nước Đức đã đầu hàng vô điều kiện.
Báo chí Bắc Bình không dám bàn luận về nguyên nhân nước Đức đầu hàng, mà cố sức chuyển hướng sự chú ý của người dân, lớn tiếng tuyên truyền quân đội hoàng gia sẽ chiến đấu đến cùng, cho dù quân Đồng minh đánh đến tận đất liền Nhật Bản, cũng quyết không khuất phục. Điệu bộ sáo rỗng "thánh chiến" ấy ngày nào cũng được tung ra, tung hết lần này đến lần khác. Người Nhật sống ở Bắc Bình dốc hết trăm phương ngàn kế để kết bạn với người Trung Quốc. Việc họ làm lúc này không phải tuân theo mệnh lệnh của cấp trên, mà là chủ ý của cá nhân. Có kẻ người Nhật mặt dày mày dạn bám lấy người Trung Quốc đòi kết nghĩa anh em, có kẻ nhận một bà cụ người Bắc Bình làm "mẹ nuôi".
Vào cái thời điểm thế này, giới quân phiệt Nhật Bản cũng đành phải tỏ ra khoan dung, thả một số tù nhân chưa đến nỗi chết đi ra ngoài. Bọn chúng còn chọn ra từ trong ngục mấy kẻ bại loại chưa bị gãy xương cốt, bắt chúng viết thư hối tội, rồi sai chúng đi vào nội địa thăm dò tin tức hòa bình, tung tin đồn hòa bình. Chúng nói: "Quân đội hoàng gia rất yêu chuộng hòa bình, nếu hai nước Trung Nhật lập tức đình chiến, bắt tay nhau chống lại Anh Mỹ, há chẳng phải rất tốt sao?"
Ngoài người Nhật ra, những kẻ bận rộn nhất chính là đám Hán gian. Bọn chúng là giỏi nhất cái trò gió chiều nào che chiều ấy. Nước Đức vừa đầu hàng, bọn chúng đã rối loạn cả lên. Có kẻ tuyên bố ly hôn với vợ, lỡ như bản thân không thoát khỏi lưới trời lồng lộng, thì ít nhất tài sản của vợ con vẫn có thể giữ lại. Có kẻ lén lút đưa con cái đến nội địa, gác chân lên hai thuyền, để giảm nhẹ tội bán nước của chính mình. Có kẻ đưa người thân bạn bè đến nội địa làm việc, dùng cái lý lẽ quỷ quái "cứu nước theo đường vòng" để che đậy hành vi nhục nhã theo giặc đầu hàng.
Lấy Tiểu Dương Quan mà nói, Cục trưởng Ngưu của cục giáo dục ở trong căn nhà có bốn cây liễu lớn trước cửa, vốn chưa từng thừa nhận mình là Hán gian, lúc này cũng không ngồi yên được nữa. Ông ta không thể tiếp tục vùi đầu vào đống sách vở và dụng cụ thí nghiệm nữa, mà muốn lén lút chuồn khỏi Bắc Bình. Nào ngờ ông ta vừa ra đến ga Tiền Môn thì đã bị người Nhật bắt lại, tống vào ngục.
Dựa vào luồng gió khoan dung lúc này, nghệ sĩ tấu hài Hắc Mao Phương Lục cũng được thả ra từ ngục tối.
Xóm giềng lối xóm ở Tiểu Dương Quan, đối với việc Cục trưởng Ngưu bị bắt thì hoàn toàn dửng dưng, nhưng đối với việc Phương Lục ra tù lại chấn động lớn. Mọi người ùa ra vây kín Phương Lục, nhao nhao nói lời chúc mừng kinh hãi qua đi cho anh ta. Cho dù lúc anh ta bị bắt, mọi người không đủ dũng khí để cùng ký tên bảo lãnh cho anh ta, nhưng anh ta đã ra ngoài rồi, mọi người nhất định không thể đối xử lạnh nhạt với anh ta.
