Lão Thiên Hữu thật không biết phải làm sao cho phải. Ông là chưởng quỹ, ông có quyền điều động, xử lý mọi việc trong cửa hiệu. Thế nhưng, hiện tại ông dường như đã trở thành một kẻ chẳng tích sự gì, chỉ biết ăn không ngồi rồi ba bữa. Mùa đông đã đến, đúng là thời điểm mọi người sắm sửa áo ấm, vậy mà ông lại chẳng mua nổi bông gân, chẳng mua nổi vải vóc. Không mua vào được, tự nhiên sẽ chẳng có hàng để bán, mười vị khách bước vào thì có đến bảy, tám người tay không bước ra. Thuở ban đầu, ông là người học việc ở Bắc Bình; bây giờ, ông là người dẫn dắt những kẻ học việc ở Bắc Bình. Những gì ông đã học và những gì ông dạy cho người khác, điều quan trọng hàng đầu là sự quy củ, khách khí, mà mục đích của sự quy củ, khách khí ấy là để khiến vị khách vốn chỉ định mua một món, lại mua thành hai hoặc ba món; vốn định mua vải trắng, cuối cùng cũng chịu uyển chuyển mua vải xám. Khách hàng nếu tay không bước ra, chính là thất bại của cửa hiệu. Giờ đây, ngày nào Thiên Hữu cũng nhìn thấy những người tay không bước ra, hơn nữa số đó không chỉ có một người. Ông chẳng có mấy hàng hóa để bán. Dù người ta có muốn mua nhiều, ông cũng không lấy đâu ra. Dù sự quy củ, khách khí của nhân viên cửa hàng có thể làm khách mua động lòng, chịu thay đổi màu sắc và kiểu dáng đi chăng nữa, ông cũng chẳng có mặt hàng nào đủ sức thay thế; vải trắng có lẽ còn thay thế được vải xám, nhưng vải trắng không thể thay thế sa xanh. Sự quy củ, khách khí của ông đã mất đi tác dụng.
Trong cửa hiệu chỉ còn ngần ấy hàng, càng bán càng ít, càng ít lại càng trở nên tiêu điều, xơ xác. Ngày trước, trên các giá hàng của ông, từng ô từng ô đều bày những sấp vải đủ màu được xếp gọn gàng đâu ra đấy, xanh là xanh, trắng là trắng, trông dày dặn, mới tinh, tĩnh lặng và ấm áp biết bao; có tấm tỏa ra mùi hương dịu nhẹ của chàm, có tấm lại ánh lên thứ ánh sáng đẹp mắt. Thiên Hữu ngồi trên chiếc ghế dài kê gần cửa hàng, chiếc ghế được lót đệm bông bọc vải xanh dày, nhìn những mặt hàng trong các ô tủ, ngửi mùi chàm thoang thoảng ấy, trong lòng không khỏi cảm thấy dễ chịu, vui vẻ. Đó là hàng hóa, cũng chính là tư bản; thứ đó có thể sinh lời, nhưng đồng thời cũng bao hàm cả chữ tín, cách quản lý, sự quy củ vân vân. Ngay cả trong những ngày cuồng phong bão giật, một ngày chưa chắc đã có nổi một vị khách ghé qua, cũng chẳng có gì là to tát. Hàng hóa sẽ không bị gió cuồng thổi bay, mưa bão cuốn đi; chỉ cần có hàng, sớm muộn gì cũng gặp được người biết hàng, chẳng có gì phải lo lắng. Ở tận cùng chiếc ghế dài của ông, lúc nào cũng có hai bồ bông lớn, trắng muốt, mềm mại, ấm áp, khiến trong lòng ông cảm thấy bừng sáng.
Liếc mắt sang một bên, ông có thể nhìn thấy một nửa khu tủ trong. Dù công việc chính của ông là buôn vải, nhưng ông cũng có một khu tủ trong coi được, trưng bày các loại gấm vóc lụa là. Những mặt hàng tinh xảo này, có món được gói bằng giấyó đặt nghiêng trong tủ kính, có món được xếp gọn gàng đặt phẳng phô trong tủ kính thấp. Nơi đây không mộc mạc như khu ngoài, mà mang một bầu không khí khác biệt, mỗi một mặt hàng đều có vẻ óng ánh và sự tôn nghiêm riêng, khiến ông liên tưởng đến sự dịu dàng hoa lệ của Tô Châu, liên tưởng đến khoảnh khắc hạnh phúc nhất trong đời — giả sử lão thân sinh của ông mừng đại thọ tám mươi, chẳng phải sẽ phải may một bộ áo kép bằng đoạn lớn màu tím, xanh đậm hoặc màu đồng cổ hay sao? Cặp đôi mới cưới nào mà chẳng muốn mặc lên mình những bộ trang phục bằng vải dệt tơ lụa? Mỗi khi nhìn thấy khu tủ trong, ông không chỉ nghĩ đến cảnh cơm no áo ấm, mà còn nghĩ đến thời thái bình thịnh thế, ngay cả người nhà quê dạm hỏi con gái cũng phải dùng đến mấy súc lụa là.
Ba trăm sáu mươi lăm ngày trong năm, ông hầu như lúc nào cũng ở trong cửa hiệu, chưa từng cảm thấy chán ghét cuộc sống của mình và những hàng hóa ấy. Ông không có dã tâm, không hay suy nghĩ vẩn vơ, ông giống như một con cá nhỏ, chỉ cần có nước trong và rong xanh là có thể vui vẻ bơi lội, chẳng cần biết đó là một hồ nước nhỏ hay là một cái vại sành.
Giờ đây, hai bồ bông đã sớm biến mất, chỉ còn lại những chiếc bồ không vứt lăn lóc ở sân sau. Các ô tủ ở khu ngoài đã trống không hơn một nửa. Ban đầu, Thiên Hữu còn bảo các nhân viên dồn hàng lại, tuy các ô đều không được bày đầy ắp, nhưng ít nhất không có ô nào trống hoác hoàn toàn. Dần dần, có dồn cũng chẳng kịp nữa; ô nào trống đành phải để trống. Ngay trong cửa hiệu của chính mình, Thiên Hữu gần như không dám ngước mắt lên, những ô tủ trống hoác ấy trông giống như những con tròng mắt vuông vức, không có tròng đen, ngày đêm trừng trừng nhìn ông, giễu cợt ông. Hết cách, ông đành dùng giấy hoa dán che những ô trống đó lại. Nhưng làm vậy rõ ràng là tự lừa dối mình; chẳng lẽ dán lại là coi như có hàng hay sao?
