Ở Trùng Khánh, Thành Đô, Côn Minh, Tây An và nhiều thành phố khác, người ta reo hò, ca hát, vui sướng đến chảy nước mắt; thế nhưng Bắc Bình lại lạnh lẽo, cô quạnh. Binh lính Nhật ở Bắc Bình vẫn chưa bị tước vũ khí, hiến binh Nhật vẫn đi tuần trên đường phố.
Nỗi bi ai và đau đớn của một quốc gia bị chinh phục không thể giống như lớp bụi trên bàn, phủi một cái là bay đi mất. Thế nhưng điều khiến người ta hả dạ là: người Nhật đã hạ kỳ Sư Tử (cờ máu quạt), thay vào đó là quốc kỳ Trung Quốc. Mặc dù không có diễu hành, không có bắn đại bác, không có hoan hô, nhưng quốc kỳ đã mang lại cho nhân dân sự an ủi.
Bạch tháp trong công viên Bắc Hải vẫn sừng sững uy nghiêm. Những đóa hoa sen đỏ, sen trắng trong hồ hải tử cũng tỏa hương thơm ngát như thường lệ. Đàn Tế Trời (Thiên Đàn), Thái Miếu và Cố Cung vẫn trang nghiêm túc mục, những viên ngói lưu ly cổ kính lấp lánh ánh hào quang sáng chói.
Bắc Bình lạnh lẽo, tiêu điều. Vào thời khắc chiến thắng này, toàn thành phố không một tiếng động. Chỉ có người Nhật là bận rộn đóng cửa cài then, có phần quá mức vội vã.
Lạnh lẽo nhất có lẽ là nhà họ Kỳ. Thụy Xuan đỡ ông nội vào trong nhà, cụ ông ngồi bên mép kháng, nắm chặt lấy tay Thụy Xuan. Ông nhớ lại bao khó khăn trong suốt tám năm qua, chỉ hận không thể cất tiếng chửi lớn; nghĩ đến người con trai, cháu trai, cháu cố đã mất, lại chỉ hận không thể cất tiếng khóc lớn.
Ông từ từ buông tay Thụy Xuan ra, rồi chậm rãi nằm xuống. Thụy Xuan gọi Tiểu Thuận vào, bảo cậu bé làm bạn với cụ.
Việc này Tiểu Thuận vui lòng nhận lời. Cậu không dám bước vào căn phòng Nữu Nữu đang nằm, cũng chẳng thích đứng ngẩn ngơ một mình trong sân. Mất đi Nữu Nữu, cậu chẳng biết mình nên đi đâu. Ở cạnh cụ nội thế ra lại có việc để làm. Cậu ngoan ngoãn để ông nội nắm lấy tay mình.
Cụ ông nhắm mắt lại, phảng phất như muốn chợp mắt một cái, bàn tay Tiểu Thuận ấm áp, một luồng hơi ấm theo cánh tay chui thẳng vào tận đáy lòng cụ. Cụ cảm thấy mình không chỉ đang sống, mà còn đang nắm lấy tay chắt nội — người già nhất và người nhỏ nhất sống sót từ trong chiến tranh — cụ tựa như đang cưỡi mây đạp gió, thân hình cũng hòa vào trong những đám mây. Cụ nắm chặt tay Tiểu Thuận hơn nữa. Sau này Tiểu Thuận có thể hưởng cuộc sống thái bình, sinh con đẻ cái, bốn đời nhà họ Kỳ hương khói không dứt. Cụ càng nắm chặt tay Tiểu Thuận hơn, bàn tay già nua và bàn tay nhỏ nhắn hòa thành một thể. Cụ ông mở mắt ra, như muốn nói với Tiểu Thuận rằng, mày và tao là hai ông cháu bốn đời đồng đường, hai chúng ta đều phải sống tiếp. Chỉ cần hai chúng ta có thể sống sót, đánh giặc hay không đánh giặc thì có gì quan trọng? Cho dù tao có chết, mày cũng phải sống đến tuổi này của tao, làm cái lão tổ tông bốn đời đồng đường ấy. Tiểu Thuận nhìn thấy cụ mở mắt, muốn tìm hai câu để nói. Cậu hỏi: "Cụ ơi, cụ tỉnh rồi ạ?"
