Có những ngôi nhà mà linh hồn đã chìm vào cõi lãng quên của Thời gian, để lại thể xác nơi chốn bẽ bàng của London. Ngôi nhà của “Timothy” trên đường Bayswater Road không hẳn rơi vào hoàn cảnh ấy, bởi linh hồn Timothy vẫn còn đặt một chân trong thân xác Timothy Forsyte, và Smither thì vẫn duy trì một bầu không khí bất biến: mùi long não, mùi rượu vang đỏ, cùng thứ không khí của một căn nhà mà cửa sổ chỉ được mở để đón gió trời đúng hai lần mỗi ngày.
Đối với trí tưởng tượng của dòng họ Forsyte, ngôi nhà giờ đây tựa như một chiếc hộp đựng thuốc bằng sứ Trung Hoa, gồm nhiều lớp lang mà ở lớp trong cùng chính là Timothy. Chẳng ai gặp được ông, hoặc ít ra các thành viên trong gia đình vẫn truyền tai nhau như vậy – những người lâu lâu, do thói quen thời xưa hoặc vì đãng trí, vẫn đánh xe ghé qua hỏi thăm người chú quá bụ bận của mình. Nào là Francie, nay đã hoàn toàn giải phóng khỏi Thiên Chúa (cô thẳng thắn nhận mình vô thần); Euphemia, đã thoát khỏi sự kiềm tỏa của cụ Nicholas già; rồi Winifred Dartie, thoát khỏi người chồng “sành đời” của mình. Nhưng suy cho cùng, giờ đây ai mà chẳng được giải phóng, hay ít ra họ tự nhận là thế – dù có lẽ điều đó chẳng giống nhau cho lắm!
Thế nên, khi Soames tiện đường ghé qua trên đường ra ga Paddington vào buổi sáng ngày hôm sau cuộc hội ngộ ấy, anh hầu như chẳng ôm chút kỳ vọng nào sẽ được diện kiến Timothy bằng xương bằng thịt. Trái tim anh khẽ dao động khi đứng dưới ánh nắng gay gắt phía nam trên bậc thềm vừa được quét vôi trắng của ngôi nhà nhỏ nơi từng có bốn người nhà Forsyte sinh sống, để giờ đây chỉ còn lại một người bám trụ lại như con ruồi mùa đông; ngôi nhà mà Soames đã bước vào và bước ra không biết bao nhiêu lần, mang theo hoặc trút bỏ những gánh nặng chuyện phiếm gia đình; ngôi nhà của những “con người thời cũ” thuộc về một thế kỷ khác, một thời đại khác.
Hình ảnh Smither – người vẫn còn thắt áo nịt ngực tận nách bởi mốt thời trang xuất hiện từ hồi họ lui về ở ẩn khoảng năm 1903 chưa từng được dì Juley và dì Hester coi là “đứng đắn” – đã mang lại một nụ cười thân thiện nhạt nhòa trên môi Soames; Smither, vẫn trung thành với nếp cũ trong từng chi tiết nhỏ, một người hầu vô giá – chẳng còn ai được như thế nữa – đang mỉm cười chào lại anh: “Chao ôi! Cuối cùng thì cậu Soames cũng ghé sau bao lâu nay! Dạo này cậu thế nào ạ? Cậu Timothy sẽ vui lắm khi biết cậu đến thăm đấy.”
“Cựu ấy thế nào rồi?”
“Ôi! Cụ vẫn khỏe mạnh bình thường so với tuổi, thưa cậu; nhưng tất nhiên cụ là một người vô cùng đặc biệt. Như cháu đã nói với cô Dartie lần trước cụ ghé chơi: Chắc cô Forsyte, dì Juley và dì Hester sẽ thích lắm nếu thấy cụ vẫn hào hứng thưởng thức món táo nướng thế nào. Nhưng cụ điếc đặc rồi. Và cháu vẫn luôn nghĩ đó là một ơn phước. Bởi vì chúng cháu chẳng biết phải xoay sở ra sao với cụ trong những trận không kích vừa qua nữa.”