Phương Lục đã không còn là Phương Lục quen thuộc của mọi người trước kia nữa. Anh ta đã từng vào ngục, từng chứng kiến cái chết và hình phạt, nên đã không còn có thể nói cười giỡn cợt nữa.
Để kiếm tiền ăn cơm, chẳng bao lâu sau anh ta lại bắt đầu tấu hài, thế nhưng đi tới đi lui, lúc nào cũng cúi gầm đầu. Anh ta không thể quay lại đài phát thanh, quán trà cũng không chịu thuê anh ta nữa. Anh ta chỉ có thể đến Thiên Kiều và miếu Đông Tây để biểu diễn đường phố, kiếm vài đồng xu.
Bất luận là ở Thiên Kiều hay ở bất cứ nơi nào khác, anh ta luôn có thể dùng những lời lẽ cay độc nhất để trút hết sự căm phẫn trong lồng ngực. Anh ta không chỉ biết tung hứng, mà còn biết nhìn cảnh sinh tình, đem các tài liệu thời sự "ứng khẩu thêm thắt" vào các đoạn tấu hài, khơi dậy tinh thần yêu nước của khán giả.
Anh ta có thể dùng tiếng lóng và giọng điệu châm biếm lạnh lùng để gợi lên sự đồng cảm của khán giả. Mỗi lần anh ta tấu hài, bên trong ba lớp, bên ngoài ba lớp, người chen chúc chật như nêm cống. Những màn tấu hài có thể khơi dậy lòng căm thù của mọi người, trao cho người ta sức mạnh quả thực rất được hoan nghênh. Anh ta cũng thường đến tìm Thụy Xuan, nhờ anh giải thích những từ mới trên báo, giảng cho nghe những tin tức anh ta đọc không hiểu.
Thụy Xuan rất sẵn lòng làm giáo viên tình nguyện, nhưng không cho phép Phương Lục thường xuyên đến nhà. Tốt nhất là tranh thủ lúc Thụy Xuan đi làm hoặc tan làm, chạm mặt trên đường, tận dụng lúc đi đường để trò chuyện. Thụy Xuan đã tiếp quản công việc của Tiền tiên sinh, chịu trách nhiệm biên tập các ấn phẩm báo chí ngầm, cho nên phải cẩn thận gấp bội.
Nếu Phương Lục đến nhà, để Đinh John bắt gặp, thì có khi sẽ xảy ra chuyện.
Thụy Xuan thích Phương Lục, ghét Đinh John. Kể từ khi biết tin nước Đức đầu hàng, Đinh John thường xuyên đến thăm Thụy Xuan. Thụy Xuan sợ nhất là hắn bắt gặp mình đang viết bản thảo, thế nhưng lại không dám không cho hắn đến, đành viện cớ quá bận.
Trong mắt Đinh John, nước Đức chắc chắn là bị nước Anh đánh bại. Kiến thức của hắn về các vấn đề quốc tế rất thiếu hụt, thế nhưng lại có cái nhìn phiến diện của riêng mình.
Ngoài nước Anh ra, người mà Đinh John ngưỡng mộ nhất chính là nước Đức. Lý do chính khiến hắn khâm phục người Đức phỏng chừng có liên quan đến xe đạp và thuốc nhuộm hóa học do Đức sản xuất. Trong lúc trò chuyện, hắn luôn thích nói một câu: "Ngoài hàng Anh ra, nhãn hiệu Đức là đáng tin cậy nhất." Hắn nói câu này là để khoe khoang rằng hắn cũng hiểu biết về chuyện quốc tế. Nhắc đến nước Đức, hắn nhất định phải thêm chữ "lão" vào đằng trước, cứ như thể hắn và nước Đức sớm đã là chòm xóm láng giềng lâu năm vậy.
Đinh John không thể không duy trì quan hệ giao hảo với Thụy Xuan, đó là cái vốn liếng cũ của hắn! Lỡ như phủ nước Anh lại mở cửa làm ăn trở lại, mà Thụy Xuan chạy đi tố cáo rằng hắn từng có quan hệ mập mờ với người Nhật — thì liệu hắn còn chịu nổi không?
