Đám cưới của Soames và Annette diễn ra tại Paris vào ngày cuối cùng của tháng Một năm 1901, trong sự kín đáo đến mức ngay cả Emily cũng không được hay biết cho đến khi mọi chuyện đã hoàn tất.

Ngày hôm sau lễ cưới, anh đưa cô về một trong những khách sạn yên tĩnh ở London — nơi mà người ta có thể tốn kém nhiều tiền nhất nhưng lại thu về ít kết quả nhất so với bất kỳ xó xỉnh nào dưới bầu trời này. Vẻ đẹp của cô trong những bộ cánh thời trang tuyệt mỹ nhất của Paris mang lại cho anh sự thỏa mãn lớn hơn nhiều so với việc sưu tầm được một món đồ sứ hoàn hảo hay một bức tranh quý giá như ngọc; anh háo hức chờ đợi khoảnh khắc được đưa cô đi diện kiến ở Park Lane, Green Street và nhà Timothy.

Nếu lúc bấy giờ có ai đó hỏi anh rằng: “Thành thật mà nói — anh có đang yêu cô gái này không?”, anh sẽ đáp lại: “Yêu ư? Yêu là gì? Nếu ý anh muốn hỏi là tôi có cảm giác với cô ấy như từng cảm thấy đối với Irene trong những ngày tháng xa xôi thuở ban đầu khi tôi mới gặp nàng, khi nàng không chịu lấy tôi, khi tôi từng thổn thức, héo mòn vì nàng và chẳng tài nào chợp mắt được một phút cho đến khi nàng chịu khuất phục — thì không! Nếu ý anh là tôi có ngưỡng mộ tuổi trẻ và nét xinh xắn của cô ấy không, liệu các giác quan của tôi có thổn thức đôi chút khi ngắm nhìn cô ấy bước đi — thì có! Liệu tôi có nghĩ rằng cô ấy sẽ kìm giáp tôi lại, trở thành một người vợ đáng tự hào và một người mẹ tốt cho những đứa con của tôi không? — lại là: có!”

“Tôi còn cần gì hơn thế nữa? Và ba phần tư số phụ nữ kết hôn ngoài kia thì nhận được gì hơn thế từ những người đàn ông lấy họ?” Và nếu người dò hỏi ấy tiếp tục vặn vẹo: “Và anh có nghĩ là công bằng khi dụ dỗ cô gái này dâng hiến cả cuộc đời cho anh trừ phi anh thực sự chạm đến trái tim cô ấy?”, anh sẽ đáp: “Người Pháp nhìn nhận những chuyện này khác với chúng ta. Họ xem xét hôn nhân từ góc độ gia thế và con cháu; và từ kinh nghiệm bản thân, tôi không chắc quan điểm của họ lại không phải là quan điểm thực tế hơn. Lần này tôi sẽ không mong đợi nhiều hơn những gì mình có thể nhận được hoặc những gì cô ấy có thể trao. Nhiều năm sau, tôi cũng chẳng lấy làm lạ nếu mình gặp rắc rối với cô ấy; nhưng khi ấy tôi đã già, và tôi sẽ có những đứa con. Lúc đó tôi sẽ nhắm mắt làm ngơ. Tôi đã có mối tình lớn của đời mình; còn mối tình của cô ấy có lẽ vẫn chưa đến — và tôi không cho rằng đó sẽ là vì tôi. Tôi dành cho cô ấy rất nhiều điều, và tôi không mong đợi quá nhiều để đổi lại, ngoại trừ con cái, hoặc ít nhất là một đứa con trai. Nhưng có một điều tôi dám chắc — cô ấy là một người cực kỳ khôn ngoan!”

Và nếu như vị khách tò mò ấy vẫn chưa chịu buông tha mà tiếp tục gặng hỏi: “Vậy anh không tìm kiếm sự hòa hợp về mặt tâm hồn trong cuộc hôn nhân này sao?”, Soames sẽ nhếch nụ cười nửa miệng và đáp lại rằng: “Chuyện đó tùy thuộc vào hoàn cảnh. Nếu tôi có được sự thỏa mãn về thể xác, sự nối dõi cho bản thân; cùng với gu thẩm mỹ và sự hòa nhã trong gia đình; đó đã là tất cả những gì tôi có thể mong đợi ở tuổi này. Tôi chẳng dại gì mà đi tìm kiếm cái gọi là thứ chủ nghĩa tình cảm xa vời nào đó.” Nghe đến đây, dù có tò mò đến mấy thì người kia cũng buộc phải thôi không gặng hỏi nữa.