“À!” Soames thốt lên. “Các cô đã làm gì với cụ thế?”
“Chúng cháu cứ để cụ ở trên giường, và nối một đường chuông xuống tận dưới hầm để cháu và Đầu bếp có thể nghe thấy nếu cụ rung chuông. Sẽ chẳng ổn chút nào nếu để cụ biết ngoài kia đang có chiến tranh. Như cháu đã nói với con bé Đầu bếp: ‘Nếu cậu Timothy rung chuông, chúng nó muốn làm gì thì làm – ta cứ lên trên. Các bà chủ kính yêu của ta mà thấy cụ rung chuông mà chẳng có ai đến thì thể nào cũng lên cơn đau tim cho xem.’ Nhưng cụ ngủ một mạch qua tất cả những trận ấy rất ngoan ngoãn. Riêng trận ban ngày thì lúc ấy cụ đang tắm. Thật là may mắn, bởi nếu không cụ đã có thể để ý thấy người ngoài đường cứ ngước cả lên – cụ rất hay nhìn ra cửa sổ.”
“Phải đấy!” Soames lầm bầm. Smither đang dần trở nên lải nhải! “Tôi chỉ muốn ngó nghiêng xem có việc gì cần làm không thôi.”
“Vâng, thưa cậu. Cháu nghĩ chẳng có gì đâu, ngoại trừ mùi chuột trong phòng ăn mà bọn cháu chưa biết làm cách nào để khử cho hết. Thật kỳ lạ là chúng lại xuất hiện ở đó, trong khi chẳng có lấy một mẩu vụn bánh mì nào kể từ khi cậu Timothy thôi không xuống lầu nữa, ngay trước chiến tranh. Nhưng chúng là loài vật gặm nhấm đáng ghét; chẳng thể biết chúng sẽ mò tới đâu tiếp theo.”
“Cụ có rời giường không?”
“Ồ! Có chứ thưa cậu; buổi sáng cụ vẫn tập đi lại giữa giường và cửa sổ để vận động, cốt là không mạo hiểm thay đổi không khí. Và cụ hoàn toàn thoải mái trong người; ngày nào cũng lôi bản Di chúc ra xem đều đặn. Đó là niềm khuây khỏa lớn đối với cụ đấy ạ.”
“Này Smither, tôi muốn vào gặp cụ, nếu được; nhỡ đâu cụ có điều gì muốn nói với tôi.”
Smither đỏ bừng cả lên trên lớp áo nịt ngực.
“Đó sẽ là một dịp trọng đại đấy ạ!” cô nói. “Cháu đưa cậu đi một vòng quanh nhà nhé, trong lúc cháu bảo con bé Đầu bếp vào thưa chuyện với cụ trước?”
“Thôi, cô cứ vào báo cho cụ đi,” Soames nói. “Tôi có thể tự đi một vòng quanh nhà.”
