Tứ Thế Đồng Đường

Lượt đọc: 1070 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Màn 38

❊ ❊ ❊

Chớp mắt đã đến tết Đoan Ngọ. Mấy chậu lựu của Kỳ lão nhân, do mùa đông bảo vệ không tốt, chỉ có một cây mọc được hai ba cái nụ nhỏ. Cây hải đường và hoa ngọc trâm ở chân tường phía nam đến lá còn chẳng mọc nổi, thay vào đó là một số cỏ tỏi. Kỳ lão nhân bỏ qua nguyên nhân – mùa đông không hề bảo vệ chúng – mà chỉ nhìn vào kết quả, ông cảm thấy sự héo tàn của hoa cỏ là điềm gở cho sự suy vi của gia đạo; ông vô cùng không vui. Ông thường hay mơ thấy "Tiểu Tam", thế nhưng "Tiểu Tam" đến một bức thư cũng không gửi tới; chẳng lẽ "Tiểu Tam" đã gặp phải chuyện bất trắc gì rồi sao? Ông hỏi mẹ Tiểu Thuận, cô không trả lời được tin tức chính xác nào, mà chỉ dùng giấc mơ để giải mã giấc mơ. Gần đây, đôi mắt của cô trông càng to hơn, vì trên mặt đã sụt đi không ít thịt. Gom góp rất nhiều ý cười vào trong mắt, cô nói với lão nhân: "Con cũng mơ thấy lão Tam, anh ấy chẳng biết vui mừng nhường nào! Con nghĩ a, anh ấy nhất định ở bên ngoài hỗn rất tốt! Bản thân anh ấy chính là một tiểu tử có bản lĩnh mà! Ông nội, ông đừng luôn canh cánh nhớ thương nó nữa, bản lĩnh, sự thông minh của nó, lớn hơn bất cứ ai!" Thật ra, cô vốn không hề có giấc mơ như thế. Bận rộn từ sáng đến tối, cô thực sự không có thời gian để mơ. Thế nhưng, giấc mơ "do cô tự tạo ra" ấy lại khiến lão nhân nở một nụ cười chút ít. Việc ông rốt cuộc có tin vào giấc mơ hay không, vẫn còn là một vấn đề. Thế nhưng, đến lúc cùng đường bất đắc dĩ, ông đành phải tin vào lời nói dối hư ảo ấy, để vơi bớt đi một chút nỗi đau khổ trên thực tế.

Ngoài việc lừa gạt lão nhân bằng thiện ý, mẹ Tiểu Thuận còn phải xoay sở chuẩn bị đồ ăn tết cho mọi người. Cô biết, qua tết cũng chẳng thể giảm bớt nỗi thống khổ của họ, thế nhưng nếu cứ im lìm không trang hoàng một chút, họ sẽ càng đau lòng hơn.

Những năm trước, cứ đến mùng một và mùng năm tháng năm, từ lúc trời sáng, ngoài cửa đã có tiếng rao: "Dâu đen dâu tằm đây, anh đào đỏ đây", tiếng nọ nối tiếp tiếng kia, mãi cho đến tận lúc sắp ăn trưa, tiếng rao vẫn không dứt. Tiếng rao có vẻ không chỉ chuyên cho việc buôn bán, mà còn mang một ý vị nghịch ngợm và náo nhiệt, bởi vì những kẻ bán anh đào dâu tằm không phải toàn là những kẻ buôn hoa quả chuyên nghiệp, mà có rất nhiều trẻ em mười mấy tuổi. Ngày thường, chúng có thể kéo xe kéo, có thể bán nước sôi, đến dịp tết, chúng tạm thời đổi nghề – nhà nhà đều cần dùng bánh ú, dâu tằm, anh đào để cúng Phật, thế là chúng có một mối làm ăn ngon để kiếm tiền. Năm nay, mẹ Tiểu Thuận không nghe thấy tiếng gọi nhắc nhở mọi người qua tết ấy. Chợ hoa quả ở Bắc Thành nằm ở trong cửa Đề Thắng, việc mua bán đều diễn ra vào lúc sáng tinh mơ. Cách một bức tường thành, bên ngoài thành là cái chợ nhỏ bán đồ cũ, lúc đi chợ cũng là trước khi mặt trời mọc. Bởi vì nhà tù ngoài cửa Đề Thắng từng bị cướp phá, người Nhật sợ du kích thừa lúc đi chợ lại đến tập kích, cho nên đã cấm chợ sớm trong thành và ngoài thành, hơn nữa còn phong tỏa cửa Đề Thắng. Còn như anh đào và dâu tằm, vốn đều là từ Bắc Sơn và ngoài thành đưa tới, thế nhưng từ Tây Sơn đến Bắc Sơn nơi nào cũng có chiến sự không có trận địa cố định, không ai dám vận chuyển hoa quả vào thành.

"Hải!" Mẹ Tiểu Thuận thở dài với Thần Táo: "Năm nay ủy khuất cho ngài rồi! Không có người bán anh đào nha!" Xin lỗi Thần Táo như vậy, cô không phải là không cố gắng nghĩ cách cứu vãn; "Cúng dường mấy chiếc bánh ú cũng có thể che đậy chút ít cho đỡ thẹn rồi!"

Thế nhưng, bánh ú cũng không mua được. Người bán bánh ú ở Bắc Bình có mấy tông phái: "Đạo Hương Của" bán bánh ú Quảng Đông, chiếc to, loại nhân nhiều, giá đắt. Loại bánh ú này không hợp khẩu vị của người Bắc Bình cho lắm, bởi vì trong nhân lại cố nhét thêm thịt hun khói hoặc mỡ heo; người miền Bắc đối với gạo nếp vốn đã có chút sợ sệt, lại cho thêm thịt hun khói gì đó vào, thì lại càng sợ hơn. Thế nhưng, thứ đồ như vậy lại bán rất chạy, một là người Bắc Bình cho rằng mọi thứ của Quảng Đông đều có vẻ mang theo chút tính cách mạng, cho nên không dám công khai chê nó không ngon, hai là giá của nó đắt, đem đi biếu thì tỏ ra thể diện – đắt thì luôn là tốt, ai thèm quản nó ngon hay không chứ.

Bánh ú chính thống thực sự của Bắc Bình là (1) loại do các cửa hàng bánh kẹo Mãn Hán kiểu cũ ở Bắc Bình bán, hoàn toàn không có nhân, mà chỉ dùng loại gạo nếp tinh tế nhất gói thành những chiếc bánh ú nhỏ, rất nhỏ; lúc ăn, chỉ rắc lên một chút đường trắng. Loại bánh ú này cũng chẳng ngon cho lắm, thế nhưng nó trắng muốt, nhỏ nhắn xinh xắn, bày trong những chiếc đĩa trang trí màu sắc đẹp đẽ trông rất có phong cách quan lại. (2) Vẫn là món quà vặt nhỏ như vậy, thế nhưng do người gánh hàng rong bán bánh ong bày bán, hơn nữa còn được ướp lạnh. (3) Cũng là loại rao bán dọc đường, thế nhưng kích thước lớn hơn một chút, bên trong có táo tàu. Đây là loại bánh ú phổ biến nhất.

Ngoài ra, còn có một số người nhà quê, dùng gạo vàng gói thành bánh ú, có lẽ cho táo tàu, có lẽ không, chiếc nào cũng gói rất to. Loại này, chuyên bán cho những kẻ lao động ăn, có thể xếp chung một loại với bánh ngô đen và quẩy, mà cả nội dung lẫn hình thức đều không đủ để bước lên mặt bàn thanh nhã.

Bánh ú mà mẹ Tiểu Thuận nghĩ đến trong lòng chính là loại gạo nếp, bên trong có táo tàu. Cô chăm chú lắng nghe tiếng rao "Táo đỏ bánh ú to đây!" ngoài cửa. Thế nhưng, cô mãi vẫn không nghe thấy. Bắc Bình của cô đã đổi khác: Qua tết Đoan Dương lại không có anh đào, dâu tằm, và bánh ú! Vốn dĩ cô không nên coi đây là một chuyện kỳ lạ, bởi vì từ mùa thu năm ngoái cho đến nay, Bắc Bình thiếu thốn đủ mọi thứ, có đôi khi bỗng nhiên đóng cửa thành, đến một mọng rau xanh cũng không mua nổi. Thế nhưng, hôm nay cô không sao không cảm thấy khó chịu, hôm nay là ngày Tết cơ mà. Trong lòng cô, qua tết hay không qua tết vốn dĩ chẳng có quan hệ lớn lao gì; cô biết, đằng nào thì cũng phải qua tết. Bản thân cô thì phải chịu vất vả; cô phải đi mua sắm đồ đạc, rồi ôm lò sưởi nấu nướng cho mọi người; đợi đến khi mọi người ăn uống no say, cô đã mệt đến mức chẳng muốn ăn gì nữa rồi. Thế nhưng, nghĩ từ một góc độ khác, đây chính là cuộc sống của cô, cô dường như sinh ra là để làm lụng cho mọi người. Giả sử trong nhà không có người già và trẻ nhỏ, cô tự nhiên chẳng cần phải qua tết nữa, mà sống dường như cũng chẳng còn bất cứ ý nghĩa gì. Cô không sao nói rõ thế nào là văn hóa, và con người chỉ đành tuân theo phương thức văn hóa của chính mình – giống như tết Đoan Dương bắt buộc phải ăn bánh ú, anh đào, và dâu tằm – sinh sống thì mới có niềm vui. Cô chỉ cảm thấy Bắc Bình đã thay đổi, thay đổi đến mức khiến cô nhìn thấy một nhà già trẻ trong tết Đoan Ngọ trừng mắt không có việc gì làm. Cô hiểu đây là kết quả do người Nhật chiếm đóng Bắc Bình gây ra, thế nhưng không tài nào tóm tắt ngắn gọn để nói ra được rằng: mất nước chính là không thể tiếp tục sống theo phương thức văn hóa của chính mình được nữa. Cô chỉ cảm thấy sự khó chịu cực độ.

