Thứ Năm.
[Dấu bưu điện, ngày 2 tháng 8 năm 1845.]
Hãy để tôi viết vài dòng... không phải để trút gánh nặng trong lòng... bởi vì thực ra chẳng có gì nặng nề cả; mà là kẻo tôi quên mất không viết nếu không viết ngay lúc này. Anh có ý gì... từ nãy đến giờ từ lúc anh ra về tôi cứ suy nghĩ mãi... khi lại dùng một cách diễn đạt nghiêm trọng như thể trút bỏ được 'gánh nặng trong lòng' cho cái đề tài ngốc nghếch về cuốn sách ngớ ngẩn (của tôi) đó, và lại còn bắt anh phải tìm cách giải thích hợp lý cho ước muốn của tôi là đừng nhắc đến chuyện đó với anh Kenyon cơ chứ? Anh đâu có thể mủi lòng dù chỉ một thoáng rằng tôi cảm thấy khó chịu về chuyện cuốn sách chứ? Hay về vấn đề kia trong ước nguyện của anh? Giờ thì hãy nghe tôi đây. Tôi đã giải thích với anh rằng tôi giữ im lặng trước anh Kenyon, trước hết vì thực tế là như vậy; và tiếp theo là một phần, vì tôi muốn cho thấy tôi đã đón đầu mong ước của anh bằng chính mong ước của mình... dù xuất phát từ một động cơ khác. Động cơ của anh thì quả thực tôi đã cho là (chưa bao giờ tôi nghi ngờ người anh họ kính mến tốt bụng của mình lại phản bội đâu nhé) một sự miễn cưỡng tự nhiên khi bị buộc tội (xin anh tha lỗi!) về một sự tò mò đậm chất đàn bà như thế. Còn về động cơ của tôi... những động cơ... chúng nhiều hơn một... anh phải tin tôi; và xin hãy kiềm chế hết sức có thể để không buộc tội tôi là quá ham mê những điều huyền bí Eleusis khi tôi đề nghị anh hãy nói ít nhất có thể về những chuyến ghé thăm nơi này và về tôi... ngay cả với anh Kenyon... cũng như với bất kỳ ai khác trên đời. Như anh đã biết... và thậm chí còn hơn thế nữa... tôi đang ở trong một hoàn cảnh đặc biệt—và điều đó không có nghĩa là anh phải cảm thấy xấu hổ vì tình bạn của tôi hay tôi không được tự hào về tình bạn của anh, miễn là chúng ta tránh biến nó thành chủ đề trò chuyện ở những nơi cao sang, hay những chốn tầm thường. Thế đấy! Đó là điều tôi muốn nhờ anh—hoặc lời giải thích cho điều mà anh đã trút 'gánh nặng trong lòng' vào ngày hôm qua—có lẽ hoàn toàn không cần thiết dù là lời thỉnh cầu hay giải thích; nhưng tôi vẫn cứ nói phòng hờ, bởi vì hình như anh đã hiểu lầm lời nhận xét của tôi về anh Kenyon.
Còn cái đầu của anh thế nào rồi? Và anh hãy suy nghĩ xem có khôn ngoan và đúng đắn không, vì lý do sức khỏe của anh, nếu đi cùng anh Chorley? Anh vừa chẳng thể làm việc nổi lại cũng chẳng thể tận hưởng điều gì khi cứ phải chịu đựng những trận đau như thế—và hơn thế nữa, không màng đến những nỗi đau đớn và bất tiện hiện tại của anh, anh không được để chúng khuất phục mình và tích tụ thêm sức mạnh theo thời gian và thói quen; em chắc chắn là anh không nên như vậy. Tuần trước còn tồi tệ hơn bao giờ hết, anh thấy đấy!—và có lẽ chẳng có viễn cảnh nào để ra mắt tập "Bells" của anh vào mùa thu này, mà lại không phải trả một cái giá quá đắt!—Thế nên... cái từ 'thế nên' ấy thật quá rõ ràng và hiển nhiên!
Thứ Sáu.—Đúng là Flush và tôi sốt sắng biết bao muốn được giải thoát khỏi anh biết mấy; qua mười sáu luận điểm trong bài diễn thuyết của một trong hai chúng tôi, được viết ra trước khi thư của anh tới. À, nhưng mà tôi nói nghiêm túc đấy—và anh sẽ suy nghĩ chứ—anh sẽ làm chứ? điều gì là tốt nhất nên làm? và hãy thực hiện nó. Anh có thể viết thư cho tôi, anh biết đấy, từ tận cùng thế giới; nếu anh có thể dành cho tôi tâm trí từ xa đến vậy.