Hơn một nửa số ô tủ bị dán kín, trong quầy chỉ ngồi một lão nhân viên — những người còn lại đều đã cho nghỉ việc. Lão nhân viên không có việc gì làm, đành ngồi gà gật. Đây đâu phải là buôn bán, mà là làm mất mặt người buôn bán thì có!
Khu tủ trong trông có vẻ khá khẩm hơn một chút, nhưng nhìn vào lại càng thêm đau lòng. Lụa là cũng giống như mái tóc của phụ nữ, ngày ngày đều phải có kiểu dáng mới. Qua ba tháng, là coi như chẳng còn hy vọng bán đi; nửa năm liền biến thành đồ cổ — thứ đồ cổ vô giá trị nhất. Lụa là còn lại nhiều hơn vải vóc, nghĩa là càng tồn đọng nhiều món hàng thua lỗ. Khu tủ trong cũng chỉ còn lại một nhân viên, người này lại càng chẳng có việc gì làm. Không còn cách nào khác, anh ta đành chăm chỉ lau chùi kính trên tủ và quầy. Kính càng sáng, lụa là cũ kỹ lại càng lộ vẻ ảm đạm, màu trắng thì ngả sang vàng, màu vàng thì ngả sang trắng. Thiên Hữu vốn là người ít nói, nhìn những thứ hàng tinh xảo được mua bằng tiền bạc ấy đang đi đến bờ vực diệt vong, ông lại càng không muốn mở miệng. Nước bọt trong miệng ông đều đã biến thành vị đắng, từng ngụm từng ngụm nuốt ngược vào trong. Thể diện, sự trung thực, tài năng, kinh nghiệm và lòng tự trọng của ông bỗng chốc bị xóa sạch. Ông trở thành một kẻ bất lực, chẳng khác nào những món đồ cũ kỹ bỏ đi.
Người không có dã tâm thường có tầm nhìn hẹp hòi. Thiên Hữu chính là hạng người như vậy. Bề ngoài, ông vẫn duy trì vẻ điềm tĩnh, nhưng trong lòng thì cứ như có một bầy ong độc đang dùng ngòi châm chích mình. Ông lén lút đi quan sát mấy cửa hiệu lân cận. Tiệm bánh kẹo vì thiếu bột mì nên cũng phải dập lửa tắt lò. Tiệm trà vì giao thông bất tiện, không vận chuyển được hàng hóa, cũng chẳng có mấy việc làm ăn. Tiệm thịt lợn có những lúc đến một miếng thịt cũng chẳng có. Nhìn thấy cảnh tượng ấy, trong lòng ông hơi cảm thấy nhẹ nhõm đôi chút: Phải rồi, ai nấy đều như vậy cả, chứ không phải riêng gì mình bất tài, không có cách giải quyết. Chút an ủi ấy chỉ kéo dài được một lát. Sau khi ngồi xuống tĩnh tâm suy nghĩ kỹ càng, lòng ông lại co thắt lại, còn dữ dội hơn trước. Ông nghĩ, cứ tiếp tục thế này, các loại hình kinh doanh đều sẽ đình trệ hàng loạt, chẳng phải tất cả sẽ cùng bị chết cóng chết đói hay sao? Cứ đà đó, toàn bộ Bắc Bình sẽ chẳng có vải vóc, không có trà, không có bột mì, không có thịt lợn, ông và tất cả người dân Bắc Bình sẽ phải sống tiếp thế nào đây? Nghĩ đến đây, ông không kìm được mà nghĩ đến đất nước. Nước mất, tất cả mọi người đều phải chết; chính xác là như vậy, tất cả đều phải chết! Nghĩ đến quốc gia, ông liền nhớ tới người con trai thứ ba Thụy Toàn. Thằng ba đi rất đúng, đúng, đúng! Ông tự nhủ với bản thân. Chưa cần nói đến người cha già, ngay cả bản thân ông cũng hoàn toàn hết cách, chẳng còn chút tích sự gì nữa. Hừ, ngay cả con trưởng Thụy Xuan — một người thông minh, có nhân cách như Thụy Xuan — cũng chẳng có mấy biện pháp hay tác dụng gì lớn! Bắc Bình tiêu đời rồi, những kẻ ở lại Bắc Bình đương nhiên cũng sẽ cùng chuốc lấy kết cục diệt vong. Chỉ có thằng ba, chỉ có thằng ba, trốn thoát khỏi Bắc Bình thì mới có hy vọng. Trung Quốc nhất định sẽ không mất nước, bởi vì Thụy Toàn vẫn chưa đầu hàng. Nghĩ đến đây, Thiên Hữu mới lại thẳng lưng lên, từ trong miệng thở ra một luồng khói trắng dài.
Thế nhưng, đây cũng chỉ là một chút an ủi nhỏ nhoi, hoàn toàn không giải cứu được khó khăn trước mắt của ông. Chẳng bao lâu sau, ngay cả chút an ủi này ông cũng mất nốt, bởi vì ông đã bận rộn đến mức chẳng còn thời gian để nhớ tới con trai nữa. Ông nhận được thông báo kiểm kê hàng hóa. Ông đã sớm nghe nói sẽ làm thế này, và bây giờ nó đã trở thành sự thật. Mọi cửa hiệu đều phải kiểm kê rõ ràng hàng tồn kho, điền vào bảng biểu một cách cực kỳ chi tiết. Thiên Hữu hiểu ra, đây chính là "phụng chỉ tịch thu". Đợi đến khi mọi người hoàn tất bảng biểu, người Nhật sẽ nắm rõ mồn một trong thành Bắc Bình còn lại tổng cộng bao nhiêu vật tư, trị giá bao nhiêu tiền. Bắc Bình sẽ không còn là một danh thành có vẻ đẹp của hồ nước cung điện, có lịch sử lâu đời, có hoa cỏ cá chim nữa, mà là một mảnh tài sản lớn đã được định giá sẵn. Chủ nhân của mảnh tài sản này chính là người Nhật.
Nhân lực trong cửa hiệu ít ỏi, Thiên Hữu đành phải tự tay kiểm đếm hàng hóa, điền bảng biểu. Phải thừa nhận là hàng hóa chẳng còn mấy, nhưng hễ đem ra kiểm đếm thì lại không hề đơn giản chút nào. Ông thừa biết người Nhật vốn tinh vi tỉ mỉ, nếu ông báo cáo qua loa đại khái, chắc chắn sẽ rước họa vào thân. Ông buộc phải dùng thước đo lại từng khúc vải, ghi chép chính xác từng tấc không sai một ly, sau đó tính toán giá trị của chúng chuẩn xác đến từng xu từng cắc.
