Ngoài người nhà mẹ đẻ đến, mẹ chồng nàng dâu nhà họ Tiền lại ôm nhau khóc một trận thảm thiết ra, họ không khóc thành tiếng nữa. Huyệt thái dương và má của bà Tiền lõm sâu vào đến mức mũi và gò má trông cực kỳ cứng nhắc, góc cạnh. Hai khả năng chắc chắn xảy ra một: hoặc là bà đã khóc cạn nước mắt, hoặc là bà đã hạ quyết tâm không khóc nữa. Có lẽ là khả năng thứ hai, bởi vì trong con ngươi lõm sâu của bà có một chút ánh sáng. Chút ánh sáng ấy giống như mèo mẹ dịu dàng nhất sợ đứa trẻ nghịch ngợm động vào bầy mèo con chưa mở mắt của mình, giống như gà mái dắt theo đàn gà con cảm nhận thấy có diều hâu trên trời mà dũng cảm xiết bao, giống như một con chim sẻ bị bắt dùng chiếc mỏ nhỏ cắn đứt nan lồng quyết liệt xiết bao. Bà không khóc nữa, cũng không nói nhiều, mà chỉ chốc chốc lại phóng chút ánh sáng trong mắt ra, chốc chốc lại thu về; tích trữ một lúc rồi lại phóng ra.
Mọi người rất không yên tâm về chút ánh sáng ấy.
Lý tứ gia bắt đầu thích bà Tiền, bởi vì bà vô cùng đơn giản dứt khoát, chỉ cần ông vừa hiến kế, bà liền gật đầu ngay, không làm ông phải phiền phức hay nhọc lòng chút nào. Xét từ một mặt, dường như bà chẳng hề biết gì về giá cả của mọi thứ và phải đi đâu để mua, thế nên ông vừa mở lời đề nghị là bà đã gật đầu. Xét từ mặt khác, trong lòng bà lại giống như đã tính toán khá kỹ càng, chứ không phải hồ đồ gật đầu bừa. Ví dụ như: Tứ gia bảo, quan tài chỉ cần chắc chắn, không cần quan tâm kiểu dáng đẹp hay xấu; bà gật đầu. Tứ gia bảo, linh cữu chỉ quàn ở nhà năm ngày, đưa tang chỉ cần mười sáu người khiêng và một đội nhạc lễ; bà lại gật đầu. Thế nhưng, khi ông nhắc đến chuyện mời sư thầy làm phép Phạn diệm, bà lại lắc đầu, bởi vì tiên sinh và các cậu ấm nhà họ Tiền đều không theo Phật giáo, trong nhà từ trước đến nay chưa từng thắp hương cho bất kỳ thần phật nào. Điều này khiến Lý tứ gia cảm thấy rất lạ. Ông rất muốn hỏi cho ra lẽ, nhà họ Tiền có phải là "bọn hai mao tử" [1], theo đạo ngoại quốc không. Nhưng ông không dám hỏi, bởi vì ông không tài nào nhớ nổi người nhà họ Tiền đã từng đến nhà thờ vào lúc nào, hơn nữa một nhà này dù ở bất cứ đâu cũng chẳng hề có chút hơi hướng ngoại quốc nào cả. Lý tứ gia không tài nào hiểu nổi bà, lại thêm trong lòng có chút khó chịu — theo ông nghĩ, cho dù là người không tin Phật đến đâu đi nữa, sau khi chết niệm phật tụng kinh suy cho cùng vẫn là việc có ích chứ chẳng có tổn hại gì. Thế nhưng bà Tiền lại vô cùng kiên quyết, bà liên tiếp lắc đầu hai lần.
