[Dấu bưu điện, ngày 11 tháng 8 năm 1845.]
Nhưng nếu việc đọc và viết dù chỉ đôi chút gây cho anh sự "tổn hại", tại sao em lại bị đòi hỏi phải viết... chẳng hạn như... "trước thứ Ba"? Và thực ra em đã định nói với anh từ trước ngày hôm nay rằng, em ước chi anh đừng bao giờ viết thư cho em vào lúc sức khỏe không hoàn toàn tốt, như anh đã từng làm một hoặc hai lần, nếu không muốn nói là thường xuyên hơn thế; bởi vì điều đó vốn không cần thiết,... và em không muốn có, hoặc ra vẻ có, một sự cần thiết nào như vậy,... anh hiểu chứ? Và xét về mặt sở thích cá nhân, điều tự nhiên là em thích sự im lặng không làm tổn hại đến anh hơn là lời nói gây tổn hại. Vậy nên, hãy ghi nhớ điều đó.
Và nhân nhắc đến những điều có thể gây 'tổn hại' cho anh và em, hẳn anh sẽ mỉm cười, như em vẫn thường làm giữa lúc bực bội, nếu anh biết về sự bức bách mà em từng phải chịu đựng từ những kẻ tự xưng là (lucus a non lucendo) 'giới y khoa', những kẻ luôn chống lại việc sử dụng năng lực của người khác như thể đó là con đường chắc chắn dẫn đến cái chết và sự hủy diệt. Sự khiêm tốn và ngây ngô khi các y bác sĩ khuyên người ta không được suy nghĩ hay cảm nhận, y hệt như lời khuyên không nên bước ra sương sớm, sẽ thật là buồn cười biết bao, nếu đôi khi nó không tỏ ra ngớ ngẩn đến mức gây bực dọc. Em từng gặp một vị bác sĩ nghĩ rằng ông đã làm tròn mọi việc chỉ vì đã xách chiếc lọ mực ra khỏi phòng—"Giờ thì," ông phán, "ngày mai cô sẽ thấy mạch đập của mình ổn định thế nào." Ông ta một mực cho thơ ca là một thứ bệnh tật—một dạng nấm mọc trong não—và giữ vững quan điểm nghiêm túc rằng chẳng ai có thể hoàn toàn khỏe mạnh nếu hành nghề thi ca—điều mà ông ta quả quyết là đúng ngay cả với đàn ông, vì ông đã nghiên cứu sinh lý học của các nhà thơ, "thưa ông ta thế"—nhưng đối với phụ nữ, đó lại là một căn bệnh chết người và hoàn toàn không thể dung hòa với bất kỳ biểu hiện sức khỏe thông thường nào trong mọi hoàn cảnh.
Và rồi xuất hiện điều khoản kết tội trong kinh nghiệm của ông ta... rằng ông chưa từng thấy "một thể trạng" nào tiệm cận với mức độ "dễ kích động" của em... ngoại trừ cô Garrow... một tiểu thư chuyên làm thơ cho các ấn phẩm thường niên của Lady Blessington... và là nữ thi sĩ duy nhất khác mà ông ta từng có bất hạnh được chữa trị. Thế mà cô ấy suýt qua đời sau hai năm, dù lúc đó vẫn đang nhảy múa quadrilles (và sau này vẫn sống để nhảy cả điệu polka), còn em, dĩ nhiên, sẽ đi đời sớm hơn nhiều, nếu em không ngẫm nghĩ lại những điều này, sửa đổi thói hư tật xấu, và quay sang đọc "một khóa lịch sử"!! Thả nào em chẳng hề phóng đại. Và cứ thế, trong một thời gian dài, em đã bị bức hại và làm phiền... đôi khi bực bội tột cùng... chính bởi gia đình mình, những người được dạy bảo phải lải nhải điệp khúc ấy suốt cả ngày—cho đến tận thời điểm mọi chuyện đột ngột thay đổi khi trái tim em tan nát bởi tảng đá lớn rơi từ Thiên đàng xuống. Sau đó, em được phép làm bất cứ điều gì trong khả năng... vốn rất ít ỏi, cho đến tận năm ngoái—và sự lao động trong năm ngoái đã giúp ích cho em rất nhiều trong việc cắm những chiếc rễ sâu hơn vào cuộc sống,... rất nhiều. Nhưng hãy ngẫm lại lý lẽ ngớ ngẩn đã nêu trước đó!