Dù đã là mùa thu, Tiền thi nhân lại chỉ mặc một chiếc áo kép bằng vải xanh đơn bạc. Tóc ông đã bạc thêm nhiều; hai má hóp sâu, chung quanh mọc đầy râu ria lởm chởm hoa râm. Trông ông chẳng giống người trong đô thị chút nào, mà tựa như vị ẩn sĩ tu đạo trong chốn thâm sơn cùng cốc. Ông lặng lẽ ngồi trên một chiếc bồ đoàn bên bàn thờ, khẽ gõ mõ nhịp nhàng.
Nghe thấy tiếng bước chân, cụ già gõ mõ mạnh hơn chút ít. Bằng một con mắt, ông nhìn rõ người bước vào là Thụy Toàn. Ông hận chỉ muốn lập tức qua đó nắm lấy tay Thụy Toàn. Thế nhưng, ông không dám động đậy. Ông nhẫn nại tự kiềm chế bản thân. Đồng thời, ông cũng muốn xem Thụy Toàn hành động ra sao, liệu có đủ sự cẩn trọng cần thiết hay không. Ông biết Thụy Toàn dũng cảm, nhưng dũng cảm phải đi đôi với cẩn trọng thì mới có thể thành công.
Thụy Toàn bước vào Phật đường, liếc mắt nhìn cụ già một cái, mà không nhận ra đó chính là Tiền bác bác. Cậu thản nhiên đặt túi hành lý xuống, đoạn quỳ rạp xuống cung kính dập đầu trước tượng Phật. Cậu biết cách diễn kịch, dẫu trong lòng có nôn nóng muốn gặp Tiền bác bác đến thế nào đi nữa. Cậu buộc phải lạy Phật trước; nhỡ có ai còn bám theo đuôi cậu, cậu sẽ khiến kẻ bám đuôi hiểu rằng mình chỉ là một kẻ nhà quê, chính là cái đồ ngốc mê tín quỷ thần mà người Nhật rất muốn nhìn thấy.
Cụ già nhìn thấy sự điềm tĩnh và màn kịch của Thụy Toàn, bèn khẽ gật đầu. Ông nhẹ nhàng đứng dậy, ho nhẹ một tiếng; đoạn bước ra phía sau tượng Phật.
Dù Thụy Toàn vẫn chưa nhận ra cụ già, nhưng cậu nhận ra tiếng ho của ông. Ba chữ "Tiền bác bác" vừa thân thiết, vừa mạnh mẽ, lại tự nhiên chực trào đến khóe môi cậu. Thế nhưng, cậu đã nuốt chúng ngược trở lại. Nhấc túi hành lý lên, cậu cũng đi vòng ra sau tượng Phật. Vòng qua tượng Phật, bước qua cánh cửa hậu của chính điện, cậu đi tới một cái sân nhỏ.
Trong sân có một ngọn tháp gạch nhỏ, bên tháp có một cây tùng vẹo cổ. Phía tây có ba gian nhà nhỏ. Tiền thi nhân đang đứng ngoài gian ở tận cùng phía nam, nói nhỏ hai câu với một vị hòa thượng tuổi chừng năm mươi mấy. Hòa thượng liếc nhìn Thụy Toàn một cái, chắp tay hành lễ rồi bước vào chính điện gõ mõ.
Tiền thi nhân khẽ vẫy tay với Thụy Toàn, bước đi khập khiễng đi vào gian nhà nhỏ ở tận cùng phía bắc. Thụy Toàn rảo bước sát theo sau cụ già.