Lý tứ gia cũng nhìn ra: việc bà phản đối tụng kinh chắc chắn không phải vì tiếc dăm ba đồng tiền đó, bởi vì khi ông đề nghị mua quan tài hay những việc khác, tuy ông có ý muốn tiết kiệm cho bà, nhưng lại không nói rõ ra; bà chỉ gật đầu, chứ không hề hỏi: "Thế thì tốn bao nhiêu tiền ạ?" Nhìn bà vừa giống như vô cùng chắc chắn rằng Lý tứ gia nhất định sẽ tiết kiệm tiền giúp, lại vừa giống như tiêu bao nhiêu tiền cũng chẳng thèm bận tâm. Lý tứ gia một mặt thích sự đơn giản dứt khoát của bà. Mặt khác lại có chút lo lắng — rốt cuộc bà có bao nhiêu tiền nhỉ?
Để cẩn thận, Lý tứ gia tránh mặt bà Tiền, đi dò la thái độ của thiếu nãi nãi. Cô không có ý kiến gì cả, mẹ chồng bảo làm thế nào thì làm thế ấy. Tứ gia lại đặc biệt nhắc đến chuyện mời sư thầy tụng kinh, cô liền nói: "Cha và Mệnh Thạch đều thích làm thơ, chẳng tin thần phật nào cả." Tứ gia không biết thơ là gì, lại càng không thể hiểu nổi tại sao làm thơ thì lại không tin phật gia. Ông đành phải từ bỏ chủ trương của mình, mặc dù trong lòng đã tính toán xong xuôi, ông sẽ mời cho họ năm vị sư thầy quy củ nhất mà lại rẻ. Ông hỏi rốt cuộc bà Tiền có bao nhiêu tiền, thiếu nãi nãi không một chút do dự đáp: "Một đồng cũng không có!"
Lý tứ gia gãi đầu. Phải rồi, ông đã tự chuẩn bị hoàn toàn làm việc nghĩa, đưa đòn khiêng ra khỏi thành. Thế nhưng, tiền thuê người khiêng, tiền mua quan tài, cùng các khoản chi tiêu khác, dù ông có thể tìm cách tiết kiệm, thì cũng phải lập tức gom ra khoản tiền chứ!
Theo kế hoạch của Tứ gia, Thụy Xuan trước tiên phác thảo sơ qua một bảng dự trù kinh phí trong lòng, rồi mới nói: "Em biết phần lớn người trong ngõ chúng ta đều sẵn lòng giúp đỡ. Nhưng bà Tiền tuyệt đối không thích chúng ta ra ngoài quyên góp tiền giúp bà ấy. Còn chúng ta tự bỏ ra thì cao lắm cũng chỉ gom được tầm chục đồng, so với tổng số vẫn còn kém xa lắm! Chúng ta có nên đi hỏi người nhà mẹ đẻ của họ không?"
"Nên hỏi chứ!" Ông cụ gật đầu. "Thời buổi này, mua cái gì cũng phải trả tiền mặt! Nếu không phải vì giặc Nhật gây chuyện, tôi dám đảm bảo chắc chắn có thể mua thiếu được một cỗ quan tài; còn bây giờ, đến một cân gạo cũng chẳng mua thiếu nổi, huống chi là quan tài!"
