[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: Chương VI: Jolyon đang phân vân

Một khách sạn nhỏ tư nhân nằm phía trên một nhà hàng nổi tiếng gần ga St. Lazare là chốn lui tới quen thuộc của Jolyon ở Paris. Anh căm ghét những người họ hàng Forsyte của mình khi ở nước ngoài — họ nhạt nhẽo như cá mắc cạn trong những lối mòn quen thuộc như Nhà hát lớn, phố Rue de Rivoli và Moulin Rouge. Vẻ mặt của họ, như thể đến đó chỉ vì muốn chuồn đi nơi khác càng nhanh càng tốt, khiến anh bực mình. Nhưng không một tên nhà Forsyte nào bén mảng đến chốn này, nơi anh có một lò sưởi bằng củi trong phòng ngủ và cà phê thì tuyệt hảo. Paris trong mắt anh luôn quyến rũ hơn vào mùa đông. Hương vị hăng hắc của khói củi và những lò nướng hạt dẻ, cái sắc lạnh của ánh nắng mùa đông trên những tia sáng rực rỡ, những quán cà phê ngoài trời thách thức cái lạnh buốt giá, cùng dòng người hối hả nhưng điềm tĩnh trên các đại lộ — tất cả đều cho anh thấy rằng vào mùa đông, Paris sở hữu một tâm hồn mà khi hè đến, tựa như loài chim di cư, sẽ bay đi mất.

Anh nói tiếng Pháp giỏi, có vài người bạn, biết những chốn nhỏ xinh nơi có những món ăn ngon và những con người kỳ lạ để quan sát. Ở Paris, anh thấy lòng mình triết lý hơn, sự sắc sảo của châm biếm được mài giũa thêm phần tinh tế; cuộc sống mang một tầng ý nghĩa mờ ảo, không mục đích, trở thành một chùm hương vị được nếm trải, một khoảng tối chói lọi những tia sáng chuyển dời.

Khi quyết định đến Paris vào tuần đầu tiên của tháng Mười hai, anh hoàn toàn không muốn thừa nhận rằng sự hiện diện của Irene đang ảnh hưởng đến mình. Anh ở đó chưa đầy hai ngày thì phải thừa nhận rằng mong muốn được gặp cô chiếm hơn một nửa lý do. Ở quê nhà Anh quốc, người ta thường không chịu thừa nhận những gì rất đỗi tự nhiên. Anh từng nghĩ có lẽ nên bàn với cô về việc cho thuê căn hộ và vài chuyện khác, nhưng khi đến Paris, anh lập tức nhận ra mình đã sai. Thành phố như khoác lên một vẻ đẹp mê hồn. Đến ngày thứ ba, anh viết thư cho cô và nhận được hồi âm khiến các dây thần kinh trong người râm ran một cảm giác dễ chịu:

“JOLYON THÂN MẾN,

Được gặp anh sẽ là niềm hạnh phúc cho em.

IRENE.”

Anh rảo bước đến khách sạn của cô vào một ngày nắng rạng rỡ với một cảm giác mà anh từng có khi đi chiêm ngưỡng một bức tranh vô cùng ái mộ. Theo trí nhớ của anh, chưa người phụ nữ nào từng khơi gợi ở anh thứ cảm giác đặc biệt vừa mang tính nhục cảm lại vừa vô tư lự nhường ấy. Anh đến để ngồi và thả hồn thưởng lãm bằng mắt, rồi ra về mà không cần hiểu thêm gì về cô, nhưng sẵn sàng quay lại để tiếp tục đắm chìm vào ngày mai. Đó chính là tâm trạng của anh khi bước vào sảnh nhỏ có phần diêm dúa và phai tàn của một khách sạn yên tĩnh gần dòng sông, nơi cô tiến lại đón anh, đi trước là một cậu tiếp viên nhỏ tuổi thốt lên từ “Madame” rồi biến mất. Gương mặt, nụ cười, dáng điệu của cô y hệt như những gì anh từng mường tượng, và biểu cảm trên khuôn mặt cô nói lên một cách rõ ràng: “Một người bạn!”

“Nào,” anh nói, “có tin tức gì không, hỡi kẻ lưu vong tội nghiệp?”

“Không có gì.”

“Không có tin gì từ Soames sao?”

“Không.”

“Anh đã cho người thuê căn hộ hộ em rồi, và với tư cách là một quản tận tụy, anh mang tiền đến cho em đây. Em thấy Paris thế nào?”

Trong lúc anh tiến hành “màn tra khảo” ấy, anh có cảm giác như chưa từng thấy đôi môi nào đẹp và nhạy cảm đến thế, môi dưới hơi uốn cong lên một chút, còn góc môi trên thoáng hiện một lúm đồng tiền nhỏ không thể nhận thấy bằng mắt thường. Cảm giác ấy giống như việc phát hiện ra một người phụ nữ ẩn giấu bên trong bức tượng vốn dĩ chỉ mang nét đẹp mềm mại, phảng phất hơi thở và được ngắm nhìn một cách vô tình. Cô thừa nhận rằng việc ở một mình tại Paris đôi khi có chút khó khăn; thế nhưng, Paris vốn tràn ngập nhịp sống riêng nên cô thú nhận rằng nơi đây thường vô hại như một hoang mạc. Hơn nữa, người Anh dạo này không được lòng người ta cho lắm!

“Chắc chắn trường hợp của em không phải vậy,” Jolyon nói; “em thừa sức chinh phục người Pháp.”

“Điều đó cũng có những bất lợi riêng.”

Jolyon gật đầu.

“Thôi được, trong thời gian ở đây, em phải để anh làm hướng dẫn viên đưa đi đây đi đó chứ. Chúng ta sẽ bắt đầu vào ngày mai. Hãy đến ăn tối tại nhà hàng ruột của anh; rồi chúng ta sẽ tới Nhà hát Opéra-Comique.”

Đó là khởi đầu của những buổi gặp gỡ thường nhật.

Jolyon sớm nhận ra rằng đối với những ai mong muốn một mối tình tĩnh lặng, Paris chính là nơi đầu tiên và cũng là cuối cùng để kết thân với một người phụ nữ đẹp. Sự bừng ngộ sà xuống tim anh như một chú chim, cất tiếng hót: “Elle est ton rêve! Elle est ton rêve!” Có lúc anh thấy điều này thật tự nhiên, có lúc lại thấy thật nực cười — một chứng bệnh say đắm tuổi xế chiều tồi tệ. Từng bị Xã hội khai trừ, anh từ lâu đã chẳng màng đến luân lý thông thường; nhưng ý nghĩ về một mối tình mà cô sẽ chẳng bao giờ có thể đáp lại — và ở tuổi của anh thì làm sao cô có thể chứ? — hầu như không vượt qua được tầng ý thức tiềm ẩn của anh. Hơn nữa, anh tràn ngập sự bất bình trước sự lãng phí và cô đơn trong cuộc đời cô. Nhận ra mình là một chỗ dựa tinh thần cho cô, và thấy rõ niềm vui cô có được trong những chuyến đi chơi nhỏ của hai người, anh mang lòng mong mỏi dịu dàng là không làm hay nói bất cứ điều gì có thể phá vỡ niềm vui ấy. Nhìn cô uống cạn bầu bạn đồng hành của anh giống như việc ngắm nhìn một cái cây khô héo đang hút lấy nguồn nước. Theo những gì họ có thể biết, không một ai hay biết địa chỉ của cô ngoài anh; cô là một bóng hình vô danh tại Paris, còn anh cũng chẳng mấy ai hay biết, thế nên sự kín đáo dường như chẳng cần thiết trong những buổi dạo chơi, chuyện trò, những chuyến viếng thăm phòng hòa nhạc, triển lãm tranh, nhà hát, những bữa tối ấm cúng, hay các chuyến đi chơi đến Versailles, St. Cloud, thậm chí là Fontainebleau. Và thời gian trôi vèo vèo — một trong những tháng ngày trọn vẹn chẳng bận tâm quá khứ hay tương lai. Thứ mà thời trẻ chắc chắn sẽ là một thứ tình yêu mù quáng, thì nay có lẽ cũng sâu đậm ngần ấy, nhưng dịu dàng hơn nhiều, được dung hòa thành tình bạn bảo bọc nhờ sự ngưỡng mộ, cảm giác tuyệt vọng và lòng hiệp nghĩa — ít nhất là nó được kìm hãm trong huyết quản anh chừng nào cô còn ở đó, mỉm cười và hạnh phúc trong tình bạn của họ, và trong mắt anh, cô ngày càng trở nên xinh đẹp và hòa hợp về mặt tâm linh hơn: bởi triết lý sống của cô dường như bước đi nhịp nhàng đến kỳ lạ với triết lý của chính anh, bị chi phối bởi cảm xúc nhiều hơn lý trí, mang sự hoài nghi đầy châm biếm, dễ rung cảm trước cái đẹp, nhân đạo và khoan dung một cách nồng nhiệt, nhưng đồng thời vẫn giữ những nguyên tắc cứng nhắc bản năng mà một người đàn ông đơn thuần như anh khó lòng bì kịp. Và suốt tháng ngày bầu bạn ấy, anh chưa bao giờ hoàn toàn đánh mất cái cảm giác thuở ban đầu xuất phát như thể đi thăm một tác phẩm nghệ thuật được tôn sùng, một khao khát gần như vô tư lự. Tương lai — phần phụ lục nghiệt ngã của hiện tại — anh cố tình né tránh không dám đối mặt, vì sợ làm tan vỡ bầu không khí bình yên này; nhưng anh lại lên kế hoạch tái hiện khoảng thời gian này ở những nơi còn tuyệt diệu hơn thế, nơi ánh mặt trời rực rỡ và có những điều kỳ lạ để ngắm nhìn, để vẽ lại. Cuối cùng, hồi kết ập đến nhanh chóng vào ngày 20 tháng Giêng bằng một bức điện tín:

“Đã gia nhập Lực lượng Kỵ binh Đế quốc. — JOLLY.”