Trải qua mấy đêm liền kiểm đếm rõ ràng, tính toán rành mạch như vậy, ông vẫn chưa dám chính thức điền vào bảng. Ông không biết nên định giá hàng hóa cao lên, hay là thấp xuống. Ông biết phần lớn số hàng tồn kho đó đã chẳng còn hy vọng bán đi được nữa, vậy nếu định giá cao, hàng không bán được, mà người Nhật lại căn cứ vào mức giá do ông định để thu thuế thì phải làm sao? Ngược lại, nếu ông định giá thấp, bán đi chắc chắn sẽ lỗ vốn, làm vậy không những bản thân ông chịu thiệt, mà còn rước lấy sự chê trách của những người cùng ngành. Ông nhíu mày lo lắng. Ông đành phải đi hỏi kinh nghiệm các tiệm buôn vải khác. Xưa nay ông vẫn luôn có phong cách và cách làm việc của riêng mình, thế mà giờ đây ông lại phải đi thỉnh giáo người khác. Ông vẫn là chưởng quỹ đấy, nhưng đã mất đi quyền tự chủ.
Những người cùng ngành cũng đều chẳng có chủ kiến gì. Người Nhật chỉ đưa ra mệnh lệnh, chứ chẳng thèm giải thích chi tiết cho ai. Mệnh lệnh là mệnh lệnh, cách giải quyết sau đó ra sao, người Nhật tuyệt đối không báo trước cho bất kỳ ai. Người Nhật đã chinh phục Bắc Bình, các thương nhân ở Bắc Bình đương nhiên phải chịu đựng mọi đày ải khổ sở.
Thiên Hữu nghĩ ra một biện pháp dung hòa, đem những mặt hàng còn bán được định giá cao, còn những mặt hàng vô vọng bán đi thì giảm giá, ông tự cảm thấy mình khá khôn ngoan. Sau khi nộp bảng biểu lên, ngày qua ngày ông cứ thấp thỏm đoán già đoán non không biết bước tiếp theo sẽ là gì. Ông đoán không ra, lại không ném phắt đi mặc kệ vì không đoán được; ông vốn là người không thể buông bỏ được chuyện gì trong lòng. Ông buồn bực, lo âu, và cảm thấy đây là một sự sỉ nhục — công việc kinh doanh của ông, lại phải tuân theo sự chỉ huy của kẻ khác. Những sợi râu đã điểm bạc trên gương mặt ông thường xuyên dựng đứng cả lên.
Đợi tới đợi lui, cuối cùng những kẻ đến kiểm tra hàng hóa theo bảng biểu cũng đã xuất hiện — có kẻ mặc thường phục, có kẻ mang vũ khí, có người Trung Quốc, cũng có người Nhật. Khí thế này trông chẳng giống đi kiểm tra hàng hóa, mà cứ như đi bắt đại đạo cướp ngày. Người Nhật rất thích phóng đại một hạt mè to bằng cả quả địa cầu. Thể chất của Thiên Hữu vốn khá tốt, hiếm khi nào bị đau đầu nhức óc vặt vãnh. Vậy mà hôm nay, đầu ông lại bắt đầu đau như búa bổ. Những kẻ kiểm tra cầm bảng biểu, còn ông cầm thước, từng súc vải đều phải đo lại từ đầu xem có khớp với những gì đã kê khai trên bảng hay không. Lão nhân viên suýt thì quên mất quy củ và sự khách khí, rất muốn dùng thước gỗ gõ vào mồm bọn chúng, đánh rụng vài cái răng của chúng cho bõ tức. Đây đâu phải là làm việc, mà là đang đối chất cung khẩu; cả đời ông đường đường chính chính, giờ đây lại bị chúng coi là tên trộm già xảo quyệt mưu mô trăm bề.
Ải đó cuối cùng cũng qua, chúng không phát hiện ra bất kỳ sơ hở nào. Thế nhưng, ông lại thiếu mất một súc vải. Đó là món hàng vừa được bán ra vào ngày hôm qua. Bọn chúng không chịu bỏ qua. Khuôn mặt của lão nhân viên đã tức giận đến tím ngắt, nhưng vẫn phải cố nén giận để đối phó với chúng. Ông mang sổ ghi chép dòng tiền ra, mời bọn chúng xem qua, thậm chí còn lấy cả số tiền đó ra: "Đây không phải sao? Vẫn còn nguyên niêm phong, năm đồng mười xu đây này!" Không được, không được! Bọn chúng nhất quyết không thừa nhận khoản tiền này! Vụ việc này còn chưa dứt, bọn chúng lại phát hiện ra "sơ hở" mới. Tại sao lại có một số mặt hàng được định giá thấp đặc biệt thế này? Bọn chúng lôi sổ sách cũ ra đối chiếu: "Đúng thế đấy, giá anh định còn thấp hơn cả giá lúc nhập hàng cơ mà! Là thế nào đây?"
Bộ râu và khóe môi Thiên Hữu run lẩy bẩy. Cổ họng nghẹn ứ mấy lần mới thốt ra được lời: "Đây đều là hàng cũ, rất khó bán đi, cho nên..." Không được, không được! Đây rõ ràng là cố ý phá phách, làm ăn buôn bán trên đời có ai lại đi muốn chịu lỗ bao giờ?
"Có thể sửa lại một chút được không?" Lão nhân viên cố nặn ra một nụ cười khó nhọc.
"Sửa á? Thế thì còn ra thể thống quan tòa gì nữa?"
"Vậy phải làm sao đây?" Đầu lão nhân viên đau như muốn nứt tung ra.
"Anh tự nhìn xem nên thế nào?"
Lão nhân viên giống như một con chó hoang, bị người ta dồn vào góc tường, gậy gộc giã xuống tơi bời.
Đại gia đình nhân viên bước tới, kính thuốc mời trà đám người kia, sau đó lén lút kéo tay áo lão nhân viên: "Đưa tiền đi!"
Thiên Hữu nuốt nghẹn ngào vào trong, đành thừa nhận lỗi lầm của mình, tự nguyện chịu phạt, ngoan ngoãn đưa ra năm mươi đồng. Thế nhưng bọn chúng thế nào cũng nhất quyết không chịu nhận tiền, cho đến khi nhét thêm mười đồng nữa, bọn chúng mới chịu ngừng cái vẻ khách sáo giả tạo ấy lại.
Sau khi bọn chúng rời đi, Thiên Hữu ngồi thừ trên ghế, người chỉ còn biết run lẩy bẩy. Vào thời kỳ nội chiến của các phe phái quân phiệt, ông đã từng trải qua rất nhiều chuyện vô lý ngược đời. Nhưng hồi đó, mọi việc luôn có thương hội đứng ra lo liệu, chiểu theo hộ khẩu mà quyên góp phân bổ, ông vừa có thể dựa vào thông báo của thương hội để báo cáo sổ sách, lại vừa không phải trực tiếp chịu những lời lăng mạ của binh lính. Còn hôm nay, ông vừa bị bọn chúng gọi là gian thương, lại vừa phải móc ra khoản tiền chẳng có cách nào để ghi vào sổ sách. Bản thân vừa phải chịu đựng sự sỉ nhục cùng tống tiền, lại chẳng có mặt mũi nào để kể lơ với bất kỳ ai. Đã chẳng có việc làm ăn, cửa hiệu vốn đã thua lỗ, sao có thể nhẫn tâm mất trắng sáu mươi đồng một cách oan ức thế này cơ chứ?