Nữ hoàng đã băng hà, và bầu không khí của thành phố vĩ đại nhất trần gian bàng bạc nỗi buồn chưa kịp thành lệ. Khoác áo lông sang trọng, đội mũ chóp cao, cùng Annette bên cạnh trong bộ đồ lông màu sẫm, Soames băng qua Park Lane vào buổi sáng diễn ra đám tang, tiến về phía hàng rào ở Hyde Park. Dù vốn dĩ là kẻ dửng dưng trước các vấn đề chung của đất nước, sự kiện mang ý nghĩa biểu tượng tối cao này — một sự tổng kết cho cả một thời kỳ lâu dài và sung túc — vẫn gây ấn tượng mạnh mẽ trong tâm trí anh. Năm 37, khi bà lên ngôi, “Superior Dosset” vẫn đang mải miết xây những ngôi nhà làm xám xịt bộ mặt London; còn James, một chàng thanh niên mới bước sang tuổi hai mươi sáu, chỉ vừa mới đặt những viên gạch đầu tiên cho sự nghiệp hành nghề luật sư của mình. Xe ngựa lúc bấy giờ vẫn còn chạy; đàn ông thắt cà vạt dạng bản lớn, cạo sạch ria mép, ăn hàu trực tiếp từ thùng gỗ; những gã “tiger” — phụ xế xe ngựa — bám lủng lẳng phía sau những chiếc xe mui trần cabriolet; phụ nữ mở miệng là thốt lên “La!”, và chẳng có nổi một chút tài sản đứng tên mình; thời ấy đất nước hãy còn phong tục nền nếp nhưng người nghèo thì sống trong những chuồng lợn; những kẻ khốn cùng bị treo cổ chỉ vì những tội danh cỏn con, và Dickens khi ấy chỉ vừa mới bắt đầu cầm bút. Gần hai thế hệ đã trôi qua — với tàu thủy, xe lửa, điện báo, xe đạp, đèn điện, điện thoại, và giờ đây là những chiếc ô tô này — với khối lượng tài sản tích lũy lớn đến mức lãi suất tám phần trăm nay đã tụt xuống còn ba, và những gia đình nhà Forsyte thì đếm mỏi tay không hết! Đạo đức đã đổi thay, phong tục đã đổi thay, con người ta đã trở thành loài khỉ qua hai lần tiến hóa, Chúa đã biến thành Thần Tài — một vị Thần Tài đạo mạo đến mức tự lừa dối chính mình: Sáu mươi tư năm ưu ái cho tài sản, đã nhào nặn nên tầng lớp trung lưu thượng lưu; chống đỡ, đẽo gọt, đánh bóng cho nó đến mức gần như không thể phân biệt nổi với giới quý tộc về mặt phong tục, đạo đức, lời ăn tiếng nói, diện mạo, thói quen lẫn tâm hồn. Một kỷ nguyên đã mạ vàng cho tự do cá nhân để rồi nếu một người có tiền, anh ta được tự do cả về mặt luật pháp lẫn thực tế, còn nếu không có tiền, anh ta chỉ được tự do trên luật pháp chứ chẳng hề có thực tế ấy. Một kỷ nguyên tôn thánh hóa sự đạo đức giả, nơi mà việc ra vẻ đạo mạo cũng đồng nghĩa với việc thực sự đạo mạo. Một Thời đại vĩ đại, mà sức ảnh hưởng biến hóa của nó chẳng từ một thứ gì ngoại trừ bản chất con người và quy luật của Vũ trụ.

Và để chứng kiến sự cáo chung của Thời đại ấy, London — đứa con cưng đầy kiêu hãnh của nó — đang tuôn trào những người dân qua mọi ngả cổng để đổ về Công viên Hyde, trung tâm của thời kỳ Victoria, bãi săn bắn ưa thích của dòng họ Forsyte. Dưới bầu trời xám xịt, nơi những hạt mưa lất phất vừa đủ để tạnh hẳn, đám đông áo đen tụ tập lại để chiêm ngưỡng buổi lễ. Vị Nữ hoàng “già nhân đức”, trải qua năm tháng và trọn vẹn những phẩm hạnh cao quý, đã bước ra khỏi chốn thâm nghiêm lần cuối cùng để mang lại cho London một ngày hội lớn. Từ Houndsditch, Acton, Ealing, Hampstead, Islington và Bethnal Green; từ Hackney, Hornsey, Leytonstone, Battersea và Fulham; và từ những đồng cỏ xanh mướt nơi dòng họ Forsyte hưng thịnh — Mayfair và Kensington, St. James và Belgravia, Bayswater, Chelsea và Regent’s Park, người ta đổ xô ra những con đường nơi thần chết chốc nữa đây sẽ đi qua với vẻ trang nghiêm và lộng lẫy tối tăm. Sẽ chẳng bao giờ còn có một vị Nữ hoàng nào trị vì lâu đến thế, hay người dân lại có cơ hội chứng kiến một khúc đoạn lịch sử lớn nhường ấy được chôn cất bằng chính đồng tiền của họ. Thật tiếc vì cuộc chiến tranh cứ dây dưa kéo dài, và Vòng hoa Chiến thắng đã không thể được đặt lên quan tài của bà! Mọi thứ khác đều sẽ có mặt để tiễn đưa và tưởng niệm — binh lính, thủy thủ, các hoàng thân quốc thích nước ngoài, cờ rủ nửa cột, những hồi chuông u ám, và trên hết là biển người đông đúc, mặc áo đen đang cuồn cuộn dâng trào, với đâu đó ẩn giấu một nỗi buồn giản dị tận đáy lòng bên dưới những bộ y phục đen được mặc theo quy định. Xét cho cùng, không chỉ có một vị Nữ hoàng đang về cõi vĩnh hằng, mà còn là một người phụ nữ đã can trường đối mặt với đau thương, sống một đời khôn ngoan và trọn vẹn theo ánh sáng của riêng mình.