Vừa bước vào cửa phòng, "Lão Tam" và "Tiền bác bác" tựa như hai khối lửa cùng lúc bùng cháy. Thụy Toàn nghiêng vai vứt hành lý xuống đất. Cả bốn bàn tay lập tức nắm chặt lấy nhau. Thụy Toàn lại gọi một tiếng "Tiền bác bác", nhưng rồi chẳng tài nào nhớ ra thêm được lời nào khác. Trong ký ức của cậu, Tiền bác bác là một vị thi nhân mập mạp, phúc hậu, tóc đen, hiền hòa đôn hậu. Cậu cũng từng nghĩ, xung quanh Tiền bác bác phải là những chậu hoa đủ màu cùng sách cổ bày la liệt. Cậu nằm mơ cũng không ngờ Tiền bác bác lại ra nông nỗi chật vật thế này, lại còn ở trong ngôi miếu nhỏ rách nát này. Sững sờ một lát, cậu mới nhận ra Tiền bác bác, cũng giống như khi cậu chăm chú nhìn một thành phố vừa bị oanh tạc, rồi mới lờ mờ nhận ra đường phố và phương hướng vậy. Đôi mắt cụ già vẫn chớp chớp như trước đây. Giọng nói của cụ vẫn trầm ấm và hiền từ như xưa.
"Để ta nhìn con cái nào! Để ta nhìn con cái nào!" Cụ già cười nói. Hai má hóp sâu không giúp nụ cười của ông thêm phần rạng rỡ, nhưng những nếp nhăn ở khóe mắt vẫn rất đẹp. "Để ta nhìn con nào, Lão Tam!"
Thụy Toàn ngẩn người đờ đẫn để cụ già ngắm nhìn, chẳng biết phải làm sao cho phải, chỉ ngốc nghếch mỉm cười.
Cụ già nhìn Lão Tam, liên tục khẽ gật đầu. Bỗng nhiên, cụ cúi đầu xuống. Cụ lại nhớ đến con cháu của mình.
"Sao thế ạ? Tiền bác bác!"
Cụ già chậm rãi ngẩng đầu lên, miễn cưỡng cười một tiếng. "Không có gì, ngồi xuống đi!"
Lúc này Thụy Toàn mới nhìn thấy trong phòng chỉ có một chiếc giường ván gỗ, một chiếc bàn nhỏ dựa vào tường mới đứng vững được, và một chiếc ghế tựa. Cụ già ngồi bên mép giường, Thụy Toàn kéo ghế lại gần cụ, ngồi xuống bên cạnh.
Trong lòng cụ già đang cố gắng dặn lòng không được nghĩ đến con cháu nữa, nên không tài nào thốt nên lời.
Thụy Toàn nghe thấy tiếng mõ vang lên từ tiền điện.
"Bác ơi, sao bác lại ra nông nỗi này?" Thụy Toàn phá vỡ sự im lặng.
Môi cụ già mấp máy. Cụ muốn kể hết cho Thụy Toàn nghe một lèo như đọc thuộc lòng toàn bộ quá trình bị bắt giam tra tấn và cái chết của người trong nhà. Thế nhưng, cụ nghĩ Thụy Toàn vừa từ bên ngoài trở về, chắc hẳn đã từng chứng kiến chiến trường; trên chiến trường, trong một ngày hay chỉ trong một khắc, biết bao người đổ máu và bỏ mạng; chút đau khổ của bản thân cụ thì có giá trị gì để mà kể lể chứ? Cụ kiên định, dũng cảm, nhưng cụ vẫn rất khiêm nhường.
"Bị người Nhật tra tấn thành ra thế này." Cụ già đáp bằng giọng trầm thấp, hy vọng chỉ với một câu nói đó là có thể làm Thụy Toàn thỏa mãn.
"Giản gì ạ?" Thụy Toàn phắt đứng bật dậy, đôi mắt hạt đậu đen trừng trừng nhìn thẳng lên trán cụ già.
Thụy Toàn nằm mơ cũng không ngờ Tiền thi nhân, Tiền bác bác, người thật thà nhất trên đời này, lại phải chịu nhục hình. Ba bốn năm ở bên ngoài, vì không dám nhớ nhà, cậu đâm ra lạnh nhạt với Bắc Bình. Cậu cứ nghĩ Bắc Bình trong mấy năm nay hẳn phải là một nơi câm lặng không một tiếng động, không đổ một giọt máu, dùng những bức tường thành cổ kính của mình để vây hãm hơn triệu thần dân mất nước. Nào ngờ, ngay cả một người thật thà như Tiền tiên sinh cũng bị tra tấn cơ chứ, lại còn vì bị tra tấn mà đứng lên phản kháng nữa ư?