Ngây người ngồi thẫn thờ một lúc lâu, ông muốn về nhà để nghỉ ngơi tĩnh trí. Nỗi uất ức trong lòng không thể thổ lộ với người ngoài, chẳng lẽ lại không thể nói với cha, với vợ, với con cái của mình hay sao? Ông đứng dậy khỏi cửa hiệu. Thế nhưng, chỉ đi được mấy bước, ông lại quay đầu bước ngược lại. Thôi vậy, nỗi uất ức của bản thân tốt nhất là nên chôn giấu trong lòng, hà cớ gì phải khiến người trong nhà cũng phải đau lòng theo. Quay trở lại cửa hiệu, ông tìm ra chiếc áo choàng lông chồn ít khi mặc tới, lớp da bên trong cũng không được đều đặn cho lắm. Phải rồi, chiếc áo choàng này vẫn chưa mặc được mấy bận, một phần vì ông làm nghề buôn bán, không thể mặc đồ quá xa hoa phú quý, phần vì bên trên còn có người cha già, ông không tiện tự xưng mình tuổi cao sức lớn mà tùy tiện mặc áo lông chồn — mặc dù đây chỉ là một chiếc áo lông chồn với phần da thuộc không mấy đẹp đẽ hay đắt đỏ gì cho cam. Lấy nó ra, ông giao cho nhân viên lớn tuổi: "Anh mang ra ngoài bán đi hộ tôi nhé! Bộ lông này tuy không có gì xuất sắc, nhưng cũng chưa mặc được mấy lần; lớp vải bọc bên ngoài hoàn toàn là đoạn lớn hảo hạng đấy."
"Trờió nhìn đã sắp rét đậm rồi, sao tự dưng lại đem bán áo lông thế này?" Nhân viên lớn tuổi thắc mắc.
"Tôi không thích mặc nó nữa! Cứ để không ở đó cũng thế thôi, chi bằng đổi lấy ít tiền mà tiêu? Nhân lúc trời sắp lạnh, may ra còn bán được giá hơn một chút."
"Bán được bao nhiêu đây?"
"Tùy ý các cậu thương lượng thôi, năm sáu chục đồng là được! Mua bán vốn có lúc đắt lúc rẻ chênh lệch rất lớn; đã muốn bán đồ thì đừng có nghĩ đến lúc mua nó đáng bao nhiêu tiền nữa, phải không nào?" Thiên Hữu từ đầu đến cuối không nói cho nhân viên lớn tuổi biết lý do thực sự vì sao ông lại muốn bán chiếc áo choàng lông chồn ấy.
Nhân viên lớn tuổi chạy đôn chạy đáo nửa ngày trời, bốn mươi lăm đồng là cái giá cao nhất mà ông ta kiếm được. "Bốn mươi lăm thì bốn mươi lăm, bán!" Thiên Hữu vô cùng quả quyết.
Ngoài bốn mươi lăm đồng đó ra, ông lại chắp vá xoay xở thêm mười lăm đồng nữa để bù vào, gom đủ sáu mươi đồng trả lại cho quỹ của cửa hiệu. Ông có thể không mặc áo choàng lông, nhưng kiên quyết không thể để cửa hiệu phải chịu lỗ trắng sáu mươi đồng. Ông phải chịu, ông nghĩ thế, phải gánh chịu hình phạt này; trách ai bảo bản thân mình không gặp thời, sinh ra trúng vào cái thời kỳ đen đủi này cơ chứ. Vận mệnh tuy không tốt, nhưng ông buộc phải giữ gìn cho bằng được nhân cách của mình, không thể vì vô trách nhiệm mà để cửa hiệu phải chịu những khoản phạt vạ vô lý.
Lại qua mấy ngày nữa, ông nhận được bảng giá cả do người Nhật quy định. Lão nhân viên tỉ mỉ, chậm rãi xem xét từng mục một. Xem xong, ông không thốt lên một tiếng nào, đội mũ lên rồi lặng lẽ bước ra ngoài, đi thẳng ra cửa Bình Tắc Môn. Trong thành hình như đã chẳng còn chỗ nào để thở, ông buộc phải tìm một nơi khoáng đạt để hít thở, để suy ngẫm. Mức giá mà người Nhật quy định đều chưa bằng hai phần ba chi phí vốn bỏ ra, hơn nữa tuyệt đối không cho phép thay đổi; kẻ nào tự ý thay đổi sẽ khép tội nâng cao giá cả, phá rối trật tự trị an, xử bắn!
Nước trong hồ hộ thành vừa được tháo vào đầy ắp, chuẩn bị đợi khi gió tây bắc thổi đến sẽ đóng thành lớp băng dày để đập lấy cất trữ. Dòng nước chảy khá xiết, nhưng ở những khu vực gần bờ đã xuất hiện vài tảng băng mỏng. Cây cối trên bờ và khắp nơi đều đã rụng sạch lá, thế nên chỉ cần nhìn thoáng qua là có thể phóng tầm mắt ra rất xa. Dãy Tây Sơn mờ nhạt trông không còn vẻ thẫm xanh như sau cơn mưa mùa hè, cũng chẳng còn trong trẻo sảng khoái như những ngày đẹp trời mùa xuân, mà mang một màu trắng nhợt nhạt, trông có vẻ như đang sợ rét. Ánh nắng rất đẹp, nhưng lại chẳng có mấy hơi ấm, đến cả bóng cây bóng người cũng nhạt nhòa, nhỏ thô héo hắt, hệt như được rọi ra từ ánh trăng vậy. Lão nhân viên nhìn ngọn núi đằng xa, liếc dòng nước dưới sông, dài giọng thở dài một tiếng.
Việc buôn bán phải duy trì tiếp thế nào đây? Hàng hóa không thể vận chuyển tới. Khai báo đóng cửa tiệm thì không cho phép. Thuế khóa lại quá cao. Hay lắm, bây giờ lại còn ấn định cả giá quan phương — không bán ư, người ta đến mua kìa; còn bán á, bán bao nhiêu là lỗ bấy nhiêu. Đây rốt cuộc là loại kinh doanh kiểu gì thế này?
