Jolyon tìm thấy June đang đợi trên sân ga ở Paddington. Cô đã nhận được điện tín của ông ngay trong lúc ăn sáng. Nơi ở của cô—gồm một phòng vẽ và hai phòng ngủ nằm trong khu vườn ở St. John’s Wood—được cô chọn vì sự độc lập tuyệt đối mà nó mang lại. Không bị bà Grundy dòm ngó, chẳng vướng bận người hầu kẻ hạ thường trực, cô có thể tiếp đón những mảnh đời bất hạnh vào bất cứ giờ nào trong ngày lẫn đêm, và không ít lần một kẻ bất hạnh chẳng có nổi phòng vẽ riêng đã phải nhờ cậy đến không gian của June. Cô tận hưởng sự tự do ấy, say mê nó bằng thứ nhiệt huyết tựa như sự trinh bạch; thứ ấm áp lẽ ra cô dành trọn cho Bosinney—mà với tính kiên định của nhà Forsyte thì chắc hẳn anh ta đã phải thấy mệt mỏi—nay được cô dốc hết vào việc bảo vệ những kẻ yếu thế và các “thiên tài” nghệ thuật đang chớm nở. Thực chất, cô sống là để biến những kẻ bất hạnh thành những thiên nga vĩ đại đúng như niềm tin của cô. Sự nhiệt thành thái quá trong việc bảo bọc ấy đã làm lệch lạc nhận định của cô. Dẫu vậy, cô vẫn là một người trung thành và hào phóng; bàn tay nhỏ nhắn đầy nhiệt huyết của cô luôn chống lại sự áp bức của dư luận hàn lâm lẫn thương mại, và dù thu nhập không hề nhỏ, số dư trong tài khoản ngân hàng của cô thường xuyên rơi vào mức âm.

June đến ga Paddington với tâm hồn đang sục sôi vì vừa ghé thăm Eric Cobbley. Một phòng tranh khốn khổ rốt cuộc đã từ chối tổ chức triển lãm cá nhân cho vị thiên tài tóc thẳng ấy. Tên quản lý trơ trẽn của nó, sau khi đến thăm phòng vẽ của anh ta, đã thốt lên rằng xét về mặt thương mại thì đó chỉ là một “cuộc triển lãm ế ẩm chẳng đáng một xu”. Tấn bi kịch tột cùng của sự hèn nhát thương mại dành cho kẻ bất hạnh ưu ái của cô—mà lại đang túng quẫn đến mức có một vợ và hai con, khiến tài khoản của cô bị thấu chi—vẫn đang làm cho gương mặt nhỏ nhắn, quyết đoán của cô bừng lên sắc đỏ, và mái tóc màu đỏ ánh vàng càng thêm phần rực rỡ. Cô ôm chầm lấy bố và bước lên xe hơi cùng ông, trong đầu mang theo vô số dự định cần bàn bạc với ông hệt như ông đang ấp ủ với cô. Ngay lập tức, câu hỏi đặt ra là ai sẽ là người mở lời trước.

Jolyon vừa thốt lên câu: “Con yêu, bố muốn con đi cùng bố,” thì khi thoáng nhìn nét mặt cô, qua đôi mắt xanh đang liếc qua liếc lại—như cái đuôi của một con mèo đang bận tâm điều gì—ông nhận ra rằng cô chẳng hề chú ý. “Bố ơi, có thật là con hoàn toàn không thể đụng đến dù chỉ một xu tiền của con không?”

“May thay, chỉ là không chạm vào được tiền gốc thôi, con yêu ạ.”

“Thật là quá sức chịu đựng! Không có cách nào xoay sở sao? Chắc chắn phải có cách chứ. Con biết là mình có thể mua một phòng tranh nhỏ với giá mười nghìn bảng mà.”

Jolyon lẩm bẩm: “Một phòng tranh nhỏ xem chừng là một mong muốn khiêm tốn đấy. Nhưng ông nội của con đã tính trước được điều đó rồi.”

June quả quyết kêu lên: “Con nghĩ rằng mọi sự lo toan về tiền bạc này thật là khủng khiếp, khi mà có biết bao nhiêu thiên tài ngoài kia chỉ vì thiếu một chút tiền mà bị vùi dập đến chết yểu. Con sẽ chẳng bao giờ kết hôn hay sinh con đẻ cái; tại sao con lại không thể làm được chút việc thiện nào đó thay vì cứ để mọi thứ bị trói buộc chỉ vì những chuyện chẳng bao giờ xảy ra cơ chứ?”