Sự lạnh nhạt đối với Bắc Bình, theo cậu nghĩ, cũng chính là sự quan tâm đối với toàn bộ đất nước. Thế nên, cậu đã hạ quyết tâm, dẫu có trở về Bắc Bình thì tuyệt đối không dò la chuyện gia đình. Làm vậy thật nhẫn tâm, nhưng chỉ có quên đi gia đình mới có thể luôn khắc ghi giang sơn, xét ra cũng không có gì đáng trách. Giờ đây, nghe thấy câu nói ấy của Tiền bác bác, cậu lập tức nghĩ ngay đến người nhà. Giả như Tiền bác bác mà còn bị tra tấn, thì bất cứ ai cũng có khả năng bị tra tấn, người nhà cậu chắc chắn không thể là ngoại lệ. Nhất là đại ca của cậu; đại ca lại càng có đủ "tư chuẩn" bị tống ngục tra tấn hơn cả Tiền tiên sinh. Cậu không kìm được mà thốt lên hỏi: "Người nhà cháu đâu ạ?"
Cụ già họ Tiền điềm đạm, ôn tồn đáp: "Ngồi xuống!"
Thụy Toàn ngẩn ngơ ngồi xuống lại.
Cụ già không dám ngẩng mi mắt lên lần nữa. Đau đớn cúi đầu suy nghĩ: Liệu có nên nói hết sự thật cho Thụy Toàn biết không?
"Tiền bác bác!" Thụy Toàn giục giã.
Cụ già họ Tiền không muốn Thụy Toàn vừa mới trở về Bắc Bình đã phải nghe chuyện thảm sầu trong nhà. Thế nhưng, nếu cụ không nói, liệu Thụy Toàn có đi nơi khác để dò la không? Cụ quyết định nói thật, biết đâu Thụy Toàn có thể ở trước mặt cụ mà khóc oà lên một trận không chút hổ thẹn. Cụ là bạn cũ, láng giềng cũ của Thụy Toàn; Thụy Toàn hồi bé mặc quần thủ đít thế nào, cụ đều biết rõ cả. Được chứ, nếu Thụy Toàn muốn khóc, thì nên khóc ngay trước mặt cụ. Đầu cụ cúi thấp đến mức không thể thấp hơn được nữa, cực kỳ chậm rãi cất lời: "Cha con và Lão Nhị đều không còn nữa rồi! Những người khác đều vẫn bình an!"
Từng tận mắt chứng kiến cảnh địch oanh tạc thành phố, từng chứng kiến chiến trường giữa non sông, từng chứng kiến sự chém giết và cái chết, trái tim Thụy Toàn dường như đã mọc thêm một lớp da chai dày cộm tựa như lòng bàn tay làm việc lâu ngày. Nghe xong lời của cụ già, cậu không hề chịu sự kích động mạnh ngay lập tức. Cậu thốt lên một tiếng "Gì cơ?" như thể nghe không rõ. Thế nhưng, chẳng đợi cụ già nói thêm điều gì, cậu cúi gầm mặt xuống, nước mắt tuôn rơi như suối, nghẹn ngào cất tiếng gọi: "Bố ơi! Bố ơi!"
Cụ già vô cùng khó xử, đặt một bàn tay lên vai Thụy Toàn, dịu dàng gọi: "Lão Tam! Lão Tam!" Cụ không dám ngăn cản Thụy Toàn, người thân mất cha ai mà không đau lòng chứ? Cụ lại không đành lòng bỏ mặc không an ủi Thụy Toàn, nhìn bạn đau lòng mà sao có thể làm ngơ không khuyên giải cơ chứ? Nhưng biết lấy lời gì để an ủi đây? Cụ già vừa gọi "Lão Tam", vừa thấp thỏm đến mức toát cả mồ hôi. Khóc một hồi lâu, Thụy Toàn bỗng ngẩng phắt cổ lên, "Nói cho cháu nghe, Tiểu Dương Quyên thế nào rồi?" Cậu dường như đã quên mất Trung Quốc, thậm chí quên cả Bắc Bình, mà chỉ nhớ đến Tiểu Dương Quyên, mảnh đất chôn nhau cắt rốn của mình.