Ý đồ của người Nhật rốt cuộc là gì đây? Phải rồi, hàng hóa đều đã có mức giá cố định, bách tính trăm họ sẽ không phải chịu cảnh bóc lột; thế nhưng những kẻ buôn bán chẳng lẽ không phải là bách tính hay sao? Người buôn bán mà đều thua lỗ sạch vốn đến mức tơi bời cả lũ lượt, thì còn ai dám nhập thêm hàng nữa? Mọi người đều không nhập hàng, chẳng lẽ Bắc Bình sẽ biến thành một thành phố không bóng người hay sao? Ý bọn chúng là gì chứ? Lão nhân viên nghĩ mãi mà không sao thông nổi.
Ngây người đứng ngây ngốc bên bờ sông, Thiên Hữu hoàn toàn quên mất mình đang ở nơi nào. Ông trầm ngâm suy nghĩ, suy nghĩ, trong đầu cứ như có một con con quay đang xoay tít mù mịt. Càng nghĩ, lòng ông càng rối bời, ông chỉ hận không thể đâm đầu xuống nước cho xong, chấm dứt nỗi khổ tâm của bản thân và tất cả mọi chuyện.
Một cơn gió nhẹ thoảng qua, thổi bừng ông tỉnh lại. Dòng nước chảy trước mắt, hàng liễu khô, bãi cỏ úa, bỗng chốc trở nên chân thực hơn hẳn. Ông vô thức đưa tay sờ lên gò má mình, gò má rất lạnh, thế nhưng lòng bàn tay lại vã đầy mồ hôi, con con quay trong đầu cuối cùng cũng ngừng xoay cuồng loạn xạ. Ông nghĩ ra rồi! Rất đơn giản, vô cùng đơn giản, trong đó chẳng có ý nghĩa sâu xa gì sất, không hề có! Chẳng qua chỉ là muốn cho người dân thấy rằng, có người Nhật ở đây, giá cả sẽ không bị đẩy lên cao. Người Nhật có biện pháp, có chính sách nhân đức. Còn đám thương nhân bọn họ sống chết ra sao, ai thèm đếm xỉa đến! Thương nhân là người Trung Quốc, chết đói thì đáng kiếp! Thương nhân không thèm nhập hàng nữa, cũng đáng đời! Bách tính trăm họ không mua được vải, không mua được bông gân, không mua được bất cứ thứ gì, đáng kiếp nốt! Dù sao thì giá cả cũng đâu có tăng! Chính sách nhân đức của người Nhật chính là kiểu giết người không thấy đổ máu.
Nghĩ thông suốt điểm này, ông lại liếc nhìn dòng nước sông một cái, đoạn vội vã quay người bước đi. Ông phải đi tìm các cổ đông để giải thích những gì mình vừa ngẫm ra, không thể cứ mập mờ hồ đồ dùng hai chữ "đáng đời" để mặc cho công việc làm ăn sụp đổ hoàn toàn, ông phải làm rõ mọi chuyện cho rành mạch. Gót giày dày cộp của ông dập mạnh xuống mặt đất phát ra tiếng kêu đanh thép, ông rảo bước chạy như trốn chết tiến vào trong thành. Ông vốn là người không thể giấu giếm được chuyện gì trong lòng, ông bắt buộc phải làm sáng tỏ mọi việc ngay lập tức, không thể cứ sống lay lắt nhắm mắt xuôi tay nửa sống nửa chết thế này mãi được.
Tất cả các cổ đông đều đã được gặp mặt, nhưng ai nấy đều chẳng có chủ kiến. Ai cũng muốn lập tức dừng việc kinh doanh lại, thế nhưng ai cũng rõ người Nhật đời nào cho phép khai báo đóng cửa tiệm. Mọi người đều chỉ biết việc làm ăn đã hoàn toàn tuyệt vọng, mà chẳng tìm ra nổi dù chỉ một chút biện pháp cứu vãn nào. Họ chỉ đành nói với Thiên Hữu rằng: "Cứ bàn tính tiếp đã nhé! Anh vất vả nhiều rồi! Ai bảo chúng ta xui xẻo vớ phải cái thời thế này..." Mọi người vẫn dành cho ông sự tín nhiệm và tôn trọng như xưa, thế nhưng biện pháp thì hoàn toàn không có. Họ chỉ đành phó mặc cho ông ở lại canh giữ cái vỏ sò rỗng tuếch ấy, và ông cũng đành gật đầu chấp nhận.
Không còn cách nào khác, ông lủi thủi quay trở về cửa hiệu, thẫn thờ ngồi ngây ra đó. Lệnh mới lại được truyền xuống: Mỗi loại vải mỗi lần chỉ được phép bán một trượng, bán quá dù chỉ một tấc cũng sẽ bị phạt. Đây đâu phải là mệnh lệnh, rõ ràng là đang đùa cợt. Một trượng vải vốn chẳng đủ để may một bộ quần áo nam, cũng không đủ để may một chiếc áo dài nam. Vóc người người Nhật vốn thấp lùn, mười thước vải may ra còn miễn cưỡng đủ để may một bộ quần áo; chứ người Trung Quốc đâu phải ai cũng lùn cả lượt. Thiên Hữu ngược lại bật cười thảm hại, kẻ lùn đưa ra chủ ý, người cao kều bắt buộc phải tuân theo, chẳng có lời nào khác để bàn cãi. "Thế này thì lại càng đỡ rắc rối!" Ông vô cùng đau đớn, nhưng lại cố làm ra vẻ dửng dưng mà thốt lên: "Giá cả đã có định mức, chiều dài cũng đã có quy định, chúng ta hoàn toàn có thể dẹp tiệm cất luôn bàn tính đi được rồi đấy!" Nói xong, đôi mắt già nua của ông lại chực trào nước mắt. Thế này thì còn tính là buôn bán cái nỗi gì nữa! Kinh nghiệm, tài năng, quy củ, kế hoạch, tất cả đều chẳng còn chút tác dụng nào sất. Đây nào phải làm ăn kinh doanh, mà là đang làm vật trang trí cho người Nhật — một công việc kinh doanh không có hàng bán, vậy mà ngày ngày vẫn phải dựng bảng hiệu ra, ngày ngày mở cửa tiệm!
Ông vốn là người điềm tĩnh nhất xưa nay, thế nhưng lúc này ông lại chẳng muốn cứ ngồi ngây ra đó mãi thế nữa. Ông đã chẳng còn chút tích sự gì, nếu cứ ra vẻ ta đây ngồi đó làm chưởng quỹ, thì chẳng khác nào kẻ vô lại không biết điều tốt xấu. Ông muốn trốn khỏi cửa hiệu, vĩnh viễn không bao giờ quay lại nữa.