Chẳng thể thú nhận sự xúc cảm trước mặt người khác, và Soames cảm thấy mình sắp trở nên đa cảm khi lang thang quanh những căn phòng đẫm mùi quá khứ ấy. Khi Smither đã rời đi, tiếng áo kêu cót két vì phấn khích, Soames bước vào phòng ăn và hít một hơi đánh hơi. Theo ý anh, đó không phải mùi chuột, mà là mùi mục gỗ chớm bắt đầu, và anh bận tâm kiểm tra lại những tấm ốp tường. Anh chưa dám chắc liệu ở tuổi của Timothy, việc quét cho nó một lớp sơn mới có đáng hay không. Căn phòng này vẫn luôn là nơi hiện đại nhất trong ngôi nhà; và một nụ cười mờ nhạt thoáng qua khóe môi cùng cánh mũi Soames. Những bức tường màu xanh lục đậm phía trên phần ốp gỗ sồi; một chiếc đèn chùm bằng kim loại nặng nề treo lủng lẳng bằng sợi xích từ phần trần nhà được chia ô bởi những thanh dầm giả. Những bức tranh đã được Timothy mua lại từ một món hời tại cửa hiệu của Jobson từ sáu mươi năm trước – ba bức tranh tĩnh vật của Snyders, hai bức phác họa màu nhạt vẽ một cậu bé và một cô gái khá dễ thương mang ký tự viết tắt “J. R.” – Timothy vẫn luôn tin rằng chúng có thể là tác phẩm của Joshua Reynolds, nhưng Soames, người rất ngưỡng mộ chúng, đã phát hiện ra chúng chỉ là của John Robinson; cùng một bức tranh đáng ngờ của Morland vẽ một chú ngựa bạch đang được đóng móng. Những chiếc rèm nhung đỏ thẫm, mười chiếc ghế gỗ gụ lưng cao tựa sẫm màu với đệm ngồi bằng nhung đỏ thẫm, một chiếc thảm Thổ Nhĩ Kỳ, và một chiếc bàn ăn bằng gỗ gụ rộng tương đương với sự chật chội của căn phòng – đó là một không gian mà Soames có thể nhớ là chẳng hề thay đổi về cả phần hồn lẫn phần xác từ khi anh mới lên bốn tuổi. Anh đặc biệt ngắm kỹ hai bức tranh phác họa, và thầm nghĩ: ‘Mình sẽ mua lại chúng trong buổi đấu giá.’
Từ phòng ăn, anh bước sang phòng làm việc của Timothy. Anh không nhớ nổi mình đã từng đặt chân vào căn phòng này bao giờ chưa. Nơi đây từ sàn đến trần đều được bao phủ bởi những dãy sách, và anh tò mò ngắm nhìn chúng. Một bức tường dường như dành riêng cho sách giáo khoa mà hãng của Timothy từng xuất bản từ hai thế hệ trước – có khi tới tận hai mươi bản cho một tựa sách. Soames đọc lướt qua những tựa đề ấy và thấy rợn cả người. Bức tường ở giữa bày y hệt những cuốn sách từng có trong thư viện ở nhà bố anh tại Park Lane, từ đó anh suy ra một ý nghĩ kỳ quặc rằng James và người em út của ông đã từng cùng nhau đi mua sắm một lốc thư viện nhỏ. Bức tường thứ ba là nơi anh đến gần với vẻ hào hứng hơn. Chắc chắn đây sẽ là nơi lưu dấu gu thẩm mỹ riêng của Timothy. Quả đúng vậy. Sách ở đây toàn là sách giả. Bức tường thứ tư hoàn toàn là khung cửa sổ che rèm dày đặc. Hướng về phía đó là một chiếc ghế bành lớn gắn kèm chiếc giá đọc sách bằng gỗ gụ, trên đó có tờ báo The Times ngả vàng đã gấp nếp đề ngày 6 tháng 7 năm 1914 – ngày mà Timothy lần đầu tiên không xuống lầu, như thể để chuẩn bị cho cuộc Chiến tranh – hãy còn như đang mòn mỏi chờ đợi ông. Ở một góc phòng đặt một quả địa cầu lớn vẽ tấm bản đồ thế giới mà Timothy chưa từng đặt chân tới, bởi ông đinh ninh rằng ngoài nước Anh ra chẳng có gì là thực tế cả, và ông vốn bị ám ảnh vĩnh viễn bởi biển cả – nơi ông từng bị say sóng nặng vào một chiều Chủ nhật năm 1836 trên một chiếc thuyền giải trí ngoài khơi cầu tàu Brighton, cùng với Juley và Hester, Swithin và Hatty Chessman; tất cả là tại Swithin, kẻ lúc nào cũng thích tự ý bày trò và ơn trời, lão ta cũng bị say sóng nôn mửa nốt. Soames biết rõ tường tận câu chuyện ấy, khi đã được nghe kể lại ít nhất năm mươi lần từ người này hay người khác trong nhà. Anh bước lại gần quả địa cầu, búng tay cho nó quay một vòng; nó phát ra một tiếng cót két nhỏ và dịch chuyển chừng một inch, đưa vào tầm mắt anh một con nhện chân dài đã chết khô trên đó ở vĩ tuyến 44.
