Trời ngày càng lạnh. Những năm trước, nhà họ Thụy thường vào khoảng tháng năm, tháng sáu âm lịch sẽ gọi xe chở một hai gối than cám, lại dỡ thêm hai xe đất vàng, sau đó gọi hai người "mặt than" ở ngoài phố đến để lăn bánh than, lăn cho đủ dùng cả một mùa đông. Năm nay, từ sự kiện Thảy Thất đến nay, cửa thành lúc mở lúc đóng, không cách nào thuê xe đi chở than cám được. Hơn nữa, dưới sự hoành hành ngang ngược của người Nhật, mọi người dường như đã không còn tâm trí để quan tâm đến việc này, mặc dù đối với cái lạnh mùa đông ở Bắc Bình thì đây quả thực là một việc rất quan trọng. Ngay cả vợ Tiểu Thuận và thím Thiên Hữu cũng quên bén mất chuyện này. Chỉ có cụ ông họ Thụy là khi trời chưa sáng đã không thể ngủ tiếp, vẫn còn tính toán đến vấn đề này, nhưng khi người cháu dâu cả nói cho cụ nghe đủ thứ khó khăn, cụ cũng đành chịu thua, chỉ biết trách mọi người không quan tâm đến việc nhà, không chịu chở than về trước ngày Thảy Thất, chứ không nghĩ ra được diệu kế nào.
Than ngày một tăng giá. Gió bấc thổi mạnh, giá than lại càng tăng. Phần lớn than Đường Sơn đã bị người Nhật chặn lại, không còn đưa về Bắc Bình nữa, trong khi mỏ than Tây Sơn thì đã phải đình công vì những cuộc giao tranh hỗn loạn giữa người Nhật và lực lượng du kích của chúng ta. Nguồn cung than của Bắc Bình đã bị cắt đứt!
Nhà họ Thụy chỉ còn phòng của cụ ông và phòng của Thiên Hữu là vẫn giữ lại sưởi, còn các phòng khác thì từ lâu đã theo làn sóng "cải cách" và "tiến bộ" mà dỡ bỏ, thay bằng giường gỗ hoặc giường sắt. Cụ ông thích sưởi, cũng giống như cụ thích đôi bít tất da chó, một mặt có thể thể hiện chút phẩm chất không thích cái mới chán cái cũ của mình, mặt khác cũng bởi đồ cũ quả thực có cái lợi của chúng, không nên vơ đũa cả nắm. Vào những ngày đại hàn ở Bắc Bình, mặc dù chỗ cụ ông ở là gian nhà hướng Bắc đón ánh mặt trời, lại thêm tường rất dày, cửa sổ dán giấy rất kín, nhưng đến nửa đêm, cụ già vẫn cảm giác như có từng luồng gió lạnh buốt nhỏ như kim châm, liên tục đâm vào trán, vào vai. Dù cụ có co người lại thành một cục như con mèo lớn, lại đắp chăn dày và mặc áo khoác lông, cụ vẫn không cảm thấy ấm áp. Chỉ khi trong lò sưởi nhóm lên một chậu than nhỏ, cụ mới có thể thoải mái nằm ngủ suốt đêm.
Thím Thiên Hữu vốn không thích nằm sưởi, sở dĩ thím giữ lại nó là vì thím đinh ninh rằng lũ cháu cứ đến ba bốn tuổi là thế nào cũng bị đẩy sang phòng bà nội để ngủ, mà có một cái sưởi thì vô cùng tiện lợi. Diện tích sưởi lớn, lũ trẻ không dễ bị lăn xuống đất; giữa đêm cũng dễ bề chiếu cố, không đến mức bị nóng quá hoặc nhiễm lạnh. Thế nhưng, căn phòng phía nam của thím lại là nơi ẩm thấp nhất, lạnh nhất trong cả cái viện này; đến những ngày đại hàn, ban đêm có thể làm nước trong chai đóng băng đến nứt vỡ. Thế nên, thím dẫu không thích sưởi, cũng đỉnh điểm phải nhóm lửa đốt một hai lần để xua đi cái ẩm lạnh.
Không có than! Cụ ông họ Thụy cảm thấy một sự khủng bố! Người Nhật chẳng cần phải gây cho cụ bất kỳ tổn hại hay sự can thiệp nào, chỉ cần bắt cụ sống qua một mùa đông trên chiếc sưởi lạnh ngắt, đã là một thứ hình phạt cực kỳ khó chịu rồi! Thím Thiên Hữu tuy không đến mức hoảng sợ như vậy, nhưng cũng biết cái tội không có lửa sưởi vào mùa đông lớn đến nhường nào!
Thụy Xuan không dám nhìn thẳng vào chuyện này. Giả như anh có tiền, anh có thể lập tức vung tiền mua giá cao, nhân lúc số than tồn trong thành chưa bán sạch, tích trữ sẵn than viên và than cục cho một mùa đông hoặc cả một năm. Thế nhưng, anh và người em thứ hai đã mấy tháng nay không nhận được đồng lương nào, trong khi thu nhập của cha lại rất hạn hẹp.
Với tư cách là người chủ gia đình, vợ Tiểu Thuận đã hỏi chồng mấy lần liền: "Mùa đông mà không có lửa sưởi thì sống sao đây? Đến lúc đó, người Bắc Bình chắc chết cóng nửa thành mất!"
Thụy Xuan mấy lần liền không có câu trả lời chính thức cho cô, có lúc anh cười thê lương, có lúc lại giả vờ điếc. Có lần, Tiểu Thuận thay bố phát biểu: "Mẹ, không có than, con đi nhặt mạt than!" Lại một lát sau, không biết nghĩ thế nào, thằng bé nói: "Mẹ! Hay là cũng sẽ không có gạo, không có bột mì đâu nhỉ?"
Vợ Tiểu Thuận bực bội nói: "Đừng có nói nhảm! Mày muốn chết đói hả? Thằng ranh con!"
Thụy Xuan thẫn thờ một lúc lâu, trong lòng tự nhủ: "Sao lại dám chắc là không có chuyện đứt lương thực cơ chứ!" Vợ chồng anh vốn chưa từng nghĩ đến vấn đề như vậy. Được Tiểu Thuận nói toẹt ra như thế, ánh mắt anh bỗng nhìn ra xa tít tắp. Hôm nay thiếu than, sao dám chắc ngày mai không thiếu lương thực? Trước kia, anh vẫn nghĩ cái khổ mất nước là chịu một nhát dao hoặc một phát súng thật dứt khoát; hôm nay, anh mới vỡ lẽ ra, thứ có thể xảy ra không phải là một nhát dao gọn gàng, mà là chết cóng và chết đói một cách từ từ, không đổ máu! Nghĩ đến đây, anh phủ nhận mọi lý do không muốn bỏ trốn của chính mình. Rét, đói, ai rồi cũng phải chết, chẳng ai cứu nổi ai; chẳng lẽ chỉ vì anh ở nhà mà cả nhà có thể không có than cũng không lạnh, không có gạo cũng chẳng đói hay sao? Anh tính sai bét nhè rồi!