Hắn kể với Thụy Xuan rằng nước Anh lợi hại thế nào, cường đại hơn nước Đức rất nhiều. Hắn còn muốn khơi gợi quan điểm của Thụy Xuan, thẳng thừng hỏi: "Nếu Nhật Bản cũng thất trận, chẳng lẽ chúng ta nên giết hết tất cả người Nhật ở Bắc Bình sao?"
Thụy Xuan im bặt không nói một tiếng, hận không thể dùng một cước đá văng Đinh John ra khỏi cửa.
Đinh John thấy Thụy Xuan không nói gì, cứ ngỡ mình nói đúng, nhanh chóng nói thêm một câu: "Tôi ở Tiểu Dương Quan, chức vụ lớn nhỏ gì cũng được tính là một lý trưởng, cứ chờ mà xem. Nếu tôi không cho đám người số 1 và số 3 đó biết tay, thì thật lạ đấy. Tiêu tiên sinh, anh chính là người tận mắt nhìn thấy, tôi từ đầu đến cuối đều là người của phủ nước Anh. Đợi khi Fushan tiên sinh quay về, tôi vẫn sẽ quay lại hầu hạ ngài ấy. Anh nói xem có phải không?"
Thụy Xuan hiểu rằng nếu anh nói một tiếng "phải", Đinh John sẽ khom lưng cúi đầu cầu xin Thụy Xuan chiếu cố, cứ như thể hắn có quay lại được phủ nước Anh hay không hoàn toàn dựa vào một câu nói của Thụy Xuan; còn nếu nói một tiếng "không" ấy à, Đinh John lại sẽ lải nhải đòi anh giải thích cho rõ ràng. Hắn tuyệt đối không muốn nói nhảm nhiều với một con chó săn như thế.
Trình Trường Thuận mang đến cho Thụy Xuan một tin tức. Cậu ta nói người Nhật bắt đầu bán đồ đạc rồi. Trường Thuận không thích buôn bán với người Nhật, nên không mua gì của họ cả. Thế nhưng họ từng chèo kéo cậu ta, những người đánh trống lắc tay khác thì thực sự đã mua đồ của người Nhật. "Tiêu tiên sinh, nói như vậy lũ quỷ lùn Nhật Bản thực sự sắp tiêu đời rồi. Bọn chúng đang bận rộn bán tháo đồ đạc lặt vặt, đổi lấy ít tiền mặt để về nước Nhật."
Thụy Xuan cho rằng Trường Thuận nói rất đúng.
"Tiêu tiên sinh, anh có để ý không, kể từ khi nước Đức đầu hàng," Trường Thuận sụt sịt mũi nói, "người Nhật đã thay đổi thái độ. Cứ gặp chúng ta là cúi đầu chào, cười lấy lòng. Anh nhìn xem, nhà số 3 lúc nào cũng đóng chặt cửa, cứ như sợ người ta vào cạo đầu bọn họ vậy."
Có một hôm, Thụy Xuan bất ngờ nhận được một bức thư, tuy rằng ký tên giả, nhưng anh nhìn thoáng qua là nhận ra nét chữ của lão Tam. Anh lấy làm lạ, lão Tam vậy mà dám trực tiếp gửi thư về nhà. Trước đây thư của lão Tam luôn được gửi qua đường dây bí mật, chưa từng đi qua bưu điện.
Mới đọc được mấy dòng, anh đã yên tâm. Cho dù có bị kiểm tra, một bức thư thế này cũng không bới móc ra được lỗi lầm gì.
"Tôi gặp thím Mập ở Lạc Mã Hồ, đồ đạc thím ấy mang theo đều bị tịch thu sạch, đành phải bán thân hình mập mạp đó để qua ngày. Trên người thím ấy mọc đầy mụn nhọt lở loét, kẽ ngón tay rỉ cả mủ. Tôi không thương hại thím ấy, cũng chẳng đáng để mắng thím ấy, thím ấy sẽ thối rữa mà chết ở đây thôi."
