Falstaff bước ra cùng Tiểu đồng mang kiếm và thuẫn cho ông.
FALSTAFF.
Này cậu nhóc khổng lồ, thầy thuốc nói gì về nước tiểu của ta?
PAGE.
Thưa ngài, ông ấy bảo bản thân nước tiểu thì rất lành mạnh; nhưng về phần chủ nhân của nó, ngài ấy có thể mắc nhiều chứng bệnh hơn là ngài ấy tự biết.
FALSTAFF.
Người đời đủ mọi hạng đều lấy làm hãnh diện khi được châm chọc ta. Bộ óc của cái đống đất sét pha trò này, tức là con người, chẳng thể nghĩ ra được điều gì gây cười hơn những gì ta tự nghĩ ra, hoặc những gì người ta gán cho ta. Ta không chỉ có sự hóm hỉnh trong chính mình, mà còn là nguyên nhân khiến kẻ khác cũng có sự hóm hỉnh. Ta đang đi trước mặt ngươi đây chẳng khác nào một con heo nái đã đè chết toàn bộ bầy con chỉ trừ lại một con. Nếu Hoàng tử đưa ngươi vào phục vụ ta vì bất kỳ lý do nào khác ngoài việc để làm nổi bật ta lên, thì quả thực ta chẳng còn chút phán đoán nào nữa. Hỡi cái củ nhân sâm khốn kiếp, ngươi thích hợp để giắt trên mũ ta hơn là lẽo đẽo theo gót chân ta. Từ trước tới nay ta chưa từng có kẻ hầu nào nhỏ bé như viên ngọc mã não, nhưng ta sẽ chẳng khảm ngươi vào vàng hay bạc đâu, mà sẽ cho ngươi mặc những bộ xiêm y hèn m hạ, rồi tống cổ ngươi trở lại với chủ nhân của ngươi như một món trang sức — tên thiếu niên ấy, Hoàng tử, chủ nhân của ngươi, kẻ mà cằm vẫn chưa mọc đủ lông. Ta thà đợi râu mọc trong lòng bàn tay mình còn hơn là chờ hắn mọc được một sợi trên má; thế mà hắn vẫn không ngượng miệng khi gọi khuôn mặt mình là khuôn mặt hoàng gia. Chúa cứ việc hoàn thiện nó khi nào Ngài muốn, chứ hiện tại thì chẳng có sợi lông nào là sai chỗ cả. Hắn cứ việc giữ nguyên cái khuôn mặt hoàng gia ấy đi, vì sẽ chẳng có người thợ cạo nào kiếm nổi sáu xu từ nó đâu. Vậy mà hắn cứ ra oai như thể mình đã là bậc trượng phu từ hồi cha hắn còn độc thân. Hắn cứ giữ lấy cái vẻ khoan dung của mình đi, chứ ta bảo đảm hắn sắp mất đi sự khoan dung của ta rồi đấy. Master Dommelton nói gì về tấm vải sa tanh may chiếc áo khoác ngắn và quần rộng của ta?
PAGE.
Thưa ngài, ông ấy bảo ngài phải tìm cho ông ấy một người bảo lãnh đáng tin cậy hơn Bardolph. Ông ấy không chịu nhận giấy cam kết của Bardolph và của ngài, ông ấy không thích sự đảm bảo đó.
FALSTAFF.
Cầu trời cho hắn bị đày đọa như kẻ phàm ăn! Cầu Chúa cho cái lưỡi hắn bị nung bỏng hơn nữa! Đồ Achitophel khốn kiếp! Một tên tiểu nhân dạ dạ vâng vâng đê tiện, cứ nhử mồi một người quý tộc rồi lại đòi hỏi sự bảo đảm! Mấy kẻ mặt nhẵn nhụi khốn kiếp giờ đây toàn đi giày cao và đeo cả chùm chìa khóa bên hông; thế mà khi người ta sòng phẳng mua chịu với chúng, thì chúng lại đòi hỏi sự bảo đảm. Ta thà ngậm thuốc bả chuột vào miệng còn hơn để chúng nhét cái thứ bảo đảm vào mồm. Ta cứ đinh ninh hắn sẽ gửi cho ta hai mươi hai thước vải sa tanh, đường đường là một hiệp sĩ như ta, thế mà hắn lại gửi cho ta hai chữ “bảo đảm”. Chà, hắn cứ việc ngủ yên trong sự bảo đảm đi, vì hắn đang đội cái sừng của sự sung túc, và sự lẳng lơ của vợ hắn đang chiếu rọi xuyên qua cái sừng ấy; thế mà hắn chẳng thể nhìn thấy gì, dẫu hắn đang cầm chính cái lồng đèn của mình để soi đường. Bardolph đâu rồi?