'Lăng mộ!' anh thầm nghĩ. 'George nói cấm có sai!' Và anh bước ra ngoài, đi lên cầu thang.
Đến chiếu nghỉ giữa tầng, anh dừng lại trước chiếc tủ kính đựng chim ruồi nhồi từng làm say đắm tuổi thơ anh. Trông chúng chẳng già đi chút nào, lơ lửng trên những sợi dây kẽm phía trên cụm cỏ lau. Anh ngờ rằng nếu mở tủ ra, lũ chim sẽ chẳng cất tiếng hót vi vu mà cả cái vật thể ấy sẽ vụn nát ra mất. Thật chẳng đáng để đưa món đó vào phiên đấu giá! Và bất chợt anh bị cuốn vào một ký ức về Dì Ann – người Dì Ann kính yêu – đang dắt tay anh đứng trước chiếc tủ kính đó và bảo: “Nhìn kìa Soamey! Trông chúng rực rỡ và xinh xắn làm sao, những chú chim ruồi bé nhỏ!” Soames nhớ rõ câu trả lời của chính mình: “Chúng có hót vi vu đâu, thưa Dì.” Chắc hẳn khi đó anh lên sáu, mặc một bộ đồ nhung lông cừu màu đen với chiếc cổ áo xanh nhạt – anh nhớ rất rõ bộ đồ ấy! Dì Ann với những lọn tóc xoăn tít, đôi bàn tay gầy giạng như nhện và nụ cười hiền hậu đầy vẻ kiêu hãnh – một cụ bà thật đáng kính, Dì Ann!
Anh tiếp tục bước lên cửa phòng khách. Ngay hai bên khung cửa là những bộ tranh tiểu họa. Nhất định anh phải mua lại những thứ ấy! Những bức tranh tiểu họa vẽ bốn người dì của anh, một bức vẽ người Chú Swithin thời niên thiếu, và một bức vẽ Chú Nicholas hồi nhỏ. Tất cả đều do một tiểu thư là bạn của gia đình vẽ vào khoảng năm 1830, thời điểm mà tranh tiểu họa được coi là rất tao nhã và bền bỉ, bởi chúng được vẽ trên ngói ngà voi. Đã bao nhiêu lần anh được nghe câu chuyện về cô tiểu thư ấy: “Rất tài năng đấy, cháu yêu ạ; cô ấy từng thầm thương trộm nhớ Swithin, và chẳng bao lâu sau thì mắc bệnh lao rồi qua đời: thật giống như Keats – chúng ta vẫn thường hay nhắc đến điều đó.”
