Giữa bốn thành viên nhà Forsyte thế hệ thứ ba và, có thể nói, là thứ tư ấy, tại Wansdon dưới sườn đồi Downs, kỳ nghỉ cuối tuần kéo dài sang tận ngày thứ chín đã khiến những sợi dây kiên nhẫn đan xen căng chùng suýt đứt. Chưa bao giờ Fleur lại tỏ ra “kiêu kỳ” đến thế, Holly lại cảnh giác đến vậy, Val thì kín đáo một cách kiên định, còn Jon thì trầm mặc và đầy xáo trộn. Những gì cậu học được về nghề nông trong tuần lễ đó nhẹ bẫng như thể có thể đặt lên mũi dao dọc giấy rồi thổi bay đi. Vốn dĩ bản tính không tài nào chịu nổi những chuyện mập mờ, lại thêm tình yêu cuồng nhiệt dành cho Fleur khiến cậu cho rằng việc phải che giấu nó là một trò “trẻ con”, Jon vô cùng bứt rứt, khó chịu nhưng vẫn đành tuân theo, tự tìm chút khuây khỏa hiếm hoi trong những khoảnh khắc họ được ở bên nhau. Hôm thứ Năm, khi cả hai đang đứng ở ô cửa sổ lồi trong phòng khách diện trang phục dự tiệc, cô khẽ nói với cậu:

“Jon, em sẽ về nhà vào Chủ nhật bằng chuyến tàu 3 giờ 40 từ ga Paddington; nếu anh về nhà vào thứ Bảy thì Chủ nhật anh có thể lên thành phố đón em cùng về, rồi kịp quay lại đây bằng chuyến tàu cuối cùng sau đó. Dằng nào anh cũng định về nhà mà, phải không?”

Jon gật đầu.

“Làm gì để được ở bên em anh cũng chịu,” cậu nói; “chỉ là sao chúng ta cứ phải giả vờ—”

Fleur luồn ngón tay út vào lòng bàn tay cậu:

“Anh chẳng có chút bản năng nào cả, Jon ạ; mọi việc anh cứ để em lo. Chuyện giữa gia đình hai bên rất nghiêm trọng đấy. Hiện tại, nếu muốn được ở bên nhau, chúng ta buộc lòng phải giữ bí mật.” Cửa phòng vừa mở ra, cô liền lớn tiếng nói thêm: “Anh thật là ngốc nghếch, Jon ạ.”

Có thứ gì đó đảo lộn trong lòng Jon; cậu không sao chịu nổi cảnh phải ngụy biện cho một tình cảm tự nhiên, mãnh liệt và ngọt ngào đến thế.

Tối thứ Sáu, khoảng mười một giờ, khi cậu đã thu xếp hành lý xong xuôi và đang tì người ra cửa sổ, nửa chìm trong tâm trạng khốn khổ, nửa thả hồn vào giấc mơ về ga Paddington, thì bỗng nghe thấy một tiếng động nhỏ như móng tay cào nhẹ lên cửa phòng. Cậu lao ngay tới và lắng nghe. Lại tiếng động ấy. Đúng là tiếng móng tay rồi. Cậu mở cửa. Ôi! Một bóng hình xinh đẹp biết bao bước vào!

“Em muốn cho anh xem bộ trang phục hóa trang của em,” bóng hình ấy cất lời, rồi tạo dáng ở cuối giường cậu.

Jon hít một hơi thật sâu và tựa lưng vào cửa. Ảo ảnh trước mặt đội chiếc mũ bằng vải muslin trắng, quàng một chiếc khăn ren quanh tấm cổ trần trên nền chiếc váy màu rượu vang, buông xòe rộng bên dưới vòng eo thon thả.

Nó chống một tay lên hông, tay kia giơ cao tạo thành góc vuông, cầm chiếc quạt giấy chạm nhẹ vào đầu.

“Lẽ ra phải là một giỏ nho,” cô thì thầm, “nhưng em không đem theo đây. Đây là trang phục kiểu Goya của em. Và đây là tư thế trong bức tranh. Anh thấy thế nào?”

“Đẹp như mơ vậy.”

Bóng hình ấy xoay một vòng tròn. “Anh chạm vào thử xem.”

Jon quỳ xuống, cung kính cầm lấy lớp vải váy.

“Màu quả nho đấy,” tiếng thì thầm vang lên, “toàn nho là nho—La Vendimia—mùa thu hoạch nho.”

Những đầu ngón tay Jon khẽ chạm vào hai bên eo; cậu ngước lên với ánh mắt sùng bái.

“Ôi! Jon,” cô thì thầm; cúi xuống hôn lên trán cậu, xoay người một lần nữa, rồi lướt đi mất.