PAGE.
Hắn đã đến Smithfield để mua ngựa cho đại nhân.
FALSTAFF.
Ta mua ngựa ở nhà thờ Paul, thế mà hắn lại đi mua ngựa cho ta ở Smithfield. Giá mà ta kiếm được một người vợ ở chốn lầu xanh nữa, thì ta coi như đã đủ cả người hầu, ngựa chiến và vợ hiền.
Đại Chánh án cùng Tòng nhân bước ra.
PAGE.
Thưa ngài, vị quý tộc từng tống giam Hoàng tử vì tội dám đánh ông ta liên quan đến vụ Bardolph đã đến kìa.
FALSTAFF.
Núp cho kỹ vào, ta không muốn nhìn thấy lão.
CHÁNH ÁN.
Kẻ đang đi đằng kia là ai thế?
TÒNG NHÂN.
Dạ thưa đại nhân, là Falstaff.
CHÁNH ÁN.
Kẻ từng bị tra vấn về vụ cướp bóc đó phỏng?
TÒNG NHÂN.
Thưa ngài, chính là hắn; nhưng từ đó đến nay hắn đã lập được công trạng tại Shrewsbury, và theo ta được biết, giờ đây hắn đang mang trọng trách đi gặp Lãnh chúa John xứ Lancaster.
CHÁNH ÁN.
Gì cơ, đi York ư? Gọi hắn quay lại đây.
TÒNG NHÂN.
Sir John Falstaff!
FALSTAFF.
Này cậu bé, bảo với lão là ta bị điếc.
PAGE.
Ngài phải nói lớn lên, chủ tôi bị điếc.
CHÁNH ÁN.
Ta chắc chắn là hắn điếc thật, khi nghe những điều hay lẽ phải.
Hãy kéo khuỷu tay hắn lại, ta có chuyện phải nói với hắn.
TÒNG NHÂN.
Sir John!
FALSTAFF.
Gì thế! Lại một tên tiểu nhân mà đi ăn mày ư? Chiến tranh đâu rồi? Việc làm đâu rồi? Nhà vua chẳng thiếu thần dân đấy sao? Lũ phiến quân chẳng đang cần binh lính hay sao? Dù việc đứng về bất kỳ phe nào ngoài phe chính thống là một sự hổ thẹn, nhưng đi ăn mày còn nhục nhã hơn là đứng về phía tồi tệ nhất, dù cho phe ấy có tồi tệ hơn cả cái tên gọi phiến quân đi chăng nữa.
TÒNG NHÂN.
Ngài hiểu nhầm ý tôi rồi, thưa ngài.
FALSTAFF.
Sao cơ, thưa ngài, thế ra từ nãy tôi bảo anh là một người trung thực chắc? Nếu gạt tước hiệu hiệp sĩ và binh nghiệp của tôi sang một bên, thì tôi đã nói dối trắng trợn nếu thốt ra lời đó.
TÒNG NHÂN.
Xin ngài vui lòng dẹp tước hiệu hiệp sĩ và binh nghiệp của ngài sang một bên, rồi cho phép tôi nói rằng ngài đã nói dối trắng trợn, nếu ngài dám cho rằng tôi không phải là một người trung thực.
FALSTAFF.
Ta cho phép ngươi bảo ta thế ư? Ta lại đi vứt bỏ cái phẩm giá gắn liền với thân mình ư? Nếu ngươi xin được chút phép tắc nào từ ta, cứ treo cổ ta lên; còn nếu ngươi tự ý lấy đi, tốt hơn là ngươi nên đi tự vẫn đi. Ngươi đang đuổi bắt ngược hướng đấy. Biến đi! Xéo ngay!
TÒNG NHÂN.
Thưa ngài, đại nhân muốn nói chuyện với ngài.
CHÁNH ÁN.
Sir John Falstaff, ta có lời muốn trao đổi với anh.
FALSTAFF.
Kính chào đại nhân đáng kính của tôi! Cầu Chúa ban cho đại nhân một ngày tốt lành. Tôi rất vui được thấy đại nhân ra ngoài dạo chơi. Tôi nghe nói đại nhân lâm bệnh. Tôi hy vọng đại nhân ra ngoài theo lời khuyên của thầy thuốc. Đại nhân đây, dẫu tuổi trẻ chưa hẳn đã qua đi hoàn toàn, nhưng cũng đã phảng phất hương vị tuổi già, vương chút mặn mà của thời gian; và tôi thành kính cầu xin đại nhân hãy cẩn trọng giữ gìn sức khỏe.
