Soames để lại một sự im lặng chết chóc trong căn phòng làm việc nhỏ. "Cảm ơn vì lời nói dối hay ho đó," Jolyon chợt nói. "Ra ngoài thôi—không khí ở đây không còn như trước nữa rồi!"
Trước bức tường hướng nam dài và cao, nơi người ta trồng những giàn cây đào, hai người đi lại trong yên lặng. Cụ Jolyon đã trồng vài khóm cây bách cách đều nhau giữa khoảng sân cỏ này và đồng cỏ thoai thoải ngập hoa cúc vàng cùng hoa cúc dại mắt bò; suốt mười hai năm chúng cứ thế lớn lên, cho đến khi những hình dáng xoắn ốc sẫm màu của chúng mang đậm vẻ đẹp của nước Ý. Những chú chim khẽ khép cánh trong lùm cây ẩm ướt; đàn én lao vụt qua, ánh lên sắc xanh như màu thép trên cơ thể nhỏ bé lanh lẹ; mặt cỏ mang lại cảm giác đàn hồi dưới bước chân, sắc xanh được gội rửa tươi mới; những cánh bướm rượt đuổi lẫn nhau. Sau cảnh tượng đau lòng vừa rồi, sự tĩnh mịch của thiên nhiên mới thấm đẫm làm sao. Dưới bức tường sưởi đẫm ánh nắng chạy dọc một luống vườn hẹp ngập hoa cúc thơm và hoa păng-xê, vang lên tiếng vo ve trầm trầm của bầy ong bao trùm lên mọi âm thanh khác—tiếng bò rống vì mất bê, tiếng chim cu gót gọi bầy từ ngọn cây du ở tận cuối đồng cỏ. Ai mà ngờ được rằng ngay sau lưng họ, chỉ cách chục dặm, là nơi London bắt đầu—cái London của nhà Forsyte, với sự giàu sang, nỗi khốn cùng; với rác rác rưởi và tiếng ồn; với những hòn đảo đá lộn xộn của cái đẹp, với biển xám những viên gạch và vữa vôi ghê rợn? Cái London từng chứng kiến bi kịch thuở đầu của Irene, và những ngày tháng cơ cực của chính Jolyon; cái mạng nhện ấy; cái nhà tế thần quý tộc của bản năng chiếm hữu!
Và trong lúc đi dạo, Jolyon ngẫm nghĩ về những lời ấy: "Tôi hy vọng anh sẽ đối xử với cô ấy như đã đối xử với tôi." Điều đó sẽ phụ thuộc vào chính anh. Liệu anh có thể tin tưởng bản thân mình không? Liệu thiên nhiên có cho phép một người nhà Forsyte không biến thứ mình tôn thờ thành nô lệ? Liệu có thể phó thác cái đẹp cho anh chăng? Hay cô ấy không nên chỉ là một vị khách, đến khi cô muốn, thuộc về anh trong những khoảnh khắc trôi qua, để rồi chỉ trở lại theo lựa chọn của riêng mình? "Chúng ta là một giống loài chuyên tàn phá!" Jolyon nghĩ, "ích kỷ và tham lam; vẻ đẹp của cuộc sống không an toàn khi ở cạnh chúng ta. Hãy để cô ấy đến với tôi theo cách cô muốn, khi cô muốn, hoặc không đến chút nào nếu cô không muốn. Hãy để tôi chỉ là chỗ dựa, là chốn bậu cửa của cô; tuyệt đối—tuyệt đối không bao giờ là chiếc lồng của cô!"
Cô là khe hở của cái đẹp trong giấc mơ của anh. Liệu anh có bước qua những tấm màn để chạm tới cô bây giờ không? Liệu lớp nhung lụa trù phú của bao của cải vật chất, cấu trúc chặt chẽ bủa vây của bản năng chiếm hữu đang bao bọc lấy bóng hình đen đúa nhỏ bé của chính anh và của Soames—liệu nó có bị xé toạc ra để anh có thể bước qua tầm nhìn của mình, tìm thấy ở đó một thứ không chỉ thuộc về các giác quan? "Xin hãy," anh nghĩ, "ah! xin hãy cho tôi biết làm thế nào để đừng nắm bắt và hủy hoại!"
Nhưng vào bữa tối, còn có những kế hoạch phải bàn định. Đêm nay cô sẽ quay lại khách sạn, nhưng ngày mai anh sẽ đưa cô lên London. Anh phải thông báo cho luật sư của mình—Jack Herring. Không được phép chần chừ dù chỉ một ngón tay để cản trở tiến trình của luật pháp. Tiền bồi thường nặng tay, những lời quở trách tư pháp, án phí, thế nào cũng được—cứ để mọi chuyện tiến hành ngay từ phút đầu tiên, để cổ cô cuối cùng được thoát khỏi vòng kiểm soát của luật pháp! Ngày mai anh sẽ gặp Herring—họ sẽ cùng nhau tới gặp ông ta. Và rồi—ra nước ngoài, không để lại chút nghi ngờ hay khó khăn nào về bằng chứng, biến lời nói dối cô vừa thốt ra thành sự thật. Anh quay sang nhìn cô; và trong đôi mắt ngập tràn ngưỡng mộ của anh, có cảm giác như không chỉ một người phụ nữ đang ngồi đó. Linh hồn của vẻ đẹp vạn vật, sâu thẳm và huyền bí, mà những họa sĩ thời xưa như Titian, Giorgione, Botticelli từng biết cách nắm bắt và chuyển tải lên khuôn mặt những người phụ nữ của họ—vẻ đẹp mong manh bay bổng ấy dường như đang hằn sâu trên vầng trán, mái tóc, đôi môi và trong ánh mắt cô.