Đứng chen chúc trong đám đông sát bên hàng rào, với cánh tay móc vào tay Annette, Soames chờ đợi. Phải! Thời đại đang lùi vào dĩ vãng! Nào là phong trào Công đoàn này, nào là mấy tay Lao động trong Hạ viện, rồi văn học lục địa, cùng với bầu không khí chung của mọi thứ không thể diễn tả bằng lời, vạn vật nay đã đổi khác rất nhiều; anh sực nhớ lại đám đông trong đêm mừng chiến thắng Mafeking, và lời của George Forsyte: “Chúng đều là những kẻ xã hội chủ nghĩa, chúng muốn chiếm đoạt tài sản của chúng ta.” Giống như James, Soames chẳng tài nào biết được, anh chẳng thể đoán trước được điều gì — khi mà Edward đang ngai vàng! Mọi thứ sẽ chẳng bao giờ còn an toàn như dưới thời bác Viccy kính yêu nữa! Anh siết chặt cánh tay người vợ trẻ của mình. Ở đó, dẫu sao đi nữa, vẫn có một thứ gì đó thực sự thuộc về sở hữu của riêng anh, một sự đảm bảo mang tính gia đình cuối cùng cũng đã trở lại; một thứ khiến cho tài sản trở nên đáng giá — một hiện thực chắc chắn thêm một lần nữa. Ép sát vào người cô và cố gắng gạt những kẻ khác ra xung quanh, Soames cảm thấy mãn nguyện. Đám đông xô đẩy quanh họ, ăn bánh mì kẹp và làm rơi vãi những vụn bánh; lũ trẻ trèo lên những tán cây cành phong ríu rít kêu la như bầy khỉ, ném cành cây và vỏ cam xuống. Đã quá giờ rồi, họ sắp đến nơi thôi! Và đột nhiên, lệch về phía sau họ một chút sang bên trái, anh nhìn thấy một người đàn ông cao cao đội chiếc mũ phớt mềm, để râu ngắn điểm bạc, và một người phụ nữ cao cao đội chiếc mũ lông tròn nhỏ đeo mạng che mặt. Jolyon và Irene đang trò chuyện, mỉm cười với nhau, đứng sát bên nhau y hệt như Annette và anh vậy! Họ vẫn chưa nhìn thấy anh; và một cách lén lút, với một cảm giác kỳ lạ dâng lên trong tim, Soames dõi theo hai con người ấy. Trông họ thật hạnh phúc! Họ đến đây làm gì — những sinh vật vốn mang bản chất bất hợp pháp, những kẻ nổi loạn chống lại lý tưởng thời Victoria? Họ có tư cách gì mà lại xuất hiện giữa đám đông này? Mỗi người trong số họ đều bị chủ nghĩa luân lý lưu đày hai lần — như thể đang giương oai diễu võ về tình yêu và lối sống phóng túng của mình! Anh say mê quan sát họ; bất chấp trong lòng vẫn ấm ức thầm thừa nhận dẫu cho tay đang bấu chặt vào cánh tay Annette rằng — rằng cô ấy — Irene — Không! anh sẽ không thèm thừa nhận điều đó; và anh vội quay đi chỗ khác. Anh sẽ không nhìn họ nữa, và không để cho những cay đắng cũ, những khao khát cũ trỗi dậy trong lòng mình! Và đúng lúc ấy, Annette quay sang anh và nói:

“Hai người kìa, anh Soames; em chắc chắn là họ quen anh đấy. Họ là ai thế?”

Soames liếc ngang.

“Ai cơ?”

“Kia kìa, anh thấy không; họ vừa mới quay đi đấy. Họ quen anh kìa.”

“Không,” Soames đáp trống không; “em nhầm rồi, mình ạ.”

“Khuôn mặt đẹp làm sao! Và cách cô ấy bước đi kìa! Elle est très distinguée! — Trông thật tao nhả làm sao!”

Lúc bấy giờ Soames mới đưa mắt nhìn theo. Bước vào cuộc đời anh, rồi lại bước ra khỏi cuộc đời anh, nàng từng bước đi đúng dáng điệu ấy — uyển chuyển mà kiêu hãnh, xa xôi, không tài nào với tới; mãi mãi trốn tránh sự chạm trán từ tâm hồn anh! Anh đột ngột quay lưng đi khỏi bóng hình đang khuất dần của quá khứ ấy.