CHÁNH ÁN.
Sir John, ta đã cho gọi anh trước chuyến viễn chinh tới Shrewsbury.
FALSTAFF.
Bẩm đại nhân, tôi nghe nói bệ hạ đã quay về từ xứ Wales với một vài nỗi muộn phiền.
CHÁNH ÁN.
Ta không nói chuyện bệ hạ. Anh đã không chịu đến khi ta cho gọi.
FALSTAFF.
Và tôi lại nghe nói hoàng thái tử đã mắc phải chứng bệnh đột quỵ khốn kiếp này.
CHÁNH ÁN.
Thôi, cầu Chúa chữa lành cho ngài ấy! Xin anh hãy để ta nói chuyện chính.
FALSTAFF.
Bẩm đại nhân, theo tôi hiểu thì chứng đột quỵ này vốn là một dạng hôn mê, một kiểu ngủ mê trong máu, một cảm giác tê rần khốn kiếp.
CHÁNH ÁN.
Anh luyên thuyên cái gì với ta thế? Nó ra sao thì mặc thây nó.
FALSTAFF.
Nó bắt nguồn từ nỗi buồn phiền lớn, từ việc suy nghĩ và sự xáo trộn trong đại não. Tôi đã đọc nguyên nhân gây ra các triệu chứng của nó trong sách của Galen. Đó là một dạng chứng điếc.
CHÁNH ÁN.
Ta nghĩ chính anh mới là kẻ mắc chứng bệnh ấy, vì anh có thèm nghe những gì ta nói đâu.
FALSTAFF.
Dạ thưa đại nhân, rất đúng. Đúng hơn là, bẩm ngài, chính chứng bệnh không chịu lắng nghe, chứng tai ngơ mắt ngơ mới là thứ đang làm khổ tôi đây.
CHÁNH ÁN.
Đem trói giò anh lại chắc sẽ giúp đôi tai anh chú ý hơn đấy, và ta chẳng ngại gì nếu được làm thầy thuốc cho anh đâu.
FALSTAFF.
Bẩm đại nhân, tôi nghèo như Gióp vậy, nhưng lại chẳng được nhẫn nại như ông ấy. Đại nhân có thể ban cho tôi liều thuốc tống giam vì tội nghèo khó; nhưng làm sao để tôi trở thành bệnh nhân tuân thủ theo toa thuốc của ngài, thì người khôn ngoan cũng phải hoài nghi đôi chút, hoặc thậm chí là nghi ngờ hoàn toàn.
CHÁNH ÁN.
Ta đã cho gọi anh đến gặp ta khi có những cáo buộc liên quan đến trọng tội của anh.
FALSTAFF.
Bởi vì lúc đó tôi được các cố vấn thông luật của mình khuyên can theo luật pháp của xứ sở này, nên tôi đã không đến.
CHÁNH ÁN.
Được rồi, sự thật là, Sir John, anh đang sống trong một tiếng tăm vô cùng ô nhược.
FALSTAFF.
Kẻ nào thắt chiếc dây lưng của ta thì chẳng thể sống thanh bạch hơn được đâu.
CHÁNH ÁN.
Tài sản của anh thì vô cùng eo hẹp, trong khi sự hoang phí của anh lại quá lớn.
FALSTAFF.
Tôi ước gì sự việc ngược lại, tôi ước gì tài sản của mình lớn hơn và vòng eo của mình thon thả hơn.
CHÁNH ÁN.
Anh đã dẫn dắt hoàng thái tử vào con đường lầm lạc.
FALSTAFF.
Chính hoàng thái tử mới là kẻ dẫn dắt tôi. Tôi là gã có chiếc bụng phệ, còn hắn là con chó của tôi.
CHÁNH ÁN.
Thôi được, ta không nỡ xát muối vào một vết thương vừa mới liền da. Chiến công của anh trong ngày hôm đó tại Shrewsbury đã phần nào che lấp đi vụ mờ ám của anh vào ban đêm tại Gad’s Hill. Anh có thể cảm ơn thời loạn lạc đã giúp anh bình an lướt qua vụ việc đó.
FALSTAFF.
Đại nhân!
CHÁNH ÁN.