Hôm sau, trời vừa rạng sáng là ông đã đi ra ngoài. Không mục đích, ông thả lỏng cho đôi chân thong thả bước đi vô định. Đi ngang qua một sạp hàng nhỏ, ông cũng dừng chân đứng lại xem một lúc, bất kể là đáng xem hay không đáng xem, ông cũng cứ xem, cốt là để giết thời gian qua loa vài phút. Trông thấy người quen, ông lại rảo bước đuổi theo để trò chuyện vài câu. Ông thèm được nói chuyện, trong lòng bức bối đến nghẹt thở. Cứ đi lang thang như thế chừng một hai tiếng đồng hồ, ông đành quay đầu bước trở về. Không được, thế này thì ra thể thống gì. Ông không quen cái thói lêu lổng lang thang thế này. Ông buộc phải quay về. Dù cửa hiệu có biến thành cái dạng gì đi nữa, có việc làm ăn hay không, suy cho cùng ông vẫn là một người làm ăn tuân thủ quy củ, không thể cứ đi lung tung như kẻ nửa điên nửa dại thế được. Ngồi ì trong cửa hiệu thì đau khổ, mà cứ lang thang vô định thế này cũng chẳng dễ chịu gì; hơn thế nữa, dù thế nào đi chăng nữa, ở trong cửa hiệu vẫn ra dáng một người chủ hơn.
Vừa bước chân trở lại cửa hiệu, ông đã thấy trên quầy bày la liệt những đôi giày cao su và một vài món đồ chơi cũ kỹ do Nhật Bản sản xuất.
"Của ai mang đến thế này?" Thiên Hữu hỏi.
"Vừa mới được đưa tới." Nhân viên lớn tuổi cười khổ một tiếng. "Mua một trượng lụa là, bắt buộc phải mua kèm một đôi giày cao su; mua một trượng vải cũng phải mua kèm một món đồ chơi nhỏ; đây là mệnh lệnh!"
Nhìn đống đồ chơi mỏng manh, chẳng có hậu vận gì của Nhật Bản ấy, Thiên Hữu thẫn người ra một hồi lâu mới thốt nên lời: "Giày cao su thì còn có thể nói là có chút ít công dụng, chứ mấy thứ đồ chơi này thì tính là cái quái gì chứ? Hơn thế nữa lại còn rách nát cũ kỹ thế này, đây chẳng phải là đang cướp bóc tiền của khách mua một cách trơ trẽn hay sao?" Nhân viên lớn tuổi ngước nhìn ra bên ngoài một cái, lúc này mới hạ thấp giọng nói: "Các nhà máy của Nhật Bản chắc là chỉ mải lo chế tạo súng đạn, đến cả đồ chơi cũng chẳng thèm sản xuất hàng mới nữa rồi, chắc chắn là thế!"
"Có lẽ vậy!" Thiên Hữu không muốn tranh luận thêm về vấn đề công nghiệp của Nhật Bản, mà chỉ cảm thấy những món đồ chơi cũ kỹ này mang lại cho ông sự sỉ nhục lớn hơn, cùng sự giễu cợt cay đắng hơn. Ông suýt thì nổi giận lôi đình: "Mang chúng ra phía tủ sau cất đi, mau lên! Cửa hiệu lâu năm uy tín biết bao, giờ lại đi bán kèm cả đồ chơi, mà lại là đồ rách nát! Mai mốt khéo lại phải bán kèm cả thuốc tễ Nhân Đan nữa mất thôi! Hừ!"
Nhìn nhân viên cất đống đồ đạc ra tủ sau, ông tự pha một ấm trà, chậm rãi uống từng chén, từng chén một. Cách uống này trông chẳng giống thưởng trà, mà cứ như đang mượn trà để trút giận thì đúng hơn. Nhìn chén trà trong tay, ông lại liên tưởng đến dòng nước sông nhìn thấy hôm qua. Ông cảm thấy dòng nước sông ấy thật đáng yêu, không chỉ đáng yêu, mà hình như còn có thể giải quyết được mọi rắc rối. Ông là người có tầm nhìn không mấy rộng mở, không thể coi những chuyện bất lực không thể xoay chuyển là chuyện hiển nhiên rồi bật cười cho qua chuyện. Ông coi những chuyện bất lực ấy là bài kiểm tra đối với bản thân, nếu ông thừa nhận sự bất lực, chính là thừa nhận sự vô năng, vô dụng của chính mình. Bản thân không thể đối phó nổi cục diện này, thì ông nên nhanh chóng kết thúc cuộc đời mình — cứ xuôi dòng nước trôi mãi, trôi mãi, trôi mãi ra biển lớn đại dương, cũng đâu phải là một ý tồi. Người có tầm nhìn hẹp hòi thường coi cái chết là con đường lớn thênh thang, Thiên Hữu chính là hạng người như vậy. Nghĩ đến sông, đến biển, trong lòng ông ngược lại cảm thấy sảng khoái đôi chút, ông nhìn thấy sự khoáng đạt, tự do, vô ưu vô lo, tốt hơn nhiều so với việc cứ sống dằn vặt đau đớn thế này. Vừa qua giờ ngọ, một chiếc xe tải lớn đột ngột dừng lại ngay trước cửa hiệu.
"Bọn chúng lại đến rồi!" Nhân viên lớn tuổi lên tiếng.
"Ai cơ?" Thiên Hữu hỏi.
"Người mang hàng đến giao!"
"Lần này e là Nhân Đan rồi đây!" Thiên Hữu muốn cười một cái, nhưng cười không nổi.
Từ trên xe nhảy phốc xuống một tên người Nhật và ba gã người Trung Quốc, bộ dạng hung hăng như hổ đói sói dữ, xông thẳng vào trong cửa hiệu. Dù chỉ có bốn người, nhưng khí thế của bọn chúng cứ hệt như một đại đội súng máy vậy.
"Hàng đâu, số hàng vừa mới đưa tới đâu?" Một gã người Trung Quốc hỏi với vẻ cực kỳ nôn nóng. Nhân viên lớn tuổi vội vàng chạy ra phía tủ sau lấy đem ra. Vừa cầm ra tới nơi, gã người Trung Quốc liền giật phắt lấy, động tác nhanh thoăn thoắt như gà bới đất, vừa nhanh vừa mạnh mẽ đếm: "Một đôi, hai đôi..." Đếm xong, các cơ trên mặt hắn ta giãn ra đôi chút, cười hề hề bảo tên người Nhật rằng: "Thừa ra mười đôi! Tôi đã bảo mà, vấn đề nằm ở đây, nhất định là ở đây rồi!"
Tên người Nhật đảo mắt đánh giá chưởng quỹ Thiên Hữu từ đầu đến chân, cất giọng kiêu ngạo lạnh lùng hỏi: "Mày là chưởng quỹ à?"