Để bù đắp việc không được ăn bánh ú hay thứ gì khác, cô muốn mua haió bồ công anh, lá ngải cứu, cắm ở trước cửa, hơn nữa còn muốn mua mấy lá bùa thần dán ở xà nhà, cốt để biểu thị ra chút ý nghĩa "rốt cuộc" cũng có điểm giống như qua tết. Cô rất thích những lá bùa thần ấy. Hàng năm, cô vẫn luôn mua một tờ giấy vàng lớn, in hình Chung Quý màu đỏ, cùng với năm con dơi, dán ở cửa lớn; ngoài ra, cô còn mua mấy tờ giấy cắt dán hình "ngũ độc" màu đỏ dán trên giấy trắng, chia ra dán ở khung cửa các phòng. Cô có lẽ tin, có lẽ hoàn toàn không tin, những món đồ chơi bằng giấy này có tác dụng trừ tà gì hay không, thế nhưng cô thích màu sắc và hoa văn của chúng. Cô cảm thấy chúng đẹp đẽ và đáng yêu hơn cả câu đối xuân.

Thế nhưng, cô cũng chẳng mua nổi. Phải thừa nhận, cô nhìn thấy một hai phần bán bùa thần, thế nhưng giá cả cực kỳ đắt đỏ, bởi vì người Nhật không cho phép tùy ý sử dụng giấy tờ, mà phẩm màu cũng ngày một tăng giá. Cô xót tiền không nỡ mua nhiều. Còn như người bán bồ công anh lá ngải, vì cửa thành ra vào bất tiện, nên cũng không có ai bán.

Cái miệng nhỏ của Tiểu Thuận đem lại cho mẹ không ít sự bẽ mặt: "Mẹ, qua tết mặc quần áo mới nhé? Ăn bánh ú nhé? Ăn đồ ngon nhé? Trán có bôi chữ Vương hay không hả mẹ? Mẹ, mẹ nên ra phố mua thịt đi chứ! Nhà người ta mua bao nhiêu là thịt, còn có cả cá nữa kìa! Mẹ, cửa nhà người ta đều dán bùa phạt rồi, không tin, mẹ ra mà xem kìa!" Sự chất vấn của thằng bé, câu nào câu nấy cứ như là đang khiển trách người mẹ!

Mẹ không thể trút giận lên đứa trẻ, đứa trẻ là nhân vật trung tâm trong dịp năm mới lễ tết, chúng phải được hưởng thụ, vui vẻ. Thế nhưng, cô lại chẳng tài nào tìm ra đồ vật khiến chúng cất tiếng cười to. Cô đành xấu hổ nói: "Đến mùng năm mới dùng hùng hoàng bôi chữ Vương cơ! Đừng vội, mẹ nhất định sẽ bôi cho con!"

"Còn phải đeo quả bầu nữa chứ?" Quả bầu là những quả anh đào được bện bằng chỉ nhung đủ màu, hổ con, dâu tằm, quả bầu nhỏ... kết nối thành một chuỗi, để cho các bé gái đeo.

Mẹ nửa cười nửa giận nói: "Thằng nhóc thối nhà cậu, đeo quả bầu gì chứ?"

"Đeo cho em gái chứ ạ!" Lý do của Tiểu Thuận lúc nào cũng nhiều và đầy đặn. Nữu Nữu cũng không chịu thua kém: "Mẹ! Nữu Nữu đeo!"

Mẹ không còn cách nào khác, đành bớt chút thời gian, làm cho Nữu Nữu một chuỗi "bầu". Chỉ mới bện được một con hổ vàng nhỏ, cô đã đẩy cái thúng đựng chỉ ra xa. Không có đồ ăn tết nào khác, chỉ treo một chuỗi "bầu" thì có ý nghĩa gì chứ? Giả sử trong bụng lũ trẻ không có chút đồ ngon nào, mà chỉ cài hoặc đeo trên đầu hay trên người một chuỗi đồ chơi nhỏ ngũ sắc, thế thì chẳng khác nào lừa gạt lũ trẻ! Cô rơi nước mắt ở sau lưng.

Thiên Hữu vào sáng sớm mùng năm, xách về một cân thịt heo và haió tỏi tây. Tiểu Thuận tuy không hiểu về cân lạng, nhưng cũng nhìn ra miếng thịt đó trông mới thảm hại làm sao! Thằng bé cười hỏi: "Ông nội! Chỉ mua về một miếng thịt nhỏ thế này thôi á?"

Ông nội chẳng đáp lại được gì, đi vòng quanh trong phòng của Kỳ lão nhân và phòng mình, rồi lảng tránh quay về cửa hàng. Anh vô cùng bi quan, nhưng không muốn nói ra với người trong nhà. Công việc làm ăn của anh không có cách nào tiếp tục tiến hành, thế mà lại không thể đóng cửa. Người Nhật không cho phép bất kỳ cửa hàng nào tuyên bố nghỉ bán, dù có việc làm ăn hay không. Thiên Hữu biết rằng, kể từ khi đám đại Hán gian đều đắc thế, việc buôn bán vải lụa đã có khởi sắc đôi chút. Thế nhưng, cửa hàng của anh chủ yếu là vải vóc, lụa là chỉ là phụ; những người thực sự chú trọng ăn mặc không hề chiếu cố anh. Chỉ dựa vào việc bán vải vóc thôi phăng phăng nhé, nhân dân chung và trăm họ bốn vùng ngoại ô đều vì giá cả leo thang, chỉ lo ăn mà không lo mặc, đương nhiên cũng không thể chiếu cố anh. Hơn nữa, chiến tranh ở khắp nơi khiến hàng hóa bị đứt đoạn nguồn cung; anh vừa không có cách nào nhập thêm hàng, lại không giống như những hiệu buôn lớn đó có thể tích trữ hàng hóa để đầu cơ. Anh hoàn toàn không có việc làm ăn. Anh muốn đóng cửa hàng, mà quan phủ căn cứ vào đâu mà cho phép nộp đơn xin nghỉ bán. Anh đành phải mở cửa hàng, dường như chuyên để đóng thuế và đặt mua tờ báo do quan phủ điều hành – anh buộc phải đọc hai tờ báo mà anh không hề muốn đọc. Anh bàn bạc với các cổ đông, bọn họ không đưa cho anh một chút chủ ý hay ho nào, mà dường như đều muốn đứng sang một bên xem trò cười của anh. Anh đành phải sa thải nhân viên. Điều này lại mang đến cho anh nỗi thống khổ vô hạn. Nhân viên cửa hàng của anh vừa không phạm bất kỳ quy củ nào, lại gặp phải thời buổi loạn ly thế này đáng lẽ phải cùng nhau hoạn nạn, anh dựa vào cái gì mà vô duyên vô cớ sa thải người ta chứ? Tết Đoan Ngọ, anh lại sa thải thêm hai người. Cả hai người đều là đồ đệ do một tay anh dạy dỗ nên. Bọn họ hiểu rõ khó khăn của anh, chẳng nói một câu khó nghe nào. Bọn họ muốn về nhà, nhà bọn họ có ruộng, đủ cho bọn họ ăn hai bữa bánh ngô. Thế nhưng, bọn họ càng chia tay êm đẹp như thế, trong lòng anh lại càng khó chịu hơn. Anh cảm thấy bản thân mình đã là một kẻ hoàn toàn không có bản lĩnh, lại làm việc bất công rồi. Bọn họ càng tha thứ cho anh, trong lòng anh lại càng khó chịu hơn.