Nhưng vì mọi chuyện đều ổn cả rồi, cứ để nó yên vậy đi: đừng đánh thức con sói đang ngủ.
FALSTAFF.
Đánh thức sói cũng tệ chẳng kém gì ngửi phải chồn.
CHÁNH ÁN.
Gì chứ! Anh trông chẳng khác nào một cây nến đã cháy gần hết phần ngon.
FALSTAFF.
Một cây nến tiệc tùng đấy chứ, bẩm đại nhân, toàn mỡ là mỡ. Nếu tôi nói là làm bằng sáp, thì vóc dáng của tôi sẽ chứng thực điều đó là sự thật.
CHÁNH ÁN.
Chẳng có lấy một sợi tóc bạc nào trên mặt anh mà lại không mang vẻ uy nghiêm của tuổi tác.
FALSTAFF.
Vẻ uy nghiêm của nước xốt thịt, nước xốt thịt, nước xốt thịt đấy chứ ạ.
CHÁNH ÁN.
Anh cứ kè kè theo chân hoàng thái tử chẳng khác nào một thiên thần sa ngã của ngài ấy.
FALSTAFF.
Nào đâu phải thế, bẩm đại nhân, thiên thần sa ngã của ngài thì nhẹ tựa lông hồng, nhưng tôi hy vọng ai nhìn ngắm tôi cũng sẽ chấp nhận mà chẳng cần đem lên cân đo đong đếm. Và dẫu vậy, ở một vài khía cạnh, tôi thừa nhận mình không thể bước đi nổi. Tôi cũng chẳng rõ nữa. Lòng tốt ngày nay ít được coi trọng đến mức sự dũng cảm đích thực bị biến thành kẻ dắt gấu chốn chợ búa; sự minh mẫn bị biến thành gã rót rượu, đem phí hoài tài trí nhanh nhạy vào việc tính tiền đong đếm. Mọi ân huệ khác thuộc về con người, dưới góc nhìn đầy ác ý của thời đại này, chẳng đáng giá bằng một quả lý gai. Các người đã già nên đâu thấu hiểu được năng lực của bọn trẻ chúng tôi; các người dùng sự cay đắng trong túi mật của mình để đong đo sức nóng bầu gan của chúng tôi, và tôi phải thú nhận rằng, tụi tôi — những kẻ đang ở độ tuổi thanh xuân phơi phới — cũng nghịch ngợm lắm chứ.
CHÁNH ÁN.
Anh tự điền tên mình vào sổ ngũ tuấn niên sao, trong khi đã bị khắc tên vào hàng ngũ người già với đủ mọi đặc điểm của tuổi tác? Nào là mắt long lanh ngấn lệ, bàn tay khô khốc, má vàng hoe, râu bạc trắng, chân teo tóp dần, bụng phệ ra thêm? Giọng nói của anh chẳng phải đã khàn đặc, hơi thở ngắn, cằm ngấn mỡ, sự hóm hỉnh cùn mòn, và mọi bộ phận trên cơ thể anh đều đã bị tàn phá bởi thời gian đó sao? Thế mà anh vẫn dám tự nhận mình còn trẻ ư? Xấu hổ thay, xấu hổ thay, xấu hổ thay, Sir John!
FALSTAFF.
Bẩm đại nhân, tôi sinh vào khoảng ba giờ chiều, với một mái đầu bạc trắng và chiếc bụng hơi tròn. Còn về giọng nói, tôi đã mất đi nó vì la hét và ca hát thánh ca rồi. Để chứng minh tuổi trẻ của mình hơn nữa thì tôi xin chịu. Sự thật là, tôi chỉ già cỗi trong phán đoán và sự hiểu biết mà thôi; còn kẻ nào muốn nhảy múa đọ sức với tôi vì một ngàn đồng mác, cứ cho tôi mượn tiền đi, rồi ta sẽ chiến! Còn về cái tát mà Hoàng tử dành cho ngài, ngài ấy đã hành xử như một hoàng tử thô lỗ, và ngài thì tiếp nhận nó như một vị đại nhân hiểu biết. Tôi đã quở trách ngài ấy vì chuyện đó, và vị sư tử trẻ tuổi ấy đang hối hận. À mà, không phải trong tro tàn và vải bố đâu, mà trong lụa là mới và rượu vang cũ đấy.
CHÁNH ÁN.
Chà, cầu Chúa ban cho Hoàng tử một người bạn đồng hành tốt hơn!
FALSTAFF.