Jolyon đáp bằng giọng đầy mỉa mai—điệu bộ mà cô con gái bốc đồng của ông chưa bao giờ hoàn toàn quen nổi: “Họ hàng nhà chúng ta mang họ Forsyte, con yêu ạ; và những người nhà Forsyte, con biết đấy, là những kẻ sắp đặt tài sản của mình sao cho các cháu của họ, lỡ như chúng qua đời trước cha mẹ mình, sẽ phải lập di chúc để nhường lại khối tài sản ấy—thứ vốn chỉ thuộc về chúng khi cha mẹ chúng qua đời. Con có hiểu nổi không? Bố thì chịu đấy, nhưng dẫu sao đó là sự thật; chúng ta sống theo nguyên tắc rằng chừng nào còn một chút hy vọng giữ được sự giàu có trong gia đình thì không được để nó lọt ra ngoài; nếu con chết đi mà chưa kết hôn, tiền của con sẽ thuộc về Jolly, Holly và con cái chúng nếu chúng kết hôn. Chẳng phải thật dễ chịu khi biết rằng dù con có làm gì đi nữa thì tất cả các con cũng không bao giờ phải rơi vào cảnh túng quẩn hay sao?”

“Nhưng con không thể vay tiền được sao?”

Jolyon lắc đầu. “Chắc chắn con có thể thuê một phòng tranh, nếu con xoay sở được từ tiền thu nhập của mình.”

June phát ra một âm thanh đầy khinh bỉ.

“Vâng; rồi chẳng còn chút thu nhập nào để giúp đỡ bất cứ ai nữa.”

Jolyon lẩm bẩm: “Đứa con gái quý hóa của bố, chẳng phải cuối cùng cũng thế cả sao?”

June sắc sảo nói: “Không đâu, con có thể mua với giá mười nghìn; số đó tính ra chỉ bốn trăm một năm. Nhưng con sẽ phải trả tiền thuê một nghìn một năm, và như thế con chỉ còn lại năm nghìn. Nếu con có phòng tranh đó, bố ơi, bố hãy nghĩ xem con có thể làm được những gì đi. Con sẽ làm cho tên tuổi của Eric Cobbley nổi danh trong chớp mắt, và còn rất nhiều người khác nữa.”

“Những cái tên đáng để nổi danh thì tự khắc sẽ tỏa sáng theo thời gian.”

“Đến lúc họ chết quách rồi sao.”

“Con đã từng thấy ai khi còn sống mà trở nên tốt đẹp hơn nhờ việc được làm cho nổi tiếng chưa, con yêu?”

“Rồi chứ, chính là bố,” June nói, vừa bóp nhẹ cánh tay ông.

Jolyon giật mình. “Mình ư?” ông thầm nghĩ. “Ồ! Chà! Bây giờ con bé sắp nhờ vả mình làm gì đây. Người nhà Forsyte chúng ta luôn xoay sở như thế đấy, mỗi người bằng một cách khác nhau.”

June xích lại gần ông hơn trong xe.

Cô nói: “Bố yêu dấu, bố mua phòng tranh đó đi, rồi con sẽ trả cho bố bốn trăm một năm. Như vậy thì chẳng ai trong chúng ta bị thiệt cả. Hơn nữa, đó lại là một khoản đầu tư tuyệt vời.”

Jolyon cựa quậy. Ông nói: “Con không nghĩ rằng đối với một nghệ sĩ mà đứng ra mua phòng tranh thì hơi đáng ngờ sao? Hơn nữa, mười nghìn bảng không phải là một số tiền nhỏ, và bố lại chẳng phải là một thương gia.”

June nhìn ông với ánh mắt đầy thán phục và đánh giá.

“Dĩ nhiên là bố không phải rồi, nhưng bố rất ư là thạo việc đấy chứ. Và con chắc chắn chúng ta có thể làm cho nó sinh lời. Đó sẽ là cách hoàn hảo để trừng trị mấy tên buôn tranh và đám người khốn kiếp đó.” Và cô lại bóp mạnh tay bố thêm lần nữa.

Khuôn mặt Jolyon lộ rõ vẻ tuyệt vọng đầy hài hước.

“Cái phòng tranh đáng mơ ước này nằm ở đâu thế? Chắc là vị trí đắc địa lắm nhỉ?”

“Ngay sát phố Cork thôi ạ.”

Jolyon thầm nghĩ: “À! Mình biết ngay là nó nằm sát đâu đó mà. Giờ thì đến lượt điều mình muốn nhờ con bé đây!”

“Thôi được, bố sẽ suy nghĩ về chuyện đó, nhưng không phải lúc này. Con còn nhớ Irene chứ? Bố muốn con đi cùng bố đến thăm cô ấy. Soames lại đang bám theo cô ấy rồi. Cô ấy có thể sẽ an toàn hơn nếu chúng ta tìm được nơi nào đó cho cô ấy trú ẩn.”

Từ “trú ẩn” mà ông vô tình thốt ra lại chính là từ dễ khơi dậy sự quan tâm của June hơn cả.

“Irene ư! Con đã gặp lại cô ấy từ hồi đó đâu! Chắc chắn rồi! Con rất muốn giúp cô ấy.”