“Em tốt hơn hết là nên chú ý đi,” anh nói, “họ đang đến kìa!”

Nhưng trong lúc đứng đó, nắm chặt lấy cánh tay cô, bề ngoài có vẻ chăm chú nhìn về phía đầu đoàn diễu hành, anh vẫn đang run lên vì cảm giác tiếc nuối khôn nguôi vì luôn bỏ lỡ một thứ gì đó, vì nỗi hậm hực bản năng rằng anh đã không thể có được cả hai người họ.

Tiếng nhạc và nhịp bước chậm rãi vang lên, cho đến khi đoàn người dài dằng dặc lặng lẽ uốn lượn bước qua cổng công viên. Anh nghe thấy tiếng Annette thì thầm, “Buồn và đẹp làm sao!”, cảm nhận cái siết tay của cô khi cô nhón gót đứng nhón cả chân lên; và nỗi xúc động của đám đông đã bóp nghẹt lấy anh. Kìa rồi — cỗ quan tài của Nữ hoàng, linh cữu của cả một Thời đại đang chậm rãi trôi qua! Và khi nó đi ngang qua, một tiếng rên rỉ trầm đục phát ra từ tất cả hàng dài những người đang đứng dõi theo, một thứ âm thanh mà Soames chưa từng nghe bao giờ, vô thức đến mức, nguyên thủy, sâu thẳm và hoang dại đến nỗi cả anh hay bất kỳ ai cũng chẳng biết liệu bản thân mình có cất tiếng hòa vào âm thanh ấy hay không. Quả là một thứ âm thanh kỳ lạ! Lời kính cẩn của một Thời đại gửi đến cái chết của chính mình... À... À... Mối dây níu giữ cuộc đời đã tuột mất. Thứ tưởng chừng như vĩnh cửu ấy nay đã mất rồi! Nữ hoàng — xin Chúa phù hộ cho Người!

Tiếng rên rỉ ấy di chuyển theo cỗ quan tài, tựa như một ngọn lửa lan qua thảm cỏ thành một vạch mỏng; nó bước đi nhịp nhàng, song hành dọc theo những đám đông dày đặc qua từng dặm đường. Đó là một âm thanh của con người, nhưng lại mang vẻ phi nhân tính, được phát ra từ cõi tiềm thức động vật, từ nhận thức sâu kín về cái chết và sự đổi thay phổ quát của vạn vật. Không ai trong chúng ta — chẳng ai trong chúng ta có thể níu kéo mãi mãi được đâu!

Nó để lại một khoảng lặng trong chốc lát — một khoảng lặng rất ngắn ngủi, trước khi những tiếng xì xào lại rộ lên, hào hứng khơi lại sự chú ý vào buổi lễ. Soames nán lại vừa đủ để chiều lòng Annette, rồi đưa cô rời khỏi công viên để đến ăn trưa tại nhà bố anh ở Park Lane...

James đã trải qua cả buổi sáng dán mắt nhìn qua khung cửa sổ phòng ngủ. Buổi lễ cuối cùng mà ông còn được thấy, là buổi lễ cuối cùng trong số rất nhiều buổi lễ đã qua! Vậy là bà ấy đã ra đi rồi! Chà, bà ấy cũng đã già lắm rồi chứ bộ. Swithin và ông từng tận mắt chứng kiến ngày bà lên ngôi — một cô thiếu nhôm mảnh khảnh, tuổi còn chưa bằng con bé Imogen! Dạo gần đây trông bà phì nhiêu thấy rõ. Jolyon và ông từng chứng kiến cảnh bà kết hôn với gã người Đức đó, chồng bà ấy — trước khi qua đời thì gã ta cũng ra ngô ra khoai phết đấy chứ, và để lại cho bà đứa con trai kia. Và ông nhớ lại biết bao buổi tối ông cùng các anh em mình và đám bạn tri kỷ cứ vừa nhắp rượu vừa nhai hạt óc chó, bàn tán về cái gã thời trai trẻ ngông cuồng ấy. Và giờ thì gã đã lên ngôi vua. Người ta bảo gã đã chí thú làm ăn hơn trước — ông chẳng biết — chẳng thể nào đoán nổi! Ông tự hỏi liệu gã có ném tiền qua cửa sổ nữa hay không đây. Sao mà lắm người ngoài kia thế nhỉ! Dường như chẳng cách đây bao lâu lắm khi ông và Swithin còn đứng chen chúc trong đám đông bên ngoài tu viện Westminster vào ngày bà đăng quang, và để rồi sau đó Swithin dẫn ông đến khu giải trí Cremorne — cái thằng Swithin ăn chơi trác táng; không, khoảng thời gian đó ngẫm lại cũng chẳng thấy xa xôi hơn lễ Kỷ niệm Vàng là mấy, khi ấy ông cùng với Roger hóp hủi nhau thuê một cái ban công ở Piccadilly.