Điều khiến anh đau lòng hơn nữa là, nghe nói, chẳng bao lâu nữa người Nhật sẽ tiến hành thanh tra hàng hóa của các cửa hàng, sau đó sẽ do bọn họ dựa trên số lượng hàng tồn kho để phân phối hàng hóa mới. Bọn họ cho anh bao nhiêu là bấy nhiêu, bọn họ cho anh cái gì thì anh bán cái nấy. Bọn họ có lẽ chỉ cho anh ba tấm vải, mà kèm theo hai tá ô. Anh liền bắt buộc phải bán cho người mua một tấm vải, một hoặc hai chiếc ô, mặc kệ người ta có cần ô hay không!

Trong bộ râu đen của Thiên Hữu lộ ra mấy sợi râu bạc, bề ngoài, anh phải ra vẻ điềm tĩnh, không một tiếng động. Anh là chưởng quỹ của tiệm ở Bắc Bình, không thể trước mặt nhân viên và đồ đệ mà ăn nói hàm hồ chửi mắng được. Thế nhưng, khi không có ai ở trước mặt, bộ râu và cái miệng của anh liền không ngừng mấp máy: "Đây tính là quy củ làm ăn gì chứ? Tiệm vải vóc cơ mà, lại đi bán ô! Tôi là chưởng quỹ ở đây, hay người Nhật là chưởng quỹ đây?" Lải nhải càu nhàu một hồi xong, anh không sao không bồi thêm một câu "Mẹ kiếp!" Anh không biết mắng người văng tục, chỉ có ba chữ này là tiếng lóng của anh, mà cũng chỉ có ba chữ này mới có thể khiến trong lòng anh sảng khoái thêm một chút.

Những nỗi uất ức khó xử này, anh không tiện nói với người trong cửa hàng, và đã quyết định cũng không để cho người trong nhà biết. Đối với người cha già, anh không những giấu kín nỗi uất ức trong lòng, mà còn mở miệng ngậm miệng đều nói mọi thứ đều thái bình, cốt là để cho lão nhân được yên lòng một chút. Ngay cả đối với Thụy Xuan, anh cũng không muốn nói nhiều, anh biết ba đứa con trai đã đi mất hai, không thể lại trút bỏ những lời oán thán liên miên không dứt như đối với đứa con cả gánh vác trách nhiệm lớn nhất trong gia đình nữa. Cha con gặp mặt, gần như là một nỗi thống khổ rất lớn. Ánh mắt Thụy Xuan len lén nhìn cha, ánh mắt của cha vừa chạm phải ánh mắt của con trai liền vội vàng né tránh. Hai người có bao nhiêu là lời bị nước mắt ngâm thấm từ lâu, thế nhưng không tiện đem cả lời lẫn nước mắt trút ra một lượt. Một người là chưởng quỹ tuổi năm mươi mấy, một người là giáo viên trung học tuổi ba mươi mấy, đều không tiện tùy tiện rơi nước mắt xuống. Hơn nữa, bọn họ đều biết, một khi đã trò chuyện rôm rả, bọn họ nhất định sẽ nói đến chuyện nước mất nhà tất tan, mà càng nói thì nhất định sẽ càng bi quan. Cho nên, cha con gặp mặt, đều chỉ cười một tiếng như thế, nụ cười giả tạo, khó xử, mà lại không thể không cười. Vì thế, Thiên Hữu lại càng không muốn về nhà. Trong tiệm thiếu người là thật, thế nhưngKý nhiên không có bao nhiêu việc làm ăn, thì vẫn chưa đến mức không thể rút ra chút thời gian ghé về nhà xem thử. Anh cố ý không về nhà, một phần là để tránh đi nỗi thống khổ khi phải đối mặt với cha già, con cháu, phần khác cũng để biểu thị ra chút sự quật cường của bản thân – cửa hàng đã không đóng cửa được, thì tôi sẽ bồi cùng nó đến cùng; mặc dù không có việc làm ăn, nhưng tôi vẫn phải tận tụy hoàn thành trách nhiệm của mình chứ!

Trong một nhà, người có thể hiểu Thiên Hữu nhất chính là Thụy Xuan. Có Kỳ lão nhân đè ở phía trên, lại có các em trai so sánh ở phía dưới, Thiên Hữu về mặt uy quyền hay tuổi tác đều phải nhường cha già một bước, đồng thời học vấn và kiến thức của anh lại không bằng các con trai, cho nên anh ở trong nhà vừa phải làm một người con hiếu thảo, lại vừa phải làm một người cha không khiến các con trai chán ghét. Vì thế, mọi người đều chỉ nhìn thấy sự chất phác của anh, mà bỏ qua tầm quan trọng của anh. Chỉ có Thụy Xuan hiểu rõ: cha là người ở trên đủ để kế thừa gia phong cần kiệm của ông nội, ở dưới đủ để cho con trai nhận được giáo dục bậc cao, là người gánh vác trọng trách kết nối quá khứ và tương lai. Anh kính trọng cha, cũng thường xuyên muốn đem lại cho cha một chút sự an ủi về mặt tinh thần. Anh là con trai cả, quan hệ giữa anh với cha thân thiết hơn cả lão Nhị và lão Tam; sự thấu hiểu của anh đối với cha, nhiều hơn các em trai vài năm. Đặc biệt trong mấy tháng gần đây, anh nhìn thấy sự u ưu sầu của cha và sự kiên cường đem nỗi uất ức nhét vào trong bụng, lại càng muốn mang lại cho cha chút ít sự an ủi. Thế nhưng, an ủi thế nào đây? Giữa cha con với nhau không cho phép nói lời dối trá, anh làm sao có thể vừa trò chuyện thật lòng với lão nhân, mà lại vừa có thể khiến lão nhân nhận được sự an ủi đây; lời thật, vào thời điểm nước mất nhà tan, chỉ toàn là nỗi thống khổ! Hãy tạm thời không bàn đến chuyện đại sự quốc gia đi, chỉ riêng chuyện trong nhà thôi đã đủ khiến anh khó mở lời rồi. Anh thừa biết cha rất nhớ lão Tam, thế nhưng anh có lời gì có thể khiến lão nhân thôi nhớ thương đứa con trai út cơ chứ? Anh thừa biết cha không hài lòng với lão Nhị, anh lại có lời gì khiến lão nhân thay đổi thành thích lão Nhị đây? Những điều này, vẫn là không bàn đến là hay hơn. Thế nhưng, đến cả những chuyện này cũng không bàn nữa, thì cha con còn bàn chuyện gì đây? Anh cảm thấy giữa cha con dường như cách một lớp màn sa, đối phương thì vẫn nhìn thấy nhau, thế nhưng không ai chạm vào ai được nữa. Tội ác của kẻ xâm lược không chỉ là xé nát anh em họ, mà còn khiến những người cha con chưa bị phân tán cũng đành phải lạnh nhạt với nhau một cách bất đắc dĩ!

Mọi người qua quýt ăn xong bữa trưa, Thụy Phong không biết đã ăn uống no say ở đâu đến thăm ông nội. Không, nó trông không giống đến thăm ông nội. Vừa bước vào cửa, nó liền đòi đại tẩu pha trà: "Đại tẩu! Pha ấm trà ngon uống xem nào! Rượu uống hơi nhiều rồi! Có lá trà ngon không, không có thì đi mua đi!" Nó trông giống như đến để biểu lộ sự đắc ý và vô vị của bản thân mình.

Lời nói của mẹ Tiểu Thuận đã đến tận miệng rồi, lại kìm nén bản thân lại. Cô muốn nói: "Đến ông nội còn chẳng được uống trà ngon, chú mày nếu đã hiểu chuyện, sao không mua về một chút chứ?" Thế nhưng, nghĩ đi nghĩ lại, cô lại tự nhủ với bản thân: "Cần gì chứ, ngày tết ngày nhất thế này! Hơn nữa, nó vô tình, lẽ nào tôi cứ phải vô nghĩa hay sao?" Nghĩ thông suốt như vậy, cô đặt ấm nước lên lò sưởi.

Thụy Xuan trốn trong phòng, giả vờ ngủ trưa. Thế nhưng, lão Nhị quyết định sẽ đáng ghét đến cùng. "Đại ca đâu? Đại ca!" Nó vừa gọi, vừa kéo phăng cửa phòng ra. "Ăn xong lại ngủ là không tốt đâu nhé!" Nó rõ ràng nhìn thấy anh trai đang nằm trên giường, nhưng quyết định không chịu lui ra. Thụy Xuan đành phải ngồi dậy.

"Đại ca, giáo quan người Nhật ở trường các anh thế nào?" Nó ngồi trên chiếc ghế đẩu, hơi thở nồng nặc mùi rượu nấc lên hai tiếng dài đầy uy lực.

Thụy Xuan liếc nhìn em trai một cái, không nói gì.