Em trai của bà Tiền, và cha của thiếu nãi nãi đều đang ở đây. Em trai của bà Tiền là Trần Dã Cầu, là một người trung niên gầy gò có học thức kha khá, lại có tâm địa cực kỳ tốt bụng. Khuôn mặt gầy, thế nên đôi mắt trông lại càng to đặc biệt. Khi ánh mắt đờ ra, anh ta trông có vẻ rất thâm trầm, cá tính rất mạnh. Thế nhưng ánh mắt anh ta không hay đờ ra như thế; ngược lại, con ngươi của anh ta luôn thích đảo loạn "thừa thãi", trông cứ như thể anh ta là kẻ số ruột, thích hóng chuyện vậy. Sở hữu một đôi mắt như thế, lại thêm hai chiếc môi mỏng tựa lưỡi dao, cực kỳ linh hoạt (không tìm được đối tượng để nói chuyện, anh ta có thể tự lải nhải rất rôm rả), anh ta cứ mãi bồng bềnh nhẹ bẫng, hệt như một chiếc lông gà bay lơ lửng giữa trời, bị người ta coi là thứ nhẹ tựa lông hồng chẳng đáng vào đâu. Thực tế thì anh ta chẳng hề thâm trầm, cũng chẳng hề số ruột. Việc hay đảo mắt chỉ là một thói quen, còn việc hay nói là để cố ý làm vui lòng người khác. Anh ta là một người tốt. Giàu mà không vì anh ta có một người vợ đang nằm ở nghĩa địa, và một người vợ đang nằm trên giường, tám đứa con do hai người vợ này sinh ra cho anh ta, thì anh ta nhất định sẽ không đời nào bị người ta coi là một chiếc lông gà bay lượn giữa không trung. Chỉ cần anh ta bỏ ra một chút công sức, anh ta hoàn toàn có thể trở thành một học giả. Thế nhưng, tám cái miệng nhỏ như bọ gậy, và mười sáu cái chân như cái bừa sắt, đã tước đoạt vĩnh viễn tư cách học giả của anh ta! Dù anh ta có cố gắng thế nào đi chăng nữa, giày tất của tám đứa con vẫn luôn khiến anh ta lực bất tòng tâm!
Anh ta và Tiền Mặc Ngâm là họ hàng gần gũi, cũng là bạn bè thân thiết nhất. Anh rể và em vợ học hành khác nhau, nhưng hễ nhắc đến học vấn, thì đối phương đều có điểm cần phải tôn trọng lẫn nhau. Còn nói đến sự hưởng thụ cuộc sống, Dã Cầu cực kỳ ngưỡng mộ Mặc Ngâm; Mặc Ngâm có thơ, có họa, có hoa cỏ và rượu Nhân Trần, trong khi Dã Cầu chỉ có đám con cái cãi nhau inh õng như một bầy sói đói. Anh ta vô cùng thích đến thăm chị và anh rể, bởi vì cho dù có đúng lúc anh rể cũng đứt đoạn lương thực đi chăng nữa, rốt cuộc họ vẫn có thể ngồi lê đôi mách chuyện xưa chuyện nay — anh ta gọi cái việc ngồi lê đôi mách ấy là "mài bớt rỉ sét trong lòng". Thế nhưng, anh ta không thể đến thường xuyên, tám đứa con và một người vợ hay ốm đau đã trói chặt anh ta vào củi gạo dầu muối.
Lúc Tôn Thất đem tin nhắn đến, anh ta đang ăn tối — hoặc nên nói là đang tranh cơm với lũ trẻ thì đúng hơn. Tôn Thất nói xong câu chuyện, Dã Cầu liền nhổ phắt những thứ chưa nuốt sạch trong miệng xuống đất. Chẳng kịp tìm mũ, anh ta chỉ hét lớn một tiếng vào trong nhà rồi cắm cổ chạy ra; vừa đi vừa rơi nước mắt.
Chính anh ta là người đã ở bên Thụy Xuan thức trắng đêm đầu tiên. Thụy Xuan khá có thiện cảm với người đàn ông này. Điểm khiến cõi lòng hai người chạm vào nhau nhiều nhất chính là nỗi lo lắng của họ về đại cục quốc gia, dù có lo lắng đến đâu đi nữa thì cũng chẳng có cách nào để tận trung vì nước. Anh ta nói với Thụy Xuan: "Xét về bề dày lịch sử, làm một người Trung Quốc chẳng có gì là đáng hổ thẹn cả. Thế nhưng, xét từ điểm chỉ lo cho bản thân mà không màng việc chung, chỉ đấu đá tâm cơ chứ không dám thật sự cầm đao cầm súng xông pha, thì tôi thật sự không phục người Trung Quốc. Bắc Bình mất đã bao nhiêu ngày rồi, tôi chẳng hề thấy một ai dám liều một phen với kẻ địch! Người Trung Quốc tiếc mạng nhẫn nhục quả thực đáng nguyền rủa! Nói thì nói vậy, nhưng anh và tôi..." Anh ta chợt khựng lại, tự sửa lời: "Không, tôi không nên nói thế!"