Jolyon, Swithin, Roger đều đã khuất bóng cả rồi, và vào tháng Tám tới đây ông sẽ bước sang tuổi chín mươi! Thế mà thằng Soames lại tái hôn với một cô nàng người Pháp. Người Pháp vốn dĩ là một giống loài kỳ quặc, nhưng ông nghe nói họ lại nuôi dạy con cái rất khéo. Thời thế đổi thay thật rồi! Người ta bảo vị Hoàng đế Đức này cũng có mặt ở đây để dự đám tang, bức điện telegram hắn gửi cho lão Kruger năm xưa quả là thứ vô duyên hết chỗ nói. Ông sẽ chẳng lấy làm lạ nếu mai mốt chính cái gã đó lại gây ra rắc rối cho xem. Đổi thay ư! Hừm! Thôi thì sau khi ông nhắm mắt xuôi tay, họ tự mà lo lấy thân: chứ còn ông thì chịu chẳng biết mình sẽ trôi dạt về đâu nữa! Và giờ thì Emily lại mời tên Dartie đến ăn trưa, cùng với Winifred và Imogen, để mắt thấy tai nghe người vợ mới của thằng Soames — bà ấy lúc nào cũng thích bày vẽ chuyện để làm. Và cả con mụ Irene đang sống chung với cái gã Jolyon kia nữa chứ, nghe nói thế. Chắc bấy giờ hắn sẽ cưới ả ta luôn quá.

“Anh trai Jolyon của mình,” ông thầm nghĩ, “không biết anh ấy sẽ nghĩ sao về tất cả những chuyện này nhỉ?” Và không hiểu sao cái sự hoàn toàn mù tịt về việc người anh cả, kẻ từng được kính trọng biết bao thuở trước, sẽ thốt lên những gì, đã khiến James bứt rứt đến mức ông phải đứng dậy khỏi chiếc ghế bên cửa sổ, và bắt đầu lê bước đi lại chậm chạp, yếu ớt quanh phòng.

“Nàng ấy cũng từng là một côả xinh xắn,” ông thầm nghĩ; “ta từng rất quý mến nàng. Có lẽ thằng Soames đã không hợp với nàng — ta chẳng rõ nữa — ta nào có biết. Vợ chồng chúng ta xưa nay chưa từng gây gổ phiền toái gì.” Phụ nữ đã đổi thay và mọi thứ đều đã đổi thay! Và giờ thì Nữ hoàng đã qua đời — chà, mọi chuyện là thế đấy! Một sự xôn xao trong đám đông đã buộc ông phải khựng lại bên cửa sổ, chóp mũi chạm vào mặt kính và làm mờ cả một khoảng vì cái lạnh ngắt của nó. Họ đã đưa linh cữu đến tận góc Hyde Park — họ đang đi qua kìa! Sao con mụ Emily mãi chẳng chịu lên đây để mà tận mắt chứng kiến, thay vì cứ lăng xăng lo chuyện cơm nước cơ chứ. Khoảnh khắc ấy ông bỗng thấy nhớ bà ấy biết bao — nhớ làm sao!

Xuyên qua những cành cây phong trụi lá, ông vừa hay nhìn thấy đoàn người diễu hành, thấy những chiếc mũ được tháo ra khỏi đầu mọi người — ông tự hỏi không biết khối kẻ trong số đó lát nữa sẽ bị cảm lạnh cho mà xem! Một giọng nói vang lên ngay sau lưng ông:

“Anh có một góc nhìn tuyệt đẹp từ đây đấy, James ạ!”

“Bà đây rồi đấy ư!” James lầm bầm; “sao nãy giờ không chịu lên đây sớm hơn? Thiếu chút nữa là lỡ mất rồi kìa!”

Rồi ông im bặt, trân trân dán mắt nhìn bằng tất cả sức lực.

“Tiếng gì thế kia?” ông đột ngột hỏi.

“Có tiếng gì đâu anh,” Emily đáp lại; “anh đang nghĩ ngợi cái quái gì thế — người ta có hoan hô đâu cơ chứ.”

“Tôi nghe thấy mà.”

“Lại nhảm nhí rồi, James!”

Chẳng có âm thanh nào lọt qua được lớp kính đôi ấy; thứ mà James nghe thấy chính là tiếng rên rỉ phát ra từ sâu thẳm cõi lòng ông trước cảnh tượng Thời đại của mình đang lùi vào dĩ vãng.