Chà, chúng đây rồi! Ann, Juley, Hester, Susan – khi còn là một đứa trẻ rất nhỏ; Swithin với đôi mắt xanh ngắt, má hồng phao, những lọn tóc vàng, chiếc áo ghi-lê trắng – to lớn y như người thật; và Nicholas trông tựa như vị thần Tình yêu với một ánh mắt hướng lên thiên đường. Giờ nghĩ lại, Chú Nick xưa nay vẫn luôn có vẻ gì đó tương tự thế – một người tuyệt vời cho đến tận phút cuối đời. Vả lại, cô gái ấy quả thực có tài năng, và tranh tiểu họa luôn giữ được một thứ phong vị tĩnh lặng rất riêng, ít chịu sự chi phối bởi những dòng chảy cạnh tranh trên Sàn giao dịch thẩm mỹ. Soames đẩy cửa phòng khách bước vào. Căn phòng đã được quét dọn sạch sẽ, đồ đạc mở tung bạt phủ, rèm cửa vén sang hai bên, hệt như thể các người dì của anh vẫn đang kiên nhẫn sinh sống nơi đây và mỏi mòn chờ đợi. Và một ý nghĩ vụt qua trong đầu anh: Khi Timothy qua đời – tại sao lại không nhỉ? Chẳng phải sẽ là một bổn phận gần như bắt buộc nếu bảo tồn ngôi nhà này – giống như nhà của Carlyle – rồi dựng lên một tấm biển đồng và mở cửa cho tham quan sao? “Mẫu nhà tiêu chuẩn giữa thời kỳ Victoria – giá vé vào cửa: một shilling, kèm theo danh mục giới thiệu.” Suy cho cùng, đây là một công trình trọn vẹn nhất, và có lẽ cũng là chốn chết chóc tĩnh lặng nhất ở London ngày nay. Hoàn hảo trong gu thẩm mỹ và văn hóa đặc thù của nó, với điều kiện là anh sẽ gỡ xuống và mang về bộ sưu tập của riêng mình bốn bức tranh trường phái Barbizon mà anh từng tặng họ. Những bức tường màu xanh da trời nhạt, rèm cửa màu xanh lá cây họa tiết hoa đỏ và dương xỉ; chiếc bình phong thêu len đặt trước lò sưởi bằng gang; chiếc tủ gỗ gụ gắn kính đựng đầy những món đồ lặt vặt xinh xắn; những chiếc ghế đệm thêu cườm; các tác phẩm của Keats, Shelley, Southey, Cowper, Coleridge, bản thơ Corsair của Byron (nhưng không có tác phẩm nào khác), và dãy sách thơ thời Victoria nằm ngay ngắn trên kệ; chiếc tủ cẩn gỗ khảm xà cừ lót nhung đỏ sẫm lưu giữ những di vật gia đình: chiếc quạt đầu tiên của Hester; những chiếc khóa giày của ông ngoại họ; ba con bọ cạp ngâm trong bình lọ; và một chiếc ngà voi màu vàng khè được gửi về từ Ấn Độ bởi Ông chú Edgar Forsyte – người từng buôn đay; một mẩu giấy ngả vàng được kẹp đứng lên với nét chữ ngoằn ngoèo nhện nhện ghi lại những điều chỉ Chúa mới biết! Và những bức tranh treo đặc kín các bức tường – toàn là tranh màu nước ngoại trừ bốn bức phong cách Barbizon trông như những kẻ ngoại lai lạc lõng, và những vị khách có phần đáng ngờ – những bức tranh rực rỡ mang tính minh họa, “Kể cho bầy ong nghe,” “Nào ra bến phởn phơ!” và hai bức theo phong cách của Frith với toàn những trò bịp bợm và váy phồng crinoline do Swithin tặng. Ồ! Rất nhiều, rất nhiều bức tranh mà Soames từng ngắm nghía hàng ngàn lần với nỗi mê hoặc trịch thượng; một bộ sưu tập tuyệt vời gồm những khung mạ vàng sáng bóng.