Thiên Hữu khẽ gật đầu.
"Hừ! Mày là người nhận hàng hả?"
Nhân viên lớn tuổi định lên tiếng, bởi vì số hàng đó do chính anh ta nhận. Thế nhưng Thiên Hữu lại bước lên trước một bước, lại gật đầu với tên người Nhật một cái. Ông là chưởng quỹ, ông buộc phải chịu trách nhiệm, mặc dù là nhân viên làm sai việc.
"Mày là cái đồ đại đại ác ôn!"
Thiên Hữu nuốt ực một ngụm nước bọt, nuốt cục tức nghẹn ứ trong cổ họng xuống như đang uống viên thuốc đắng. Vẫn giữ vẻ vô cùng quy củ, ôn hòa, ông cất tiếng hỏi: "Nhận thừa mười đôi, phải không nào? Cứ theo số lượng trả lại là được chứ gì!"
"Trả lại á? Mày là cái đồ gian thương đại đại!" Bất thình lình, tên người Nhật giáng một cái tát trời giáng vào mặt ông.
Trước mắt Thiên Hữu tối sầm lóe lên vô vàn đom đóm. Cái tát này đánh cho ông chẳng còn biết trời đất là gì nữa. Bỗng chốc, ông biến thành một khối thịt không biết suy nghĩ, không có cảm giác, chẳng thể cử động, đứng trân trân chết trân tại chỗ. Cả đời ông chưa từng đánh nhau hay làm loạn bao giờ. Ông nằm mơ cũng không ngờ có ngày mình lại bị người ta đánh đập thế này. Sự trung thực, tuân thủ quy củ và lòng tự trọng của ông, vốn tưởng rằng sẽ là chiếc mũ sắt giáp sắt kiên cố, đời nào chịu để sự sỉ nhục và bàn tay của kẻ khác giáng lên người mình. Thế nhưng giờ đây, ông đã bị đánh, ông chẳng còn là cái thá gì nữa, mà chỉ là một khối thịt trơ trọi đứng đó mà thôi.
Khuôn mặt nhân viên lớn tuổi tái mét, gượng gạo cười trừ nói: "Các vị quan gia đưa cho tôi hai mươi đôi, tôi nhận hai mươi đôi, sao lại, sao thế..." Anh ta nuốt vội nửa câu sau vào trong. "Bọn tao đưa cho chúng mày hai mươi đôi ư?" Một gã người Trung Quốc hống hách lên tiếng. Uy phong của hắn ta chỉ kém có mỗi tên người Nhật kia. "Ai mà chẳng biết, mỗi nhà phát mười đôi! Chúng mày nhân lúc hỗn loạn vơ vét thêm mười đôi, thế mà còn dám đổ vấy cho bọn tao, chúng mày thật to gan lớn mật!"
Trên thực tế, quả thực là bọn chúng đã phát thừa cho mười đôi. Nhân viên lớn tuổi hoàn toàn không hay biết chuyện mình nhận thừa hàng. Chỉ vì mười đôi giày này, bọn chúng đã phải chạy đôn chạy đáo mất nửa cái thành phố. Bọn chúng buộc phải lùng ra cho bằng được mười đôi giày này, nếu không thì chẳng có cách nào để ăn nói báo cáo cấp trên. Sau khi tìm ra rồi, bọn chúng đời nào chịu thừa nhận sự sơ suất của bản thân, mà nhất định phải trút hết lỗi lầm lên đầu người khác.
Đảo đảo tròng mắt, nhân viên lớn tuổi đã nghĩ ra một chủ ý: "Chúng tôi nhận thừa hàng, xin chịu phạt là được chứ gì!"
Lần này, đám người đó lại kiên quyết không chịu nhận hối lộ. Bọn chúng buộc phải áp giải chưởng quỹ đi theo. Người Nhật muốn nhân cơ hội này để uy hiếp uy quyền, nhằm ép buộc thực hiện cái gọi là "giá bình ổn" cùng việc bắt ép tiếp nhận số hàng hóa do bọn chúng phân bổ. Bọn chúng lôi xềnh xệch chưởng quỹ Thiên Hữu ra ngoài. Từ trên xe, bọn chúng lục ra một chiếc áo ba lỗ bằng vải trắng đã được chuẩn bị sẵn từ trước, cả mặt trước lẫn mặt sau đều viết hai chữ màu đỏ cực lớn — Gian Thương. Bọn chúng ném chiếc áo ba lỗ vào người Thiên Hữu, bắt ông tự mặc vào. Lúc này, bên ngoài cửa hiệu đã vây kín nghịt người đứng xem. Toàn thân run lẩy bẩy, Thiên Hữu mặc chiếc áo ba lỗ đó vào. Ông dường như đã lả đi một nửa, nhìn những con người trước mặt, có kẻ ông thấy quen mặt, lại có kẻ trông lạ hoắc. Dường như ông đã quên mất cả sự nhục nhã lẫn phẫn nộ, mà chỉ biết run rẩy mặc cho người ta xâu xé sai khiến.
Bọn người Nhật lên xe. Ba gã người Trung Quốc theo sát Thiên Hữu chầm chậm bước đi, chiếc xe tải bám theo ở phía sau. Ra đến đường lớn, ba tên bắt ông phải hô theo lời chúng: "Tao là gian thương! Tao là gian thương! Tao nhận thừa hàng hóa! Tao không bán hàng theo giá niêm yết! Tao là gian thương! Nói!" Thiên Hữu mím chặt môi không thốt ra nửa tiếng.
Ba khẩu súng lục chĩa thẳng vào lưng ông. "Nói mau!"
"Tao là gian thương!" Thiên Hữu hạ thấp giọng nói. Ngày thường giọng nói của ông vốn không cao, ông chẳng biết cách hét lớn gân cổ đỏ mặt tía tai bao giờ.
"Nói to lên!"
"Tao là gian thương!" Thiên Hữu cất cao giọng hơn một chút.
"To nữa lên xem nào!"
"Tao là gian thương!" Thiên Hữu cất tiếng hô vang.
Người đi đường đều dừng chân đứng lại, ai không có việc gì gấp thì lẽo đẽo đi theo ở phía sau và hai bên. Người Bắc Bình vốn có sở thích xem náo nhiệt. Hễ cứ thấy có trò vui để xem là họ lại xúm vào xem, hùa nhau xem, hoàn toàn chẳng cảm thấy chán ngán tẻ nhạt chút nào. Chỉ cần được chứng kiến cảnh náo nhiệt là họ quên sạch sành sanh cả sĩ diện, đúng sai, chứ đừng nói gì đến chuyện phẫn nộ hay căm phẫn.