“Đừng có bao giờ bảo cho tôi biết tôi sẽ được chôn cất ở chỗ nào đấy nhé,” ông đột ngột nói. “Tôi chẳng muốn phải bận tâm đâu.” Và ông quay lưng khỏi cửa sổ. Kìa đoàn người đang đưa tiễn bà đi, vị Nữ hoàng già; đời bà đã trải qua bao nhiêu là nỗi lo toan — ông nghĩ chắc giờ này bà đã có thể thở phào nhẹ nhõm khi rũ bỏ được hết rồi!

Emily cầm lấy những chiếc lược chải tóc.

“Vẫn còn kịp thời gian để chải lại đầu tóc cho anh,” bà nói, “trước khi bọn chúng đến đấy. Anh phải trông thật tươm tất vào chứ, James.”

“Ừ!” James lầm bầm; “người ta bảo con bé xinh lắm đấy.”

Cuộc gặp gỡ với cô con dâu mới diễn ra trong phòng ăn. James đang ngồi sưởi bên lò sưởi lúc cô được dẫn vào. Ông đặt hai tay lên thành ghế rồi chậm rãi rướn người đứng lên. Hơi gù lưng và chỉnh tề trong bộ áo đuôi tôm, gầy guộc tựa một đường thẳng trong hình học Euclid, ông đón lấy bàn tay Annette trong tay mình; và đôi mắt lo âu trên gương mặt hằn sâu những nếp nhăn vốn đã phớt màu nay lại đăm đăm nhìn đánh giá cô. Một chút ấm áp len lỏi vào trong đôi mắt ấy và gò má ông, phản chiếu từ vẻ đẹp rạng ngời của nàng.

“Em khỏe chứ?” ông nói. “Chắc là cháu vừa đi xem Nữ hoàng về đấy nhỉ? Chuyến vượt biển của cháu có suôn sẻ không thế?”

Bằng cách đó, ông đã chào đón người mà từ đó ông đang trông đợi một đứa cháu trai mang họ của mình.

Nhìn chằm chằm vào ông — một cụ già quá đỗi già nua, gầy gò, trắng bệch và tinh tươm, Annette lẩm bẩm vài câu tiếng Pháp mà James chẳng tài nào hiểu nổi.

“Ừ, ừ,” ông nói, “chắc là cháu đang đói bụng lắm rồi đây. Soames, bấm chuông đi; chúng ta sẽ không đợi cái gã Dartie đó nữa đâu.” Nhưng đúng lúc ấy thì họ cũng vừa tới nơi. Dartie đã từ chối đi vòng đường xa chỉ để ngắm nhìn “cô già đó”. Cầm ly cocktail uống vội ngay bên cạnh, hắn ta vừa mới đảo mắt “liếc” qua từ phòng hút thuốc của câu lạc bộ Iseeum, khiến cho Winifred và Imogen đành phải lếch thếch quay lại Công viên để lôi cổ hắn về cho bằng được. Đôi mắt nâu của hắn đậu lại trên người Annette với một cái nhìn đầy vẻ thỏa mãn đến giật mình. Lại thêm một tuyệt sắc giai nhân nữa mà cái gã Soames ấy vớ được! Không hiểu phụ nữ trên đời này nhìn thấy điểm gì ở hắn ta cơ chứ! Chà, không chừng rồi cô ta cũng sẽ chơi cho hắn một vố giống hệt như mụ vợ trước cho mà xem, nhưng trước mắt thì hắn đích thị là một thằng cha may mắn hết chỗ nói! Và hắn vuốt ve bộ ria mép của mình, sau chín tháng sống đời gia đình êm ấm ở Green Street, hắn dường như đã lấy lại được hầu hết vóc dáng tròn trịa cùng vẻ tự tin vốn có. Mặc cho những nỗ lực niềm nở của Emily, sự điềm tĩnh của Winifred, vẻ thân thiện tò mò của Imogen, thái độ làm hàng của Dartie, cùng sự quan tâm chăm chút của James đến bữa ăn của cô, Soames vẫn cảm nhận rõ ràng rằng, đây không phải là một bữa trưa thực sự thành công đối với người vợ mới cưới của anh.

Anh liền đưa cô rời đi ngay sau đó.

“Cái tay Monsieur Dartie ấy,” Annette nói khi ngồi trong xe hơi, “je n’aime pas ce type-là! — em không tài nào ưa nổi cái gã kiểu đó!”

“Anh hoàn toàn đồng ý, chúa tôi!” Soames tiếp lời.

“Chị gái anh thì veree amiable — vô cùng dễ mến, còn cô bé kia thì rất xinh. Bố anh thì veree old — đã rất già rồi. Em nghĩ mẹ anh hẳn là gặp nhiều rắc rối với ông ấy lắm; em mà là bà ấy thì chắc chẳng ham hố gì đâu.”

Soames gật đầu trước sự sắc sảo, khả năng phán đoán rõ ràng và lạnh lùng của người vợ trẻ; nhưng điều đó lại khiến anh có đôi chút bất an. Ý nghĩ ấy có lẽ cũng vừa thoáng qua trong đầu anh: “Đến lúc mình tám mươi tuổi thì cô ấy mới chỉ năm mươi lăm, và lúc đó chắc cô ấy sẽ gặp rắc rối với mình mất thôi!”