Và chiếc đàn piano boudoir-grand được phủi bụi kỹ lưỡng, đậy kín mít như mọi khi; cùng cuốn album ép rong biển của Dì Juley đặt bên trên. Và những chiếc ghế chân mạ vàng, chắc chắn hơn vẻ bề ngoài của chúng. Ở một bên lò sưởi là chiếc ghế dài bọc lụa đỏ thẫm – nơi Dì Ann, và sau đó là Dì Juley, vẫn thường ngồi hướng về phía ánh sáng trong tư thế thẳng đơ. Còn ở phía bên kia lò sưởi là chiếc ghế bành thực sự thoải mái, xoay lưng về phía ánh sáng, dành riêng cho Dì Hester. Soames nheo mắt lại; anh dường như thấy họ đang ngồi đó. À! Cả bầu không khí ấy nữa – cho đến tận bây giờ vẫn vương vấn mùi quá nhiều đồ vải cùng rèm ren giặt sạch, mùi hoa oải hương trong túi thơm và những cánh ong khô. 'Không,' anh nghĩ thầm, 'chẳng còn nơi nào trên đời sót lại thứ tương tự; nó cần phải được bảo tồn.' Và thề có Chúa, dứơi con mắt chế nhạo của người đời, nhưng để đổi lấy một chuẩn mực đời sống tao nhã chưa từng suyuy suyển, một sự tinh tế tột độ của làn da, đôi mắt, chiếc mũi và cảm xúc, thì nó đè bẹp thời đại ngày nay ra bã – thời đại của những chuyến tàu điện ngầm và ô tô, của thói hút thuốc lá liên tục, của những cô gái gác chân chữ ngũ, cổ áo trần trụi hở toang đến đầu gối và khoét sâu tới eo nếu ai đó cất công ngắm nhìn (gợi lên thứ dục vọng của loài cuồng dâm ẩn chứa trong mỗi gã nhà Forsyte nhưng lại chẳng hề khớp chút nào với ý niệm về một tiểu thư khuê nữ), với đôi bàn chân cũng quấn chặt lấy chân ghế trong lúc ăn, cùng những câu chào “Hẹn gặp lại nhé,” những tiếng gọi “Lão bạn già,” và những tràng cười cợt – những cô gái khiến anh phải rùng mình mỗi khi nghĩ đến việc Fleur tiếp xúc với họ; cùng những người phụ nữ lớn tuổi sắc sảo, tháo vát làm chủ cuộc đời và cũng làm anh rùng mình không kém. Không! Những người dì già của anh, dù họ chưa bao giờ mở mang tâm trí, mở rộng tầm mắt hay hé mở cửa sổ lấy một lần, thì ít ra họ vẫn có phép tắc, có chuẩn mực, và có lòng kính trọng đối với quá khứ lẫn tương lai.
Với cảm giác nghèn nghẹn trong cổ họng, anh khép cửa lại và nhón chân bước lên lầu. Anh ghé mắt nhìn vào một căn phòng trên đường đi: Hừm! Mọi thứ vẫn giữ nguyên trạng hoàn hảo của thập niên tám mươi, với thứ giấy dán tường giả da dầu màu vàng. Lên đến đỉnh cầu thang, anh chần chừ giữa bốn cánh cửa. Đâu mới là phòng của Timothy? Và anh lắng tai nghe. Một âm thanh như tiếng đứa trẻ đang lững thững kéo lê con ngựa gỗ đồ chơi vang lên tai anh. Chắc chắn đó là Timothy rồi! Anh gõ cửa, và một cánh cửa mở ra bởi Smither với khuôn mặt đỏ bừng.
Cụ Timothy đang đi dạo, và cô đã không thể làm sao thu hút được sự chú ý của cụ. Nếu cậu Soames muốn vào phòng sau, cậu có thể nhìn thấy cụ qua ô cửa.
Soames bước vào phòng phía sau và đứng lặng theo dõi.
Người cuối cùng trong số các thế hệ nhà Forsyte đời đầu đang đứng thẳng, di chuyển với vẻ chậm rãi đầy ấn tượng cùng phong thái tập trung cao độ vào những việc của riêng mình, đi tới đi lui giữa chân giường và khung cửa sổ, một khoảng cách chừng mười hai feet. Phần dưới của khuôn mặt vuông vức, không còn cạo râu nhẵn nhụi nữa mà được phủ một lớp râu cằm trắng muốt cắt tỉa ngắn nhất có thể, khiến chiếc cằm của ông trông rộng ngang trán – nơi tóc cũng đã bạc trắng hoàn toàn, trong khi mũi, má và trán đều ngả màu vàng sẫm. Một tay cầm một cây gậy chắc chắn, tay kia nắm lấy vạt chiếc áo choàng tắm hiệu Jaeger, lộ ra phần mắt cá chân đi tất ngủ và đôi bàn chân xỏ trong chiếc giày slippers của hãng Jaeger. Biểu cảm trên khuôn mặt ông hệt như một đứa trẻ đang hờn dỗi, đăm đăm tập trung vào một thứ gì mà nó chưa giành được. Mỗi khi quay đầu, ông lại dận gậy xuống sàn đánh bốp một cái, rồi lê lết nó đi như thể muốn chứng tỏ rằng mình chẳng cần đến cây gậy làm gì:
“Cụ trông vẫn tráng kiện chán,” Soames lẩm bẩm.