"Không sao đâu!" Thụy Xuan cười thảm một tiếng: "Anh và tôi chắc cũng sêm sêm nhau thôi!" "Thật chứ? Thôi tôi chỉ nói mình tôi thôi vậy! Tám đứa con, một người vợ suốt ngày ốm đau! Tôi cứ như con ruồi bị dính vào giấy dán ruồi, muốn bay mà thân thể lại chẳng thể động đậy!" Sợ Thụy Xuan mở miệng, anh ta cướp lời nói tiếp: "Ừ, tôi biết ngay cả chim én nhỏ còn chẳng đành lòng từ bỏ một ổ trứng non mỏ vàng mà bay lượn ra tận biển Nam. Thế nhưng, ở một góc độ khác, Nhạc Vũ Mục, Văn Thiên Tường, chẳng phải cũng có gia đình đó sao! Chúng ta, ối, xin lỗi nhé! Tôi, chứ không phải chúng ta! Tôi đơn giản chỉ là một người đàn bà, chứ chẳng phải trang nam nhi! Lại ngước mắt nhìn lên văn hóa Bắc Bình, tôi có thể nói, văn hóa của chúng ta có lẽ chỉ có thể sản sinh ra những kẻ khoanh tay ăn hại như tôi đây, chứ không thể sản sinh ra những trang hảo hán ngút trời chí khí! Tôi tự hổ thẹn, đồng thời tôi cũng lo lắng cho văn hóa của chúng ta!" Thụy Xuan thở dài thườn thượt: "Tôi cũng là đàn bà!"
Đến cả Trần Dã Cầu vốn là kẻ giỏi nói nhất cũng câm nín nửa ngày chẳng nói được câu nào.
Bây giờ, Thụy Xuan và Lý tứ gia đến tìm Dã Cầu để xin chủ ý. Con ngươi của Dã Cầu đã đờ lại. Khuôn mặt gầy gò chẳng tìm thấy chút huyết sắc nào của anh ta cứ thế tối sầm lại — mặt anh ta không thể đỏ lên nổi, vì bị thiếu máu. Mở miệng mấy lần, anh ta mới cất nên lời: "Tôi không có tiền! Chị tôi chắc cũng giống tôi thôi!"
Sợ Dã Cầu khó xử, Thụy Xuan lẩm bẩm: "Chúng ta nghèo túng cả đám rồi còn gì!"
Họ đi tìm cha của thiếu nãi nãi — Kim tam gia. Ông là một người to con. Dù không cao bằng Lý tứ gia nhưng lại vạm vỡ hơn Lý tứ gia rất nhiều. Vai rộng, cổ thô, cái đầu gần như vuông vức. Đầu và mặt toàn một màu đỏ au, trên mặt không có râu, trên đầu chỉ còn lại vài chục sợi tóc bạc phơ. Nơi đỏ nhất chính là chóp mũi to bè của ông, nếu hào hứng, ông có thể nốc liền một hơi cân rưỡi rượu cao lương. Thời niên thiếu, ông từng luyện Mai hoa thừng, đấu vật tay đôi, ném khóa đá, tập Hình ý quyền, chứ chưa từng đọc lấy một cuốn sách. Trải qua năm mươi tám mùa xuân hạ thu đông, dù công phu đã bỏ bê từ lâu, nhưng thân thể vẫn tráng kiện như một con bò vàng.