Lấy bức thư của người em út ra, anh đọc đi đọc lại không biết bao nhiêu lần. Anh khao khát được trò chuyện với em út một phen. Chỉ có em út mới hiểu được anh, mới có thể thay anh quyết định một chủ ý.
Anh thực sự cảm thấy ngột ngạt đến cùng cực, buổi tối cuối cùng đã quyết định bàn bạc chuyện này với Vận Mai. Ngày thường, đối với chuyện gia đình, anh không những chưa từng độc đoán, mà ngược lại, từ chuyện bé bằng hạt vừng hạt đậu cho đến chuyện tép riu đều do một tay vợ quyết định, anh đến hỏi cũng chẳng thèm hỏi. Giờ đây, anh không thể ngậm miệng lại được nữa, đầu óc anh đã căng phồng như muốn nứt tung ra.
Vận Mai không chịu nhìn đôi mắt linh động của mình ra phía sau núi, cũng không muốn chồng mình làm thế. "Lời của trẻ con, việc gì phải ghi tạc trong lòng? Em thấy, dần dần rồi cũng sẽ có than thôi! Dù sao lo lắng cũng chẳng ích gì! Chịu đói á? Em không tin một người sống mà lại dễ bị chết đói thế đâu! Anh cũng định đi á? Thằng hai dẫu sao cũng nhất quyết không chịu nuôi cái nhà này! Em thì muốn đấy, nhưng lại chẳng có bản lĩnh kiếm tiền! Thôi đi, đừng có suy nghĩ vẫn vơ nữa, qua được ngày nào hay ngày đó, việc gì phải chuốc lấy phiền muộn vòng vo làm gì!"
Những lời cô nói chẳng có chút lý tưởng hay tưởng tượng nào, thế nhưng câu nào cũng nặng ký như vậy, khiến Thụy Xuan chẳng thể tìm đâu ra lời để phản bác. Phải, anh dẫu có thế nào đi nữa, cũng không thể đưa cả nhà rời khỏi Bắc Bình. Đã vậy, già trẻ lớn bé trong nhà đều ở Bắc Bình, thì bản thân anh chắc chắn cũng không thể đi được. Điều này rõ ràng chẳng khác gì hai cộng hai bằng bốn.
Anh chỉ có thể mong mỏi quân đội quốc gia chiến thắng, mau chóng đánh ngược về Bắc Bình!
Thái Nguyên thất thủ! Trên đài phát thanh lại thả lên một quả khinh khí cầu lớn, "Chúc mừng Thái Nguyên thất thủ!" Học sinh lại phải tổ chức diễu hành lớn.
Từ sau vụ người em thứ hai không dám đến trường nữa, anh đã quay lại đi dạy học bình thường. Anh muốn cho mấy bậc trưởng bối thấy rằng hai anh em bọn họ đều đang nhàn rỗi ở nhà.
Cuộc diễu hành chúc mừng Thái Nguyên thất thủ này, rốt cuộc anh có nên đi tham gia hay không? Đã là giáo viên trong trường, anh có bổn phận phải đến chăm sóc học sinh. Mặt khác, thôi thúc bởi một sự tò mò, anh cũng muốn đi tham gia — anh muốn xem học sinh và thị dân liệu có còn giữ vẻ nghiêm nghị, trầm mặc như hồi chúc mừng Bảo Định thất thủ hay không. Nếu sự nghiêm nghị ấy vẫn tiếp tục, thì chắc chắn họ sẽ không quên chuyện phục thù.
Thế nhưng, anh lại không dám đi, nhỡ đâu học sinh vì quá đường cùng mà trở nên tê mỏi thì sao? Anh thừa biết da mặt con người chỉ dày có chừng ấy, lột ra một cái là xem như xong! Anh nhớ trong trường đã từng có một lần bãi khóa, toàn bộ học sinh của một lớp đã đồng loạt thôi học. Thế nhưng, hiệu trưởng và các giáo viên đều kiên quyết không nhượng bộ, mà phụ huynh của học sinh thì lại ép con cái phải quay lại trường. Bọn chúng đành phải ngậm đắng nuốt cay quay về. Khi Thụy Xuan lên lớp buổi đầu tiên sau vụ bãi khóa, cả lớp học sinh đều cúi gầm mặt xuống, ngay cả thở mạnh cũng không dám, cứ ngồi ngây ra suốt cả tiết học; bọn chúng đã thất bại, bọn chúng cảm thấy hổ thẹn! Bọn chúng đều là những đứa trẻ nhiệt huyết sục sôi! Thế nhưng, ngày hôm sau lên lớp, bọn chúng đã khôi phục lại trạng thái bình thường, cười nói tự nhiên như không có chuyện gì xảy ra. Bọn chúng suy cho cùng cũng chỉ là những đứa trẻ! Da mặt của bọn chúng chỉ dày có chừng ấy, lột ra một cái là hỏng! Diễu hành một lần, diễu hành hai lần, ba lần, năm lần, vừa không dám phản kháng, lại vừa không tiện cứ nhíu mày mãi, học sinh rồi sẽ dùng vẻ mặt cợt nhả để đón nhận sự sỉ nhục, rồi dần dần trở thành những kẻ không còn biết cảm giác là gì. Học sinh đã vậy, thị dân chắc chắn lại càng dễ dàng xé bỏ da mặt hơn, đành chịu cảnh yên thân tạm bợ nhất thời.
Anh không biết phải làm sao cho phải, anh hận bản thân mình vô dụng, không có sự tàn nhẫn và quyết tâm vứt bỏ vợ con để lao đầu vào quốc nạn!
Mấy ngày nay, lông mày của thằng hai sắp vắt ra được nước rồi. Thím mập đã ba bốn ngày không thèm nói chuyện với nó. Hai ngày đầu nó không đi làm, cô ta còn tin lời khoác lác của nó, tưởng rằng nó đã tìm được chỗ làm ngon nghẻ nào khác. Cho đến khi hai người bọn họ từ nhà họ Quán về, cô ta liền ngậm miệng không nói nữa, mà đem ánh mắt căm phẫn cùng cái bĩu môi làm quà gặp mặt. Mục đích hai người đến nhà họ Quán là để báo cáo rõ ràng chuyện Lam Đông Dương vô tình vô nghĩa, đồng thời cầu xin Quán tiên sinh và Quán phu nhân nghĩ mưu tính kế giúp Thụy Phong tìm việc làm. Tìm được việc rồi, bọn họ sẽ lật lại bài ngửa mà nói: "Chúng ta sẽ chuyển qua đó ở luôn, đỡ bị thằng út liên lụy!" Thụy Phong đinh ninh rằng vợ chồng họ Quán nhất định sẽ giúp mình, bởi vì nó cãi nhau với Đông Dương suy cho cùng là vì nhà họ Quán đã thắng cược.