Cầu Chúa ban cho người bạn đồng hành ấy một vị hoàng tử tốt hơn! Tôi có muốn rũ bỏ hắn cũng chẳng được.
CHÁNH ÁN.
Thôi được, nhà vua đã tách anh và Hoàng tử Harry ra rồi. Ta nghe nói anh chuẩn bị đi cùng Lãnh chúa John xứ Lancaster để chống lại Tổng giám mục và Bá tước xứ Northumberland.
FALSTAFF.
Vâng, xin tạ ơn sự hóm hỉnh ngọt ngào của ngài vì điều đó. Nhưng này các người, tất cả những ai đang tận hưởng sự bình yên nơi quê nhà, hãy cầu nguyện cho quân đội chúng ta đừng chạm trán nhau vào một ngày trời oi bức; vì, thưa Chúa, tôi chỉ mang theo có hai chiếc áo sơ mi, và tôi không có ý định đổ mồ hôi đầm đìa đâu. Nếu đó là một ngày trời bức bối mà tôi lại giơ cao bất cứ thứ gì ngoài một chai rượu, cầu trời cho tôi không bao giờ khạc ra đờm trong được nữa. Chẳng có một hành động hiểm nghèo nào ló mặt ra mà tôi lại không bị đẩy lao vào đó. Chà, chẳng có gì là trường tồn mãi mãi. Nhưng thói quen xưa nay của người Anh chúng ta là hễ có được thứ gì hay ho thì lại làm cho nó trở nên quá ư tầm thường. Nếu các người cứ khăng khăng bảo tôi là một kẻ già cả, thì các người phải cho tôi nghỉ ngơi chứ. Tôi cầu Chúa cái tên của tôi đừng quá đáng sợ đối với kẻ thù như thế. Tôi thà bị gặm nhấm đến chết vì rỉ sét còn hơn bị mài mòn đến chẳng còn gì bởi sự chuyển động không ngừng nghỉ.
CHÁNH ÁN.
Thôi, hãy sống lương thiện, hãy sống lương thiện, và cầu Chúa phù hộ cho chuyến viễn chinh của anh!
FALSTAFF.
Đại nhân có muốn cho tôi vay một ngàn bảng để trang trải cho chuyến đi không?
CHÁNH ÁN.
Một xu cũng không, một xu cũng không; anh quá thiếu kiên nhẫn để gánh vác những nỗi gian truân. Chào anh: gửi lời thăm hỏi của ta tới người anh em họ Westmoreland của ta nhé.
(Đại Chánh án và Tòng nhân bước ra.)
FALSTAFF.
Nếu ta làm thế, cứ dùng búa ba người mà búng tai ta đi. Người ta chẳng thể tách rời tuổi già và lòng tham lam cũng giống như không thể tách rời sức trẻ và sự dâm dục vậy; nhưng chứng gút thì hành hạ kẻ này, còn bệnh giang mai thì cắn rứt kẻ kia; và thế là cả hai chứng bệnh ấy đều tước đi những lời nguyền rủa của ta. Này cậu bé!
PAGE.
Dưa thưa ngài?
FALSTAFF.
Trong ví ta còn bao nhiêu tiền?
PAGE.
Bảy đồng groat và hai xu.
FALSTAFF.
Ta chẳng có cách nào chữa khỏi cái căn bệnh tiêu tốn tiền bạc này. Việc vay mượn chỉ làm kéo dài thêm tình trạng ngắc ngoải mà thôi, chứ căn bệnh này là vô phương cứu chữa. Hãy mang bức thư này đến cho Lãnh chúa xứ Lancaster; bức này đưa cho Hoàng tử; bức này gửi Bá tước xứ Westmoreland; và bức cuối gửi cho mụ già Mistress Ursula, người mà ta đã thề sẽ lấy làm vợ mỗi tuần kể từ khi ta nhận thấy sợi tóc bạc đầu tiên trên cằm mình. Đi đi. Ngươi biết tìm ta ở đâu mà.
(Tiểu đồng bước ra.) Quả là một trận dịch gút chết tiệt! Hoặc cái chân gút bị dịch giang mai hành! Vì một trong hai thứ đó đang giở trò quỷ quái với ngón chân cái của ta. Chẳng hề gì nếu ta có đi khập khiễng; ta có chiến tranh làm cái cớ cơ mà, và khoản tiền trợ cấp của ta trông sẽ càng hợp lý hơn. Một bộ óc khôn ngoan biết tận dụng mọi thứ. Ta sẽ biến bệnh tật thành lợi nhuận.
(Bước ra.)