Thụy Xuan biết thím Mập mà hắn nhắc tới chính là Cúc Tử mập, cho dù anh không biết Lạc Mã Hồ nằm ở đâu, nhưng qua những câu chữ cũng có thể nhận ra đó không phải là một nơi chốn đàng hoàng gì. Anh hỏi Phương Lục, Phương Lục bảo anh, đó là khu lầu xanh hạ đẳng nhất ở Thiên Tân.
Người Nhật ở Bắc Bình bận rộn nhận mẹ nuôi, bán đồ đạc, còn người Trung Quốc ở Nhật Bản thì tìm mọi cách để tìm đường về Trung Quốc. Đại lục Nhật Bản bị ném bom rất dữ dội, người Trung Quốc ở Nhật Bản, bất kể là Hán gian hay lưu học sinh, đều sợ bỏ thây nơi đất khách, sợ mất của cải. Nhìn thấy bom đạn, bọn họ liền nhớ đến tổ quốc.
Ở Bắc Bình, những kẻ vốn dĩ sứt đầu mẻ trán luồn lách muốn sang Nhật Bản, giờ đây cũng sợ phải đi công tác, họp hành ở Nhật Bản. Bọn chúng có thể thoái thác thì thoái thác, có thể nại ra thì nại ra, tìm mọi cách bằng được là không đi. Tính mạng là quan trọng nhất, không thể đến cái nơi bom đạn như mưa dội đó để tìm cái chết được. Chỉ có duy nhất Lam Đông Dương vẫn một lòng một dạ muốn sang Nhật Bản. Hắn bị bệnh một thời gian dài. Trong thời gian hắn bị bệnh, một bác sĩ người Nhật và một y tá người Nhật canh giữ hắn, bác sĩ người Nhật do quân đội cử đến, có quyền sinh quyền sát trong tay. Nếu Lam Đông Dương trong lúc nói sảng mà thốt ra một hai câu không hài lòng về người Nhật, vị bác sĩ ấy sẽ cho hắn uống chút thuốc độc, khiến đôi mắt trợn ngược lên không bao giờ hạ xuống được nữa. Thế nhưng Đông Dương cho dù có sốt đến mức nói sảng, miệng vẫn hô to "Thiên hoàng vạn tuế!" Bác sĩ và y tá vô cùng cảm động, hết lời nói tốt giúp hắn với cấp trên, khen ngợi hắn là người Trung Quốc trung thành nhất với Thiên hoàng. Bọn họ cẩn thận chăm sóc hắn, dốc hết mọi sức lực để chữa khỏi bệnh cho hắn. Toàn bộ cơ thể hắn từ trong ra ngoài đều được chụp X-quang, phim chụp được gửi về Nhật Bản làm tài liệu nghiên cứu khoa học, xem xét tim, gan, não và phổi của hắn có cấu trúc đặc biệt gì, mà lại có thể tận trung với Nhật Bản đến mức độ này.
Đông Dương vẫn sợ viên đạn của Thụy Xuan sẽ tước đi tính mạng của hắn. Bệnh vừa khỏi, hắn lập tức nghĩ đến chuyện sang Nhật Bản, trốn tránh phát súng của Thụy Xuan.
Bởi vì bệnh tật, chức vụ Trưởng ban Tân Dân hội của hắn đã được giao cho người khác. Hắn đối với chuyện này lại chẳng bận tâm lắm, bởi vì bác sĩ và y tá người Nhật đều từng nói với hắn rằng, nếu sang Nhật Bản, làm quan sẽ còn to hơn nữa, lời của bọn họ chẳng lẽ lại không tin được sao?
