Cụ Jolyon giải quyết cuộc họp thứ hai của mình—một buổi họp ban quản trị bình thường—một cách nhanh gọn.

Cụ tỏ ra độc đoán đến mức các thành viên trong ban phải túm tụm lại bàn tán về thói hách dịch ngày càng tăng của lão Forsyte, thứ mà họ quả quyết sẽ không còn chịu đựng thêm bao lâu nữa.

Cụ đi tàu điện ngầm ngầm đến ga Portland Road, từ đó bắt xe ngựa để đến Sở thú.

Cụ có một cuộc hẹn ở đó, một trong những cuộc hẹn ngày càng trở nên thường xuyên hơn gần đây, bị thúc đẩy bởi nỗi bất an ngày càng lớn về June và "sự thay đổi ở con bé," theo cách cụ vẫn gọi.

Con bé cứ thu mình lại và ngày càng gầy đi; nếu cụ bắt chuyện, nó chẳng thèm đáp lại, hoặc là gắt gỏng cụt ngủn, hoặc trông như sắp bật khóc. Nó thay đổi hoàn toàn, tất cả cũng vì cái tên Bosinney đó. Còn chuyện kể cho cụ nghe bất cứ điều gì ư, thì đừng có mơ!

Và cụ thường ngồi trầm ngâm suốt hồi lâu, tờ báo bỏ ngỏ trước mặt, điếu xì gà đã tắt ngúm trên môi. Con bé đã là chỗ dựa bầu bạn thân thiết của cụ từ khi mới lên ba! Và cụ yêu nó biết bao!

Những thế lực bất chấp gia đình, giai cấp hay lề thói đang phá bỏ lớp phòng thủ của cụ; những sự kiện sắp xảy ra nằm ngoài tầm kiểm soát đang phủ bóng đen lên tâm trí cụ. Sự cáu kỉnh vốn có của một kẻ quen ra lệnh bỗng trỗi dậy chống lại một thứ mà cụ chẳng rõ là gì.

Cáu tiết vì chiếc xe ngựa chạy quá chậm, cụ cuối cùng cũng tới cổng Sở thú; nhưng với bản tính luôn biết cách tận hưởng niềm vui trong từng khoảnh khắc, cụ quên béng đi bực dọc khi bước về phía điểm hẹn.

Từ trên sân hiên bằng đá nhìn xuống hố gấu, con trai và hai đứa cháu nội vội vã chạy tời khi thấy cụ Jolyon đến, rồi kéo cụ về phía nhà thú dữ. Chúng dìu cụ hai bên, mỗi đứa nắm lấy một tay cụ—trong khi Jolly, thừa hưởng tính ương ngạnh từ bố, lại cắp chiếc ô của ông nội sao cho cái móc cán ô vướng vào chân người qua đường.

Jolyon trẻ bước theo sau.

Nhìn bố mình bên lũ trẻ thú vị chẳng khác nào xem một vở kịch, nhưng là thứ kịch khiến người ta mỉm cười mà nghẹn ngào rơi nước mắt. Hình ảnh một ông lão và hai đứa trẻ đi dạo cùng nhau có thể bắt gặp ở bất cứ đâu trong ngày; nhưng cảnh cụ Jolyon đi cùng Jolly và Holly lại mang đến cho Jolyon trẻ cảm giác như được chiêm ngưỡng một góc khuất sâu kín nhất trong tim mỗi người. Sự quy phục hoàn toàn của dáng người già cả hiên ngang ấy trước những hình hài bé nhỏ hai bên thật cảm động đến nao lòng, và theo phản xạ quen thuộc, Jolyon trẻ khẽ thề lẩm bẩm trong miệng. Cảnh tượng ấy tác động đến cậu theo một cách không phải phép đối với một thành viên nhà Forsyte, những kẻ vốn nổi tiếng là điềm tĩnh, không bộc lộ cảm xúc.

Cứ thế, họ tiến đến nhà thú dữ.

Hôm đó có một buổi tiệc sáng tại Vườn bách thảo, và rất nhiều người nhà Forsyte—nghĩa là những kẻ ăn diện sang trọng có xe ngựa riêng—đã ghé qua Sở thú để tận hưởng cho trọn vẹn số tiền mình bỏ ra, trước khi quay về Rutland Gate hay Bryanston Square.

"Chúng ta ghé Sở thú đi," họ đã bảo nhau như vậy; "sẽ rất vui đấy!" Hôm đó là ngày vé một shilling; và sẽ không có sự xuất hiện của những kẻ bình dân đáng ghét kia.