Cụ già đành phải kể lại những chuyện đủ sức làm vơi bớt nỗi đau đớn khổ sở của Thụy Toàn; cụ tóm tắt kể lại một lượt chuyện của nhà họ Quan, vợ chồng Tiểu Văn, Tiểu Thôi và thợ mộc Lưu sư phó.
Nghe xong, Thụy Toàn ngẩn người ra. Cậu không ngờ rằng, ngay cả một nơi chật hẹp hẻo lánh như Tiểu Dương Quyên mà lại xảy ra bao nhiêu chuyện như vậy, chết đi ngấy nhiều người đến thế. Hừ, cậu bôn ba khắp nơi đi tìm chiến trường, hóa ra chiến trường lại chính là nhà mình, là con hẻm nhỏ ấy! Cậu đi ra ngoài tìm kẻ địch, mà kẻ địch lại bức tử cha cậu, sát hại láng giềng của cậu ngay tại Bắc Bình. Cậu không nên hối hận vì đã trốn khỏi Bắc Bình, thế nhưng dòng máu nóng tuổi trẻ khiến cậu tự trách mình đã không thể ở nhà bảo vệ cha. Cậu mất đi sự bình tĩnh, tâm trí cậu từ nhà bay vút đến những ngọn núi cao sông rộng kia, rồi từ chốn núi non sông nước ấy lại bay ngược trở lại Tiểu Dương Quyên. Cậu đã không thể nói rõ nơi nào mới thực sự là Trung Quốc, cậu nên chiến đấu ở nơi nào mới đúng. Cậu chỉ cảm thấy điều hợp lý nhất lúc này là lập tức đi chém lấy một cái đầu giặc để tế dâng lên cha!
Cậu không dám ngẩng lên nhìn thẳng vào Tiền bác bác nữa. Tiền bác bác mới là anh hùng, vị anh hùng thực thụ, dám dưới mí mắt của kẻ địch mà chống đỡ thân hình thương tích, làm nên nghiệp lớn phục quốc báo thù.
Thấy Thụy Toàn không lên tiếng, Tiền thi nhân cũng không dám mở lời nói gì nữa, mặc dù trong lòng cụ rất nóng lòng muốn nghe những tin tức, tin tức do Thụy Toàn mang từ bên ngoài về. Trước mặt người thanh niên này, cụ già cảm thấy những việc mình làm chẳng qua chỉ là chút chuyện nhỏ nhặt không có kế hoạch gì, chẳng có ý nghĩa lớn lao. Ngược lại, lớp bụi đất trên người Thụy Toàn mới là thứ từng tung bay trên sa trường, những gì Thụy Toàn biết mới là đại sự quốc gia.
Cứ như thế, một già một trẻ vốn dĩ đều muốn vừa gặp mặt là trút hết những lời tích tụ suốt mấy năm trời ra ngoài, thế nhưng ngặt nỗi nhìn nhau mà chẳng nói nên lời. Cả hai chỉ cùng lắng nghe tiếng mõ vang lên từ tiền điện. Cuối cùng vẫn là Thụy Toàn cất lời trước: "Tiền bác bác, hãy kể cho cháu nghe chút chuyện của bản thân bác đi ạ!"
"Chuyện của ta á?" Cụ già bĩu môi cười, vốn dĩ cụ không định nói, nhưng lại cảm thấy không nên từ chối yêu cầu của người bạn trẻ. Hơn nữa, Thụy Toàn vừa khóc xong, những lời của cụ có lẽ sẽ phần nào tốt hơn những lời an ủi vô vị, sáo rỗng. "Chuyện của ta rất nhiều, nhưng cũng rất giản đơn. Để ta giải thích thế này nhé; công tác của ta trải qua ba giai đoạn: Giai đoạn thứ nhất là sau khi ta chịu hình phạt ra tù. Lúc đó, ta chẳng có kế hoạch gì cả, chỉ nghĩ đến chuyện báo thù. Trong lòng ta nghẹn một cục tức, là sự phẫn nộ, là lòng thù hận, thúc giục ta từ bỏ cuộc sống yên bình, hóa điên hóa dại đi tuyên truyền, đi ám sát. Lúc bấy giờ, ta nôn nóng, ta phẫn nộ, thế nên ta không thể dung nạp ý kiến của người khác. Phàm là ai có chủ trương khác với ta, ta đều xem họ là kẻ thù. Khi ấy, ta chỉ đóng một mình một vở kịch.