Cục trưởng Ngưu bị bắt, chiếc ghế Cục trưởng cục giáo dục bị trống chỗ. Người Nhật liền nhớ đến Lam Đông Dương. Hắn là một tên nô tài trung thành thuận thảo, một con chó thuần phục của bọn chúng. Hắn có thành tích được ghi vào hồ sơ, tuyệt đối đáng tin cậy.
Đúng vậy, Đông Dương rất sẵn lòng làm Cục trưởng cục giáo dục. Chỉ có điều hắn phải sang Nhật Bản một chuyến trước đã, danh nghĩa là để khảo sát giáo dục Nhật Bản. Nếu hắn sang Nhật Bản, mà Thụy Xuan lại bị bắt rồi bị giết chết, chẳng phải hắn có thể yên tâm táo bạo trở về, ung dung làm vị cục trưởng của mình rồi sao? Hơn nữa, nói không chừng ở Nhật Bản hắn lại có thể kiếm được một cô vợ người Nhật, thế chẳng phải hắn đã trở thành con rể hoàng gia Nhật Bản rồi sao?
Lam Đông Dương đã lên đường sang Nhật Bản.
Những người đến tiễn hắn đều đi toi công sức, bởi vì hắn đã hóa trang, được hai tên mặc thường phục bảo vệ, lặng lẽ rời khỏi Bắc Bình trong đêm. Hắn sợ ra đến ga tàu hỏa, bị một đám đông lớn vây quanh náo nhiệt, Thụy Xuan sẽ nhận ra hắn ngay lập tức và tặng cho hắn một phát súng.
Những kẻ đã mua quà cáp chuẩn bị tiễn hắn, sau khi hắn đi rồi, đều thở dài, nhìn nhau nói lớn: "Vẫn là Lam Đông Dương lợi hại! Nhật Bản ngày nào cũng bị ném bom, thế mà hắn vẫn dám chạy sang đó. Hừ, nhìn lại chúng ta mà xem, chúng ta là vừa muốn ăn lại vừa sợ bỏng. Giống như đám chúng ta thế này, cả đời cũng chẳng phát tài nổi đâu." Bọn chúng tuyệt đối không ngờ rằng, Đông Dương sang Nhật Bản là một đi không trở lại, đến cả một mẩu hài cốt cũng chẳng tìm thấy!
Lam Đông Dương chẳng có chút dính dáng gì đến nền văn hóa năm nghìn năm của dân tộc Trung Hoa. Sự xảo quyệt và tàn ác của hắn chính hiệu là sự dã man đích thực. Hắn thuộc về thời đại hồng hoang ăn thịt người, chó cắn chó. Quân phiệt Nhật Bản phát động chiến tranh xâm lược, vừa vặn tận dụng cái triết lý chó cắn chó ấy của hắn, và hắn cũng nhờ thế mà trèo lên ngày càng cao. Hắn cũng giống như quân phiệt Nhật Bản, nói tiếng người, khoác da người, không có nhân tính, chỉ có bản tính dã thú xảo quyệt và tàn ác.
Hắn chưa từng suy nghĩ thế giới nên trông như thế nào, hắn chẳng qua chỉ là một con ruồi — hút một giọt máu, hoặc ăn một miếng phân, là đã mãn nguyện rồi. Thế giới chẳng liên quan gì đến hắn, chỉ cần có một miếng thịt thối để ăn, thì thế giới chính là tươi đẹp.
Khoa học phát triển vũ bão, phát minh ra bom nguyên tử. Phát hiện ra năng lượng nguyên tử mà trước tiên lại ứng dụng vào chiến tranh, đó là sự sỉ nhục lớn nhất của loài người. Do sự sỉ nhục này của loài người, Lam Đông Dương đã đụng phải thứ vũ khí chết chóc còn xảo quyệt và tàn ác hơn cả chính hắn. Hắn đã không thể nhìn thấy sự khởi đầu của thời đại mới, mà chỉ có thể bị nổ thành tan xương nát thịt trong thời đại cũ — cái thời đại ăn thịt người, chó cắn chó cũ kỹ ấy.