Quán tiên sinh tỏ ra khá khách khí, nhưng không nói chắc chắn điều gì. Ông ta đem màn kịch này nhường lại cho Đại Xích Bao.
Hôm nay Đại Xích Bao mặc một chiếc áo bông lụa màu tím, môi tô son đỏ chót như dính bốn lạng máu, mái tóc vừa mới uốn xoăn, trông rất giống cái đuôi cừu. Khí thế của bà ta lớn đến mức gần như chưa từng có, từng vết tàn nhang trên mặt dường như đều biểu lộ sự ngạo mạn và đắc ý.
Lần đó, cái lần Kim tam gia uy phong lẫm liệt ở nhà họ Quán, chẳng phải có một tên sĩ quan giải ngũ dắt theo một ả kỹ nữ cùng dự đấy sao? Hắn ta đã vận động thành công, chẳng mấy chốc là có thể được bổ nhiệm — làm khoa trưởng khoa đặc cao của cục cảnh sát. Hắn ta tên là Lý Không Sơn. Hắn từng có rất nhiều người vợ, phần lớn đều xuất thân từ kỹ nữ. Bây giờ, đã có chức có quyền rồi, hắn quyết định tống cổ tất cả bọn họ đi, để đường đường chính chính cưới một tiểu thư nhà lành, hơn nữa còn là một tiểu thư đã từng đi học. Hắn đã chấm Chiêu Đệ. Thế nhưng Đại Xích Bao không nợ dại gì bán rẻ Chiêu Đệ đẹp đẽ như thế. Bà ta muốn nhường Cao Đệ ra. Lý Không Sơn đã gật đầu. Mặc dù Cao Đệ không được xinh đẹp cho lắm, nhưng quả thực là một tiểu thư, một tiểu thư từng làm nữ sinh. Hơn nữa, khi cần thiết, hắn ta có thể kiếm thêm hai ả kỹ nữ nữa, còn lấy Cao Đệ làm chính thất hoàng hậu, bọn họ làm phi tần, chắc là cũng chẳng đến nỗi có bao nhiêu rắc rối. Con gái của Đại Xích Bao không thể cho không người ta được. Lý Không Sơn đã hứa sẽ vận động cho Đại Xích Bao chiếc ghế sở trưởng sở kiểm tra kỹ nữ. Đây là một cơ quan nhỏ từ sau khi kinh đô dời về phía nam, các lầu xanh ở Bắc Bình ngày một quạnh hiu, trở thành một cơ quan nhỏ có cũng như không. Bây giờ, để úy lạo quân đội Nhật Bản, đồng thời còn phải đề phòng sự lây lan của bệnh hoa liễu, cơ quan nhỏ này lại chuẩn bị được hồi sinh. Lý Không Sơn thấy Đại Xích Bao có bản lĩnh làm sở trưởng. Đồng thời, cơ quan này chắc chắn sẽ tăng kinh phí, hơn nữa hễ thắt chặt kiểm tra là thế nào cũng vơ vét được không ít "tiền ngoài". Người khác thì chưa biết rõ lắm, nhưng Lý Không Sơn đã thăm dò chắc chắn rằng, đây sẽ là một chiếc ghế béo bở. Giả như hắn có thể tống chiếc ghế béo bở này vào tay mẹ vợ tương lai, thì sau này hắn có thể bất cứ lúc nào gây khó dễ cho Cao Đệ, mà vơ vét hết tiền của mẹ vợ — Đại Xích Bao hễ đưa tiền cho hắn, là hắn lại đối xử ôn hòa với Cao Đệ hai ngày. Hắn tính toán xong xuôi tất cả những điều này, mới thực sự nghiêm túc đi lo lót cho Đại Xích Bao. Theo tin tức mới nhất: hắn rất nắm chắc phần thắng trong việc lo cho xong chuyện.
Thức dậy, đi ngủ, đi đường, đi nhà vệ sinh, trong miệng Đại Xích Bao đều lẩm bẩm gọi mình là: "Sở trưởng! Sở trưởng!" Hai chữ này dính chặt vào đầu lưỡi bà ta như một cục kẹo, mỗi lần mút là ngập tràn nước miếng! Bà ta vui mừng, kiêu ngạo, chỉ hận không thể nhảy vót một bước lên mái nhà, lớn tiếng hét lên: "Tôi là sở trưởng!" Đối với chồng, bà ta chỉ ừ hử cho qua chuyện, thái độ bất cần, còn đối với cô con gái lớn thì ngược lại, bày ra nét mặt niềm nở để dụ con bé đồng ý chuyện hôn sự, đừng có giở cái thói bướng bỉnh ra. Đối với Đồng Phương, bà ta thậm chí còn ngừng khiêu chiến, lý do của bà ta là: "Kẻ lớn không thèm chấp kẻ tiểu nhân!" Bà ta là sở trưởng, tức là người lớn!
Bà ta lại nghĩ đến thực quyền của mình sau này, rồi tự lẩm bẩm: "Hở ra là tao kiểm tra! Hở ra là tao kiểm tra! Sợ đau, sợ phiền phức thì đem tiền tới cho lão thái thái mau! Đem tiền tới! Đem tiền tới!" Bà ta vừa nói vừa gật đầu, khiến kẹp tóc trên đầu rơi lả tả xuống hai ba cái. Bà ta chẳng nể nang gì mà nói thẳng với Thụy Phong: "Chúng tao sắp có hỉ sự rồi, cái phòng nhỏ đó phải để lại dùng riêng! Ai bảo tụi mày không chịu dọn sang sớm chứ? Còn như Lam Đông Dương ấy, tao thấy hắn ta vẫn khá đấy chứ! Sao? Mày vì bọn tao mà trở mặt với hắn á? Thật xin lỗi nhé! Thế nhưng, bọn tao không có trách nhiệm phải đền bù tổn thất cho mày đâu! Bọn tao có không?" Bà ta ra vẻ bề trên hỏi Quán Hiểu Hà.
Hiểu Hà nheo nheo mắt, khẽ gật đầu một cái, rồi lại lắc đầu; chẳng nói gì cả.