"Dần dần, ta bước sang giai đoạn thứ hai. Sự xông xáo, dám nghĩ dám làm của ta đã thu hút được bạn bè. Được rồi, ta nhìn thấu đáo rằng, ta phải có bạn bè, đồng tâm hiệp lực cùng nhau hành động. Dù lúc ấy ta vẫn chưa bỏ được cái thái độ 'đầu này là ta, đầu kia là đất nước', thế nhưng ta đã hiểu ra rằng tự mình liều mạng kém hiệu quả hơn rất nhiều và ít sức mạnh hơn rất nhiều so với việc mọi người cùng hợp sức. Được, ta mặc kệ kế hoạch của người khác là gì, phe phái là gì, chỉ cần họ đến tìm ta, ta sẵn lòng giúp đỡ. Họ dạy ta viết văn, được, ta viết. Họ dạy ta mang truyền tài liệu tuyên truyền ra khỏi thành, được, ta đi. Họ dạy ta đi ném bom, chỉ cần chuẩn bị sẵn quả bom cho ta, được, ta đi. Cứ như thế, ta bắt đầu mò mẫm ra con đường, có làm mãi không hết việc; hơn nữa, ta cũng chẳng còn hờn dỗi vặt vãnh nữa. Ta biến thành một cỗ máy kháng chiến, ai muốn dùng ta, ta cũng đều dốc sức làm cho bằng hết. Đồng thời, ta chẳng còn màng tới điều gì kiêng kị, không còn tính toán thiệt hơn về thù lao hay tương lai nữa. Ta thuộc về tất cả những người kháng chiến, làm mọi việc kháng chiến, cứ làm mãi cho đến chết. Giả như giai đoạn thứ nhất là chủ nghĩa anh hùng cá nhân hay chủ nghĩa báo thù, thì giai đoạn thứ hai này chính là chủ nghĩa yêu nước hợp tác. Giai đoạn trước, ta muốn báo thù cho vợ con và bản thân; giai đoạn sau là gia nhập vào công việc kháng chiến, quên đi thù hận cá nhân, mà là để phục quốc tuyết hận.
"Bây giờ, ta bước sang giai đoạn thứ ba. Lúc nãy con có nhìn thấy vị hòa thượng kia không?" Cụ già chỉ tay về phía tiền điện. "Đó là Minh Nguyệt hòa thượng, người bạn thân nhất của ta. Tình cảm giao du giữa hai chúng ta rất thuần khiết, nhưng cũng rất kỳ lạ. Còn ta ư, khi mới quen biết ông ấy, ta một lòng muốn báo thù, muốn giết người. Còn ông ấy, mặc cho thành Bắc Bình đã mất, vẫn không thay đổi tín ngưỡng của mình, ông không chủ trương sát sinh. Cứ như vậy, ta cho rằng dẫu Phật có sinh ra ở Bắc Bình đi nữa, Phật cũng phải nổi giận, cũng phải đứng lên kháng chiến, giả như cha mẹ anh em của Phật đều bị quân địch sát hại. Minh Nguyệt hòa thượng không nhìn nhận như thế, ông ấy cho rằng sự xâm lược, chiến tranh này chỉ là kiếp nạn, là bản tính dã thú của toàn nhân loại chưa phai nhạt, chứ không phải là tội lỗi của bất kỳ cá nhân nào. Nói ra thì lạ thật, quan điểm của hai chúng ta khác nhau đến thế mà rốt cuộc lại thành bạn tốt của nhau. Ông không chủ trương giết người, bởi vì ông cho rằng thù giết thù chỉ chuốc thêm tội ác cho con người, chứ không thể dập tắt được chiến tranh. Thế nhưng, ông đi khất thực, gom góp mang về cho ta ăn. Ông không chủ trương giết người, lại đi nuôi dưỡng một kẻ tay vấy máu như ta; thật nực cười!