Thụy Phong nói tiếp: "Đại ca, anh phải hiểu rằng, giáo quan, bất kể là dạy môn gì, thì cũng tất yếu là thái thượng hiệu trưởng. Người ta kiếm được còn nhiều hơn cả hiệu trưởng, quyền lực tự nhiên cũng lớn hơn hiệu trưởng. Hiệu trưởng nếu có qua lại với nhân vật lớn người Nhật ấy à, giáo quan sẽ khách khí một chút; bằng không mà nói, giáo quan sẽ không dễ đối phó đâu nhé! Gần đây, tôi kết giao được không ít bạn bè người Nhật. Tôi nghĩ thế này, nhỡ đâu cái chức khoa trưởng của tôi bị mất, tôi vẫn có thể – dựa vào tư cách từng làm khoa trưởng điểm này – làm cái chức hiệu trưởng mà chơi, muốn làm hiệu trưởng mà không phải chịu sự chướng khí của giáo quan người Nhật, tôi phải có bạn bè người Nhật. Cái này gọi là phòng ngừa chu đáo, đại ca anh nói có phải không?" Nó chớp chớp mắt, đợi đại ca khen ngợi nó.

Thụy Xuan vẫn không thốt ra một tiếng nào.

"Ồ, đại ca, bộ não của lão Nhị bị cồn kích thích cứ quay cuồng không ngừng, "Nghe nói học kỳ tới tiếng Anh của các trường đều phải cắt giảm, cho dù không cắt giảm hoàn toàn, cũng phải dành ra hơn nửa thời gian cho tiếng Nhật. Anh là giáo viên dạy tiếng Anh, phải sớm tính toán một chút đấy! Thật ra, anh dạy môn gì cũng được, miễn là anh nói chuyện hợp rơ với giáo quan người Nhật! Tôi thấy đấy, đại ca, anh đừng có khăng khăng cố chấp, cứ xị mặt ra làm việc; thời buổi này, cách đó không thông đâu! Anh cũng phải hoạt bát lên một chút, nên xã giao thì xã giao, nên biếu quà thì đừng sợ tốn tiền! Người Nhật không hề xấu như anh tưởng đâu, chỉ cần anh chịu biếu quà, bọn họ cũng khá là hòa nhã đấy chứ!" Thụy Xuan vẫn y nguyên không lên tiếng.

Lão Nhị, trong lòng mang theo chút hơi men ấy, chẳng hề cảm nhận được sự lạnh nhạt của anh trai. Nói xong những lời đó, nó cảm giác mình rất ra dáng một người em trai, đem những lời hay ý đẹp nói cho đại ca không cần báo đáp. Nó đứng bật dậy, đẩy cửa ra, gọi: "Đại tẩu! Trà thế nào rồi? Làm ơn bưng vào phòng ông nội nhé!" Nó đi về phía phòng của Kỳ lão nhân.

Thụy Xuan nhớ đến giáo quan trong trường – Sơn Mộc –. Đó là một gã lùn tuổi năm mươi mấy, mặt chữ điền, tóc điểm bạc, đeo một cặp kính cận độ rất sâu. Giáo quan Sơn Mộc là một nhà động vật học, tác phẩm của ông ta – Chim chóc Hoa Bắc – khá là nổi tiếng. Ông ta không giống như loại giáo quan mà Thụy Phong nói, ngoài việc dạy tiếng Nhật, ông ta cứ ở lỳ trong phòng đọc sách hoặc làm tiêu bản, hầu như không hề hỏi đến công việc của trường. Tiếng Trung của ông ta nói rất giỏi, thế nhưng học sinh mắng ông ta, ông ta chỉ giả vờ như không nghe thấy. Học sinh có đôi khi đặt cái giẻ lau bảng lên trên cửa, ông ta hất cửa một cái liền đập trúng đầu, ông ta cũng không báo cáo với học sinh. Điều này, đã khơi gợi sự chú ý của Thụy Xuan đối với ông ta, bởi vì Thụy Xuan nghe nói ở các trường học khác cũng từng xảy ra những chuyện tương tự, mà sau khi giáo quan báo cáo lên, Hiến binh liền lập tức đến bắt giữ học sinh, tống vào ngục tối. Thụy Xuan cho rằng giáo quan Sơn Mộc nhất định là một học giả phản đối sự xâm lược, phản đối chiến tranh.

Thế nhưng, một sự việc đã thay đổi cách nhìn của Thụy Xuan. Có một hôm, các giáo viên đều ở trong phòng nghỉ, Sơn Mộc nhẹ nhàng bước vào. Cúi người cực kỳ khách khí với mọi người, ông ta nói với chủ nhiệm giáo vụ rằng, ông ta muốn huấn thị đối với các học sinh, xin các vị tiên sinh cũng đến nghe một chút. Sự khách khí của ông ta, khiến mọi người thấy ngượng ngùng không thể không đi. Học sinh đều đã có mặt ở hội trường, ông ta cực kỳ nghiêm túc bước lên bục giảng. Đôi mắt ông ta rất sáng, giọng nói trầm và cực kỳ có lực, thân mình không động đậy chút nào, dùng tiếng Trung nói: "Báo cáo với các vị một chuyện, một chuyện lớn. Con trai tôi thiếu úy Sơn Mộc đã tử trận ở Hà Nam rồi! Đây là vinh quang lớn nhất, lớn nhất của tôi! Trung Quốc, Nhật Bản, là hai nước anh em; Nhật Bản tác chiến ở Trung Quốc không phải là muốn tiêu diệt Trung Quốc, mà là muốn cứu Trung Quốc. Người Trung Quốc không hiểu, người Nhật Bản có kiến thức, có dũng khí, dám hy sinh tính mạng để cứu Trung Quốc. Con trai tôi, đứa con trai duy nhất, chết ở Trung Quốc, là vinh quang nhất! Tôi nói cho các vị biết, cốt là để cho các vị biết rằng, con trai tôi là vì các vị mà chết đấy! Tôi rất yêu con trai mình, thế nhưng tôi không dám rơi nước mắt, một người Nhật Bản không nên rơi nước mắt vì sự tuân thủ chức trách của anh hùng!" Giọng nói của ông ta từ đầu đến cuối vẫn trầm và có lực như thế, từng câu từng chữ đều là sự cuồng loạn đã được kìm nén. Đôi mắt của ông ta từ đầu đến cuối vẫn khô khốc, không một chút ý nước mắt nào. Đôi môi của ông ta khô khốc, mím chặt, giống như hai phiến dao có thể mở có thể khép. Lời nói của ông ta, ngoại trừ một số chữ "độ" không thỏa đáng lắm, thì xấp xỉ là tiếng Trung hoàn hảo và súc tích cực điểm – tình cảm của ông ta dường như bị một thứ áp lực to lớn nào đó đè nén chặt chẽ, cho nên có thể biến sự cuồng loạn thành lý trí, mà một cách có hệ thống, có lực lượng, có thể dùng ngôn ngữ của nước khác để nói ra. Nói xong, ông ta đăm đăm nhìn xuống dưới, có vẻ như cực kỳ khinh thường những kẻ đó, cực kỳ chán ghét những kẻ đó. Thế nhưng, ông ta lại cúi người thật sâu, thật đúng mực với họ. Sau đó chậm rãi bước xuống bục. Ngẩng mặt lên, mỉm cười, lại nhìn mọi người một lượt, ông ta nhẹ nhàng, bước ra ngoài với tốc độ khá nhanh.

Thụy Xuan rất muốn một mình đi tìm Sơn Mộc, nói chuyện với ông ta một lúc. Anh muốn nói với Sơn Mộc: "Con trai ông hoàn toàn không phải hy sinh vì cứu Trung Quốc, con trai ông cùng mấy chục vạn quân đội là đến để tiêu diệt Trung Quốc!" Anh cũng muốn nói rõ cho Sơn Mộc biết: "Tôi không ngờ ông, một học giả, cũng hồ đồ giống như những người Nhật khác! Sự hồ đồ của các ông khiến các ông trở nên cuồng loạn, các ông chỉ biết các ông là dân tộc ưu tú nhất, đường đường chính chính làm chủ nhân, mà không hề hay biết rằng không có bất kỳ dân tộc nào cam tâm làm nô lệ cho các ông cả! Kháng chiến của Trung Quốc chính là muốn đánh cho các ông tỉnh ngộ, dạy cho các ông hiểu rằng các ông không phải là dân tộc chủ nhân, mà hòa bình thế giới nhất định phải dựa vào sự bình đẳng và tự do giữa các dân tộc!" Anh còn muốn nói với Sơn Mộc rằng: "Các ông tưởng rằng các ông đã chinh phục được chúng tôi rồi, kỳ thực, chiến tranh vẫn chưa kết thúc, các ông vẫn chưa thể chứng minh được rốt cuộc đã chiến thắng hay chưa! Luận điệu ba tháng diệt vong Trung Quốc của các ông đã phá sản rồi, hiện tại, các ông muốn dùng Hán gian giúp các ông từ từ tiêu diệt Trung Quốc; phương pháp của các ông đã thay đổi một chút, mà từ đầu đến cuối vẫn không thức tỉnh sự ngu xuẩn và sai lầm của chính mình. Hán gian chẳng có mấy tác dụng đâu, chúng sẽ hại chúng ta, cũng sẽ hại cả các ông nữa! Người Nhật không thể diệt vong Trung Quốc, Hán gian cũng không thể diệt vong Trung Quốc, bởi vì Trung Quốc tuyệt đối không quỳ gối trước các ông, mà người Trung Quốc cũng tuyệt đối không tin tưởng Hán gian! Các ông phải sớm thức tỉnh, đem sự cuồng loạn gọi là sự cuồng loạn, đem sai lầm gọi là sai lầm, đừng đem sự cuồng loạn và sai lầm gọi là chân lý nữa!"