Trước dãy lồng dài, họ tụ tập thành từng hàng, quan sát những con thú màu nâu vàng, đói khát sau những song sắt đang chờ đợi niềm vui duy nhất trong suốt bốn mươi tư giờ của chúng. Con thú càng đói, sự thu hút càng lớn. Nhưng không rõ là vì những kẻ đứng xem ghen tị với sự thèm ăn của chúng, hay nhân đạo hơn, là vì cơn đói ấy sắp được giải tỏa, Jolyon trẻ không thể đoán nổi. Những lời bình luận cứ lọt vào tai cậu: "Con hổ đó trông dữ tợn thật đấy!" "Ồ, dễ thương làm sao! Nhì kì cái miệng nhỏ của nó kìa!" "Ừ, nó cũng khá đáng yêu đấy! Đừng đến gần quá nhé, mẹ."

Và thường xuyên, với những cái vỗ nhẹ, người này hay người kia lại thọc tay vào túi áo phía sau rồi đảo mắt nhìn quanh, như thể đang mong đợi Jolyon trẻ hay một người có vẻ ngoài vô can nào đó móc túi họ vậy.

Một người đàn ông mập mạp mặc áo ghi-lê trắng chậm rãi nói qua kẽ răng: "Toàn là sự tham ăn thôi; chúng có đói khát gì đâu. Thấy chưa, chúng có chịu vận động quái đâu." Ngay lúc đó, một con hổ chồm lên giật lấy một miếng gan đẫm máu, và gã béo bật cười. Vợ hắn, trong bộ váy thiết kế theo mốt Paris và chiếc kính kẹp mũi bằng vàng, liền trách cứ: "Sao anh lại có thể cười được chứ, Harry? Trông thật kinh tởm!"

Jolyon trẻ cau mày.

Hoàn cảnh sống, dẫu cậu đã không còn nhìn nhận mọi thứ theo góc độ quá cá nhân, vẫn để lại trong cậu sự khinh miệt thỉnh thoảng lại bùng lên; và tầng lớp mà cậu từng thuộc về—tầng lớp đi xe ngựa—đặc biệt khơi gợi sự châm biếm trong cậu.

Việc nhốt một con sư tử hay hổ trong chuồng quả thực là một hành động dã man tột cùng. Nhưng chẳng có kẻ tao nhã nào chịu thừa nhận điều đó.

Ý nghĩ rằng việc giam cầm động vật hoang dã là dã man có lẽ chưa từng xuất hiện trong đầu cha cậu chẳng hạn; cụ thuộc về thế hệ cũ, những người coi việc nhốt khỉ đầu chó và báo hoa mai vừa mang tính giáo hóa vừa mang lại sự văn minh, với quan điểm chắc nịch rằng theo thời gian, họ có thể khiến những sinh vật này chết vì đau khổ và uất ức ngay trước song sắt chuồng nhốt một cách hợp lý, qua đó buộc hội đồng phải tốn kém tiền bạc để mua những con khác! Trong mắt cụ, cũng như trong mắt mọi thành viên nhà Forsyte, niềm vui được ngắm nhìn những sinh vật tuyệt đẹp này trong tình trạng bị giam cầm vượt trội hơn hẳn sự bất tiện của việc tù đày đối với những con thú mà Thượng Đế đã vô tình đặt vào trạng thái tự do! Đó là vì lợi ích của loài vật, giúp chúng tránh khỏi vô vàn hiểm nguy nơi chốn thiên nhiên và vận động ngoài trời, đồng thời cho phép chúng thực hiện các chức năng của mình trong sự cô lập được đảm bảo của một ngăn chuồng riêng tư! Quả thực, chẳng rõ động vật hoang dã sinh ra để làm gì ngoài việc bị nhốt trong lồng!

Nhưng vì trong bản chất của Jolyon trẻ vốn có sẵn sự vô tư khách quan, cậu suy ngẫm rằng việc gán nhãn dã man cho thứ vốn chỉ là sự thiếu hụt trí tưởng tượng chắc chắn là sai lầm; bởi chẳng ai nắm giữ những quan điểm ấy từng rơi vào hoàn cảnh tương tự như những con vật bị nhốt, và do đó, không thể đòi hỏi họ thấu cảm với cảm giác của chúng. Phải đến khi họ chuẩn bị rời khỏi khu vườn—khi Jolly và Holly đang chìm trong trạng thái mê mẩn hạnh phúc—cụ Jolyon mới tìm được cơ hội để nói chuyện với con trai về vấn đề đang đè nặng trong lòng.

"Cha không biết phải tính sao với nó nữa," cụ nói; "nếu con bé cứ tiếp tục thế này, cha chẳng biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo. Cha muốn nó đi khám bác sĩ, nhưng nó nhất quyết không chịu. Nó chẳng giống cha chút nào cả. Nó thừa hưởng tính cách từ mẹ con đấy. Cứng đầu như lừa! Nếu nó không muốn làm gì thì đừng hòng ép, và thế là hết chuyện!"