Cụ ông không trả lời, lại nhắm mắt lại, trên mặt thoáng hiện lên một nụ cười nhạt.
Thụy Xuan đi tới đi lui trong sân, vòng qua vòng lại mấy bòng, ngước nhìn vào trong qua khung cửa sổ, mẹ và thím ấy vẫn ngồi bên đầu giường nhìn Nữu Nữu. Nước mắt chợt trào ra, anh quay người bước đi, đứng dưới gốc cây táo.
Đúng lúc này, Bạch tuần trưởng và Kim tam gia bước vào.
Bạch tuần trưởng chạy đến mồ hôi nhễ nhại. Lão dùng một tay lau mồ hôi trên trán, đưa bàn tay còn lại về phía Thụy Xuan. "Chà, — tiên sinh họ Kỳ, chúng ta thắng rồi!" Lão định nhiệt tình bắt tay Thụy Xuan một cái, nhưng vừa nhìn thấy vẻ mặt đau khổ của Thụy Xuan, liền không kìm được mà rụt tay lại. "Sao thế, tiên sinh họ Kỳ?"
Thụy Xuan còn chưa kịp đáp lời, Kim tam gia đã lên tiếng: "Tiên sinh họ Kỳ, giúp tôi với. Thắng rồi, sao còn không mau đi tìm Tiền tiên sinh và đứa cháu ngoại của tôi? Cầu xin cậu, giúp tìm thử xem rốt cuộc bọn họ bị đưa đi đâu rồi."
Thụy Xuan rất muốn lập tức đi theo Kim tam gia tìm Tiền tiên sinh, thế nhưng lại chẳng còn chút tinh thần nào. Anh không thể bỏ mặc mẹ và vợ ở nhà để canh giữ Nữu Nữu mà tự mình chạy đi được. Lỡ như mẹ đau lòng đến mức ngất đi, thậm chí là chết thì sao. Anh chỉ tay về phía trong nhà.
Bạch tuần trưởng bước qua, Kim tam đi theo phía sau. Bạch tuần trưởng nhìn vào trong qua ô cửa kính, liếc mắt là hiểu ngay chuyện gì đang xảy ra. Lão làm tuần trưởng nhiều năm, cảnh tượng đau thương nào cũng từng chứng kiến, lão biết rằng hai người phụ nữ nhất định phải khóc lớn một trận, nếu cứ im lặng ngồi đó nhìn Nữu Nữu mãi, nỗi đau trong lòng chắc chắn sẽ khiến người ta nghẹn đến phát điên, đặc biệt là Thiên Hữu thái thái chắc chắn sẽ không chịu nổi.
"Tiên sinh họ Kỳ, cậu phải dẫn đầu khóc lớn lên," Bạch tuần trưởng hạ thấp giọng nói với Thụy Xuan: "Cậu mà cất tiếng khóc lớn, họ sẽ khóc theo cậu. Phải khóc ra được, nếu không, nỗi buồn quá mức, khí uất nghẹn trong lòng sẽ làm con người ta bức bối đến phát bệnh, đến chết mất."
Thụy Xuan còn chưa suy nghĩ kỹ xem có nên làm theo lời Bạch tuần trưởng nói hay không, thì thấy ngoài cửa có một nam một nữ bước vào.
Người đàn ông kia trông như một ngọn tháp sắt đen vừa cao vừa gầy, dáng người cường tráng, vạm vỡ. Cậu ta không đội mũ, cắt tóc trọc lóc giống như lính mới. Khuôn mặt đen đúa và gầy gò, đôi mắt đen thẳm sáng ngời ánh lên vẻ vui mừng. Cậu ta mặc một bộ đồng phục học sinh nhỏ hơn hai ba khổ, phần áo trên dài chưa đến eo, quần thì ngắn đến mức lộ cả bắp chân. Tuy quần áo trông chẳng ra làm sao lại còn không vừa người, nhưng mặc trên người cậu ta lại tỏ ra rất vừa vặn, giản dị. Cậu ta ngẩng cao đầu, khuôn mặt rắn rỏi phảng phất nụ cười, tay phải dắt theo một người con gái, chính là Cao Đệ.