“Còn đúng một ngôi nhà của họ hàng anh nữa mà anh phải đưa em đến,” anh nói; “em sẽ thấy nó hơi buồn cười đấy, nhưng chúng ta buộc phải ghé qua cho xong chuyện; rồi sau đó anh em mình sẽ đi ăn tối và đi xem kịch.”

Bằng cách đó, anh đã chuẩn bị trước tâm lý cho cô về nhà của bác Timothy. Nhưng nhà Timothy thì lại hoàn toàn khác. Họ vô cùng mừng rỡ khi được gặp lại cậu Soames thân mến sau ngần ấy tháng trời xa cách; và hóa ra đây chính là Annette đấy ư!

“Cháu xinh quá cơ, cháu yêu ạ; trông có vẻ còn quá trẻ và quá xinh đẹp so với cậu Soames thân mến của chúng ta ấy nhỉ? Nhưng cậu ấy rất chu đáo và cẩn thận — một người chồng thật tươm....” Dì Juley bỗng khựng lại, và áp nhẹ đôi môi mình lên ngay sát dưới mỗi bên mắt của Annette — sau đó dì đã miêu tả lại với Francie, người vừa ghé qua thăm, rằng: “Đôi mắt màu hoa ngô, xinh xắn làm sao, đến mức ta chỉ muốn lao vào hôn lên mấy cái ấy chứ. Phải công nhận là cậu Soames nhà ta đúng là một tay sành sỏi hoàn hảo. Theo kiểu cách của người Pháp, mà thực ra cũng chẳng hẳn là Pháp lắm đâu, ta nghĩ con bé cũng xinh xắn ngang ngửa — dẫu cho không được tao nhả bằng, không hề quyến rũ bằng — con mụ Irene ngày trước. Vì con bé đó rất quyến rũ cơ mà, phải không cháu? Với làn da trắng ngần ấy, đôi mắt đen láy ấy, và mái tóc màu — màu gì nhỉ? Lúc nào tao cũng hay quên.”

“Feuille morte ạ,” Francie nhắc chừng.

“À đúng rồi, lá khô — nghe thật kỳ lạ. Ta còn nhớ khi mình còn là một thiếu nữ, trước khi chúng ta dọn về London, nhà ta có nuôi một con chó săn cáo con — thời đó người ta gọi là mang đi ‘huấn luyện dạo’ ấy mà; đầu nó có một chỏm lông màu vàng nâu còn ngực thì trắng phau, cùng đôi mắt nâu sẫm đẹp tuyệt vời, và nó là một con cái.”

“Vâng, thưa dì,” Francie nói, “nhưng cháu chẳng thấy nó liên quan gì với nhau cả.”

“Ồ!” dì Juley đáp lời, có phần bối rối, “tại nó quyến rũ lắm, cả đôi mắt và mái tóc của nó ấy mà....” Dì im bặt, tựa như vừa bị bắt quả tang đang làm điều gì đó không mấy khiêm tốn. “Feuille morte,” dì nói bổ sung một cách đột ngột; “Hester — hãy nhớ lấy điều đó nhé!”....

Một cuộc tranh luận kha khá đã diễn ra giữa hai người dì về việc có nên gọi ông bác Timothy ra để diện kiến Annette hay không.

“Thôi, đừng làm phiền bác ấy nữa!” Soames lên tiếng.

“Nhưng chẳng phiền hà gì đâu, chỉ có điều việc Annette là người Pháp có lẽ sẽ làm ông ấy hơi bối rối một chút. Ông ấy đã từng hoảng sợ biết bao về vụ Fashoda cơ mà. Ta nghĩ có lẽ tốt nhất là chúng ta không nên mạo hiểm thì hơn, Hester ạ. Thật tuyệt khi được giữ con bé cho riêng mình phải không cháu? Thế còn cháu thế nào rồi, Soames? Cháu đã hoàn toàn vượt qua được chuyện....”

Hester vội vàng xen vào:

“Cháu nghĩ thế nào về London, Annette?”

Soames đầy bất an chờ đợi câu trả lời. Và nó đã tới, rất thực tế và điềm tĩnh:

“Ồ! Em biết London chứ. Em đã từng đến đây thăm thú trước kia rồi.”

Anh chưa bao giờ dám mở lời với cô về cái chủ đề nhà hàng ấy. Người Pháp có những quan niệm khác biệt về sự sang trọng quý phái, và việc tỏ ra né tránh hay xấu hổ về mối liên hệ với nó có lẽ sẽ bị cô cho là nực cười; anh đã chờ đến khi kết hôn rồi mới tính đến chuyện nhắc tới; và giờ thì anh lại đâm ra hối hận vì mình đã làm thế.

“Và cháu rành khu vực nào nhất thế?” dì Juley hỏi.

“Soho,” Annette đáp gọn lỏn.

Soames cứng đờ cả hàm.

“Soho ư?” dì Juley lặp lại; “Soho cơ á?”

“Chuyện này thể nào cũng bay đến tai cả họ cho mà xem,” Soames thầm nghĩ.

“Khu đó mang đậm chất Pháp, và rất thú vị ạ,” anh chữa cháy.

“Đúng thế,” dì Juley lẩm bẩm, “cậu Roger của cháu từng có vài căn nhà ở đó đấy; ta nhớ là cậu ấy cứ phải luôn tay đi trục xuất người thuê nhà suốt thôi.”

Soames bèn lái ngay sang chủ đề Mapledurham.

“Chắc chắn rồi,” dì Juley nói tiếp, “cháu sẽ sớm xuống dưới đó để định cư chứ. Tất cả chúng ta đều đang rất mong chờ đến cái ngày mà Annette sinh được một đứa bé thật dễ....”

“Juley!” dì Hester tuyệt vọng kêu lên, “ra giục đem trà lên đi!”

Soames chẳng dám nán lại uống trà nữa mà vội vã kéo Annette đi.

“Nếu anh là em thì anh sẽ chẳng bao giờ nhắc đến cái khu Soho đó đâu,” anh nói khi cả hai đã ngồi trong xe. “Đó là một khu vực khá nhếch nhác ở London; và giờ đây em đã hoàn toàn vượt lên trên cái công việc kinh doanh nhà hàng đó rồi; ý anh muốn nói là,” anh giải thích thêm, “anh muốn em phải giao du với những con người tử tế, ngặt một nỗi người Anh lại là những kẻ sùng bái giai cấp tột độ.”

Đôi mắt trong veo của Annette chớp chớp; một nụ cười nhẹ xuất hiện trên khóe môi cô.

“Thế ư?” cô đáp.

“Hừm!” Soames thầm nghĩ, “câu đó là nhắm vào mình đây!” và anh đăm đăm nhìn cô. “Cô bé này có bản năng kinh tế rất nhạy bén,” anh thầm đánh giá. “Mình phải làm cho cô ấy hiểu thấu đáo chuyện này một lần cho xong mới được!”

“Nghe này Annette! Chuyện này rất đơn giản, chỉ là nó cần phải được thấu hiểu. Giới tri thức hành nghề và tầng lớp thượng lưu rảnh rỗi của chúng ta vẫn luôn tự cho mình cao ngạo hơn tầng lớp thương nhân, ngoại trừ tất cả những kẻ siêu giàu ra. Có thể điều đó thật ngớ ngẩn, nhưng sự thật là thế đấy em ạ. Ở nước ngoài thì không sao chứ ở nước Anh, việc để người ta biết rằng em từng điều hành một nhà hàng, từng làm chủ một cửa hiệu hay bất kỳ hình thức buôn bán nào khác là điều hoàn toàn không nên. Dẫu cho nó có là một nghề nghiệp đáng tự hào đến đâu đi nữa, thì nó cũng sẽ dán lên người em một thứ nhãn mác; em sẽ chẳng thể có được một cuộc sống thoải mái, hay gặp gỡ những con người tử tế được đâu — chỉ đơn giản vậy thôi.”

“Em hiểu rồi,” Annette nói; “ở Pháp cũng rứa cả thôi mà.”

“Ồ!” Soames lẩm bẩm, vừa cảm thấy nhẹ nhõm trút được gánh nặng vừa không khỏi ngạc nhiên. “Dĩ nhiên, giai cấp vốn dĩ là tất cả mọi thứ rồi.”

“Đúng vậy,” Annette nói; “comme vous êtes sage — anh mới khôn ngoan làm sao.”

“Thế là ổn rồi đấy,” Soames thầm nghĩ, ngắm nhìn đôi môi cô, “chỉ có điều cô ấy hơi có chút châm biếm.” Vốn tiếng Pháp của anh lúc bấy giờ vẫn chưa đủ thâm sâu để khiến anh phải đau lòng vì việc cô đã không dùng từ “tu” — xưng hô thân mật. Anh luồn tay ôm lấy vòng eo cô, và cố gắng thốt lên:

“Et vous êtes ma belle femme — Và em là người vợ tuyệt đẹp của anh.”

Annette bật cười khúc khích.

“Ồ, không đâu!” cô nói. “Ồ, không! Đừng có nói tiếng Pháp nữa, anh Soames. Mấy bà cô già họ hàng nhà anh vừa rồi đang mong chờ điều gì thế nhỉ?”

Soames cắn môi. “Chúa mới biết được!” anh đáp; “bà ấy lúc nào chẳng lẩm cẩm nói nhảm vài câu;” nhưng quả thực trong lòng anh còn rành hơn cả Chúa nữa là khác.