—sự ngốc nghếch của nó! Bởi vì, dẫu có thừa nhận tất cả các tiền đề đi chăng nữa, thì việc thốt ra một suy nghĩ đâu thể làm tổn hại đến ai; trong khi chỉ có lời thốt ra mới phụ thuộc vào ý chí; và vì thế, việc dời đi một lọ mực có thể tác dụng gì chứ? Những vị bác sĩ ấy mới thật là nhà siêu hình học làm sao! Thật tò mò khi lắng nghe họ. Và thật khôn ngoan khi thôi không nghe nữa: dẫu cho em đã gặp được những tấm lòng vô cùng tử tế trong số họ,... và dĩ nhiên em không hề ám chỉ Tiến sĩ Chambers trong bất kỳ câu chuyện nào vừa rồi.
Em rất vui vì anh đã đến Chelsea—và thời tiết sau đó dường như đẹp hơn, cốt để nhường chỗ cho triết lý thiêng liêng. Nhân chuyện đó (việc đến Chelsea), hôm qua em trai Henry của em đã thú nhận với em, trong sự xấu hổ và ngượng ngùng, rằng nó đã nhầm lẫn và cầm nhầm chiếc ô của anh mang về cho một người họ hàng của chúng ta lúc bấy giờ đang ở trong nhà. Nó đã nhìn thấy anh... mà lúc bấy giờ chưa kịp đoán ra anh là ai. Anh có bao giờ tự hỏi liệu có phải em đang sống thui thủi một mình ở đây giống như nàng Mariana trong trang viên có hào nước bao quanh không? Không hẳn là thế đâu—nhưng ở một nơi có quá nhiều người như nhà chúng ta, ai nấy đều có xu hướng làm theo ý mình—cha em thì ra ngoài suốt cả ngày còn các anh chị em thì ra vào liên tục, với một đám đông bạn bè ồn ào vượt quá sức chịu đựng của em,... và em chỉ gặp họ vào những giờ nhất định,... ngoại trừ các chị em gái của em, dĩ nhiên. Và rồi vì anh mang "tiếng tăm" và bị cho là thường trò chuyện bằng thơ không vần, nên hẳn là chẳng có mấy ai dám đường đột xông vào căn phòng này khi người ta biết chắc anh đang ở trong đó.
Những bông hoa... đẹp quá! Quả thực là không phải phép khi anh gửi cho em bó hoa vừa rồi. Thật không công bằng với những người chủ thực sự được sở hữu và thưởng ngoạn chúng. Nhưng em không quên rằng anh đã rất tử tế với em.
Anh là một học trò quá dễ bảo trong nghệ thuật xóa nhòa—và omne ignotum pro terrifico... và vì thế em sẽ không làm anh hoảng sợ bằng cách đi bộ ra đón anh đâu, vì sợ chính mình cũng sẽ bị hoảng sợ.
Thế nhé, tạm biệt cho đến thứ Ba. Em biết mình không nên bắt anh phải đọc tất cả những dòng này, dù anh có thích đọc hay không: và em cũng không nên viết ra chúng, khi chẳng có lý do gì hay ho hơn ngoài việc em thích cứ viết mãi, viết mãi. Anh có những lý do chính đáng hơn để cho rằng em rất yếu đuối—và em, cũng có những lý do quá đỗi xác đáng để không thể trách cứ anh vì cái nhìn tự nhiên và tất yếu đó.
Xin Chúa phù hộ anh, người bạn thân yêu nhất của em.
E.B.B.