Thụy Phong và thím mập vội vàng đứng phắt dậy, chạy về nhà như hai con chó bị ăn đòn.
Điều khiến vợ chồng bọn họ đau lòng hơn nữa là Lam Đông Dương vẫn đến nhà họ Quán, và vẫn được chào đón như xưa, bởi vì dù sao hắn ta cũng đang làm cán sự của hội Tân Dân, nhà họ Quán không tiện đắc tội với hắn. Đại Xích Bao bỗng nhiên thông suốt bèn trả lại bốn mươi đồng cho Đông Dương: "Tụi tao đánh bài vốn dĩ là tính tiền nửa giá; hôm đó bận quá, nên mới thu đúng giá của cậu; thật ngại quá!" Đông Dương cũng rộng rãi một phen, mua nửa cân lạc rang cho chị em Cao Đệ. Đại Xích Bao đối với món quà nhỏ này cũng buông một tràng luận điệu:
“Đông Dương! Cậu làm rất đúng! Thời buổi này, một thanh niên trai tráng phải biết tiền là quý, nên tiết kiệm để tích cóp tiền cưới vợ! Quà nhẹ tình nghĩa nặng, không sợ cậu tặng bọn nó nửa hạt lạc, dẫu sao đó cũng là tấm chân tình của cậu! Nếu cậu tiêu cả đống tiền, mua cho bọn chúng đủ thứ vừa đắt vừa vô tích sự, thì chưa chắc tao đã coi trọng cậu đâu!” Đông Dương nghe xong tràng này, cười hở hết cả hàm răng vàng, suýt thì sặc thở. Hắn tự nhận mình là người yêu của chị em Cao Đệ, bởi vì cả hai cô đều đã ăn mấy hạt lạc của hắn. Những chuyện này đều do Đồng Phương gặp thím mập ở ngoài cửa, rồi ríu rít kể lại. Thím mập tức đến phát điên, toàn bộ mỡ trên người đều run lẩy bẩy!
Mấy ngày nay, đôi mày của thằng hai cứ xị cả xuống. Thím mập đã ba bốn ngày không thèm nói câu nào với nó. Hai ngày đầu nó không đi làm, cô ta còn tin lời khoác lác của nó, tưởng rằng nó đã tìm được chỗ làm ngon nghẻ nào khác. Cho đến khi hai người bọn họ từ nhà họ Quán về, cô ta liền ngậm miệng không nói nữa, mà đem ánh mắt căm phẫn cùng cái bĩu môi làm quà gặp mặt. Mục đích hai người đến nhà họ Quán là để báo cáo rõ ràng chuyện Lam Đông Dương vô tình vô nghĩa, đồng thời cầu xin Quán tiên sinh và Quán phu nhân nghĩ mưu tính kế giúp Thụy Phong tìm việc làm. Tìm được việc rồi, bọn họ sẽ lật lại bài ngửa mà nói: "Chúng ta sẽ chuyển qua đó ở luôn, đỡ bị thằng út liên lụy!" Thụy Phong đinh ninh rằng vợ chồng họ Quán nhất định sẽ giúp mình, bởi vì nó cãi nhau với Đông Dương suy cho cùng là vì nhà họ Quán đã thắng cược.
Cái tai của thằng hai, mấy ngày nay cứ cụp cả lại. Đối với bất cứ ai, nó cũng vô cùng khách khí. Bữa cơm đận này vốn dĩ rất kham khổ, có những hôm vì đóng cửa thành, đến cải trắng cũng chẳng ăn nổi, mà chỉ dùng dầu mè xào một ít đậu phụ nát; thế mà hai ngày nay thằng hai tuyệt nhiên không hề oán trách bác gái không biết vun vén gia đình nữa. Cơm canh quá đạm bạc, thế mà hễ bưng bát lên, mặc kệ có món hay không, nó đều húp sạch bách, trong miệng nhai kêu rau ráu giống như con vịt ăn cám vậy. Nó không những không oán trách cơm canh khổ sở, mà ngược lại còn khen ngợi bác gái trong hoàn cảnh khó khăn nhường này mà vẫn có thể lo cho mọi người có cơm ăn, thật chẳng dễ dàng gì! Cứ thế này, Thụy Xuan và Vận Mai lại càng thêm khó xử, bởi vì sự khách khí của thằng hai suy cho cùng là để vòi vĩnh anh chị dâu chút tiền tiêu vặt, cốt để mua thuốc lá hay thứ gì đó. Anh cả đành vì thế mà phải chạy thêm một hai chuyến tiệm cầm đồ!
Thím mập không thèm nói một tiếng, lén lút xách một bói đồ nhỏ bỏ về nhà mẹ đẻ. Điều này khiến cho thằng hai cả ngày cứ ngẩn ngơ như gà lạc bầy, đông ngó tây nhìn quanh cái sân, không biết phải làm thế nào cho phải. Vốn dĩ nó không định báo cáo chuyện thất nghiệp cho các cụ biết, nhưng giờ đây nó không thể ngậm miệng lại được nữa, bởi vì nó cần sự thương xót của các cụ — sau khi cãi nhau với vợ, con người ta thường hay nhớ đến cha mẹ. Nhưng nó lại chẳng hề nói thật. Nó bịa ra một câu chuyện khác. Nó biết rõ văn hóa nhà họ Thụy hoàn toàn trái ngược với Hollywood: Hollywood coi việc đánh người là anh hùng, còn nhà họ Thụy lại coi việc ăn đòn là hiền thảo. Thế nên, nó không dám nói là mình đã đánh Lam Đông Dương, mà lại bảo rằng Lam Đông Dương đã đánh nó, hơn nữa còn muốn tiếp tục đánh nó. Ông nội và mẹ đều vô cùng đồng tình với nó. Ông nội nói: "Được! Nó đánh chúng ta, là nó vô lý, chúng ta tuyệt đối không được đánh trả!" Mẹ cũng nói: "Nó còn muốn đánh, thì chúng ta tránh mặt nó!"
"Đúng vậy!" Thằng hai rất thích nghe lời mẹ nói: "Cho nên con mới không đến trường nữa! Con phải mau chóng tìm việc khác làm, không tiện tiếp tục chịu sự ức hiếp của hắn, cũng không tiện đánh trả lại hắn! Có phải không?"
Nó cũng không dám nhắc đến chuyện của em út, sợ hễ nhắc đến lại dính dáng đến vấn đề chia nhà. Nó đang thất nghiệp, buộc phải ăn cơm của nhà, có vẻ như không tiện nhắc đến chuyện chia nhà. Ngay cả trong hai ngày này, hiến binh mà vì chuyện của em út mà đến bắt nó, thì nó cũng đành chịu số phận; dù sao nó cũng không muốn ra ngoài chịu đói trước. Thụy Xuan vốn dĩ hơi sợ đến trường, nhưng giờ lại vô cùng muốn đi, cốt là để tránh mặt thằng hai. Sự nhát gan như chuột của thằng hai không phải là nguyên nhân khiến người anh cả coi thường nó. Anh cả biết rằng, xét theo một ý nghĩa nào đó, phàm là những kẻ làm thần dân ngoan ngoãn ở Bắc Bình đều nhát gan cả, thằng hai không phải là trường hợp ngoại lệ. Việc tạm thời thất nghiệp của thằng hai cũng chẳng khiến anh cả đau lòng là bao; gia đình lớn vốn dĩ là một tổ chức không tính toán rạch ròi chuyện hôm nay tôi ăn của anh, ngày mai anh ăn của nhà tôi, anh không chê thằng hai ăn chực vài bữa cơm. Thế nhưng, anh ghét thái độ không hề hối cải mà vẫn cứ vô tích sự như vậy của thằng hai. Anh cả cho rằng trải qua ngần ấy trắc trở, thằng hai đáng lẽ phải tỉnh ngộ lại: cái loại người như Đông Dương chính là quân hán gian chính hiệu, từ lâu đã không nên thân cận; sau khi chịu thiệt thòi rồi, thì nên lập chí đời đời kiếp kiếp không bao giờ qua lại với loại người này nữa. Thằng hai đáng lẽ nên quan tâm một chút đến đại sự quốc gia, cho dù không có quyết tâm hy sinh vì nước, thì cũng phải có một chút cảm giác vinh nhục của quốc gia dân tộc, biết lấy làm hổ thẹn một chút. Thằng hai hoàn toàn không có lấy một mảy may hối cải. Bởi vì ông nội, cha mẹ, anh chị dâu đều không nỡ trách mắng nó, nên nó lại đà cảm thấy vô cùng thoải mái, tựa như thất nghiệp là một thứ tiêu khiển mới mẻ nào đó, nó đang tận hưởng sự thương hại của mọi người. Giả như thím mập cũng không quạt cho nó một trận, thì có lẽ nó còn để râu quai nón, về hưu dưỡng lão giống như ông nội luôn ấy chứ! Thụy Xuan ghét nhất là vào dịp năm mới, nhìn thấy mấy đứa trẻ đội mũ quả dưa, mặc áo mã gi lê nhỏ. Anh gọi bọn chúng là "giống sung không hoa". Thụy Phong chính là loại người đó, anh cho rằng, thứ mầm mống này khi lớn lên chính là đại diện tiêu biểu nhất — sinh ra đã ra vẻ già dặn, vĩnh viễn không bao giờ nở hoa.
Để tránh mặt thằng hai, vào ngày chúc mừng Thái Nguyên thất thủ này, anh vẫn đến trường. Anh chưa quyết định sẽ đi tham gia diễu hành, cũng chưa quyết định là không đi; anh chỉ muốn đến trường xem tình hình thế nào. Đến trường rồi, anh tự nhiên lại hy vọng học sinh đến hỏi mình tin tức về chiến sự và tương lai của cuộc chiến tranh Trung-Nhật. Anh cũng hy vọng ai nấy đều mang vẻ mặt rầu rĩ cảm nhận được sự sỉ nhục của cuộc diễu hành.
Thế nhưng, chẳng có ai đến hỏi anh điều gì cả. Anh vô cùng thất vọng. Một lát sau, anh vỡ lẽ ra: loài người là loài động vật ưa hiếu thắng, chẳng ai thích bàn tán về thất bại của chính mình; thanh niên có lẽ lại càng như vậy. Có mấy cậu học trò mà bình thường anh yêu quý nhất, hễ gặp mặt là muốn tiến lại nói chuyện với anh, nhưng lại cứ ra vẻ như có tật giấu giếm trong lòng, liếc trộm anh một cái rồi cúi gầm mặt tránh đi. Hành động ấy của bọn chúng biểu lộ tâm lý thanh niên vẫn muốn tỏ ra hiếu thắng trong hoàn cảnh đường cùng. Anh bước ra sân trường. Ở đó có mấy học sinh đang đá một quả bóng da rách. Trông thấy anh, bọn chúng bỗng khựng lại như thể cảm thấy mình đang làm việc không nên làm nên đày hổ thẹn. Thế nhưng, ngay sau đó, bọn chúng lại tiếp tục đá bóng, chỉ liếc xéo anh bằng khóe mắt. Anh vội vã bỏ đi.
Anh không quay lại phòng nghỉ giáo viên nữa, mà cứ thế bước thẳng ra khỏi cổng trường, trong lòng vô cùng khó chịu. Anh thừa biết học sinh vẫn chưa quên nỗi nhục nhã, nhưng giả như cứ hết lần này đến lần khác bị ép buộc phải chịu sự sỉ nhục ở những nơi công cộng nhất, bọn chúng nhất định sẽ dùng sơn trát lên mặt cho dày cui lên mất. Nghĩ đến đây, anh cảm thấy trong lòng nhói đau như kim châm.
Trên đại lộ, anh gặp hơn chục chiếc xe tải lớn, chở đầy những kẻ ăn mày — đều mặc những bộ trang phục sặc sỡ đi thuê từ cửa hàng kiệu cưới. Trên mỗi chiếc xe, còn có cả một đội kèn trống đưa ma. Xe hơi chậm chạp chuyển bánh, tiếng chiêng trống gõ uể oải, những kẻ ăn mày trên xe đều rụt cổ lại, nhét những lá cờ giấy trong tay vào cổ áo để đút tay vào tay áo cho đỡ cóng — trời khá lạnh. Trên mặt bọn chúng hầu như chẳng có chút biểu cảm nào, cứ thế rụt cổ, đút tay, đứng hoặc ngồi trên xe. Bọn chúng trông như đã biết hết mọi chuyện, mà lại như chẳng biết gì cả. Bọn chúng tựa như đã quen với cảnh đường cùng, đã quen với sự lạnh lùng và sỉ nhục, nên hoàn toàn sống trong trạng thái vô hồn, dửng dưng đứng trên xe hơi, hoặc trên đoạn đầu đài.
Khi chiếc xe hơi chạy qua trước mặt anh, một kẻ trông giống hệt Lam Đông Dương, đưa chiếc loa phóng thanh cầm tay lên miệng, hét lớn: "Đồ con cháu, hô theo tao! Trung-Nhật thân thiện! Chúc mừng Thái Nguyên thất thủ!" Đám ăn mày vẫn không hề có chút biểu cảm nào, giọng nói lúc cao lúc thấp, uể oải hô theo, đến cả đầu cũng chẳng thèm ngẩng lên. Bọn chúng dường như đã vong quốc không biết bao nhiêu lần rồi, tuyệt đối không thèm lãng phí bất kỳ cảm xúc nào cho chuyện vong quốc nữa. Vẻ mặt hoàn toàn vô cảm của bọn chúng suýt chút nữa lại mang đến cho bọn chúng chút tôn nghiêm, thứ tôn nghiêm giống như những con quỷ đất nặn trong miếu Thành Hoàng vậy. Chút tôn nghiêm ấy thậm chí còn làm lu mờ cả chiến tranh lẫn sự hưng vong. Thụy Xuan toàn thân run rẩy. Ở đằng xa có một đội học sinh tiểu học đi tới. Anh nhắm nghiền mắt lại. Anh không nỡ đem đám ăn mày và học sinh tiểu học đặt chung vào một chỗ để suy ngẫm! Giả như những đứa học sinh hoạt bát, thuần khiết, ngây thơ ấy mà cũng giống như đám ăn mày... anh không dám nghĩ tiếp nữa! Thế nhưng, đội ngũ học sinh lại ở ngay gần chiếc xe tải chở đám ăn mày kia kìa!
Trong cơn mơ màng, anh không biết mình đã đi về Tiểu Dương Quyển như thế nào. Ở đầu ngõ, anh đụng phải thợ dựng giàn giáo sư Lưu. Là sư Lưu chào anh trước, anh giật mình thót tim. Định thần lại, anh mới nhìn rõ đó là sư Lưu, cũng nhìn rõ con ngõ nhỏ.
Hai người bước vào con ngõ nhỏ vốn chẳng có mấy người qua lại ấy, sư Lưu lúc này mới cất lời:
"Thưa tiên sinh Thụy, anh thấy thế nào hả? Chúng ta tiêu đời rồi phải không? Bảo Định, Thái Nguyên, đều mất cả rồi! Thái Nguyên lại nhanh đến thế cơ á? Chẳng phải có —" lão ta không sao nhớ ra từ "hiểm trở tự nhiên" là gì.
"Ai mà biết được!" Thụy Xuan mỉm cười nói, khóe mắt ngấn nước.
"Nam Kinh thế nào rồi?"
Thụy Xuan không thể, không muốn, cũng chẳng dám nói câu "Ai mà biết được!" nữa. "Mong là Nam Kinh nhất định sẽ đánh thắng trận!"
"Hừ!" Sư Lưu hạ thấp giọng xuống, vô cùng thành khẩn nói: "Anh có lẽ sẽ cười tôi, tối qua tôi đã thắp một nén nhang hướng về phía Đông Nam đấy! Cầu nguyện Thượng Hải đánh thắng trận!"
“Nhất định phải thắng!”
“Thế nhưng, anh xem, Thượng Hải còn chưa phân định thắng thua, sao mọi người cứ như đã định đoạt sẵn là chắc chắn vong quốc rồi vậy?”
“Ai cơ?”
“Ai á? Anh xem, lần trước Bảo Định mất, đã có người rủ tôi đi múa sư tử, tôi không đi; người khác cũng không đi. Hôm qua, lại có người đến rủ, tôi vẫn không đi, thế mà nghe nói người ta đã nhận lời rồi đấy. Người rủ tôi bảo: Người ta đi mà anh không đi, anh cứ đề phòng đấy nhé! Tôi bảo, chém đầu lăng trì tôi đều xin chờ sẵn! Tôi chỉ tự hỏi, sao con người ta lại hèn nhát rệu rã thế không biết?”
Thụy Xuan không nói gì thêm nữa.
“Cuộc diễu hành hôm nay, ít nhất cũng phải có mấy đám hội!” Sư Lưu nhấn mạnh rất nặng chữ "hội". “Hừ! Múa hội là để trèo núi lễ thần, thế mà hôm nay hội lại đem ra cho quân Nhật xem làm trò hề! Thật là mất hết cốt cách!”
“Sư Lưu!” Thụy Xuan đã đi đến gốc cây hòe ngoài cửa nhà, đứng khựng lại rồi nói: “Võ nghệ cao cường như anh, sao không đi đi?”
Sư Lưu cười khổ một tiếng. “Tôi sớm đã muốn đi rồi! Thế nhưng, vợ con phó thác cho ai đây? Hơn nữa, đi đâu chứ? Trong lưng không có lấy một đồng xu dính túi, đi bằng cách nào? Thực sự nếu Nam Kinh lén lút phái người đến chiêu binh, có lộ phí, biết chắc chắn đi đâu, tôi nhất định sẽ đi theo! Tôi chỉ có mỗi cái nghề dựng giàn giáo này, quyền cước của tôi chẳng qua chỉ là mèo cào ba cẳng, thế nhưng tôi rất muốn đọ sức với lũ tiểu quỷ Nhật Bản một phen!”
Hai người đang trò chuyện thì Thụy Phong từ trong sân chạy vụt ra, Tiểu Thuận ở phía sau đuổi theo gọi: "Con cũng đi! Chú hai! Con cũng đi!"
Nhìn thấy anh trai và sư Lưu, Thụy Phong dừng bước lại. Tiểu Thuận đuổi kịp, tóm lấy vạt áo của chú hai: "Dẫn con đi! Không dẫn con đi là không được đâu!"
“Làm gì thế hả Tiểu Thuận! Thả vạt áo của chú hai ra xem nào!” Thụy Xuan trầm mặt xuống, nhưng không hề tức giận mà nói.
“Chú hai đi nghe hát, mà không dẫn con theo!” Tiểu Thuận vẫn nhất quyết không buông vạt áo chú hai, bĩu môi nói.
Thụy Phong cười. “Đâu có chuyện đó! Nghe nói ở Trung Sơn Công Viên có hát tuồng, toàn là danh ca với kép nổi tiếng, em qua đó hỏi thợ Tiểu Văn xem sao. Bọn họ mà cũng tham gia, thì em sẽ đi cùng một bọn với họ; em chưa từng được xem vợ thợ Tiểu Văn hóa trang hát bao giờ.”
Sư Lưu liếc nhìn hai anh em bọn họ một cái, chẳng nói gì cả.
Thụy Xuan cảm thấy vô cùng buồn bã. Thế nhưng anh không tiện mắng mỏ em trai trước mặt người ngoài, hơn nữa anh cũng đinh ninh rằng, giả như anh chỉ trích thằng hai, thì thế nào nó cũng sẽ nói: "Em không đi xem, thì người ta vẫn cứ hát đấy thôi! Em không đi xem kịch, thì Bắc Bình cũng chẳng vì thế mà được trả lại cho người Trung Quốc đâu!" Anh đứng như trời trồng dưới gốc cây hòe.