Nơi làm việc của Kim tam gia là ở quán trà nhỏ. Hãm một ấm trà thơm mang theo, hút hai túi thuốc lá sợi Cát Lâm, mắt ông đảo nhìn những kẻ ra kẻ vào, tai lắng nghe những lời bàn tán bốn bề, trong lòng tính toán tiền nong của mình. Nhìn thấy một người thích hợp, hoặc nghe được một câu nói đầy ý tưởng, ông liền chen chân vào chuyện làm ăn như một chiếc nêm gỗ. Ông làm mai mối, làm cò mồi, cho vay nặng lãi! Trong đầu ông chẳng có nổi một chữ vuông nào, mà chỉ có những hàng con số được sắp xếp cực kỳ ngăn nắp. Ông vô cùng mê tiền, tiền chính là "Tứ thư" hoặc "Tứ thúc" của ông — ông phân biệt không rõ "thư" và "thúc" có bao nhiêu điểm khác biệt. Thế nhưng, ông cũng có thể rất phóng khoáng. Vào những lúc cần thể hiện mặt mũi, ông sẽ nhẫn tâm rút hầu bao, để chiếc mũi đỏ của mình không bị giảm bớt chút hào quang nào. Giả sử có ai tặng ông một chai rượu ngon, mũi của ông lại càng đỏ hơn, và càng muốn tỏa sáng thêm chút nữa.
Ông từng là hàng xóm cùng viện với tiên sinh Mặc Ngâm. Tiên sinh Mặc Ngâm chưa từng mượn tiền của ông, mà thỉnh thoảng lại mang biếu ông chút rượu Nhân Trần, thế là hai người trở thành bạn tốt. Tiên sinh Mặc Ngâm một bụng thơ từ, Tam gia một bụng sổ sách, nhưng đến khi không nhắc đến thơ từ hay sổ sách, mặt mày ai nấy đều uống đến đỏ bừng cả lên, hai người phát hiện ra họ đều là "con người".
Vì chơi thân, qua lại vài bận họ trở thành thông gia. Sau khi con gái đi lấy chồng, Kim tam gia quả thực có chút hối hận, bởi vì người nhà họ Tiền muôn đời không biết tính toán sổ sách, hơn nữa cũng chẳng có sổ sách gì để mà tính. Thế nhưng, ngẫm kỹ lại xem, thứ nhất, con gái không phải chịu uất ức từ bố mẹ chồng; thứ hai, vợ chồng son cũng khá hòa thuận; thứ ba, nhà họ Tiền dẫu nghèo, nhưng cái nghèo mang khí phách cứng cỏi, chẳng những chưa từng hé răng mượn tiền ông, mà còn có vẻ như chẳng hề biết tiền là cái quái gì cả; thứ tư, rượu Nhân Trần của thông gia vẫn thơm phức như thế, lại còn được uống chùa. Thế là, ông nén lại sự hối hận, mà thỉnh thoảng lại lén lút dúi cho con gái ít tiền, vốn lẫn lãi đều vứt sạch sành sanh.
Lần này đến nhà họ Tiền, ông thừa biết việc mua quan tài hay lo liệu gì đó chắc chắn sẽ là trách nhiệm của mình. Thế nhưng, ông không tiện tự mình xông lên nhận việc. Ông phải tiêu tiền sao cho thật rạng rỡ. Ông không hỏi tình hình kinh tế của mẹ vợ ra sao, bà cũng chẳng hề hé lộ chút ý định cầu cứu nào. Ông nhẫn nại chờ đợi; tiền của ông giống như đào kép nổi danh trên sân khấu vậy, không gõ chiêng gõ trống thì đừng hòng mò mặt ra.
Lý tứ gia và Thụy Xuan đến gõ chiêng gõ trống, ông hào phóng đại nghĩa đáp lời: "Trong vòng hai trăm đồng, tôi gánh hết! Vượt quá hai trăm đồng, số lẻ đấy tôi mặc kệ! Thời buổi này, chẳng ai có sẵn tiền mặt cả!" Nói xong, ông và Lý tứ gia bàn bạc thêm vài câu; đối với phương án của Tứ gia, ông đều gật đầu; qua vài câu nói, ông nhìn ra Tứ gia là người sành sỏi, tuyệt đối sẽ không để khoản "tiền hiến tặng" của mình bị kẻ khác kiếm mất một cách vô duyên vô cớ. Đối với Thụy Xuan, ông không chào hỏi nhiều lắm, ông cảm thấy Thụy Xuan quá tao nhã, không phải là người có thể cáng đáng công việc.