Jon vẫn quỳ chết trân ở đó, đầu gục xuống thành giường. Cậu không biết mình đã giữ tư thế ấy bao lâu. Những âm thanh nhỏ nhoi—tiếng móng tay cào, tiếng bước chân, tiếng váy áo sột soạt—như trong một giấc mơ—vẫn vây quanh cậu; và trước đôi mắt nhắm nghiền, bóng hình ấy vẫn đứng đó, mỉm cười và thì thầm, vương vấn chút hương hoa thủy tiên thoang thoảng trong không khí. Vùng trán nơi vừa được hôn có một điểm nhỏ mát lạnh giữa đôi chân mày, tựa như dấu ấn của một cánh hoa. Tình yêu ngập tràn tâm hồn cậu, thứ tình yêu của tuổi trẻ ngây thơ biết bao, hoài bão biết bao, nâng niu từng hạt phấn trên cánh hoa hơn cả sinh mạng, để rồi theo thời gian sẽ trở thành một ký ức thoang thoảng hương thơm—một niềm đam mê cháy bỏng—một tình bạn trăm năm bình lặng—hoặc, hiếm hoi thay, một mùa nho chín ngọt ngào đượm sắc hoàng hôn.

Bấy nhiêu lời đã đủ để thấy rõ khoảng cách xa xôi nhường nào giữa Jon Forsyte với cụ cố của cậu, cụ Jolyon đời đầu, ở vùng Dorset miền biển. Jon nhạy cảm như một thiếu nữ, thậm chí còn nhạy cảm hơn chín trong mười cô gái thời nay; giàu trí tưởng tượng như những họa sĩ “què quặt” thuộc diện bảo trợ của người chị cùng cha khác mẹ June; giàu tình cảm đúng như bản chất của một người con sinh ra từ cha và mẹ cậu. Thế nhưng, trong sâu thẳm tâm hồn, cậu vẫn thừa hưởng đôi chút cốt cách từ người sáng lập dòng họ: một sự kiên trì âm thầm, nỗi sợ phải bộc lộ cảm xúc, và quyết tâm không bao giờ chịu khuất phục khi chưa ngã ngũ. Những cậu thiếu nhi nhạy cảm, giàu trí tưởng tượng và tình cảm thường có quãng đời học sinh chẳng mấy dễ chịu, nhưng Jon đã bản năng giấu kín bản tính thật của mình, và chỉ trải qua những ngày tháng không mấy vui vẻ ở mức bình thường. Cho đến lúc đó, chỉ có với mẹ là cậu hoàn toàn cởi mở và tự nhiên; thế nên khi trở về Robin Hill vào ngày thứ Bảy ấy, lòng cậu nặng trĩu bởi Fleur đã dặn rằng cậu không được phép tự nhiên và cởi mở với người chưa từng giấu giếm điều gì, thậm chí không được hé lộ chuyện họ đã gặp lại nhau trừ khi phát hiện ra mẹ đã biết từ trước. Chuyện này khiến cậu khó chịu đến mức suýt chút nữa đã gửi điện cáo bệnh để ở lại London.

Và câu đầu tiên mẹ nói với cậu là:

“Thế là con đã gặp cô bạn nhỏ ở hiệu bánh ngọt ngoài đó rồi phải không, Jon. Nghĩ lại thì con thấy cô bé thế nào?”

Vừa nhẹ nhõm vừa đỏ bừng mặt, Jon đáp:

“Dạ! Cực kỳ dễ thương ạ, mẹ.”

Cánh tay mẹ siết chặt lấy tay cậu.

Chưa bao giờ Jon yêu mẹ nhiều như trong khoảnh khắc ấy—khoảnh khắc dường như đập tan mọi lo sợ của Fleur và giải thoát cho tâm hồn cậu. Cậu quay sang nhìn mẹ, nhưng một nét gì đó trên gương mặt đang mỉm cười của bà—điểm mà có lẽ chỉ một mình cậu nhận ra—đã chặn đứng những lời đang chực trào lên môi. Liệu sự sợ hãi có thể đi kèm với nụ cười không? Nếu có, thì nỗi sợ ấy đang hiện hữu trên gương mặt mẹ. Thế là thay vì nhắc đến Fleur, Jon lại tuôn ra một thôi một hồi về chuyện làm nông, về Holly và vùng Downs. Vừa nói huyên thuyên, cậu vừa chờ đợi mẹ lái câu chuyện quay lại chủ đề Fleur. Nhưng bà không làm thế. Cha cậu cũng chẳng đả động gì đến cô bé, mặc dù chắc chắn ông cũng phải biết chuyện. Sự thiếu vắng và bóp nghẹt thực tại biết bao trong sự im lặng của cha về Fleur—khi mà lòng cậu đang tràn ngập hình bóng cô; khi mẹ đang tràn ngập hình ảnh Jon, và cha thì tràn ngập hình bóng mẹ! Cứ thế, bộ ba đã trải qua buổi tối ngày thứ Bảy ấy.