Thế nhưng, anh đi quanh sân vận động mấy vòng, đem những lời đã nghĩ sẵn nuốt ngược trở lại. Anh cảm thấy giả như một học giả mà còn cuồng loạn đến mức độ đó, thì những người Nhật khác không có học thức gì có thể tưởng tượng ra được. Cho dù anh có thuyết phục được một tên Sơn Mộc, thì còn có tác dụng gì nữa chứ? Vả lại, chưa chắc đã có thể thuyết phục được hắn ta.

Muốn giải quyết vấn đề Trung - Nhật, anh nhìn nhận rất rõ ràng, chỉ có người Trung Quốc đánh cho người Nhật tỉnh ngộ mà thôi. Chúng ta khi nào đánh gã "chủ nhân" ngã ngựa, hắn ta mới tỉnh ngộ, mới mất đi sự tự tin mà tính toán lại chủ trương khác. Nói lời suông chẳng có ích gì cả. Đối với người Nhật, đạn dược chính là phương pháp tuyên truyền tốt nhất!

Nghĩ đến đây, anh chậm rãi bước ra khỏi cổng trường. Dọc đường, anh vẫn chưa ngừng suy nghĩ. Anh nghĩ: Thuyết phục Sơn Mộc có lẽ vẫn là chuyện nhỏ, quan trọng hơn chính là làm thế nào để ngăn chặn học sinh không rơi vào cạm bẫy tuyên truyền của giáo quan người Nhật và báo chí ngụy tạo. Làm thế nào để không dạy học sinh rơi vào cạm bẫy chứ? Trong phòng học, anh không có cách nào công khai bàn bạc bất cứ điều gì với học sinh, anh nghi ngờ trong số học sinh và giáo viên liệu có thám tử của người Nhật hay không. Vả lại, anh là giáo viên tiếng Anh, anh không thể ăn nói lung tung bỗng nhiên nhắc đến câu chuyện của Văn Thiên Tường, Sử Khả Pháp, để nhắc nhở học sinh. Đồng thời, giả như anh vẫn giống như bình thường, ngoài việc dạy học ra, chẳng nói một lời thừa thãi nào, chẳng phải anh chỉ vì chút tiền lương đó mà đến lớp, ngoài việc nhận tiền ra, chẳng có một lý do nào để tự an ủi hay giải thoát cho bản thân nữa sao? Anh không thể làm như vậy, thế thì quá vô nhân tính rồi!

Hôm nay, nghe một tràng lời nói của Thụy Phong, anh đều không để tâm. Thế nhưng, anh lại lọt tai một câu: Sau kỳ nghỉ hè sẽ cắt giảm giờ học tiếng Anh. Mặc dù những lời khác của lão Nhị đều vô vị đáng ghét, nhưng tin tức này không thể coi là gió thoảng bên tai. Giả như số giờ học của anh thực sự bị cắt giảm một nửa hoặc hơn một nửa, anh sống thế nào đây? Anh đứng bật dậy. Anh cảm thấy nên lập tức ra ngoài đi dạo một chuyến, không thể cứ mãi chần chừ như thế này nữa. Anh phải tìm việc khác để làm. Vì sinh kế của gia đình, anh không thể một tuần chỉ dạy mấy giờ tiếng Anh. Vì học sinh, anh đã không có cách nào đem lại cho chúng bất kỳ sự hướng dẫn hữu ích nào, anh nên rời khỏi chúng – điều này không dũng cảm, nhưng ít nhất có thể khiến tâm hồn yên ổn hơn một chút. Đi khắp nơi bôn ba tìm việc là việc anh sợ nhất. Thế nhưng, hôm nay, anh quyết định phải ra ngoài chạy đôn chạy đáo xem sao.

Anh bước đi trong sân, Tiểu Thuận và Nữu Nữu đang kéo Thụy Phong bước ra từ phòng của Kỳ lão nhân.

"Bố!" Tiểu Thuận cực kỳ vui mừng gọi. "Chúng con đi xem hội nhé!""Hội gì thế?" Thụy Xuan hỏi.

"Tất cả các hội ở Bắc Bình, đi cà kheo, múa lân, đánh trống, mở đường, múa gậy ngũ hổ, nhiều lắm! Nhiều lắm! Hôm nay đều ra cả!" Thụy Phong trả lời thay Tiểu Thuận. "Vốn dĩ Tân Dân hội muốn noi theo cách làm của hai mươi năm trước, bắt Thành Hoàng gia xuất hành, các loại hội đi theo biểu diễn dọc đường. Thế nhưng, bức tượng thần Thành Hoàng của chúng ta quá cũ nát rồi, không có cách nào khiêng ra ngoài được, cho nên chỉ tổ chức hội ở Bắc Hải thôi. Cái này rất đáng xem, món đồ chơi đã bao nhiêu năm không thấy, hôm nay đều phải trổ tài một phen. Người Nhật có một điểm tốt, bọn họ thích những món đồ chơi cũ của chúng ta!""Bố, bố cũng đi đi!" Tiểu Thuận nài nỉ bố.

Thụy Xuan cực kỳ lạnh lùng nói – đương nhiên không phải nói với Tiểu Thuận: "Bố không có thời gian!"

Anh bước ra ngoài, Thụy Phong và lũ trẻ cũng theo ra. Vừa ra khỏi cửa lớn, anh nhìn thấy Đại Xích Bao, Cao Đệ, Chiêu Đệ, và Béo Cúc Tử, đều đang đứng dưới bóng cây hòe, có vẻ như đang đợi Thụy Phong thì phải. Bọn họ đều ăn diện cực kỳ yêu kiều diễm lệ, trông cứ như thể bọn họ cũng là một loại "hội" nào đó đến Bắc Hải để biểu diễn vậy. Thụy Xuan cúi đầu, vội vã bước qua. Anh bỗng cảm thấy trong lòng nháo nhào hoảng loạn, dạ dày trào lên một cơn chua xót, nôn ra một ngụm nước bọt. Sự cuồng loạn của Sơn Mộc và những người Nhật khác, như anh vừa nghĩ lúc nãy, là bắt buộc phải do người Trung Quốc đánh cho tỉnh ngộ. Thế nhưng, Đại Xích Bao và Thụy Phong lại mang một sự cuồng loạn khác, bọn họ đem việc quỳ gối và chịu nhục coi là sự hưởng thụ. Người Nhật khiến người Bắc Bình không được ăn bánh ú, mà chỉ cho họ xem chút náo nhiệt, thế là bọn họ liền ăn mặc lòe loẹt đi xem! Giả như người Nhật ở đâu cũng gặp phải Đại Xích Bao và Thụy Phong, bọn họ sẽ vĩnh viễn cuồng loạn như thế mất! Anh thật muốn quay người đi, giáng cho Thụy Phong hai bạt tai thật kêu. Nhìn đôi bàn tay của chính mình, một đôi tay trắng nõn mềm mại biết bao, anh đành bất đắc dĩ mỉm cười. Anh không biết đánh người. Giáo dục và văn hóa của anh vốn dĩ cùng một giuộc với Thụy Phong, sự yếu nhược của anh và Thụy Phong chỉ khác nhau về mức độ mà thôi! Cả anh và Thụy Phong đều thiếu đi thứ tinh thần anh vũ hiếu động của dân tộc mới đó (giống như người Mỹ), đánh là đánh, cười là cười, dám vì một chuyện (bất kể là vì bảo vệ đất nước, hay vì thử nghiệm tốc độ của máy bay hoặc ô tô), mà hy sinh tính mạng. Nghĩ đến đây, anh cảm thấy cho dù đôi bàn tay của mình không trắng nõn mềm mại như thế, thì cũng không thể đánh Thụy Phong được; anh và Thụy Phong vốn dĩ xấp xỉ nhau, anh coi thường Thụy Phong chẳng qua cũng chỉ là năm mươi bước cười trăm bước mà thôi.