Lý tứ gia đi lo toan các việc. Thụy Xuan, vì "quỹ" lo tang ma đã có chỗ giải quyết, nên ở lại trò chuyện với tiên sinh Dã Cầu. Dường như có một sự ngầm hiểu nào đó giữa hai người, họ đều không dám nhắc đến tiên sinh Mặc Ngâm. Trong thâm tâm, họ đều biết đây là chuyện đáng bàn nhất, bởi vì Mệnh Thạch, Trọng Thạch đều đã qua đời, còn cụ ông họ Tiền thì sống chết chưa rõ; họ hy vọng cụ ông vẫn còn sống, vẫn có thể khôi phục tự do, để một nhà này có lối thoát. Thế nhưng, họ đều không tài nào mở lời để bàn bạc, bởi vì họ chẳng thể bỏ ra chút sức lực nào để giải cứu tiên sinh Tiền, ngồi suông bàn luận thì có ích gì chứ? Thế nên, dường như miệng họ chẳng lúc nào ngơi, nhưng trong lòng lại vô cùng đau đớn, ánh mắt họ đang thay lời muốn nói: "Hai chúng ta là những kẻ vô dụng nhất trần đời!"
Trò chuyện hồi lâu, lại chuyển sang vấn đề sinh hoạt của mẹ chồng nàng dâu nhà họ Tiền. Thụy Xuan chợt nảy ra một ý: "Anh có biết không, họ có cất giữ món đồ có giá trị nào không? Tranh chữ, hay sách bản mút mùa [2]? Giả sử có những thứ loại này, chúng ta chịu trách nhiệm đem bán đi, chẳng phải sẽ kiếm được một khoản tiền sao?"
"Tôi không biết!" Con ngươi của Dã Cầu đảo nhanh kinh khủng, hệt như muốn lập tức phát hiện ra một hai món bảo vật, đủ để giúp chị mình thoát khỏi cảnh đói rét vậy. "Cho dù có, thì bây giờ ai thèm bỏ tiền ra mua tranh chữ sách vở cơ chứ? Ý nghĩ của chúng ta chỉ thích hợp với thời thái bình niên thiếu, chứ còn ngày nay..." Đôi môi mỏng của anh ta mím chặt lại, cái đầu thiếu máu trống rỗng như một quả trứng gà để lâu ngày.
"Hỏi bà Tiền xem sao?" Thụy Xuan sốt ruột muốn kiếm cho bà ít tiền.
"Cái đó," Dã Cầu lại đảo mắt mấy vòng. "Anh không biết tính tình chị tôi đâu! Chị ấy tôn sùng anh rể tôi lắm!" Anh ta rất cẩn thận, tránh gọi thẳng tên anh rể ra. "Tôi biết anh rể là kiểu người đến một con ruồi cũng chẳng nỡ làm tổn thương, ông ấy tuyệt đối không ép buộc chị tôi phải phục tùng mình. Thế nhưng một câu nói, một sở thích nhỏ nhặt nào của ông ấy, đều bị chị tôi xem là thần thánh bất khả xâm phạm, tuyệt đối không được phép thay đổi. Chị ấy thà chịu đói một ngày, chứ nhất định không chịu để thiếu rượu của ông ấy; ông ấy muốn mua sách, chị ấy lập tức tháo chiếc trâm bạc trên đầu xuống. Anh xem, giả sử ông ấy thực sự cất giữ vài món đồ tốt, chị ấy tuyệt đối không dám động đến đâu, chứ đừng nói là đem bán lấy tiền!"
"Vậy, sau khi đưa tang xong thì phải tính sao đây?"