Sau bữa tối, mẹ ngồi vào đàn; bà chơi toàn những khúc nhạc cậu yêu thích nhất, còn cậu ngồi bó gối, tay luồn qua mái tóc đang dựng ngược lên. Cậu đăm đăm ngắm nhìn mẹ đàn, nhưng trước mắt cậu lại hiện lên hình ảnh Fleur—Fleur trong vườn cây ăn trái ngập ánh trăng, Fleur ở bãi sỏi ngập nắng, Fleur trong bộ trang phục hóa trang ấy, đang uốn lượn, thì thầm, cúi đầu và hôn lên trán cậu. Có lúc, mải mê lắng nghe, cậu quên bẵng đi và liếc nhìn người cha đang ngồi ở chiếc ghế bành bên cạnh. Sao trông bố lại có vẻ mặt như thế nhỉ? Biểu cảm trên gương mặt ông buồn bã và khó hiểu làm sao. Nó dấy lên trong lòng cậu một sự dằn vặt khôn nguôi, khiến cậu phải đứng dậy đi đến ngồi lên tay ghế của cha. Từ góc độ đó, cậu không thể nhìn thấy nét mặt ông nữa; và một lần nữa, hình ảnh Fleur lại hiện về—hòa quyện trong đôi bàn tay thon thả trắng ngần trên phím đàn của mẹ, trong đường nét góc nghiêng gương mặt và mái tóc điểm phấn bạc của bà; cùng khoảng không gian trải dài cuối căn phòng nơi khung cửa sổ mở toang đón gió đêm tháng Năm thổi vào.

Khi cậu lên lầu đi ngủ, mẹ theo vào phòng cậu. Bà đứng bên khung cửa sổ và nói:

“Những cây bách ông con trồng ở dưới kia lớn nhanh tuyệt thật. Lúc nào mẹ cũng thấy chúng đẹp rợn ngợp dưới ánh trăng tà. Ước gì con được gặp ông nội, Jon ạ.”

“Hồi ông còn sống, mẹ đã kết hôn với bố chưa ạ?” Jon bất ngờ hỏi.

“Không con ạ; ông mất năm '92—khi ấy đã rất cao tuổi—tám mươi lăm thì phải.”

“Bố có giống ông không ạ?”

“Hơi giống một chút, nhưng tinh tế hơn và không hẳn vững chãi bằng.”

“Con biết qua bức chân dung của ông; ai đã vẽ bức ấy vậy mẹ?”

“Một họa sĩ 'què quặt' trong đám bạn của cô June. Nhưng vẽ đẹp phết.”

Jon luồn tay qua cánh tay mẹ. “Kể cho con nghe về mối thù gia đình đi mẹ.”

Cậu cảm nhận cánh tay bà khẽ run lên. “Không con ạ; chuyện đó để khi nào bố thấy thích hợp, bố sẽ kể cho con.”

“Vậy ra nó rất nghiêm trọng ạ,” Jon nói, giọng nghẹn lại.

“Ừ.” Và một khoảng lặng bao trùm, trong đó chẳng ai biết cánh tay hay bàn tay đang lồng trong ấy run rẩy nhiều hơn.

Irene dịu dàng cất tiếng: “Có người cho rằng vầng trăng ngửa là điềm gở; nhưng với mẹ thì trăng lúc nào cũng đáng yêu. Con nhìn những chiếc bóng cây bách kìa! Jon này, bố bảo hai mẹ con mình có thể sang Ý chơi trong hai tháng đấy. Con có thích không?”

Jon rút tay ra khỏi tay mẹ; cảm giác trong cậu vừa mãnh liệt vừa hỗn độn. Đi Ý cùng mẹ ư? Mới cách đây nửa tháng thì đó là điều hoàn hảo nhất; nhưng giờ đây nó lại mang lại cho cậu cảm giác hoang mang; cậu thấy rằng lời đề nghị bất chợt này có liên quan đến Fleur. Cậu ấp úng:

“Dạ! Có chứ ạ; chỉ là... con không biết nữa. Con có nên đi lúc này không—khi mà con vừa mới bắt đầu học? Con muốn suy nghĩ thêm đã.”

Giọng mẹ vang lên, điềm đạm và dịu dàng:

“Được thôi con; cứ suy nghĩ kỹ đi. Nhưng đi bây giờ vẫn hơn là lúc con đã thực sự dấn thân vào việc làm nông. Đi Ý cùng con! Sẽ tuyệt lắm đây!”

Jon vòng tay ôm lấy vòng eo vẫn thon gọn và săn chắc như thiếu nữ của mẹ.