Điều khiến anh đau lòng hơn nữa là hiện tại anh phải cậy nhờ người khác tìm việc làm. Anh là một kẻ không có dã tâm gì, từ trước đến nay không chịu cậy nhờ tình cảm, kéo quan hệ. Bạn bè nhờ anh làm việc, anh vĩnh viễn dốc hết sức mình; thế nhưng anh tuyệt đối không lấy việc giúp đỡ bạn bè làm vốn liếng, mà mưu cầu sinh lợi từ đó. Làm việc mấy năm nay, anh cảm thấy phong cách giúp người mà không cầu đáp ơn này khiến anh vĩnh viễn có bạn bè, vĩnh viễn được bạn bè tôn kính. Hôm nay, anh lại bị dồn vào đường cùng bất đắc dĩ, bắt buộc phải đi nói những lời hay ý đẹp với bạn bè. Điều này khiến anh vô cùng đau khổ. Tội ác của kẻ xâm lược, anh cảm thấy, không chỉ là đốt phá cướp bóc giết người, mà còn lột sạch thể diện của tất cả mọi người nữa!

Đồng thời, anh thật sự không nỡ xa đám học sinh ấy. Dạy học, có nỗi phiền muộn của nó, nhưng cũng có niềm vui của nó. Cho đến khi đã quen dạy học, cho dù không nhắc đến mấy từ đao to búa lớn như giáo dục thần thánh, thì một con người cũng không nỡ bỗng nhiên rời xa những khuôn mặt thanh niên đáng yêu ấy, những bông hoa cỏ do chính tâm huyết của mình tưới tắm nên! Hơn nữa, mặc dù bản thân anh không dám bàn luận chuyện quốc gia với học sinh, thế nhưng ít nhất anh vẫn là một người chính trực, hiểu biết. Có anh và học sinh ở cùng một chỗ, ít nhất anh có thể dùng một hai câu nói để chỉnh sửa sai lầm của học sinh, dạy cho chúng phải nhẫn nhục mà không quên việc phục thù. Rời khỏi trường học chính là từ bỏ chút trách nhiệm nhỏ bé này! Anh đau lòng!

Vả lại, người mà anh phải cầu xin lại là bạn bè ngoại quốc. Ngày thường, anh ghét nhất là "chó tây" – loại người đội mũ lệch, tay đút túi quần, miệng ngậm răng vàng, từ kẽ răng phun ra những từ tiếng nước ngoài là nhân viên tiếp thị của công ty thuốc lá, và phiên dịch dẫn người nước ngoài đi tham quan Di Hoà Viên. Cho nên, bản thân anh mặc dù dạy tiếng Anh, nhưng vĩnh viễn không bao giờ chêm xen tiếng Anh vào trong cuộc trò chuyện bình thường. Anh cũng không bao giờ mặc âu phục. Anh không phải là một kẻ chủ nghĩa quốc gia bài ngoại hẹp hòi, anh hiểu rõ văn minh và văn hóa phương Tây có điểm nào đáng để khâm phục. Thế nhưng anh cực kỳ ghét sự nông cạn và vô vị của những kẻ cứ đeo một chiếc cà vạt lên là tự coi mình là chó tây. Anh cho rằng "cáo mượn oai hùm" là hành vi đê tiện nhất. Theo cách nhìn của anh, "chó tây" còn đáng ghét hơn cả Thụy Phong, bởi vì sự vô vị của Thụy Phong mang phong cách thuần túy Trung Quốc, còn chó tây lại là hàng hai lưỡi – bọn họ hoàn toàn không hiểu văn hóa phương Tây là gì, mà lại vứt bỏ hoàn toàn những điểm tốt đẹp của người Trung Quốc. Ngay cả Thụy Phong còn biết thưởng thức rượu Trúc Diệp Thanh ngon, thế nhưng chó tây nhất định phải cho nước ngọt có ga vào trong rượu Trúc Diệp Thanh, rồi mới chép miệng nói: Có chút vị giống rượu tây rồi! Vào thời điểm đất nước lâm nguy, chó tây là những kẻ đáng sợ nhất, bình thường bọn họ đã cho rằng họ tên Trung Quốc không vui tai náo nhiệt bằng họ tên nước ngoài, đến khi đầu hàng thì nhất định sẽ ra tay phá hoại văn hóa và di vật của chính nước mình còn lợi hại hơn cả người nước ngoài. Trong số hàng xóm, anh ghét nhất là Đinh John.

Thế nhưng, hôm nay, anh phải bước đến nơi mà Đinh John hay lui tới. Anh cũng đành phải đi tìm công việc "tây" thôi!

Anh hiểu rõ, Bắc Bình đã bị người Nhật chiếm đóng, không còn chỗ cho anh làm việc nữa, giả như anh nhất quyết "không ăn lúa nhà Chu". Mà anh lại không thể để cho một nhà già trẻ chết đói, mà không đi làm gì cả. Thế, đi tìm chút việc không có quan hệ gì với người Nhật để làm, thật sự chẳng có điểm gì không thể tha thứ cho bản thân. Thế nhưng, anh rốt cuộc vẫn cảm thấy không đúng vị. Giả như anh có vài mẫu ruộng, hoặc có một nghề thủ công trong tay, anh đã chẳng phải khó xử đi nương tựa phụng dưỡng cha già. Thế nhưng, anh là người Bắc Bình. Anh phải sống tiếp, mà phương thức sinh sống duy nhất là kiếm tiền lương. Anh hận không thể tự hỏi tại sao bản thân lại cứ sinh ra ở Bắc Bình cơ chứ!

Đi đến Tây Trường An Nhai, anh nhìn thấy một đoàn sư tử lớn sư tử nhỏ. Người dẫn đầu hội cầm chiếc cờ tam giác màu vàng mơ, mồ hôi đầm đìa bước đi vội vã, có vẻ như rất sợ đến muộn hội trường vậy. Ngước nhìn một cái, anh nhìn thấy thợ cả Lưu. Trong lòng anh lạnh buốt một trận, thợ cả Lưu sao cũng đầu hàng rồi thế? Anh hiểu rõ tính cách của thợ cả Lưu, không dám bước lên chào hỏi, anh biết điều đó nhất định sẽ mang lại cho thợ cả Lưu sự bẽ mặt cực lớn. Ngược lại, bản thân anh đành cúi gằm mặt bước đi. Anh không muốn trách mứ thợ cả Lưu, "Phàm là những ai không nỡ rời bỏ Bắc Bình, sớm muộn gì cũng phải vứt bỏ liêm sỉ!" Anh lẩm bẩm với chính mình.

Người mà anh muốn đi gặp, là người mà anh sẵn lòng nhìn thấy nhất, cũng là người mà anh sợ nhìn thấy nhất. Đó là một người Anh từng dạy tiếng Anh cho anh ở đại học, tiên sinh Phú Thiện. Tiên sinh Phú Thiện là một người Anh điển hình, đối với bất kỳ chuyện gì, ông ta luôn có chủ kiến của riêng mình, trừ phi bị người ta phản bác đến mức tơi bời hoa lá, ông ta tuyệt đối không dễ dàng từ bỏ chủ trương và cách nhìn của mình. Cho dù ý kiến của ông ta đã bị người ta phản bác đánh gục, ông ta vẫn sẽ quay trở lại tìm kiếm những lời lẽ kỳ quái để tranh luận thêm mấy bận nữa. Ông ta có vẻ coi việc tranh luận như một thứ sự hưởng thụ. Lời nói của ông ta từ đầu đến cuối vô cùng sắc bén, vô cùng không khách khí, khiến người ta nghẹn họng không thốt nên lời. Thế nhưng, nếu người ta cũng khiến ông ta nghẹn họng không thốt nên lời, ông ta cũng không hề nổi giận. Đến khi bị người ta chặn ở góc chết, ông ta sẽ tức đến mức cổ đỏ tím tái, liên tục lắc đầu. Sau đó, ông ta mời người đã chinh phục mình đi uống rượu. Ông ta vẫn không phục, thế nhưng lại tỏ lòng kính trọng đối với kẻ địch đã giành chiến thắng.

Ông ta cực kỳ kiêu ngạo, bởi vì ông ta là người Anh. Có điều, hễ ai nói nước Anh tốt thế này thế nọ trước, ông ta liền bắt đầu nghiêm khắc phê phán nước Anh, cứ như thể nước Anh từ khi có lịch sử đến nay chưa từng làm nổi một việc tốt nào vậy. Cho đến khi đối phương cũng hùa theo ông ta phê phán nước Anh, ông ta liền thay đổi thái độ, đứng ra biện hộ cho nước Anh, mà nước Anh từ khi có lịch sử đến nay lại dường như chưa từng làm sai bất cứ một chuyện gì cả. Bất kể ông ta phê phán nước Anh hay biện hộ cho nước Anh, hành vi, khí độ, cho đến từng cử động của ông ta, không có điểm nào là không mang phong cách của một người Anh.