Jolyon nhận được nó ngay lúc đang chuẩn bị đi gặp cô tại bảo tàng Louvre. Bức điện như kéo thốc anh lại giữa chừng. Trong khi anh mải mê hưởng thụ những lạc thú ở chốn này, đứa con trai mà lẽ ra anh phải làm tri âm tri kỷ lại thực hiện bước ngoặt lớn lao hướng về hiểm nguy, gian khó, thậm chí là cả cái chết. Anh cảm thấy tâm can rối bời, chợt nhận ra Irene đã quấn quýt sâu đậm vào tận gốc rễ tâm hồn mình như thế nào. Bị đe dọa chia cắt như vậy, sợi dây liên kết giữa họ — bởi nó đã trở thành một thứ liên kết — không còn mang tính chất vô tư nữa. Jolyon nhận ra rằng niềm tận hưởng yên bình của những điều sẻ chia đã vĩnh viễn trôi đi. Anh nhìn thấu cảm giác của mình đúng như bản chất của nó, đó là một thứ tình cảm si mê đến cuồng dại. Nực cười thật đấy, nhưng lại chân thật đến mức sớm muộn gì nó cũng sẽ tự bộc lộ. Và giờ đây, theo anh thấy, anh không thể, tuyệt đối không thể bộc lộ bất cứ điều gì như thế. Tin tức về Jolly đang đứng chắn ngang một cách phũ phàng không thể lay chuyển. Anh tự hào về quyết định tòng quân này; tự hào vì con trai mình đã dũng cảm ra trận để chiến đấu vì đất nước; bởi phong trào phản chiến Pro-Boer của Jolyon cũng từng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Tuần lễ Đen tối. Và thế là mọi chuyện đã ngã ngũ trước khi kịp bắt đầu! May sao anh chưa từng để lộ một dấu hiệu nào!

Khi anh bước vào phòng trưng bày, cô đang đứng trước bức tranh “Đức Mẹ trên núi đá”, duyên dáng, đắm chìm, mỉm cười và hoàn toàn vô tư. “Mình phải từ bỏ việc ngắm nhìn cảnh tượng ấy sao?” anh nghĩ. “Thật là phi tự nhiên, chừng nào cô ấy hãy còn sẵn lòng để mình được ngắm nhìn.” Anh đứng lặng, không để ai chú ý, ngắm nhìn cô, ghi khắc hình bóng ấy vào tâm trí, thầm ghen tị với bức tranh mà cô đang chăm chú đắm chìm vào đó. Hai lần cô quay đầu nhìn về hướng cửa ra vào, và anh thầm nghĩ: “Đó là vì mình đấy!” Cuối cùng, anh bước tới.

“Em xem này!” anh nói.

Cô đọc bức điện tín, và anh nghe thấy tiếng cô thở dài.

Tiếng thở dài ấy cũng là dành cho anh! Hoàn cảnh của anh thật quá cay đắng! Muốn trung thành với con trai, anh đành phải bắt tay cô rồi ra đi. Muốn trung thành với tình cảm trong tim, ít nhất anh phải nói cho cô biết tình cảm ấy là gì. Liệu cô có thể, liệu cô có hiểu được sự im lặng nghẹn ngào mà anh đang dùng để ngắm nhìn bức tranh kia không?

“Anh e là mình phải về nước ngay lập tức,” cuối cùng anh cũng cất lời. “Anh sẽ nhớ tất cả những điều này lắm đây.”

“Em cũng vậy; nhưng tất nhiên, anh phải về thôi.”

“Thôi nhé!” Jolyon nói và chìa tay ra.

Chạm phải ánh mắt cô, một làn sóng cảm xúc suýt chút nữa đã đánh gục anh.

“Đời là thế đấy!” anh nói. “Hãy bảo trọng nhé, em yêu!”

Cảm giác bước đi loạng choạng dồn xuống đôi chân anh, như thể bộ óc đang cự tuyệt việc điều khiển anh rời xa cô. Từ phía khung cửa, anh thấy cô giơ tay lên và chạm nhẹ những ngón tay vào đôi môi. Anh trang trọng ngẩng đầu chào, và không ngoảnh lại nhìn thêm lần nào nữa.