Đến lượt Jolyon bóp nhẹ cánh tay cô, bày tỏ niềm ái mộ nồng nhiệt dành cho sinh linh bé nhỏ đầy khí chất và lòng trắc ẩn do chính mình sinh ra này.

Ông liếc sang một bên, bất chợt hoài nghi về sự kín đáo của June: “Irene rất kiêu hãnh; cô ấy rất khó để giúp đỡ. Chúng ta phải thật nhẹ nhàng. Đến nơi rồi đây. Bố đã đánh điện báo để cô ấy đợi chúng ta. Hãy gửi danh thiếp lên nào.”

June bước xuống xe và nói: “Con không thể chịu nổi Soames; hắn khinh bỉ mọi thứ không thành công.”

Irene đang ở căn phòng được gọi là “Phòng khách dành cho quý bà” của Khách sạn Piedmont.

Dù có thiếu gì thì June chưa bao giờ thiếu lòng dũng cảm về mặt đạo đức; cô bước thẳng đến chỗ người bạn cũ, hôn lên má cô ấy, và cả hai cùng ngồi phịch xuống một chiếc ghế sô-pha chưa từng có ai ngồi kể từ ngày khách sạn thành lập. Jolyon có thể thấy Irene vô cùng xúc động trước cử chỉ tha thứ giản dị này.

Ông lên tiếng: “Vậy là Soames vẫn làm phiền cháu sao?”

“Tối qua anh ta đã đến gặp tôi; anh ta muốn tôi quay về với anh ta.”

June kêu lên: “Dĩ nhiên là chị không định quay về đấy chứ?”

Irene mỉm cười nhạt và lắc đầu. Nhưng cô lẩm bẩm: “Tuy nhiên hoàn cảnh của anh ấy thật kinh khủng.”

“Đó là lỗi của chính anh ta; lẽ ra anh ta nên ly dị chị từ khi còn có thể.”

Jolyon chợt nhớ lại ngày trước June đã từng tha thiết mong mỏi biết bao rằng sẽ không có tờ giấy ly hôn nào làm hoen ố tên tuổi của người tình đã khuất và bội bạc của cô.

Ông nói: “Hãy nghe xem Irene định làm gì đã.”

Môi Irene run rẩy, nhưng cô vẫn điềm tĩnh cất lời.

“Tốt nhất là tôi nên tạo cho anh ấy cớ mới để tống khứ tôi đi.”

June thốt lên: “Thật là kinh khủng!”

“Tôi còn biết làm gì hơn thế?”

Jolyon điềm đạm nói: “Hoàn toàn không thể được, khi không có tình yêu.”

Ông tưởng cô sắp khóc; nhưng Irene đứng phắt dậy, quay lưng đi một nửa về phía họ và đứng đó để lấy lại bình tĩnh.

June chợt nói:

“Thế thì con sẽ đến gặp Soames và bảo hắn phải để yên cho chị ấy. Ở tuổi đó thì hắn còn muốn gì nữa chứ?”

“Một đứa trẻ. Điều đó cũng không có gì là không tự nhiên.”

June khinh bỉ kêu lên: “Một đứa trẻ! Dĩ nhiên rồi! Để thừa kế gia tài của hắn chứ gì. Nếu hắn khao khát đến thế thì cứ cặp với ai đó rồi sinh một đứa đi; khi ấy chị có thể ly dị hắn, và hắn có thể cưới cô ta.”

Jolyon chợt nhận ra rằng mình đã phạm sai lầm khi đưa June theo—thái độ bênh vực cuồng nhiệt của con bé lại đang tiếp tay cho Soames.

“Tốt nhất là Irene cứ lặng lẽ đến sống với chúng ta ở Robin Hill, rồi xem mọi chuyện sẽ ra sao.”

June nói: “Đương nhiên rồi; chỉ có điều….”

Irene nhìn thẳng vào Jolyon—sau này trong mọi lần cố gắng phân tích cái nhìn đó, chưa bao giờ ông thành công.

“Không! Tôi chỉ mang lại rắc rối cho tất cả các bạn thôi. Tôi sẽ ra nước ngoài.”

Qua giọng nói của cô, ông biết rằng đây là quyết định cuối cùng. Một ý nghĩ lạc lõng xẹt qua tâm trí ông: “Ừ thì, mình có thể sang đó thăm cô ấy.” Nhưng ông lại nói:

“Chẳng phải chị sẽ càng bất lực hơn ở nước ngoài sao, lỡ như hắn đuổi theo?”

“Tôi không biết. Tôi chỉ còn nước thử xem sao.”