Còn về phần tôi, không, mà lại có,—tôi xin nói thế này; rằng tôi không có ý định đối xử bất công với anh, mà là công bằng, khi anh đến đây—sự công bằng của việc tự hỏi lòng mình làm thế nào mà anh lại có thể, có thể, quan tâm đến việc ghé đến cơ chứ. Điều đó quá đúng để mà không thể chối cãi, nếu anh thích thế—hoặc không thì tôi đã chẳng thốt lên. 'Như lúc bắt đầu, tôi sẽ kết thúc như thế—' Anh đã, như tôi hằng mong đợi, gửi lời cảm ơn đến chị anh vì món quà cho Flush và cho tôi chứ? Lúc anh vừa đi khỏi, chú chó ấy đã biểu lộ ý định muốn ăn mấy chiếc bánh một cách lịch thiệp—mang cả cái túi lại cho tôi và vét sạch chẳng chừa miếng nào từ tay tôi, hết chiếc bánh này đến chiếc bánh khác. Và tôi lại quên mất cái giỏ một lần nữa rồi.
Và nhân chuyện Ý với các hồng y, cùng việc nghĩ về một vài điểm cốt lõi mà anh chưa biết, đã bao giờ anh nghe nói rằng tôi từng là một trong số
'những kẻ ly giáo
thuộc giáo hội Amsterdam'
mà bác sĩ Donne của anh hẳn đã dìm xuống mương rồi chứ? Trừ khi ý ngài là những người Baptist, thay vì những người theo phái Độc lập, những người gìn giữ nguyên tắc hội thánh độc lập. Không—hy vọng là không 'ly giáo', vì trong tận sâu thẳm trái tim mình, tôi căm ghét mọi sự xé rách tấm áo của Chúa, điều mà các tín đồ Cơ Đốc rất hay biến thành công việc thường ngày của cái gọi là đạo Cơ Đốc này—và tôi chẳng màng mấy đến hầu hết các tín điều hay học thuyết tự thân—quá ít ỏi, như mọi người đôi khi nói với tôi (khi họ gửi cho tôi 'Tân Ước' để tôi học hỏi, với những dụng ý rất tử tế)—và tôi tin rằng chỉ có một giáo hội duy nhất trên trời và dưới đất, với một Thượng tế thiêng liêng duy nhất; mặc cho những kẻ tôn giáo độc tôn muốn xây những bức tường nào họ thích và mang ra những thứ dầu thánh nào họ muốn. Nhưng tôi vẫn thường đi cùng cha mình bất cứ khi nào có thể, đến nhà nguyện ly giáo gần nhất của giáo phái Congregational—vì tôi thích sự giản dị của việc cầu nguyện và giảng đạo không cần sách vở—và một phần cũng vì không thích lý thuyết về các giáo hội nhà nước. Vẫn có một sự hẹp hòi nhất định ở những người theo phái ly giáo thật đáng kinh ngạc; một thứ chủ nghĩa Thanh giáo khô cằn, xám xịt ẩn giấu trong những nếp gấp tâm hồn họ: nhưng đối với tôi, rõ ràng là họ hiểu thế nào là 'sự tự do trong Chúa', tốt hơn nhiều so với những kẻ tự xưng là 'tín đồ giáo hội'; và đứng vững vàng hơn hẳn, với tư cách là một tập thể, trên một nền tảng cao hơn. Thế nên, anh thấy đấy, khi tôi nói về mười sáu điểm trong bài diễn thuyết của mình, đó chính là điềm báo về một sự kiện sắp xảy ra, và cuối cùng anh đã được thưởng thức nó trọn vẹn bề rộng lẫn chiều dài rồi đấy. Nhưng đó không phải lỗi của tôi nếu gió bắt đầu thổi mạnh đến mức tôi không thể ra ngoài—như tôi đã định—như tôi sẽ làm vào ngày mai; và do đó, anh đã phải nhận sự tẻ nhạt của tôi trọn vẹn trong một chén rượu tràn đầy. Mấy người chị của tôi đã nói về những bông hoa hồng mà anh đã báng bổ ngày hôm qua, rằng họ 'chưa từng thấy những bông hoa nào như thế ở bất cứ đâu—bất cứ đâu ở London này—' và thế nên nếu bản thân tôi đã nghĩ vậy từ trước, thì tôi cũng chẳng đến nỗi sai lầm gì. Anh thấy đấy, tôi đặt những bông hoa hồng của anh cạnh bức thư của tôi, để làm cho nó bớt phần tẻ nhạt—và dẫu vậy tôi không quên những điều anh nói về việc thích nghe tin tức từ tôi—ý tôi là, tôi không làm bộ quên nó đâu.
Nguyện xin Chúa ban phước cho anh, lâu dài hơn nhiều so với những gì tôi có thể thốt lên.
E.B.B.