Jolyon trẻ mỉm cười; ánh mắt cậu đã lướt sang phần cằm của cha. "Hai bố con y hệt nhau," cậu thầm nghĩ, nhưng miệng không nói gì.

"Và rồi," cụ Jolyon nói tiếp, "lại thêm cái gã Bosinney này nữa. Cha rất muốn đấm cho hắn một trận, nhưng chắc là không được, mặc dù—cha không hiểu sao con lại không thể làm thế," cụ nói thêm đầy vẻ hoài nghi.

"Hắn đã làm gì cơ chứ? Tốt hơn hết là nên chấm dứt, nếu chúng không hợp nhau!"

Cụ Jolyon nhìn con trai. Giờ đây khi họ thực sự bàn về một chủ đề liên quan đến mối quan hệ giữa nam nữ, cụ cảm thấy đầy hoài nghi. Thằng Jo chắc chắn sẽ có những suy nghĩ lỏng lẻo hay đại loại thế nào đây.

"Chà, cha không biết con nghĩ sao," cụ nói; "cha dám cá là con đang đứng về phía hắn—cha chẳng ngạc nhiên đâu; nhưng cha nghĩ hắn đang cư xử cực kỳ tồi tệ, và nếu hắn bén mảng đến trước mặt cha, cha sẽ cho hắn biết tay." Cụ gác lại chủ đề đó.

Thật là bất khả thi khi thảo luận với con trai về bản chất thực sự và ý nghĩa đằng sau sự phản bội của Bosinney. Chẳng phải con trai cụ cũng từng làm điều y hệt (thậm chí còn tồi tệ hơn, nếu có thể) mười lăm năm trước hay sao? Dường như chẳng có hồi kết cho những hệ lụy từ trò ngu ngốc thuở đó.

Jolyon trẻ cũng giữ im lặng; cậu đã nhanh chóng thấu thấu hiểu suy nghĩ của cha, bởi vì sau khi bị truất ngôi khỏi vị trí độc tôn của một góc nhìn hiển nhiên và đơn giản về vạn vật, cậu đã trở nên vô cùng nhạy bén và tinh tế.

Tuy nhiên, thái độ mà cậu từng áp dụng đối với các vấn đề tình cảm mười lăm năm trước lại quá khác biệt so với cha mình. Chẳng có cây cầu nào có thể bắc qua khoảng cách ấy.

Cậu điềm tĩnh đáp: "Chắc là hắn ta phải lòng người phụ nữ khác rồi chăng?"

Cụ Jolyon ném cho cậu một cái nhìn đầy nghi ngờ: "Cha không biết; thiên hạ đồn đại thế!"

"Thế thì, chắc là đúng rồi," Jolyon trẻ bất ngờ nhận xét; "và con đoán là họ đã nói cho cha biết ả ta là ai rồi chứ?"

"Rồi," cụ Jolyon đáp, "Vợ của Soames!"

Jolyon trẻ không huýt sáo: Hoàn cảnh cuộc đời riêng đã khiến cậu không thể thốt lên tiếng huýt sáo về một chủ đề như vậy, nhưng cậu nhìn cha mình, trong khi một nụ cười nhạt thoáng hiện trên môi.

Cụ Jolyon dù có thấy cũng làm như không.

"Nó và June từng là bạn thân cốt tử!" cụ lẩm bẩm.

"Tội nghiệp June nhỏ bé!" Jolyon trẻ khẽ nói. Trong tâm trí, cậu vẫn nghĩ về con gái mình như một đứa trẻ ba tuổi.

Cụ Jolyon đột ngột khựng lại.

"Cha không tin một chữ nào trong số đó," cụ nói, "đó chỉ là chuyện nhảm nhí của mấy bà già. Bắt cho cha một chiếc xe ngựa đi, Jo, cha mệt mỏi rã rời rồi đây!"

Họ đứng ở góc đường để chờ một chiếc xe trống đi qua, trong khi từng chiếc xe ngựa nối đuôi nhau chạy lướt qua, chở theo những thành viên nhà Forsyte đủ mọi thể loại từ Sở thú trở về. Dây cương, trang phục người đánh xe, lớp lông bóng bẩy của lũ ngựa, tất cả đều tỏa sáng rực rỡ dưới ánh nắng tháng Năm, và mỗi phương tiện—từ xe landau, xe sociable, xe barouche, xe Victoria cho đến xe brougham—dường như đều kiêu hãnh lăn bánh với những vòng quay:

Ta cùng tuấn mã với gia nhân,

Thêm cả cỗ xe tốn khối tiền.

Nhưng quả bõ công từng xu lẻ.