Ông ta đã sống ở Bắc Bình ba mươi năm. Ông ta yêu Bắc Bình, tình yêu của ông ta dành cho Bắc Bình gần như tương đương với tình yêu dành cho nước Anh. Mọi thứ ở Bắc Bình, ngay cả gió cát Bắc Bình và người đi hốt phân, trong mắt ông ta, cũng đều tốt đẹp cả. Đương nhiên ông ta không tiện nói Bắc Bình tốt hơn nước Anh, thế nhưng khi ông ta có chút hơi men, ông ta sẽ nói ra những lời thật lòng: "Xương cốt của tôi nên được chôn ở bên ngoài Tịnh Y Viên ở Tây Sơn!"

Đối với phong tục giai thoại ở Bắc Bình, ông ta biết còn nhiều hơn cả những người Bắc Bình bình thường. Người Bắc Bình, sống quen ở Bắc Bình, đôi khi liền cho rằng mọi thứ đều bình thường không có gì lạ. Ông ta là người nước ngoài, đôi mắt của ông ta không đành lòng bỏ qua bất kỳ thứ gì. Phàm là chuyện gì ông ta cũng quan sát thật kỹ lưỡng, sau đó đưa ra phán đoán, dần dần ông ta trở thành một "thổ địa" Bắc Bình. Ông ta tự coi mình là chủ nhân của Bắc Bình, bởi vì ông ta biết tất cả mọi thứ. Ông ta ghét nhất những người nước ngoài đến Bắc Bình du lịch: "Thời gian có một tuần, mà muốn nhìn thấu Bắc Bình ư? Đừng có vừa tốn tiền oan lại vừa phỉ báng Bắc Bình chứ!" Ông ta mang theo chút tức giận nói.

Đại chí cả trong cuộc đời của ông ta là viết một cuốn sách 《Bắc Bình》. Ngày nào ông ta cũng chỉnh lý bản thảo, mà từ đầu đến cuối vẫn luôn là "còn thiếu một chút xíu!" Ông ta là người Anh, cho nên trước khi hoàn thành một việc gì đó, tuyệt đối không chịu mở miệng tuyên truyền ra ngoài. Ông ta không chịu nói cho người ta biết ông ta muốn viết ra một cuốn sách 《Bắc Bình》, thế nhưng trong di chúc, ông ta đã viết sẵn – tác giả của kiệt tác 《Bắc Bình》.

Điểm tốt và điểm xấu của người Anh đều có quan hệ rất lớn đến sự thủ cựu của họ. Tiên sinh Phú Thiện, đã là người Anh, đương nhiên là thủ cựu. Ông ta không những thủ cựu thay cho nước Anh, mà còn sẵn lòng bảo thủ mọi thứ cũ kỹ cho Bắc Bình. Khi ông ta đi dạo ở chân thành hoặc vùng ngoại ô, nếu gặp phải một vị "di dân" xách lồng chim hoặc trong tay đang xoay quả óc chó, ông ta có thể trò chuyện với người đó suốt mấy tiếng đồng hồ. Ông ta, vào những thời điểm như thế, quên đi nước Anh, quên đi Shakespeare, mà chỉ chú ý đến vị di dân đó, cùng với con chim và quả óc chó của di dân. Dưới góc nhìn của một người Anh, ông ta hình như nên phản đối việc nhốt chim vào lồng. Thế nhưng, lúc này ông ta đã quên mất nước Anh. Đôi mắt của ông ta đã biến thành của người Trung Quốc, hơn nữa lại là của một vị di dân. Ông ta cảm thấy Trung Quốc có cả một bộ văn hóa đặc dị, độc lập, và nuôi chim là một phần trong đó. Ông ta quên đi nỗi thống khổ của loài chim, mà chỉ nhìn thấy văn hóa của người Bắc Bình.

Cho nên, ông ta ghét nhất những người Trung Quốc mới. Người Trung Quốc mới muốn cách mạng, muốn cải cách, muốn cởi bỏ áo dài rộng để mặc áo ngắn, muốn phụ nữ không bó chân nữa, muốn thả những con chim họa mi và sáo đá bị nhốt trong lồng ra ngoài. Ông ta cho rằng những điều này đều là tiêu diệt và phá hoại toàn bộ bộ văn hóa đó, đều nên lập tức cấm tuyệt. Nói một cách công tâm, ông ta không hề có ý định bắt người Trung Quốc phải dậm chân tại chỗ trong vũng nước tù đọng. Thế nhưng, ông ta sợ người Trung Quốc vì cải cách mà đánh mất đi cái Bắc Bình đã được ông ta viết lại thành sách. Ông ta sẽ lôi ra những bức tranh tết bản gỗ từ ba mươi năm trước mà ông ta sưu tầm được, chất vấn người Trung Quốc: "Các anh nhìn xem, đồ của ba mươi năm trước tốt hơn, hay đồ in thạch bản hiện tại tốt hơn? Nhìn màu sắc xem, nhìn đôi mày khóe mắt xem, nhìn đường nét xem, nhìn giấy tờ xem, các anh cái gì bì kịp được với sản phẩm của ba mươi năm trước chứ! Các anh đã quên mất thế nào là cái đẹp, thế nào là văn hóa rồi! Các anh muốn cải cách, muốn biến từ hổ thành mèo!"

Giống như những bức tranh tết, ông ta lưu giữ rất nhiều thứ của ba mươi năm trước, bao gồm cả dụng cụ hút thuốc phiện, giày bó chân của phụ nữ, thẻ hoa linh, chuỗi hạt triều châu. "Đúng vậy, hút thuốc phiện là không đúng, nhưng các anh nhìn xem, nhìn cho kỹ vào, cái tẩu thuốc này được làm tinh xảo nhường nào, tinh tế nhường nào chứ!" Ông ta đắc ý nói như vậy.

Khi mới đến Bắc Bình, ông ta làm việc ở sứ quán – chính là phủ nước Anh trong miệng của Đinh John. Bởi vì ông ta yêu Bắc Bình, cho nên ông ta muốn cưới một cô gái Bắc Bình làm vợ. Hồi đó, những chuyện về Bắc Bình mà ông ta biết còn chưa nhiều, cho nên rất nóng lòng muốn biết tất cả mọi thứ, và nghĩ rằng nếu kết hôn với người Trung Quốc, ông ta có thể lập tức hiểu rõ bao nhiêu là chuyện. Thế nhưng, cấp trên của ông ta đã cảnh cáo ông ta: "Anh là nhà ngoại giao, anh phải cẩn thận đấy!" Ông ta không chịu chấp nhận lời cảnh cáo đó, mà thực sự tìm được một tiểu thư người Bắc Bình mà ông ta yêu mến. Ông ta biết, nếu ông ta thực sự cưới cô ấy, ông ta bắt buộc phải từ chức – vứt bỏ chức quan, cũng đồng nghĩa với việc hủy hoại tiền đồ của chính mình. Thế nhưng, ông ta mặc kệ ngày mai, mà quyết định đi hoàn thành "giấc mộng đẹp phương Đông" của mình. Không may, vị tiểu thư đó mắc phải một trận bạo bệnh, qua đời. Ông ta vô cùng đau lòng. Mặc dù điều này có thể giữ lại được chức vị của ông ta, thế nhưng cuối cùng ông ta vẫn từ chức. Ông ta cho rằng chỉ có cách này mới có thể đối xử có lỗi với người đã khuất – tuy chưa kết hôn, nhưng tôi dẫu sao cũng đã từ chức rồi. Những khi tâm trạng không tốt, ông ta thường hay lẩm bẩm: "Phương Đông là phương Đông, phương Tây là phương Tây," mà bồi thêm một câu: "Tôi muốn làm người phương Đông mà cũng không thành công!" Sau khi từ chức, ông ta liền dạy học ở các trường học Trung Quốc, hoặc tạm thời giúp đỡ ở các cửa hàng nước ngoài. Ông ta có bản lĩnh, lại thêm lối sống vô cùng giản dị, cho nên thu nhập tuy không nhiều, nhưng rất đủ cho bản thân tiêu xài. Ông ta thuê một khu vườn nhỏ và ba gian phòng trong một ngôi nhà cổ ở góc thành phía đông nam. Ông ta treo kín các bức tường của ba gian phòng bằng tranh chữ Trung Quốc, cùng với những món đồ chơi nhỏ đủ màu sắc rực rỡ của Trung Quốc, còn nhờ một học giả Trung Quốc viết cho một tấm biển – "Tiểu Lưu Lợi Khang". Trong sân, ông ta nuôi mấy chậu cá vàng, mấy lồng chim nhỏ, và không ít hoa cỏ. Ngay khi bước vào cửa, ông ta xây một gian phòng gác cổng, tìm một vị thái giám từng hầu hạ Quang Tông hoàng đế đến để trông cửa giúp mình. Mỗi dịp tết đến xuân về, ông ta nhất định bắt thái giám đội mũ tua đỏ, làm sủi cảo cho ông ta ăn. Ông ta đón lễ Giáng sinh, Lễ Phục sinh, mà cũng đón cả tết Đoan Ngọ và tết Trung Thu. "Mọi người đều giống như tôi, một năm chẳng phải sẽ có thêm mấy lần hưởng thụ nữa sao?" Ông ta mỉm cười nói với thái giám.