Dã Cầu ngây người mất một lúc lâu mới đáp lời, dù anh ta là kẻ rất thích nói chuyện. Ngẩn ngơ đủ rồi, anh ta mới chậm chạp cất lời: "Để họ có người nương tựa, tôi có thể dọn đến ở. Họ cần người thân nương tựa, anh nhìn ra ánh mắt của chị tôi chưa?" Thụy Xuan gật đầu.
"Chút ánh sáng trong mắt chị ấy không bình thường đâu! Ai mà biết chị ấy muốn làm gì chứ? Chồng bị bắt, hai đứa con trai đều chết cả rồi, e là chị ấy đã hạ quyết tâm gì đó rồi. Chị ấy là người hiền lành nhất, nhưng một con gà bị trói còn phải giãy giụa dăm ba cái cơ mà? Tôi rất không yên tâm! Tôi nên đến chăm sóc chị ấy! Nói đi cũng phải nói lại, tôi còn lo cho thân mình chưa xong, sao có thể nuôi thêm hai miệng ăn nữa chứ? Chỉ đến chăm sóc họ, rồi trơ mắt nhìn họ chết đói thì tính là cách gì cơ chứ? Giả sử là trước chiến tranh, dù thế nào tôi cũng có thể tìm được một chân việc làm thêm, cung cấp cho họ dăm bát cơm rau đạm bạc. Bây giờ, bảo tôi đi đâu tìm việc làm thêm đây? Nước mất, thì thiện ý thiện tâm giữa họ hàng bạn bè cũng mất theo! Kẻ chinh phục là bấy sói, kẻ bị chinh phục là một bầy cừu mạnh ai nấy chạy trốn! Hơn nữa, họ đã quen thanh tịnh rồi, tôi mà mang theo tám đứa con, một ngày là giẫm nát bét đầm hoa cỏ này trong sân, nửa ngày là làm điếc tai họ, chắc họ cũng chẳng chịu nổi đâu! Nói đơn giản thế này thôi, tôi hết cách rồi! Trái tim tôi sắp vỡ vụn ra rồi, mà chẳng nghĩ ra nổi cách nào cả!"
Quan tài đã tới, một cỗ quan tài cực kỳ nặng nề chắc chắn, nhưng lại cực kỳ xấu xí! Không sơn phết, mọi khuyết điểm của gỗ đều lộ ra bên ngoài, phô bày vẻ dữ tợn độc ác.
Mệnh Thạch chỉ mặc một bộ quần áo cũ, được mọi người đặt vào chiếc hộp trắng to lớn không chút cảm xúc ấy.
Kim tam gia đấm hai phát bằng nắm đấm to lớn lên quan tài, sắc đỏ trên mặt bỗng chốc tối sầm lại, cất cao giọng gào lên: "Mệnh Thạch! Mệnh Thạch! Cậu nhẫn tâm bỏ đi như thế sao?"
Bà Tiền vẫn không khóc. Lúc quan tài chuẩn bị đậy nắp, bà run rẩy lấy từ trong ngực ra một cuộn giấy nhỏ, chưa bồi, màu đã ngả vàng tro, đặt cạnh tay đứa con trai.
Thụy Xuan đưa mắt ra hiệu cho Dã Cầu. Cả hai đều đoán đó chắc chắn là một hai bức tranh chữ. Thế nhưng cả hai đều không dám cất tiếng hỏi, chiếc hộp trắng to lớn ngốc nghếch ấy khiến cổ họng họ nghẹn đắng, chẳng nói nên lời. Họ đều từng nhìn thấy quan tài, nhưng cỗ này có vẻ khác biệt với số đông, nó khiến họ cảm nhận được rằng toàn bộ Bắc Bình này cũng chẳng khác nào một cỗ quan tài!
Thiếu nãi nãi òa khóc nức nở. Nước mắt của Kim tam gia vốn chẳng dễ gì rơi xuống, thế nhưng tiếng khóc của con gái đã khiến đôi mắt ông mất đi quyền kiểm soát những giọt nước mắt. Điều này khơi sục sự bực bội trong ông; ông bước tới nắm lấy tay con gái, quát lớn giọng: "Không khóc! Không khóc nữa!" Con gái tiếp tục gào khóc thảm thiết, ông dừng tiếng quát mắng, nước mắt cũng rơi xuống.