Cao Đệ cũng gầy đi, vì gầy nên đôi môi dày kia trông đẹp hơn hẳn. Xung quanh chiếc mũi ngắn hằn lên không ít nếp nhăn vì cười. Tóc không uốn, môi cũng không thoa son. Xem ra, cô đã hoàn toàn thoát khỏi sự kìm kẹp của Đại Xích Bao và Chiêu Đệ, không chút giả tạo mà bộc lộ rõ bộ mặt thật của mình. Cô cũng ngẩng cao đầu, phảng phất như đang nhìn chằm chằm vào má của Lão Tam, lại giống như đang nhìn bầu trời xanh cao vời vợi.
Vòng qua bức bình phong, Lão Tam liền lớn tiếng gọi: "Mẹ!" Giọng nói của cậu ta vang dội đến mức khiến Kim tam gia cũng phải giật mình. Thụy Xuan vốn không định làm kinh động đến mọi người, nhưng lại không kìm được mà cất tiếng gọi. Tiếng gọi này đã bao năm không thốt ra, nay bỗng chốc từ tận đáy lòng cậu bật thốt lên.
"Lão Tam!" Thụy Xuan cũng lớn tiếng gọi. Trong chớp mắt, anh suýt quên mất cả cái chết của Nữu Nữu. Lão Tam là đại diện cho thanh niên Trung Quốc — tượng trưng cho một Tân Trung Quốc dũng cảm, mạnh mẽ. Thụy Xuan bước tới, nhận ra Cao Đệ. Anh mỗi tay kéo một người lại gần mình, dòng nước mắt nóng hổi đảo quanh hốc mắt mấy bòng. Bạch tuần trưởng rất muốn qua chào Lão Tam, nhưng vừa thấy Thụy Xuan nắm chặt tay Lão Tam không buông, lão liền lặng lẽ lùi sang một bên. Lão biết những lúc người một nhà đoàn tụ, điều tối kỵ nhất là có người ngoài quấy rầy. "Chúng ta đi thôi," Bạch tuần trưởng vừa nói, vừa kéo Kim tam gia ra ngoài cửa.
Giọng nói của Lão Tam tựa như một cơn gió xuân, làm tan chảy những tảng băng trong căn nhà. Thiên Hữu thái thái từ đầu đến cuối không khóc ra tiếng nổi, ngẩn ngơ ngồi ở đó, trân trân nhìn Nữu Nữu đến ngẩn người. Vừa nghe thấy tiếng của Lão Tam, trái tim cô liền đập thình thịch, tựa như thai nhi đang đạp loạn trong bụng mẹ. Con trai của cô, Lão Tam, đang gọi cô ở trong sân. Cô như sống lại, dòng nước mắt uất nghẹn trong lòng ào ào tuôn rơi. Lão Tam vừa bước vào cửa, cô đến cả Nữu Nữu cũng chẳng còn tâm trí để đoái hoài nữa. Nữu Nữu đã chết rồi, nhưng con trai vẫn còn sống cơ mà. Nước mắt nhòa đi tầm nhìn, cô mò mẫm bước ra cửa phòng.
Vừa thấy cô bước ra khỏi phòng, Lão Tam liền buông tay đại ca ra, lao về phía mẹ.
Thiên Hữu thái thái òa khóc nức nở. Lão Tam nắm lấy đôi bàn tay lạnh ngắt của mẹ, gọi mãi "Mẹ ơi".
Lão Tam vượt qua bả vai mẹ, nhìn thấy đại tẩu đang ngồi bên giường Nữu Nữu. "Đại tẩu, em đã về rồi đây."
Vận Mai không quay đầu lại nhìn người em chồng, mà nhào vào người Nữu Nữu, lớn tiếng khóc òa lên.
"Sao thế này? Sao thế này?" Lão Tam bị tiếng khóc của mẹ và chị dâu làm cho ngơ ngác. Cậu dắt tay mẹ, bước vào căn phòng Vận Mai đang ngồi, vừa liếc mắt nhìn thấy Nữu Nữu trên giường, liền sững người lại.