“Mẹ có nghĩ là mẹ nên bỏ mặc bố ở nhà không ạ?” cậu hỏi một cách yếu ớt, cảm thấy bản thân thật ích kỷ.

“Chính bố là người đề nghị đấy chứ; bố nghĩ con nên đi Ý ngắm nghía cho biết ít nhất là trước khi bắt tay vào làm bất cứ việc gì ổn định.”

Cảm giác ích kỷ trong lòng Jon vụt tắt; cậu hiểu, vâng—cậu thừa hiểu—rằng cha và mẹ đang không thành thật với mình, cũng giống như chính cậu vậy. Họ muốn ngăn cản cậu đến với Fleur. Lòng cậu đanh lại. Và như thể cảm nhận được diễn biến ấy trong tâm trí con trai, mẹ nói:

“Chúc con ngủ ngon, cục cưng. Ngủ một giấc thật ngon rồi suy nghĩ kỹ nhé. Sẽ tuyệt vời lắm đấy!”

Bà ôm chầm lấy cậu nhanh đến mức cậu không kịp nhìn rõ mặt mẹ. Jon đứng đó với cảm giác y hệt như hồi còn là một đứa trẻ hư: vừa hằn học vì thấy mình chẳng đáng yêu tẹo nào, lại vừa tự mãn vì cho rằng mình hoàn toàn có lý.

Còn Irene, sau khi đứng lại một lát trong phòng mình, liền bước qua căn phòng thay đồ nằm giữa phòng cô và phòng chồng.

“Thế nào rồi em?”

“Anh ấy sẽ suy nghĩ thêm, Jolyon ạ.”

Quan sát đôi môi đang mím lại với một nụ cười nhạt, Jolyon điềm tĩnh nói:

“Tốt hơn là em nên để anh nói chuyện với thằng bé, cho xong chuyện đi. Dẫu sao thì Jon cũng có bản chất của một người đàn ông. Nó chỉ cần hiểu ra là—”

“Chỉ cần! Nó không thể hiểu được đâu; điều đó là bất khả thi.”

“Anh tin là ở độ tuổi của nó, anh sẽ hiểu.”

Irene nắm lấy tay chồng. “Anh từ xưa đã thực tế hơn Jon nhiều; và chưa bao giờ ngây thơ đến thế.”

“Đúng vậy,” Jolyon nói. “Lạ thật phải không em? Cả anh và em đều có thể kể câu chuyện đời mình cho thiên hạ nghe mà chẳng mảy may xấu hổ; thế mà đến lượt đứa con trai ruột thịt lại khiến chúng ta bó tay.”

“Chúng ta xưa nay có bận tâm thế giới có đồng tình hay không đâu.”

“Jon sẽ không chê trách chúng ta đâu!”

“Ôi! Jolyon, anh nhầm rồi. Thằng bé đang yêu, em cảm nhận được nó đang yêu. Và nó sẽ thốt lên rằng: 'Mẹ mình ngày xưa từng kết hôn mà không có tình yêu! Sao mẹ có thể làm thế được!' Chuyện đó sẽ giống như một tội ác trong mắt nó! Và quả thực nó là thế!”

Jolyon nắm lấy tay vợ, cười méo mó rồi bảo:

“À! Tại sao con người ta sinh ra lại cứ phải ở tuổi trẻ thế nhỉ? Giá như chúng ta sinh ra đã già rồi trẻ dần lên theo năm tháng, chúng ta sẽ hiểu mọi chuyện diễn ra như thế nào, và vứt bỏ được cái sự cố chấp chết tiệt này. Nhưng em biết đấy, nếu thằng bé thực sự yêu, nó sẽ không quên đâu, kể cả khi nó có đi Ý đi nữa. Dòng máu nhà chúng ta dai dẳng lắm; và nó sẽ tự khắc hiểu được lý do vì sao mình bị đẩy đi. Chẳng gì có thể chữa khỏi cho nó ngoài cú sốc khi được nghe sự thật.”

“Dù sao thì cứ để em thử đã.”

Jolyon đứng lặng đi một lúc. Đứng giữa hai làn đạn—nỗi đau của một sự thật kinh hoàng sắp phơi bày và nỗi buồn phải xa người vợ trong hai tháng—trong thâm tâm, anh đành hy vọng vào "làn đạn" thứ nhất; nhưng nếu cô đã tha thiết muốn lao vào "biển sâu" thì anh đành chịu đựng vậy. Dẫu sao, đó cũng coi như một sự chuẩn bị cho cuộc chia ly vĩnh viễn sau này. Đoạn, ôm chằm lấy cô, anh hôn lên đôi mắt vợ và thì thầm:

“Tùy em vậy, mình à.”