Đôi mắt Thiên Hữu nhòa đi vì nước mắt. Con đường này vốn dĩ vô cùng quen thuộc, nhưng lúc này ông lại có cảm giác như hoàn toàn xa lạ. Ông chỉ cảm thấy con đường sao mà rộng quá, người sao mà đông thế, nhưng tất cả đều hệt như mới gặp lần đầu. Ông cũng chẳng biết bản thân mình đang làm cái quái gì nữa. Ông cứ máy móc hô lên từng câu từng câu, chỉ biết hô theo phản xạ, chứ chẳng rõ mình đang hô cái gì. Dần dần, mồ hôi trên trán và nước mắt trong khóe mắt hòa quyện vào làm một, ông chẳng còn nhìn rõ con đường, dòng người cùng vạn vật xung quanh nữa. Đầu ông cúi gằm xuống, nhưng miệng vẫn không ngừng hô. Ông chẳng cần phải suy nghĩ, mấy câu nói ấy tựa như có thể tự động nhảy thốt ra từ trong miệng. Chợt ngẩng phắt đầu lên, ông lại nhìn thấy mặt đường, xe cộ, người qua kẻ lại, và ông lại càng cảm thấy xa lạ với chúng hơn nữa, hệt như vừa tỉnh sau một giấc mộng dài, bỗng chốc nhìn thấy ánh mặt trời và mọi vật xung quanh vậy. Ông nhìn thấy một thế giới hoàn toàn mới lạ, có đủ mọi màu sắc, đủ mọi âm thanh, thế nhưng tất cả đều chẳng có chút liên quan nào đến ông. Mọi thứ đều náo nhiệt mà lạnh lùng, tươi đẹp mà tàn nhẫn, tất cả đều tĩnh lặng nhìn chằm chằm vào ông. Ông đứng rất gần chúng, mà lại cứ ngỡ như cách xa vạn dặm. Ông lại cúi thấp đầu xuống.
Đi được hai con phố, cổ họng ông đã khản đặc. Ông cảm thấy mệt mỏi đờ đẫn, chóng mặt hoa mắt, thế nhưng đôi chân vẫn lế thế kéo theo cơ thể bước đi. Ông chẳng biết mình đã đi đến đâu, và đang hướng về nơi nào. Cúi gằm đầu, ông vẫn tiếp tục lẩm bẩm hô mấy câu nói kia. Thế nhưng giọng điệu đã khản đặc, nghe hệt như đang lầm bầm tự nói chuyện một mình vậy. Bỗng ngẩng đầu lên, ông nhìn thấy một chiếc cổng chào với bốn cột trụ đỏ rực. Bốn chiếc cột đỏ ấy đột nhiên hóa thành to đần to lớn vô cùng, lắc lư chao đảo tiến thẳng về phía ông. Bốn cái trụ trời chân đỏ chót đang tiến lại gần ông, trước mắt một màu đỏ rực, đất trời đỏ thẫm, và ngay cả bộ óc của ông cũng một màu đỏ quạch. Ông nhắm nghiền hai mắt lại.
Đã qua bao lâu rồi, ông chẳng màng hay biết. Mở bừng mắt ra, ông mới nhận ra mình đang nằm ở khu vực gần Đông Đơn Bài Lâu. Chiếc xe tải đã biến mất, ba gã tay súng cũng chẳng thấy tăm hơi đâu, xung quanh chỉ vây quanh một vòng trẻ con tò mò. Ông lồm cồm ngồi dậy, ngẩn người đờ đẫn. Ngẩn ngơ mất một hồi lâu, ông cúi đầu nhìn xuống ngực mình. Chiếc áo ba lỗ đã không cánh mà bay, trước ngực toàn là bọt trắng và máu tươi, vẫn còn ẩm ướt. Ông chậm chạp đứng thẳng người dậy, rồi lại ngã khuỵu xuống, đôi chân lúc này đã cứng đờ như hai khúc gỗ. Gượng sức giãy giụa, ông lại gượng đứng dậy lần nữa; đứng vững vàng rồi, ông nhìn thấy phía bên trên cổng chào chỉ còn vương lại một vệt nắng yếu ớt.
Trên người ông không có chỗ nào là không đau nhức, cổ họng khô khốc như muốn nứt toác ra.
Đi một bước dừng lại một nhịp, ông lê bước hướng về phía tây. Trong lòng trống rỗng hoàn toàn. Người cha già, người vợ đau ốm lâu ngày, ba đứa con trai, con dâu, cháu nội cháu ngoại cùng cửa hiệu của ông, dường như đều đã không còn tồn tại nữa. Ông chỉ nhìn thấy dòng sông hộ thành, cùng làn nước đáng yêu ấy; làn nước hệt như đang chảy ngay trên mặt đường kia kìa, đang vẫy gọi ông kìa. Ông khẽ gật đầu. Thế giới của ông đã chính thức diệt vong rồi. Ông buộc phải bước sang một thế giới khác. Chỉ ở thế giới bên ấy, sự nhục nhã của ông mới có thể được gột rửa sạch sẽ. Sống tiếp, bản thân ông chỉ là hiện thân của sự ô nhục mà thôi; chiếc áo ba lỗ vải trắng chữ đỏ mà ông vừa mới mặc qua lúc nãy sẽ vĩnh viễn khoác lên người ông, bám chặt vào thân thể, hằn sâu vào da thịt, ông sẽ mãi mãi là một vết mực đen to đùng to đoàng của gia họ Kỳ và cửa hiệu, vết mực đen ấy sẽ mãi mãi khiến ánh mặt trời hóa đen, khiến hoa tươi thối rữa, khiến công lý biến thành xảo trá, khiến sự ôn hòa biến thành hung ác bạo tàn.
Ông vẫy một chiếc xe kéo đi về phía cửa Bình Tắc Môn. Vịn tay vào bức tường thành, ông lết ra ngoài. Mặt trời đã ngã về Tây. Cây cối ven bờ sông đang tĩnh lặng đợi chờ ông kìa. Trên bầu trời có một vệt ráng chiều đỏ rực, hệt như đang mỉm cười với ông vậy. Dòng nước sông chảy xiết vô cùng, dường như đã đợi ông đến mức sốt ruột lắm rồi. Dòng nước phát ra những âm thanh róc rách nhè nhẹ, tựa như đang cất lời thì thầm gọi tên ông.
Rất nhanh, ông hồi tưởng lại toàn bộ chuyện đời mình; rất nhanh, ông quên sạch sành sanh mọi thứ. Trôi, trôi, trôi, ông sẽ trôi mãi ra đại dương bao la, tự do, mát mẻ, sạch sẽ, vui vẻ, hơn nữa còn gột rửa sạch sẽ dòng chữ đỏ trước ngực.