June vùng đứng dậy, đi qua đi lại trong phòng. Cô nói: “Mọi chuyện thật kinh khủng. Tại sao con người ta cứ phải chịu đựng sự hành hạ, sống trong cảnh khốn khổ và bất lực năm này qua năm khác chỉ vì cái thứ luật lệ đạo đức giả ghê tởm này chứ?” Nhưng có ai đó vừa bước vào phòng, và June đành đứng khựng lại. Jolyon tiến về phía Irene:

“Em có cần tiền không?”

“Không.”

“Và em có muốn anh cho thuê căn hộ giúp em không?”

“Có, làm ơn giúp tôi nhé, Jolyon.”

“Khi nào em đi?”

“Ngày mai.”

“Trong thời gian này em sẽ không quay lại đó chứ?” Ông nói câu này với một sự lo lắng khiến chính ông cũng phải ngạc nhiên.

“Không; tôi đã có đủ mọi thứ mình cần ở đây rồi.”

“Em sẽ gửi địa chỉ cho anh chứ?”

Cô đưa tay về phía ông. “Em cảm thấy anh là một chỗ dựa vững chắc.”

Jolyon siết chặt bàn tay cô, đáp: “Được xây trên cát thôi; nhưng được làm bất cứ điều gì, vào bất cứ lúc nào, em hãy nhớ rằng đó là niềm vinh hạnh cho anh. Và nếu em thay đổi ý định…! Đi nào June; nói lời tạm biệt đi.”

June bước ra từ bên cửa sổ và vòng tay ôm chầm lấy Irene.

Cô thì thầm: “Đừng nghĩ đến hắn nữa; hãy tận hưởng cuộc sống của mình, và chúc chị những điều tốt đẹp nhất!”

Mang theo hình ảnh vương vấn những giọt nước mắt trong đôi mắt và nụ cười trên bờ môi Irene, họ lủi thủi ra về trong sự im lặng tuyệt đối, đi lướt qua người phụ nữ vừa làm gián đoạn cuộc gặp gỡ và đang lật giở mấy tờ giấy trên bàn.

Đối diện Phòng trưng bày Quốc gia, June thốt lên:

“Đúng là một lũ thú vật trơ trẽn và những điều luật kinh tởm nhất!”

Nhưng Jolyon không hưởng ứng. Ông thừa hưởng phần nào sự điềm tĩnh của người cha, và có thể nhìn nhận mọi việc một cách vô tư ngay cả khi cảm xúc đang dâng trào. Irene đã đúng; hoàn cảnh của Soames cũng tồi tệ chẳng kém gì, thậm chí còn hơn cô ấy. Còn về luật pháp ư—nó phục vụ cho một bản chất con người mà nó vốn có cái nhìn thấp kém một cách tự nhiên. Và cảm thấy rằng nếu cứ tiếp tục ở cạnh con gái, thể nào ông cũng sẽ phạm phải điều gì đó thiếu suy nghĩ, ông bảo cô rằng mình phải bắt tàu về Oxford; rồi vẫy một chiếc xe hơi, để mặc cô chìm đắm trong những bức tranh màu nước của Turner, kèm theo lời hứa sẽ suy nghĩ thêm về cái phòng tranh kia.

Thế nhưng thay vì thế, ông lại nghĩ về Irene. Người ta vẫn bảo lòng thương cảm là anh em sinh đôi với tình yêu! Nếu vậy thì chắc chắn ông đang đứng trước nguy cơ đem lòng yêu cô, bởi vì ông thương xót cô vô hạn. Nghĩ đến cảnh cô cứ lang thang khắp cõi châu Âu trong hoàn cảnh éo le và cô độc nhường ấy! “Mình mong sao cô ấy giữ được sự tỉnh táo!” ông thầm nghĩ; “cô ấy rất dễ làm liều.” Thật vậy, giờ đây khi cô đã dứt bỏ những công việc cỏn con vốn là chỗ dựa trước kia, ông không thể tưởng tượng nổi cô sẽ tiếp tục sống ra sao—một sinh nhan kiều diễm đến thế, tuyệt vọng và là miếng mồi ngon cho bất kỳ kẻ nào! Sự bực bội trong lòng ông ẩn chứa cả nỗi sợ hãi lẫn ghen tuông nhiều không kể xiết. Phụ nữ thường làm những chuyện kỳ quái khi họ bị dồn vào chân tường. “Không biết bây giờ Soames sẽ làm gì đây!” ông nghĩ. “Thật là một tình trạng mục nát và ngớ ngẩn! Và chắc hẳn người ta sẽ lại bảo đó là lỗi của chính cô ấy.” Vô cùng bận tâm và đau nhói trong tim, ông bước lên tàu, để thất lạc vé, và khi đặt chân lên sân ga ở Oxford, ông đã ngả mũ chào một người phụ nữ mà mặt thì ông thấy quen quen nhưng mãi chẳng tài nào nhớ nổi tên, ngay cả khi nhìn thấy cô ấy đang uống trà ở tiệm Rainbow.