“Ồ! Vâng thưa cậu. Cậu phải thấy lúc cụ tắm cơ – tuyệt lắm ạ; cụ thích thú lắm đấy.”
Những lời nói khá lớn tiếng ấy đã mang lại cho Soames một sự thấu hiểu sâu sắc. Timothy đã quay trở lại thời ấu thơ rồi.
“Cụ có còn quan tâm đến mọi việc xung quanh nữa không?” anh hỏi, cũng với âm lượng lớn.
“Ồ! Vâng thưa cậu; đồ ăn và tờ di chúc của cụ. Thật là một cảnh tượng thú vị khi thấy cụ cứ lật đi lật lại nó, tất nhiên là không phải để đọc; và cứ chốc chốc cụ lại hỏi giá trái phiếu chính phủ Consols, rồi cháu lại viết ra một cái bảng đen cho cụ xem – thật to. Dĩ nhiên là cháu luôn viết một mức giá giống hệt nhau, chính là mức giá khi cụ còn quan tâm lần cuối vào năm 1914. Bọn cháu đã phải nhờ bác sĩ cấm cụ đọc báo khi chiến tranh bùng nổ. Ôi, lúc đầu cụ cứ nằng nặc đòi xem đấy chứ. Nhưng rồi cụ cũng xuôi ngay, vì cụ biết điều đó làm mình mệt mỏi; và cụ quả là một bậc thầy trong việc tiết kiệm năng lượng – như cụ vẫn thường gọi thế khi các bà chủ kính yêu của cháu còn sống, ơn phước cho linh hồn họ! Cụ cứ cằn nhằn họ suốt về chuyện đó; dạo ấy các cụ lúc nào cũng năng động quá mức, nếu cậu còn nhớ, thưa cậu Soames.”
“Sẽ thế nào nếu tôi bước vào nhỉ?” Soames hỏi: “Liệu cụ có nhận ra tôi không? Chính tôi là người lập di chúc cho cụ đấy, cô biết chứ, sau khi dì Hester qua đời vào năm 1907.”
“Ồ, chuyện đó thì thưa cậu,” Smither đáp với giọng đầy hoài nghi, “cháu không dám chắc đâu ạ. Cháu nghĩ có lẽ cụ sẽ nhận ra; cụ thực sự là một cụ ông đáng kinh ngạc so với tuổi đấy ạ.”
Soames bước tới ngưỡng cửa, và đợi khi Timothy quay người lại, anh cất giọng thật to: “Chú Timothy!”
Timothy lê bước ngược lại nửa quãng đường rồi khựng lại.
“Hả?” ông lên tiếng.
“Soames đây!” Soames hét lớn hết cỡ, giơ tay ra đón, “Soames Forsyte!”
“Không!” Timothy phán một tiếng, dận mạnh gậy xuống sàn kêu cái rầm, rồi tiếp tục rảo bước đi.
“Có vẻ không ổn lắm nhỉ,” Soames nói.
“Vâng, thưa cậu,” Smither đáp với vẻ hơi cụt hứng; “cậu thấy đấy, cụ chưa đi dạo xong cơ mà. Xưa nay cụ vốn chỉ làm một việc vào một thời điểm thôi. Cháu đoán chiều nay thể nào cụ cũng hỏi cháu xem cậu có đến vì chuyện tiền gas hay không, và cháu sẽ được dịp bở hơi tai để giải thích cho cụ hiểu đây.”
“Cô có nghĩ nên thuê một người đàn ông đến túc trực bên cụ không?”
Smither giơ hai tay lên trời. “Một người đàn ông! Ôi! Không đời nào. Con bé Đầu bếp và cháu hoàn toàn có thể lo liệu xuể. