Lúc Kỳ lão nhân giãy giụa bước ra khỏi sân, người Nhật ở số nhà số 3 đã cài then cửa viện, khiêng vài món đồ nặng chặn kín cổng lớn, dường như đang chuẩn bị cho trận chiến đường phố! Bọn họ đã biết chuyện Nhật Bản đầu hàng.
Bọn họ sợ hãi vô cùng. Hồi quân phiệt Nhật phát động chiến tranh, bọn họ không có dũng khí ngăn cản. Đến khi chiến tranh bùng nổ, bọn họ lại chẳng nhìn thấy tội ác của chiến tranh xâm lược, chỉ cảm thấy sảng khoái và vinh quang. Bọn họ cho rằng, dẫu bản thân không muốn giết người, thì có bao nhiêu người Trung Quốc chưa từng giết lính Nhật chứ?
Bọn họ cài then cửa lớn cho kỹ, chặn lại, rồi cùng nhau bước vào nhà, lặng lẽ khóc. Sự vinh quang và đặc quyền vụt tắt, chiến tranh biến thành một cơn ác mộng. Bọn họ đành phải từ bỏ Bắc Bình xinh đẹp, những ngôi nhà khang trang cùng cuộc sống sung túc, bị sai khiến như tù nhân để đưa về nước. Nhỡ đâu người Trung Quốc quanh đây lại chạy đến báo thù, thì có lẽ bọn họ phải bỏ mạng nơi đất khách quê người.
Vừa lặng lẽ khóc, bọn họ vừa lắng nghe động tĩnh ngoài cửa. Nếu tin Nhật Bản đầu hàng truyền đến tai người Trung Quốc, chẳng lẽ người Trung Quốc không cầm dao gậy xông lên đập phá cổng, đập nát đầu bọn họ sao? Điều bọn họ nghĩ không phải là tội ác phát động chiến tranh, mà là sự nhục nhã và sợ hãi sau khi bại trận. Cùng lắm bọn họ chỉ thấy chiến tranh là một thứ chẳng thể dựa dẫm nổi.
Bà cụ người Nhật ở số nhà số 1 ngược lại lại mở toang hai cánh cổng lớn. Cửa vừa mở, bà một mình mỉm cười, như thể đang nói: "Muốn báo thù thì cứ đến đi. Chúng ta đã áp bức các người suốt tám năm, lần này đến lượt các người báo thù rồi. Thế mới gọi là công bằng."
Bà đứng trong cổng lớn nhìn ra cây hòe lớn ngoài cửa, tin tức quân đội Nhật Bản bại trận không khiến bà cảm thấy vui vẻ, nhưng cũng chẳng thấy hổ thẹn. Từ đầu đến cuối, bà vẫn luôn phản đối chiến tranh. Bà đã sớm biết, kẻ chuyên quyền xâm lược cuồng béo cuối cùng chắc chắn sẽ gặt lấy quả báo. Bà lặng lẽ đứng trong cửa, vô cùng bi thảm. Chiến tranh cuối cùng đã dừng lại, thế nhưng hàng triệu người đã chết thì phải tính sao đây!
Bà bước ra khỏi cửa lớn. Bà phải báo tin Nhật Bản đầu hàng cho chòm xóm láng giềng. Đầu hàng chẳng có gì là hổ thẹn, đây là hậu quả tất yếu của việc lạm dụng vũ lực. Không thể vì bản thân là người Nhật mà nhắm mắt làm ngơ không thừa nhận sự thật. Hơn nữa, bà nên kết bạn tốt với người Trung Quốc, vượt qua sự trả thù và hận thù, thiết lập tình hữu nghị đích thực.
Vừa bước ra khỏi cổng lớn, bà tự nhiên cất bước hướng về nhà họ Kỳ. Bà cho rằng Kỳ lão nhân dĩ nhiên đại diện cho sự tôn nghiêm của thế hệ trước, còn Thụy Xuan thì dễ hiểu và dễ tiếp cận hơn. Thụy Xuan có thể trò chuyện với bà bằng tiếng Anh, bà rất kính trọng và yêu mến học thức cùng phong thái của anh. Dấu chân bà đã in hằn khắp nơi trên thế giới, còn Thụy Xuan chưa từng bước chân ra khỏi thành Bắc Bình; thế nhưng bất cứ điều gì bà biết, anh đều tường tận. Không, anh không chỉ tường tận đại cục thiên hạ, mà còn có nhận thức sâu sắc về các vấn đề, mang trong mình niềm tin vững chắc đối với tương lai nhân loại.
Bà vừa bước đến cửa lớn nhà họ Kỳ, Kỳ lão nhân đang ôm Nữu Nữu bước qua bức bình phong. Thụy Xuan đỡ ông nội. Bà cụ người Nhật khựng lại, bà nhìn thấu ngay, Nữu Nữu đã chết rồi. Vốn dĩ bà định sang nhà họ Kỳ báo tin vui, trò chuyện với Thụy Xuan về quan hệ Trung - Nhật trong tương lai, nào ngờ lại nhìn thấy một ông lão nửa sống nửa chết đang ôm một đứa trẻ đã chết —— hệt như một đất nước Trung Quốc thoi thóp đang ôm lấy hàng triệu đứa trẻ đã chết trong lòng. Chiến thắng và thất bại có gì khác biệt? Chiến thắng lại mang lại lợi ích gì chứ? Ngày chiến thắng đáng lẽ nên bị nguyền rủa, nên khóc than.
Sự nhục nhã của việc đầu hàng không khiến bà đau buồn, thế nhưng cái chết của Nữu Nữu lại khiến bà mất đi sự tự tin và dũng khí. Bà quay người định bước trở về.
Ánh mắt Kỳ lão nhân từ người Nữu Nữu chuyển dời lên cánh cổng lớn, ông đã chẳng còn nhận ra cái cổng lớn mà mình đã bước ra bước vào hàng nghìn hàng vạn lần này nữa, chỉ cảm thấy nên đi từ đây ra ngoài, để tìm người Nhật. Lúc này, ông nhìn thấy bà cụ người Nhật nọ.
Bà cụ cũng giống như Kỳ lão nhân, rất yêu chuộng hòa bình, bà đã mất đi những người thân ở thế hệ trẻ trong chiến tranh. Vốn dĩ bà chẳng cần phải cảm thấy hổ thẹn, có thể thẳng tiến bước về phía ông lão, thế nhưng cuộc chiến tranh xâm lược này lại khiến những kẻ hiếu chiến vênh váo tự đắc, nhưng lại khiến những người có lương tâm cảm thấy hổ thẹn cắn rứt. Dù thế nào đi nữa, bà rốt cuộc vẫn là người Nhật. Bà cảm thấy mình cũng phải gánh vác một phần trách nhiệm đối với cái chết của Nữu Nữu. Bà lại lùi bước vài bước. Đứng trước Kỳ lão nhân, bà cảm thấy mình có tội.
Kỳ lão nhân không cần suy nghĩ liền lớn tiếng quát lên: "Đứng lại! Mày đến xem đi, đến mà xem!" Ông giơ cao cái thi thể gầy trơ xương của Nữu Nữu lên cao, để bà cụ người Nhật nhìn thấy.
Bà cụ đờ đẫn đứng sững lại. Bà muốn quay người chạy trốn, thế nhưng ông lão dường như có một sức mạnh nào đó, níu chặt lấy bà tại chỗ.
Bàn tay Thụy Xuan đỡ ông nội, thấp giọng gọi: "Ông ơi, ông ơi." Anh hiểu rõ, cái chết của Nữu Nữu chẳng liên quan gì đến bà cụ ở số 1 cả, thế nhưng anh không dám tranh cãi với ông, bởi vì ông lão đã thoi thóp, tâm thần bấn loạn rồi.
Ông lão vẫn lê bước khập khiễng đi về phía trước, chòm xóm láng giềng lặng lẽ đi theo phía sau.
Bà cụ nhìn thấy ông lão đi đến trước mặt, bỗng chốc lại xốc lại tinh thần. Bà có hơi sợ ông lão này, nhưng biết tính tình ông vốn trung hậu, nếu không phải Nữu Nữu chết quá thảm, tuyệt đối sẽ không như thế này. Bà muốn nói cho mọi người biết Nhật Bản đã đầu hàng rồi, để trong lòng mọi người dễ chịu hơn chút ít.
Bà nói bằng tiếng Anh với Thụy Xuan: "Bảo với ông của cháu đi, Nhật Bản đầu hàng rồi."
Thụy Xuan dường như không nghe hiểu lời bà nói, lặp đi lặp lại lầm bầm với chính mình: "Nhật Bản đầu hàng rồi?" Lại nhìn bà cụ.
Bà cụ hơi gật gật đầu.
Thụy Xuan chợt toàn thân run lẩy bẩy, run rẩy không biết phải làm sao, đặt tay lên người Nữu Nữu.
"Nó nói gì thế?" Kỳ lão nhân lớn tiếng hỏi.
Thụy Xuan nhẹ nhàng nâng lấy bàn tay nhỏ lạnh ngắt của Nữu Nữu, nhìn khuôn mặt nhỏ nhắn của con bé, lầm bầm nói: "Thắng rồi, Nữu Nữu, thế nhưng em..."
"Nó vừa nói gì thế?" Ông lão lại lớn tiếng gào lên.
Thụy Xuan vội vàng buông tay Nữu Nữu ra, nhìn về phía ông nội và hàng xóm. Trong mắt anh ngấn lệ, mỉm cười nhẹ. Anh rất muốn lớn tiếng hét lên: "Chúng ta thắng rồi!" Thế nhưng dường như vô cùng miễn cưỡng, anh thấp giọng nói với ông nội: "Nhật Bản đầu hàng rồi." Lời vừa thốt ra, nước mắt liền lăn dài trên gò má. Mấy năm nay, những đau khổ gánh chịu về thể xác và tinh thần, tựa như ngàn cân đè nặng lên trái tim anh.
Dù giọng Thụy Xuan không lớn, nhưng mấy chữ "Nhật Bản đầu hàng" tựa như một cơn gió thổi vào tai tất cả chòm xóm láng giềng.
Mọi người lập tức quên đi cái chết của Nữu Nữu, quên mất việc bày tỏ sự đồng cảm với Kỳ lão nhân và Thụy Xuan, quên mất việc khuyên giải Vận Mai và Thiên Hữu thái thái. Ai nấy đều muốn làm điều gì đó, hoặc nói điều gì đó. Tất cả mọi người đều muốn chạy ra ngoài xem cảnh tượng chiến thắng rốt cuộc ra sao, đều muốn há miệng, hô vang một tiếng sảng khoái "Trung Hoa dân tộc vạn tuế!" Ngay cả Kỳ lão nhân cũng quên mất dự định ban đầu của mình, thẫn thờ, lúc thì nhìn người này, lúc lại nhìn người kia. Bi thương, vui mừng và hoang mang đều hòa lẫn vào nhau.
Tất cả ánh mắt bỗng chốc đều tập trung vào người bà cụ Nhật Bản. Bà không còn là bà cụ yêu chuộng hòa bình của những ngày xưa cũ nữa, mà là hiện thân tập hợp của vũ lực, xâm lược và tàn sát. Ánh mắt chứa đầy sự căm thù giận dữ xuyên thủng cơ thể bà, bà phải làm sao đây? Bà chẳng thể biện minh cho chính mình. Đến ngày thanh toán, vài câu nói chẳng thể giúp ích gì. Dẫu biết bản thân vô tội, nhưng bà lại chẳng thể thốt nên lời. Bà cho rằng bản thân nên gánh vác tội ác của bọn quân phiệt Nhật Bản. Dẫu tư tưởng của bà đã vượt qua ranh giới quốc gia và dân tộc, thế nhưng rốt cuộc bà vẫn thuộc về quốc gia này, thuộc về dân tộc này, thế nên bà cũng phải gánh vác tội trách.
Nhìn những con người trước mặt, bà chợt cảm thấy bản thân không hề hiểu họ. Bọn họ không còn là chòm xóm láng giềng của bà nữa, mà là những kẻ căm thù bà, thậm chí muốn giết bà. Bà biết, bọn họ đều là những người lương thiện, dễ đối phó, thế nhưng ai dám đảm bảo, hôm nay bọn họ sẽ không phát cuồng lên mà trút giận lên người bà?
Vận Mai đã không còn khóc nữa. Cô bước đến bên cạnh ông nội, ôm lấy Nữu Nữu. Chiến thắng thì có liên quan gì đến cô chứ? Cô chỉ muốn ôm Nữu Nữu thêm một lúc nữa mà thôi.
Vận Mai ôm chặt lấy thi thể nhỏ bé của Nữu Nữu, chậm rãi bước về sân. Cô cúi đầu, nhìn chằm chằm vào khuôn mặt nhỏ nhắn gầy trơ xương, tái ngắt, đờ đẫn của Nữu Nữu, thấp giọng gọi: "Nữu Nữu!" Tựa như Nữu Nữu chỉ đang ngủ thiếp đi mà thôi.
Kỳ lão nhân quay người lại nói với cô: "Mẹ Tiểu Thuận à, nghe thấy chưa? Nhật Bản đầu hàng rồi. Mẹ Tiểu Thuận à, đừng khóc nữa, ngày lành sắp đến rồi. Ban nãy trong lòng ông bức bối khó chịu quá nên lú lẫn rồi. Ông cứ nghĩ ôm Nữu Nữu đi tìm người Nhật, ông sai rồi, không thể đối xử với đứa trẻ như thế được. Mẹ Tiểu Thuận à, tìm cho Nữu Nữu hai bộ quần áo sạch, lau mặt cho con bé. Không thể để mặt con bé dính nước mắt mà vào quan tài được. Mẹ Tiểu Thuận à, đừng đau lòng nữa, giặc Nhật sẽ cút xéo nhanh thôi, chúng ta có thể yên ổn sống cuộc sống thái bình rồi. Con và thằng Cả đều còn trẻ, sẽ lại có con thôi."
Vận Mai giống như không nghe thấy lời khuyên nhủ của ông lão, cũng chẳng để ý rằng ông đang hết sức an ủi mình. Cô từng bước chậm chạp lê về phía trước, thấp giọng gọi: "Nữu Nữu." Thiên Hữu thái thái vẫn đứng trong sân, vừa nhìn thấy Vận Mai, bà liền bước theo sau. Bà dường như biết rằng, Vận Mai không muốn để bà ôm Nữu Nữu qua, nên cứ lững thững đi theo sau lưng.
Lý Tứ đại mụ vốn đứng cùng một chỗ với Thiên Hữu thái thái, lúc này cũng không suy nghĩ gì mà đi theo mẹ con con dâu. Ba người phụ nữ trước sau bước vào trong nhà.
Bên kia bức bình phong, Phương Lục làm nghề nói tấu khẩu đang cất cao giọng nói chuyện với hàng xóm: "Các bác láng giềng ơi, hôm nay chúng ta được phen báo thù rồi đấy." Lời này của lão tuy nói cho chòm xóm láng giềng nghe, nhưng ánh mắt lại chỉ dán chặt vào bà cụ người Nhật.
Mọi người đều nghe thấy lời Phương Lục, thế nhưng lại chẳng hiểu ý lão. Người Bắc Bình, khi đại họa lâm đầu thì có thể nhịn, một khi tai họa qua đi, cũng chẳng nghĩ đến chuyện báo thù nữa. Bọn họ luôn thuận theo lẽ tự nhiên của lịch sử, chứ không muốn tạo dựng hay thay đổi lịch sử. Cho dù có nổi gió ngược đi chăng nữa, bọn họ vẫn cứ ôm lấy triết lý đối nhân xử thế trước sau như một để sống tiếp. Căn bản của triết lý này, chính là tin tưởng "ác giả ác báo, thiện hữu thiện báo" —— chẳng cần phải phản công kẻ thù. Nhìn xem, người Nhật hung ác thế đấy —— thế nhưng Nhật Bản đầu hàng rồi! Tám năm chiếm đóng, quả thực quá dài! Thế nhưng so với lịch sử sáu, bảy trăm năm của Bắc Bình, tám năm thì thấm tháp gì chứ?… Chẳng ai động thủ cả.
Phương Lục cứ nói với mọi người: "Chúng ta chịu đựng tròn tám năm trời, ngày nào cũng sống trong cảnh treo đầu trên cổ. Cớ sao hôm nay không cho bọn chúng nếm thử mùi vị thế nào đi? Cứ cho là không thể giết chúng, chẳng lẽ đến nhổ một ngụm nước bọt cũng không được phép sao?"
Trình Trường Thuận vốn dĩ hòa nhã vâng lệnh, bỗng tán thành lời của Phương Lục. "Nói phải đấy, không đánh không giết, chẳng lẽ đến nhổ nước bọt vào mặt chúng cũng không được à?" Lão sụt sịt mũi, hét lớn một tiếng: "Xông lên nào!"
Mọi người ào ào xông về phía bà cụ người Nhật. Bà không hiểu mọi người đang nói gì, nhưng nhìn ra được đám người này đến chẳng có ý tốt. Bà muốn chạy, nhưng chân không thể nhích bước. Bà ưỡn ngực, lấy hết can đảm đứng chờ bọn họ xông tới. Bà sẵn sàng chịu nhục bị đánh đòn, để giảm bớt tội lỗi cho bản thân và những người Nhật khác.
Thụy Xuan từ nãy đến giờ vẫn ngồi bệt dưới đất, dường như mất đi tri giác. Anh thình lình đứng phắt dậy, bước một bước chắn giữa bà cụ người Nhật và mọi người. Khuôn mặt tái bệch, đôi mắt lóe lên ánh sáng. Anh ưỡn ngực, người dường như bỗng chốc cao lên không ít. Anh ôn hòa như mọi khi, nhưng với thái độ kiên quyết hỏi: "Các người định làm gì?" Chẳng ai dám trả lời, ngay cả Phương Lục cũng im bặt. Người Trung Quốc đều tôn trọng bậc tri thức. Thụy Xuan rất hợp ý họ, hơn nữa lại là người duy nhất trong số họ từng được ăn học.
Thụy Xuan nhấn mạnh hai chữ "bà già": "Các người định đánh bà cụ này một trận trước sao?"
Mọi người nhìn Thụy Xuan, lại nhìn bà cụ người Nhật. Phương Lục là người đầu tiên lắc đầu. Chẳng ai muốn đi bắt nạt một bà già cả.
Thụy Xuan quay đầu lại nói với người phụ nữ Nhật Bản: "Bà đi mau đi."
Bà cụ thở dài một hơi, cúi đầu thật sâu chào mọi người, rồi bước đi. Bà cụ vừa đi, Đinh John liền bước tới.
Phương Lục vừa thấy Đinh John bước đến, liền cảm thấy bản thân đã có đồng minh. Kể từ sau khi nước Đức bại trận, Đinh John đã từng nói với mọi người rằng, hễ Nhật Bản vừa bại trận, sẽ phải chỉnh đốn lại đám người Nhật ở Bắc Bình cho ra trò.
"John, ý cậu thế nào? Chúng ta có nên sang số 3, dạy dỗ đám người Nhật đó một trận không?"
"Đã xảy ra chuyện gì thế?" Đinh John vẫn chưa biết tin chiến thắng.
"Quỷ Nhật tiêu đời rồi, đầu hàng rồi," Phương Lục thấp giọng đáp. Đinh John nhắm hờ đôi mắt lại hệt như lúc nói "Amen" trong nhà thờ. Không nói hai lời, quay người liền chạy.
"Cậu đi đâu thế?" Thụy Xuan hỏi hắn.
"Tôi — tôi sang phủ Anh quốc đây." Đinh John lớn tiếng đáp.