Kìa ngắm chủ nhân với phu nhân,

An nhàn sung sướng, ôi tuyệt diệu!

Và như mọi người đều biết, đó chính là khung cảnh hoàn hảo dành cho một kẻ thuộc gia tộc Forsyte đang dạo chơi.

Giữa dòng xe cộ ấy có một chiếc xe barouche đang lao đi với tốc độ nhanh hơn hẳn những chiếc khác, do một cặp ngựa tía kéo. Cỗ xe lắc lư trên hệ thống lò xo cao, và bốn người ngồi bên trong có vẻ như đang được đưa võng nhịp nhàng.

Chiếc xe hoa lệ này thu hút sự chú ý của Jolyon trẻ; và bất thình lình, ở hàng ghế sau, cậu nhận ra người bác James của mình, nổi bật không lẫn vào đâu được dù bộ râu mai đã bạc trắng hơn trước; đối diện đó, được che chắn lưng bởi những chiếc ô chống nắng, Rachel Forsyte cùng người chị cả đã lấy chồng là Winifred Dartie, với bộ trang phục không tì vết, đang ngẩng cao đầu kiêu kỳ, trông giống hệt hai con chim mà họ vừa ngắm trong Sở thú; trong khi bên cạnh James là Dartie đang ngả người, diện chiếc áo khoác dài tinh tươm cài khuy vuông vức, với một khoảng vải cổ tay áo được là ủi cẩn thận thò ra đầy kiểu cách.

Một nét hào nhoáng phụ trội nhưng trầm lắng, một lớp đánh bóng hoặc phủ véc-ni thượng thăng bổ sung đã tạo nên dấu ấn riêng cho cỗ xe này, khiến nó nổi bật hoàn toàn so với những chiếc khác, như thể nhờ vào một sự xa hoa viên mãn nào đó—tựa như cách phân định giữa một "tác phẩm nghệ thuật" thực thụ và một bức "tranh" thông thường—nó được định danh là cỗ xe tiêu biểu, chính là ngai vàng của vương quốc Forsytedom.

Cụ Jolyon không nhìn thấy họ lướt qua; cụ đang vuốt ve tội nghiệp con bé Holly vì nó đã mệt, nhưng những người trên xe ngựa thì đã thu trọn nhóm nhỏ ấy vào tầm mắt; đầu mấy người phụ nữ đột ngột ngẩng phắt lên, có động tác che chắn đầy co giật bằng ô; khuôn mặt James nhô ra một cách ngây ngô như đầu một con chim dài, miệng từ từ há hốc. Những chiếc ô tròn xoe như những chiếc khiên cứ nhỏ dần, nhỏ dần rồi biến mất.

Jolyon trẻ nhận ra mình đã bị nhận diện, thậm chí ngay cả bởi Winifred, người khi ấy chắc cũng chỉ mới mười lăm tuổi vào thời điểm cậu tước đi quyền được coi là một người nhà Forsyte.

Chẳng có mấy thay đổi ở họ! Cậu nhớ như in dáng vẻ chính xác của cỗ xe nhà đó từ tận dạo ấy: Ngựa, người đánh xe, cỗ xe—giờ đây chắc chắn đều đã khác—nhưng vẫn mang đúng cái chuẩn mực của mười lăm năm về trước; vẫn cung cách trưng trổ gọn gàng ấy, vẫn sự ngạo mạn được tính toán tỉ mỉ cùng sự an nhàn sung sướng! Độ lắc lư chuẩn xác, góc độ che ô chuẩn xác, chuẩn xác cả cái tinh thần của toàn bộ sự việc.

Và dưới ánh mặt trời, được che chắn bởi những chiếc khiên kiêu hãnh là ô che nắng, hết chiếc xe ngựa này đến chiếc xe ngựa khác lướt qua.

"Bác James vừa đi qua cùng với đám phụ nữ nhà bác," Jolyon trẻ nói.

Cha cậu tối sầm mặt lại. "Bác con có thấy chúng ta không? Có ư? Hừm! Lão ta đến cái chốn này làm gì cơ chứ?"

Đúng lúc đó một chiếc xe ngựa trống trờ tới, và cụ Jolyon liền vẫy lại.

"Cha sẽ gặp lại con sớm thôi, con trai ạ!" cụ nói. "Đừng có bận tâm đến những gì cha vừa nói về cái gã Bosinney nhé—cha chẳng tin một chữ nào đâu!"

Đặt một nụ hôn lên bọn trẻ, những đứa đang cố níu kéo mình lại, cụ bước lên xe và được chở đi mất.

Jolyon trẻ, người đang bế Holly trên tay, đứng bất động ở góc đường, dõi theo chiếc xe ngựa đang khuất dần.