Thứ Năm.
[Dấu bưu điện, ngày 2 tháng 5 năm 1845.]
Người ta thường nói về anh và em, thưa ông Browning thân mến, rằng chúng ta ưa chuộng bóng tối và sử dụng thứ ngôn ngữ kỳ bí như nhân sư trong cách trò chuyện; và quả thực anh cũng nói năng hơi giống nhân sư trong luận điểm được rút ra từ 'Vivian Grey' của anh. Đã có lần em thức trắng cả đêm để đọc 'Vivian Grey'; nhưng chưa bao giờ em rút ra được một luận điểm như thế từ tác phẩm ấy. Không phải là em từ bỏ nó (hay từ bỏ anh) chỉ vì một điều bí ẩn mơ hồ. Cũng không phải là em có thể 'thấu hiểu con người anh' chỉ bằng một cú đoán mò. Nhưng xin hãy quan sát mà xem! Nếu em đặt ra những câu hỏi về tiểu thuyết, há chẳng phải vì em muốn biết có bao nhiêu không gian tự do cho sự đồng cảm của chúng ta... và liệu còn chỗ cho những ống tay áo rộng thùng thình và dải ren rủ của em, cũng như cho khuỷu tay em hay không; và vì em muốn nhìn thấy anh qua những ánh sáng khúc xạ cũng như qua những ánh sáng trực tiếp; và vì em sẵn lòng để anh thấu hiểu em từ ngọn nguồn, với tất cả những điểm yếu và sự ngốc nghếch,... theo cách nhìn nhận của những người hay nói với em rằng 'nếu không quen biết, chẳng ai nghĩ cậu lại thế này thế nọ.' Giờ đây, nếu em gửi tất cả những câu hỏi vẩn vơ của mình tới Tạp chí của Colburn, cùng với các văn phẩm mang phong cách Gothic khác, và bắt đầu đứng thẳng người một cách cứng nhắc như vị thiên thần trên cây kim của nhà kinh viện trong những bức thư gửi anh sau này, mà không còn nghiêng về bên trái hay bên phía phải nữa — thì kết quả cuối cùng sẽ là anh sẽ phải đi 'đuổi theo những cánh bướm,' để đổi gió và tập thể dục. Và rồi... ồ... khi ấy, những 'bản thảo nhỏ nhắn viết tay gọn gàng' của em có lẽ sẽ lại rơi ngập vào ngăn bàn của em mất thôi...! (Chưa phải là dấu 'chấm hết' đâu!)
Thật vậy... em xin đoan với anh... chưa có một khoảnh khắc nào em nghĩ đến chuyện 'tạo câu chuyện phiếm' về tác phẩm 'Improvisatore' hay tiểu thuyết nói chung, khi em viết những dòng đó cho anh. Với người khác thì có thể... có lẽ vậy. Nhưng tuyệt đối không phải với anh. Em không hề rút bài từ cùng một cỗ bài để chia cho anh và cho những người khác. Đó chính là điều anh ngầm trách cứ em đấy thôi — và về việc đó, em hoàn toàn vô tội. Em chưa bao giờ có thể nghĩ đến chuyện 'tạo câu chuyện phiếm' trong một bức thư gửi cho anh — chưa bao giờ. Người ta vẫn bảo phụ nữ mang bản tính của trẻ con — và các anh em trai của em đôi khi cũng gọi em là 'trẻ con một cách ngớ ngẩn': và em có khả năng trở nên 'nghiêm túc' một cách ngây thơ về tiểu thuyết, về những ngọn cỏ khô, và về cả những thứ 'đuôi cún con' như chiếc đuôi của chú chó Flush nhà em! Thêm nữa, em viết nhiều thư hơn anh,... thực ra em viết thư cũng giống như cách anh đi trả thù xã giao vậy,... và tất nhiên, đôi khi người ta cũng phải 'tạo câu chuyện phiếm' để đáp lời. Nhưng—hãy cho em một thứ gì đó để thề đi—dù ý anh trong luận điểm về 'Vivian Grey' là gì đi nữa, thì anh đã sai bét nhè rồi! Và anh chẳng bao giờ có thể sai hơn được nữa đâu — đó quả là một điều an ủi dễ chịu.
Tuy vậy, anh lại với rất cao tới chiếc mão của Dante — hoặc anh không với,... anh chỉ đơn giản đưa tay ra chạm vào nó, và làm xào xạc những tán lá nguyệt quế, điều đó có phần bất kính. Thơ ca của Dante chỉ là nguyên liệu cho các nhà thơ phương bắc thôi sao! Em phải suy nghĩ về điều đó đã... nếu anh không phiền... trước khi em có thể đồng tình với anh. Thơ ca của Dante dường như trút xuống như mưa đá, hơn là những hạt mưa phùn — nhưng anh hãy đếm thử cho em những giọt nước bị đông đặc trong một hạt mưa đá xem nào! Ồ! Về tác phẩm 'Cuộc trốn chạy của nữ công tước' — xin hãy cho chúng em nghe thêm về nàng! Tự hỏi không biết anh... có phải là một kẻ 'tự ca tụng bản thân' không,... hay là... một kẻ hay nịnh hót.
Mãi mãi của anh,
E.B.B.