Từ trên cây rụng xuống một quả hòe đã hơi khô, trông giống như một con sâu màu đen. Tiểu Thuận vội vã chạy đi nhặt nó lên. Hành động này của thằng bé mới phá vỡ được cục diện cứng nhắc, sư Lưu buông lại một câu "Hẹn gặp lại nhé!" rồi bước đi. Thụy Xuan kéo Tiểu Thuận lại. Thụy Phong đi theo sư Lưu bước vào số nhà sáu.
Tiểu Thuận cầm quả hòe mà vẫn không chịu từ bỏ ý định đi xem hát, Thụy Xuan kiên nhẫn dỗ dành: "Chú hai đi thăm dò xem có hát hay không thôi! Chứ số sáu bây giờ làm gì có hát hò gì!"
Rất miễn cưỡng, Tiểu Thuận theo bố bước qua cổng lớn. Vào đến trong sân, thằng bé kéo bố vào phòng của bà nội.
Căn phòng phía nam rất lạnh, tinh thần hôm nay của cụ bà khá tốt, đang quấn chăn ngồi trên sưởi vá tất cho Tiểu Thuận. Vá được mấy mũi, cụ lại phải bỏ chiếc tất rách xuống, thò tay vào trong chăn để sưởi ấm.
Khuôn mặt của Thụy Xuan vốn dĩ đã mang vẻ buồn bã, vừa nhìn thấy trong phòng mẹ mà vẫn chưa nhóm lửa, sắc mặt lại càng trở nên khó coi hơn.
Cụ bà nhận ra sắc mặt và thần thái bất thường của con trai. Trái tim của người mẹ chính là chiếc nhiệt kế tình cảm của lũ con cái. "Lại sao thế hả, thằng cả!"
Thụy Xuan dẫu là một người có tâm trạng khá phong phú, nhưng lại rất không thích người Trung Quốc hở ra là rơi nước mắt. Từ sau khi Bắc Bình thất thủ, anh đặc biệt chú ý kiểm soát bản thân, mặc dù đã không biết bao nhiêu lần anh muốn khóc òa lên. Anh không mấy thích xem kịch cũ. Một trong số rất nhiều lý do là: trong kịch cũ thường có những phân đoạn đang bi thương lại bỗng dưng đùa cợt nhảm nhí, khiến bản thân sự bi thương vì khóc lóc quá đà trở nên vô cùng khó chịu đến mức muốn buồn cười. Thế nhưng, anh đã từng xem một vở "Ninh Vũ Quan"; anh đã vô cùng xúc động. Anh cảm thấy một người chiến sĩ tráng liệt anh dũng, trước khi tuất quốc mà từ biệt mẹ, chính là nỗi bi thảm cực độ trên cõi đời này, chỉ có tinh thần trách nhiệm lớn nhất mới có thể vượt qua được nỗi đau khổ vĩnh biệt mẹ con, mới không đến mức ngay lập tức vỡ tim nát ruột! Giả như Ninh Vũ Quan không phải từ biệt mẹ mà là từ biệt cha, Thụy Xuan nghĩ, nó sẽ không thể trở thành vở bi kịch bi thảm nhất. Vở kịch này đã khiến anh rơi nước mắt vào thời điểm đó, và mỗi khi nghĩ đến nó, trong lòng anh vẫn cảm thấy vô cùng đau đớn — hễ nghĩ đến vở kịch này, anh lại không kiềm lòng được mà nhớ đến người mẹ của chính mình!
Bây giờ, nghe mẹ gọi mình, anh bỗng lại nhớ đến vở kịch đó. Nước mắt anh chực trào ra. Anh biết mình không phải Chu Ngu Cát, thế nhưng, thứ thất thủ hiện giờ chính là Thái Nguyên — tình hình nguy cấp vô cùng giống với thời mạt Minh!
Anh kìm nén nước mắt, nhưng cũng chẳng thốt lên được lời nào.
“Thằng cả!” Cụ bà từ dưới chiếu sưởi mò ra ba năm hạt dẻ, đưa cho Tiểu Thuận, bảo thằng bé ra ngoài chơi. “Rốt cuộc là thằng hai đã xảy ra chuyện gì thế?”
Thụy Xuan thuật lại sự tình cho mẹ nghe, rồi nói: "Nó vốn dĩ không nên qua lại với loại người như thế, lại càng không nên đem bí mật trong nhà kể cho loại người đó nghe! Lam Đông Dương là một kẻ vô tích sự, thằng hai cũng là một kẻ vô tích sự; thế nhưng Lam Đông Dương vô tích sự mà lại có dã tâm, còn thằng hai thì vô tích sự mà vô tâm vô phế; thế nên thằng hai mới phải chịu thiệt. Giả như thằng hai không đến nỗi vô tích sự như thế, không đến nỗi vô tâm vô phế như thế, thì Lam Đông Dương tuyệt đối không dám ức hiếp nó. Giả như thằng hai không đến nỗi vô tích sự như thế, nó hoàn toàn có thể không cần phải sợ Đông Dương đến mức không dám đến trường nữa. Nó vừa hiếu sự, lại vừa nhát gan, cho nên mới cứ mơ hồ mất việc như thế đấy ạ!"
"Thế nhưng, thằng hai cứ trốn ở nhà là chắc chắn bình an vô sự được sao? Nhỡ đâu họ Lam kia vẫn chưa quên chuyện này, lại đến báo cáo thì sao?"
“Cái đó —” Thụy Xuan ngây người ra. Anh quá chú ý đến sự vô tích sự của thằng hai, mà từ đầu đến cuối cứ nghĩ rằng việc thằng hai không dám đến trường chẳng khác nào ban ngày thấy ma. Anh đã phớt lờ việc Lam Đông Dương hoàn toàn có thể thật sự bán đứng bạn bè để vinh thân phì gia. “Cái đó — thằng hai sẽ không bỏ trốn đâu, con đã hỏi nó rồi!”
“Cái tên họ Lam đó mà thực sự đi báo cáo, anh và thằng hai e là đều bị người Nhật bắt đi mất nhỉ? Tiền tiên sinh phải chịu đựng nỗi khổ lớn đến thế, chẳng phải cũng vì có kẻ đi báo cáo ông ấy hay sao?”
Lòng Thụy Xuan dấy lên một hồi trống trận. Anh đã nhìn thấy sự nguy hiểm. Thế nhưng, để cho lão mẫu yên tâm, anh cười nói: "Con thấy không sao đâu!" Thế nhưng anh lại chẳng thể nói ra được cái lý do "không sao cả" đó.