"Thế nhưng, dẫu ta không tiếp thu tín ngưỡng của ông ấy, ta ít nhiều cũng chịu ảnh hưởng từ ông. Ông dạy ta nhìn xa thêm một bước — từ việc phục quốc báo thù nhìn đến việc tiêu diệt toàn bộ chiến tranh. Nói cách khác, cuộc kháng chiến của chúng ta không chỉ là báo thù, ăn miếng trả miếng, 'mắt đền mắt, răng đền răng', mà là đả kích thói hiếu chiến ngông cuồng, để kiến thiết nên hòa bình mai sau.
"Cứ như thế, ta lại tìm lại được chính mình, ta lại hòa làm một với con người trước chiến tranh của ta. Nghĩa là, khi chiến tranh vừa bùng nổ, ta đột ngột chịu đựng nhục hình, đột ngột cảnh nhà tan cửa nát, ta hóa điên hóa dại. Chỉ có sự tàn sát hủy diệt mới đủ để ta trút bỏ mối hận trong lòng. Ta quên đi lý tưởng và thơ ca thường nhật của mình, mà lao vào liều mạng với lũ dã thú. Khi ấy, ta coi cái chết tựa như về nhà, chỉ mong sao nhanh chóng được đồng vu gia tận cùng kẻ địch. Bây giờ, nói ra những lời có lẽ sẽ khiến con chê cười, ta dường như đã trưởng thành rồi. Vừa làm việc, ta vừa lại có thêm lý tưởng. Ta không chỉ u mê vứt bỏ cái đầu của mình đi, mà là sẽ thật vững vàng, thật thong thả, thật bình tâm tĩnh khí mà làm việc, để đạt cho bằng được lý tưởng của mình. Cho nên, ta mới nói, ta đã tìm lại được chính mình. Trước đây, ta là người yêu chuộng hòa bình; bây giờ, vẫn thế. Giả như có điểm gì khác biệt ở đây, thì đó là trước chiến tranh, ta thường lấy sự cẩu thả lười nhác làm hòa bình; còn bây giờ ư, ta dùng sự kiên định, kiên quyết và dũng cảm để giành lấy hòa bình.
"Ta không cần phải kể tường tận từng việc một cho con nghe, rằng ta đã từng làm những gì. Ta thật sự rất vui vì có thể kể cho con nghe chút đổi thay nhỏ nhoi này của mình. Sự thay đổi chính là giai đoạn sinh trưởng. Ta nào có chết, cũng chẳng phải chỉ dựa vào một cục tức đi tìm cái chết, ta giống như một đứa trẻ, hay một cái cây nhỏ, ngày ngày lớn lên. Như vậy, hiểm nguy khốn khổ cũng chẳng có gì đáng sợ nữa, bởi vì mắt ta đang nhìn về chốn xa xăm, tựa như Minh Nguyệt hòa thượng vẫn luôn nhìn về cõi Tây thiên vậy. Ta không cần phải cứ mãi nghiến răng ken két, cau mày nhíu trán nữa, mà có thể không vội vã cũng chẳng thỏa hiệp mà tiến bước về phía trước; ta biết rõ điều mình đang làm là bất cứ người nào có tư tưởng, có lý tưởng, đều nên làm; ta đã có thể tự tin rồi. Phải, hôm nay ta không có, tương lai cũng sẽ không quy y Phật pháp; thế nhưng, Minh Nguyệt hòa thượng quả thực đã mang lại cho ta ảnh hưởng rất tốt. Ta rất biết ơn ông ấy! Ông ấy từ Phật pháp mà giảng về việc đạt được sự vĩnh sinh; còn ta ư, ta từ việc kháng chiến báo thù mà bước đến việc kiến thiết hòa bình — giả như mục đích cuối cùng của nhân loại là sống yên ổn bên nhau, sống một cách vui vẻ, ta nghĩ, ta cũng sẽ đạt được sự vĩnh sinh!"
Thụy Toàn chăm chú lắng nghe, không sót một chữ nào những lời của Tiền bác bác.
Cậu không ngờ Tiền bác bác lại khái quát mọi chuyện một cách trừu tượng và sâu sắc đến thế. Vốn dĩ cậu cứ tưởng cụ già sẽ lải nhải kể cho cậu nghe mấy chuyện có năm có tháng, có địa điểm cụ thể cơ chứ. Nghe xong đoạn dài này, cậu ngẩn người nhìn Tiền bác bác. Phải, trên người Tiền bác bác, cũng giống như tư tưởng của cụ, đã thay đổi hoàn toàn rồi. Cậu cảm thấy như không còn quen thuộc nữa, mà lại như hiểu thêm được đôi chút về Tiền lão nhân. Tiền lão nhân không trần thuật sự thật cụ thể, thế nhưng đoạn dài ấy, dẫu thiếu vắng những sự việc cụ thể, vẫn khiến Thụy Toàn không chỉ xúc động, mà còn nhìn thấy chính bản thân mình; chẳng phải chính cậu, trong ba bốn năm nay, cũng đã thay đổi đó sao? Chẳng phải cũng từ một luồng khí nóng bừng chuyển thành biết suy ngẫm trầm tĩnh đó sao? Cậu lập tức cảm thấy trái tim mình xích lại gần trái tim cụ già. Kinh nghiệm và sự thay đổi của cụ già cũng chính là những trải nghiệm của bản thân Thụy Toàn.
Cậu rất muốn kể hết những kinh nghiệm của mình cho cụ già nghe, thế nhưng cậu lại chẳng còn dũng khí để nói ra nữa. Sự thật, nếu không có một cương lĩnh lấy tư tưởng làm chỉ đạo, thì chẳng qua cũng chỉ là mấy viên gạch vụn vữa rời rạc, nói hay không nói cũng chẳng có gì quan trọng.
"Lão Tam, kể chuyện của con nghe xem nào!" Cụ già mỉm cười nói.
Lão Tam duỗi duỗi đôi chân. "Tiền bác bác, chắc không cần kể nữa đâu ạ? Cháu cũng đang thay đổi mà!"
"Thế thì tốt, tốt quá!" Ánh mắt cụ già dán chặt vào Thụy Toàn. "Con xem này, nếu đổi lại là người khác, ta tuyệt đối sẽ không nói đoạn vừa rồi đâu, sợ người ta bảo ta 'lão Vương bán dưa, tự bán tự khen'. Còn với con, ta không thể không nói thế, bởi vì đó là sự thật trăm phần trăm. Chỉ có nói với con như vậy, con mới thực sự nhìn thấu được tấm lòng của ta. Giá như ta chỉ nói dăm ba chuyện cũ rích nhạt nhẽo, có lẽ con đã ngáp ngắn ngáp dài từ đời nào rồi ấy chứ! Ớ này, Lão Tam, con không nghĩ là ta đang khoác lác, đang nói quá lên đấy chứ?"
"Cháu sao lại thế được ạ? Tiền bác bác!"
"Được! Tốt lắm! Thế thì cứ kể đi, kể chuyện của con nghe xem nào! Ta rất muốn biết thêm nhiều chuyện, chỉ có biết nhiều chuyện hơn, trong lòng mới có thể thấy khoan khoái được!"
Thụy Toàn đành phải mở lời. Cậu tường tận kể hết những gì tai nghe mắt thấy kể từ sau khi trốn khỏi Bắc Bình. Càng kể, Thụy Toàn càng cảm thấy sảng khoái và hưng phấn chưa từng có. Đây là lúc tâm sự cùng Tiền bác bác, cậu chẳng phải kiêng dè bất cứ điều gì; ngoài những sự việc đã qua, cậu cũng bày tỏ cả ý kiến và những lời bình phẩm của riêng mình.
Đợi cho đến khi Lão Tam kể xong, Tiền thi nhân mới cất tiếng: "Được! Con đã nhìn thấy Trung Quốc! Trung Quốc cũng giống như con và ta vậy, chứa đựng biết bao nhiêu là mâu thuẫn! Ta hy vọng chúng ta sẽ dùng sự kiên định không nản lòng cùng lý tưởng cao cả để giải quyết những khó khăn và mâu thuẫn ấy!"
"Chúng ta hợp tác nhé?"
"Đương nhiên rồi!"
Hai trái tim già và trẻ chạm khẽ vào nhau.