Thụy Xuan nghe thấy tiếng khóc của mẹ và Vận Mai thì yên tâm rồi. Anh hiểu rằng, khóc là cách tốt nhất để vơi bớt nỗi đau đớn. Anh định đi báo tin Lão Tam về cho ông nội. "Ông ơi, ông ơi," Thụy Xuan hạ thấp giọng gọi.
Cụ ông phảng phất như đang ngủ, nhắm nghi mắt lầm bầm hai tiếng.
"Ông ơi, Lão Tam về rồi ạ."
Cái gì?" Cụ ông vẫn chưa mở mắt.
"Thằng út về rồi ạ."
Cụ ông chợt mở bừng mắt. "Tiểu Tam, Tiểu Tam của tôi đâu?" Cụ ngồi dậy, "Nó ở đâu?" Cụ lo lắng hỏi. Chưa đợi Thụy Xuan trả lời, cụ đã lớn tiếng gọi: "Tiểu Tam, Tiểu Tam, mau lại đây cho ông nhìn cái nào." Vừa gọi, cụ vừa vịn vào người Thụy Xuan đứng dậy, vội vã bước ra ngoài nhà. "Về đến nhà rồi mà không thèm đến chào ông trước, cái thằng này!"
Lão Tam nghe thấy tiếng ông gọi, vội vàng bước ra khỏi phòng, vừa nhìn thấy ông nội, liền sững người đứng lại. Ông nội đã không còn là dáng vẻ tráng kiện trong ký ức của cậu nữa, mà đã biến thành một ông cụ lưng còng gập xuống, gầy gò yếu ớt. Không chỉ tóc và râu bạc phơ, mà ngay cả lông mày cũng bạc trắng cả rồi.
Cụ ông đặt bàn tay khô khốc gầy guộc lên vai cháu trai, nói: "Tốt, tốt lắm, Tiểu Tam con lại cao lên rồi, cũng khỏe mạnh hơn nhiều. Ấy — con đi liền tám năm, ông vẫn luôn chờ mong con đấy. Thế này thì tốt rồi, ông yên tâm rồi, có chết cũng nhắm mắt xuôi tay, Tiểu Tam của tôi rốt cuộc cũng về rồi."
Thiên Hữu thái thái vẫn đang khóc, cũng bước ra khỏi phòng, nhào về phía con trai. Cụ ông nhìn con dâu thở dài một hơi, vô cùng ôn hòa nói: "Đừng khóc nữa, Tiểu Tam về rồi cơ mà — chẳng lẽ không nên vui mừng một chút sao?"
Thiên Hữu thái thái gật đầu, dùng vạt áo lau nước mắt.
Cụ ông nhìn Cao Đệ, lại dụi mắt, hỏi: "Chẳng phải con là đại tiểu thư nhà họ Quan đó sao?"
Cao Đệ gật đầu.
"Là đi cùng một chỗ với Tiểu Tam à?" Dù cụ ông biết nhân phẩm của Cao Đệ không giống với Đại Xích Bao và Chiêu Đệ, thế nhưng suy cho cùng cụ vẫn không thích người nhà họ Quan.
"Vâng ạ," Cao Đệ nói rồi bước tới, nắm lấy tay Thiên Hữu thái thái.
"Ồ —" Cụ ông không muốn làm khó Cao Đệ, nên không hỏi tiếp nữa.
Một lát sau, cụ ông gọi Lão Tam vào phòng mình. "Tiểu Tam, cô con gái nhà họ Quan này rốt cuộc là thế nào?"
Lão Tam không hề do dự, thẳng thắn đáp: "Cô ấy không có nơi nào để đi, muốn ở lại nhà chúng ta vài hôm ạ."
"Ồ —" Cụ ông chậm rãi nằm xuống. "Hai đứa —"
Lão Tam hiểu ý của ông nội. "Biết đâu —"
Cụ ông ngẩn người nửa ngày trời — cho dù Cao Đệ có tốt đến đâu, cụ vẫn không thích nhà họ Quan.
"Ông nội, chẳng phải ông vẫn luôn mong mỏi gia đình chúng ta đinh đinh vượng thịnh đó sao?" Lão Tam nói rồi mỉm cười.
Cụ ông suy nghĩ một lúc: "Con nói đúng."