Rời khỏi phòng mẹ, Thụy Xuan bắt đầu thấy lo lắng. Anh là kiểu người rất giỏi tự kiểm tra trạng thái tâm lý của bản thân, anh thắc mắc tại sao mình chỉ nhìn thấy sự vô tích sự của thằng hai mà lại quên mất chuyện sự việc hoàn toàn có thể trở nên rất nghiêm trọng — lỡ như anh và thằng hai thật sự bị bắt đi, thì cả nhà này phải làm sao đây? Trong cơn nguy biến, anh đã nhìn thỏai mái rằng, sự vô tích sự có thể cướp đi tính mạng con người! Cách một bức tường sân, anh gọi thằng hai. Thằng hai không mấy vui vẻ đi quay lại. Ngày thường, nếu không có ông nội, cha mẹ và vợ quản thúc nghiêm ngặt, thằng hai có thể la cà ở nhà họ Văn từ sáng đến tối mịt; nó chẳng có dã tâm gì lớn, chỉ thích đến đó góp vui, hơn nữa còn cảm thấy ngắm vợ thợ Tiểu Văn thêm vài cái nữa cũng khá là thoải mái. Vướng ánh mắt của mọi người, nó không dám đi thường xuyên; thế nhưng, thỉnh thoảng sang đó, nó nhất định sẽ ngồi ì ra ở đó rất lâu — giống như những kẻ vô tích sự khác, mông nó nặng trịch, lúc nào cũng đáng ghét mà chẳng hề hay biết.
“Làm gì thế?” Thằng hai vô cùng khó chịu hỏi.
Anh cả chẳng màng đến sắc mặt của đứa em trai ra sao, bắt đầu nói ra nỗi lo lắng trong lòng: "Thằng hai! Anh không biết tại sao từ nãy đến giờ anh lại không nghĩ đến chuyện mà anh vừa mới sực nhớ ra này! Anh xem, anh vừa mới nhớ ra, lỡ như Lam Đông Dương thực sự đi báo cáo, hiến binh thực sự bắt em, hoặc bắt anh, hay là bắt cả hai chúng ta đi, thì chúng ta phải làm sao đây?"
Khuôn mặt thằng hai biến sắc. Ban đầu, nó thực sự rất sợ Đông Dương đi tố giác; cho đến khi trốn ở nhà nhẫn nhịn được ba năm ngày mà chẳng thấy có động tĩnh gì, nó lại thở phào nhẹ nhõm, cảm thấy chỉ cần ngoan ngoãn trốn ở nhà thì sẽ không gặp nguy hiểm gì nữa. Ngôi nhà chính là pháo đài của nó, cha mẹ anh em chính là lực lượng bảo vệ nó. Nhà của nó chẳng khác nào cái hang chuột, gặp nguy hiểm thì trốn vào trong, qua cơn nguy hiểm lại chui ra; nó chỉ biết trốn tránh, chứ hoàn toàn không biết tranh đấu và kháng cự. Giờ đây, nó đâm ra sợ hãi — loại người hở ra là bị dỗ cho cười cũng là loại người dễ sợ hãi nhất, một viên kẹo có thể khiến nó vui mừng, một con chuột chết cũng có thể dọa nó giật mình. "Thế thì phải làm sao bây giờ?" Nó liếm liếm môi rồi mới hỏi như vậy.
“Thằng hai!” Thụy Xuan vô cùng thành khẩn nói: “Chiến sự rất bất lợi, ở Bắc Bình e là tạm thời sẽ không có đường lui đâu! Loại người như Lam Đông Dương, đợi đến khi sau này chúng ta đánh thắng, nhất định sẽ trị tội hắn — hắn là hán gian! Bất hạnh là chúng ta thất bại, chúng ta có thể tuất quốc thì tất nhiên là tốt nhất, còn không thể, thì cũng không được tự ý đi làm việc cho kẻ địch như Lam Đông Dương và Quán Hiểu Hà. Làm một người dân ít ra cũng phải hiểu được đạo lý này! Những lỗi lầm trước kia của em, chúng ta không cần nhắc lại nữa. Hôm nay, anh hy vọng em có thể ngẩng cao đầu lên, từ bỏ mọi sự hưởng thụ và vô tích sự ở Bắc Bình đi, mau chóng trốn ra ngoài, làm chút việc cho đất nước. Cho dù em không có bản lĩnh lớn lao gì, không làm được việc gì có ích cho mọi người, thì ít nhất em cũng có thể làm một người Trung Quốc tự do, chứ không phải là nô lệ hay hán gian! Đừng tưởng rằng anh muốn đuổi cổ em đi! Anh là muốn đưa các em ra ngoài, còn một mình phụng dưỡng ông nội và cha mẹ. Trách nhiệm và nỗi khổ sở này không hề nhỏ đâu, có một ngày nào đó bị tàn sát hoặc bị chết đói, anh sẽ ở lại chết cùng các ông các bà; anh có hai người em trai đang ở bên ngoài kháng chiến, dẫu có chết anh cũng có thể nhắm mắt xuôi tay rồi! Em nên đi! Hơn nữa, Lam Đông Dương mà thực sự đi báo cáo chuyện của em út, anh và em ngay lập tức sẽ đối mặt với nguy hiểm bị bắt giữ; em nên mau chóng đi đi!”
Sự chân thành, thành khẩn và cấp bách của người anh cả đã khiến Thụy Phong vô cùng cảm động. Những kẻ tình cảm không sâu sắc thì lại càng dễ bị cảm động hơn; dẫu cho thằng hai không mấy quan tâm đến đại sự vong quốc, nhưng khi xem tuồng văn minh thì nó lại rất hay rơi nước mắt. Giờ đây, nó cũng bị cảm động đến mức sắp trào nước mắt ra, dùng sức kìm nén nước mắt, giọng run run nói: "Được! Con mau chóng tìm nhị nãi nãi để bàn bạc một tiếng đã!"
Thụy Xuan thừa biết thằng hai bàn bạc với thím mập thì sẽ chẳng có kết quả tốt đẹp gì, bởi vì cô ta còn nông cạn và hồ đồ hơn cả chồng mình. Thế nhưng anh không ngăn cản thằng hai, cũng chẳng dặn dò thằng hai đừng nghe lời vợ; anh vĩnh viễn không bao giờ làm chuyện ép bức đến cùng đường túng lối đối với bất kỳ ai. Thằng hai vội vã bước ra ngoài.
Thụy Xuan dẫu rất hoài nghi lời nói của mình rốt cuộc có bao nhiêu tác dụng, thế nhưng nhìn thấy thằng hai vội vã bước đi như thế, trong lòng không khỏi cảm thấy sảng khoái hơn đôi chút.