Ngày đưa tang là ngày thảm thương nhất trong cả ngõ. Mười sáu người nghèo không mặc áo cà sa, dưới sự chỉ huy của nhịp gậy tre trong tay Lý tứ gia, cực kỳ chậm rãi cẩn thận đưa cỗ quan tài trắng toát ấy lên đòn khiêng dưới gốc cây hòe lớn. Không có tiếng gõ chiêng tang ma, thiếu nãi nãi xõa tóc, mặc bộ áo tang bằng vải thô cực dài đi đầu dẫn hồn trước quan tài. Cô trông giống như một nữ quỷ. Kim tam gia đau đớn, bực bội, bất lực, đỡ lấy cô; trên chóp mũi đỏ vương một chuỗi nước mắt. Lúc cất đòn khiêng, ông dậm mạnh hai bàn chân to lớn. Đội nhạc lễ bắt đầu tấu lên khúc nhạc đơn giản. Giọng trong trẻo của Lý tứ gia vang lên câu "thêm tiền" vốn là "thủ tục lệ thường", mới gọi được nửa câu. Nhịp gậy của ông không được phép gõ sai một ly, bởi vì nó là tai mắt của phu khiêng đòn, nhưng gõ không vang dội; ông tuyệt đối không nên dao động tâm can, thế nhưng ông đã dao động. Một chiếc xe mui kín cực kỳ rách nát, kéo theo một con la gầy chậm chạp đến mức buộc đằng sau quan tài cũng thấy rõ, chở bà Tiền. Đôi mắt bà, khô khốc, ánh lên một chút ánh sáng kỳ lạ, dán chặt vào phía sau quan tài; xe dịch chuyển, đầu bà cũng khẽ động đậy theo. Cụ Khởi Kỳ, vẫn còn ốm o bệnh tật, dìu Tiểu Thuận Nhi, nhìn ra từ trong cửa. Cụ không dám ra ngoài. Nữu Nữu cũng muốn ra ngoài, bị mẹ kéo giật trở vào. Trái tim của vợ Thụy Xuan là mềm yếu nhất. Kéo Nữu Nữu vào trong sân, cô nghe thấy mẹ chồng hỏi ở nhà nam: "Hôm nay nhà họ Tiền đưa tang đấy à?" Cô chỉ đáp lại một tiếng "Vâng!" rồi chạy biến vào bếp, vừa thái rau vừa tuôn rơi nước mắt.
Thụy Xuan, Tiểu Thôi, Tôn Thất, đều đi đưa tang. Trừ nhà họ Quan ra, tất cả hàng xóm đều đứng ngoài cửa mang theo nước mắt nhìn theo. Nhìn thấy thiếu nãi nãi nhà họ Tiền, góa phụ Mã suýt thì khóc thành tiếng, được Trường Thuận dìu trở vào: "Bà ngoại! Đừng khóc mà!" Khuyên bà ngoại, sống mũi cậu ta cũng cay xè. Vợ Tiểu Văn nép bên cửa lớn, chỉ liếc nhìn một cái rồi quay người đi vào. Trách nhiệm của Trương đại nương là trông nhà giúp nhà họ Tiền. Bà cứ đuổi theo cỗ quan tài, khóc mãi đến tận đầu ngõ, mới bị Trương đại gia quát mắng bắt quay về.
Cái chết, vào thời điểm nước mất nhà tan, là chuyện dễ gặp nhất. Cảnh tượng thảm thương của nhà họ Tiền, từ đôi mắt len lỏi vào tâm trí mọi người; trong thâm tâm, họ hồi tưởng lại sự an toàn của chính mình. Sống trên mảnh đất đã đánh mất chủ quyền, cái chết chính là người hàng xóm thân cận của họ!