Ông ta không yêu đương nữa, cũng không muốn kết hôn, bạn bè hễ nhắc đến chuyện hôn nhân với ông ta, ông ta luôn lắc đầu, nói: "Sư già xem của hồi môn, kiếp sau hãy gặp lại!" Ông ta học được rất nhiều câu nói đùa và thành ngữ châm biếm của Bắc Bình, mà thường xuyên sử dụng rất đúng lúc.

Khi đại sứ quán Anh chuyển đến Nam Kinh, ông ta lại quay về sứ quán làm việc. Ông ta yêu cầu đại sứ giữ mình lại Bắc Bình. Lúc này, ông ta đã là một người qua tuổi sáu mươi.

Ông ta từng dạy, và rất quý mến, Thụy Xuan, nguyên nhân là sự điềm đạm nhã nhặn của Thụy Xuan, theo nhìn nhận của ông ta, có chút gì đó giống với người Trung Quốc của ba mươi năm trước. Thụy Xuan từng giúp ông ta thu thập tài liệu cho kiệt tác có lẽ vĩnh viễn không thể hoàn thành đó, cũng giúp ông ta dịch một số thơ ca và bài viết bằng tiếng Trung mà ông ta muốn trích dẫn. Tiếng Anh của Thụy Xuan giỏi, tiếng Trung cũng không tệ. Làm việc cùng Thụy Xuan, ông ta cảm thấy vui vẻ. Mặc dù hai người cũng thường xuyên vì bất đồng quan điểm mà tranh cãi kịch liệt với nhau, thế nhưng ông ta vốn xuất thân từ nước Anh – cái nôi của nghị viện, mà Thụy Xuan lại là người hiếm khi đỏ mặt, cho nên tình cảm của họ không vì thế mà bị tổn hại. Lúc Bắc Bình thất thủ, tiên sinh Phú Thiện liền sai người đưa thư cho Thụy Xuan. Trong thư, ông ta ví sự xâm lược của người Nhật giống như sự cướp phá của dã nhân phương Bắc đối với La Mã trong thời kỳ hắc ám châu Âu; ông ta nói đã hai ba ngày nay mình không được ăn uống đàng hoàng. Cuối thư, ông ta nhắn nhủ Thụy Xuan: "Có khó khăn gì, xin hãy tìm tôi, tôi nhất định sẽ dốc hết khả năng của mình để giúp anh. Tôi đã sống ở Trung Quốc ba mươi năm, tôi đã học được một chút về cách người phương Đông kết bạn và giúp đỡ lẫn nhau!" Thụy Xuan đáp lại bằng một bức thư cực kỳ khách khí nhưng không tìm đến tiên sinh Phú Thiện. Ông sợ lão nhân trách mắng người Trung Quốc. Anh có thể tưởng tượng ra lão nhân sẽ một mặt nguyền rủa sự xâm lược của người Nhật, mà mặt khác cũng sẽ trách mứ người Trung Quốc đã không thể bảo vệ nổi Bắc Bình. Hôm nay, anh lại buộc phải đến gặp. Anh chắc mẩm lão nhân sẽ giúp đỡ mình, nhưng cũng biết lão nhân nhất định sẽ trút một trận oán thán cho sảng khoái, khiến anh bẽ mặt. Anh đành phải da mặt dày đi va chạm một phen. Dù sao đi nữa, nghe lão nhân lải nhải vẫn dễ chịu hơn là chìa tay nhận tiền của người Nhật nhiều.

Quả nhiên không ngoài dự đoán của anh, tiên sinh Phú Thiện vừa mở lời đã trách mứ người Trung Quốc suốt một khắc đồng hồ. Phải thừa nhận, ông ta không mắng cá nhân Thụy Xuan, thế nhưng Thụy Xuan không thể vì bản thân không bị mắng mà không biện hộ cho người Trung Quốc. Đồng thời, anh đến đây để cầu xin lão nhân giúp đỡ, nhưng cũng không thể vì thế mà không phản bác lão nhân.

Vóc dáng của tiên sinh Phú Thiện không quá cao, mặt dài, mũi nhọn, đôi tròng mắt màu xanh xám ẩn sâu trong hốc mắt. Tấm lưng của ông ta vẫn rất thẳng, thế nhưng mái tóc thưa thớt trên đầu đã gần như bạc trắng cả. Cổ của ông ta rất dài, hơn nữa lại có chút vấn đề – hễ nói nhiều câu, liền giống như bị nghẹn khí mà vươn cổ ra một cái, trông rất giống một chú gà trống muốn cấy gáy vậy.

Thụy Xuan nhìn ra được, lão nhân quả thực đã động lòng vì Bắc Bình, mái tóc bạc của ông ta đã tăng thêm rất nhiều sợi so với năm ngoái, hơn nữa lúc nói chuyện cứ vươn cổ không ngừng. Mặc dù là vậy, ông ta vẫn không tiện cố ý nhượng bộ về mặt quan điểm. Anh không thể vì kiếm tiền ăn cơm mà trước tiên tiếp nhận sự quất trách của lão nhân. Anh bắt buộc phải nói cho lão nhân hiểu rõ: Trung Quốc vẫn chưa mất, chiến tranh Trung - Nhật vẫn chưa kết thúc, xin lão nhân đừng vội vàng đưa ra kết luận quá sớm. Tranh luận hơn nửa tiếng đồng hồ, lão nhân mới sực nhớ ra: "Hỏng bét! Chỉ mải nói chuyện, quên mất quy củ Trung Quốc rồi!" Ông ta vội vàng bấm chuông gọi người mang trà lên. Người bưng trà lên là Đinh John. Nhìn thấy Thụy Xuan bình đẳng trò chuyện với tiên sinh Phú Thiện, sự kinh ngạc của John là không thể diễn tả bằng lời.

Uống một ngụm trà, lão nhân chủ động dừng chiến. Ông ta không có cách nào phản bác Thụy Xuan, cũng không thể tùy tiện từ bỏ ý kiến của chính mình, đành đợi có cơ hội mở ra một trận khẩu chiến khác. Ông ta biết Thụy Xuan nhất định có việc khác đến tìm mình, ông ta không nên chỉ nói chuyện phiếm mãi. Ông ta mỉm cười, dùng thứ tiếng Trung hơi ngọng nghịu một chút, nhưng không phải là không lưu loát của mình, nói: "Thế nào? Tìm tôi có việc đúng không? Nói chuyện chính trước đã!"

Thụy Xuan bày tỏ mục đích đến đây.

Lão nhân vươn cổ mấy cái liền, nói với Thụy Xuan: "Anh đến đây đi, tôi không tìm được trợ lý giỏi nào cả; anh đến đi, chúng ta làm việc cùng nhau, nhất định cả hai bên đều sẽ hài lòng! Anh xem, những người Trung Quốc phái cũ đó, tiếng Anh không giỏi đâu, nhưng tiếng Trung thì luôn đáng tin cậy. Sinh viên đại học Trung Quốc hiện nay, tiếng Anh không giỏi, tiếng Trung cũng không xong – anh cứ luôn bênh vực người Trung Quốc mới, điểm này tôi vừa nói, ngay cả anh cũng không có cách nào phản bác đúng không?"

Thụy Xuan cười nói: "Khi một đất nước từ cũ chuyển sang mới, tự nhiên không thể một bước mà bước lên thiên đường được chứ!"

"Ồ?" Lão nhân vội vàng uống một ngụm trà. "Anh lại thế nữa rồi! Bắc Bình nhưng đã mất rồi đấy, các anh còn biến? Biến cái gì chứ?"

"Mất rồi thì cướp lại!"

"Thôi đi! Thôi đi! Tôi hoàn toàn không tin lời anh, nhưng tôi khâm phục sự kiên định trong niềm tin của anh! Được rồi, hôm nay không nói nữa, sau này chúng ta có khối cơ hội mở đại hội tranh luận. Thứ hai tuần sau, anh đến làm việc đi, đem lý lịch của anh viết ra cho tôi, bằng cả tiếng Trung và tiếng Anh."

Thụy Xuan viết xong, lão nhân cất vào trong túi áo. "Có muốn đi uống một chén không? Hôm nay là tết Đoan Ngọ cơ mà!"

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.