đang viết hơi nhiều—và dẫu cho có đang viết hơi nhiều đi nữa, tôi vẫn sẽ viết thêm một điều nữa. Tôi muốn nói rằng tôi mang ơn ông, không chỉ vì bức thư thắm đượm tình cảm này và tất cả niềm vui đi kèm theo nó, mà còn theo những cách khác, và đó là những cách cao cả nhất: và tôi muốn nói rằng chừng nào tôi còn sống để theo đuổi nghệ thuật thơ ca thiêng liêng này, thì tương ứng với tình yêu và lòng tận tụy của tôi dành cho nó, tôi nhất định sẽ là một người ngưỡng mộ và một học trò thành kính trước các tác phẩm của ông. Đây là điều tôi hằng ấp ủ trong tim muốn nói với ông—và tôi xin được bày tỏ.
Và, phần còn lại, tôi tự hào được ký tên
Người mang ơn và trung thành của ông
Elizabeth B. Barrett.
Kính gửi Robert Browning, Esq.
New Cross, Hatcham, Surrey.