"Và đây sẽ là của mình!" anh nghĩ. "Thật làm mình hoảng sợ!"
Sau bữa tối, họ ra ngoài hiên uống cà phê. Họ ngồi đó thật lâu, buổi tối thật đáng yêu, ngắm nhìn màn đêm mùa trời chậm rãi buông xuống. Trời vẫn còn ấm áp và không khí thoảng hương hoa đoạn—mùa hè năm nay đến sớm. Hai con dơi đang chao lượn với tiếng kêu nhỏ mờ ảo và bí ẩn. Anh đã đặt những chiếc ghế ở phía trước cửa sổ phòng làm việc, và những con bướm đêm bay lướt qua để ghé vào ánh đèn kín đáo trong đó. Không có một ngọn gió, và chẳng có lấy một tiếng thì thầm từ cây sồi cổ thụ cách đó hai mươi thước! Trăng mọc lên từ phía sau lùm cây, gần như tròn vành vạnh; và hai thứ ánh sáng tranh giành nhau, cho đến khi ánh trăng chiến thắng, thay đổi màu sắc và phẩm chất của toàn bộ khu vườn, bò dọc theo những phiến đá lát, chạm tới chân họ, leo lên, biến đổi khuôn mặt họ.
"Thôi," Jolyon cuối cùng cũng lên tiếng, "em sẽ mệt đấy, em yêu; chúng ta nên khởi hành thôi. Người hầu sẽ chỉ phòng cho Holly," và anh rung chuông gọi phòng làm việc. Người người hầu bước vào đưa cho anh một bức điện tín. Nhìn cô đưa Irene rời đi, anh nghĩ: "Cái này chắc đã đến từ một tiếng trước hoặc hơn thế, và cô ta đã không đem ra cho chúng ta! Thật quá đáng! Thôi thì, đằng nào cũng thế thôi!" Và khi mở bức điện ra, anh đọc:
"JOLYON FORSYTE, Robin Hill.—Con trai ông đã ra đi thanh thản vào ngày 20 tháng Sáu. Xin chia buồn sâu sắc"—kèm theo một cái tên xa lạ nào đó.
Anh đánh rơi nó, quay phắt lại, đứng bất động. Ánh trăng chiếu rọi vào người anh; một con bướm đêm đập thẳng vào mặt anh. Ngày đầu tiên trong suốt quãng thời gian qua mà anh không nghĩ đến Jolly gần như từng giây từng phút. Anh lững thững bước về phía cửa sổ, va phải chiếc ghế bọc nệm cũ—của cha anh—và sụp xuống thành ghế. Anh ngồi đó, người co ro cúm rúm, thẫn thờ nhìn vào màn đêm. Tắt ngấm như một ngọn nến; ở tận phương trời xa, cách xa nhà cửa, cách xa tình yêu, thui thủi một mình trong bóng tối! Con trai anh! Từ một đứa bé luôn ngoan ngoãn với anh—luôn thân thiết biết bao! Mới tròn hai tuổi, thế mà đã bị cắt đứt như ngọn cỏ—chẳng còn được sống một cuộc đời nào nữa! "Mình thực sự chưa hiểu nó," anh nghĩ, "và nó cũng chẳng hiểu mình; nhưng chúng ta yêu thương nhau. Chỉ có tình yêu là quan trọng mà thôi."
Chết ở nơi đất khách quê người—cô độc—khát khao được ở bên người thân—khát khao mái nhà! Điều này đối với trái tim nhà Forsyte của anh còn đau đớn hơn, đáng thương hơn cả cái chết. Không một mái che chở, không sự bảo bọc, không một chút tình thương trong phút chót! Và toàn bộ tinh thần gia tộc bám rễ sâu xa trong anh, tình cảm gia đình cùng sự gắn bó thiết tha với máu thịt của chính mình vốn từng rất mãnh liệt ở cụ Jolyon nay cũng mãnh liệt trong tất cả những người nhà Forsyte—cảm thấy bị xúc phạm, bị cắt đứt và xé nát bởi sự ra đi cô độc của đứa con trai. Thà rằng nó chết ngoài chiến trận, còn hơn là không có thời gian mong mỏi họ đến bên mình, hay có lẽ, thốt lên gọi tên họ trong cơn mê sảng!
Mặt trăng giờ đã khuất sau cây sồi, phú cho nó một sức sống kỳ quái đến mức nó có vẻ như đang dõi theo anh—cây sồi mà con trai anh từng rất thích trèo lên, nơi nó từng ngã bị thương mà chẳng hề khóc nhè!
Cánh cửa kẽo kẹt mở. Anh thấy Irene bước vào, nhặt bức điện lên và đọc nó. Anh nghe thấy tiếng sột soạt nhẹ nhàng từ chiếc váy của cô. Cô quỳ sụp xuống ngay cạnh anh, và anh gượng cười với cô. Cô với tay vòng lên kéo đầu anh tựa vào vai mình. Hương thơm và sự ấm áp từ cô bao bọc lấy anh; sự hiện diện của cô từ từ chiếm lĩnh toàn bộ con người anh.
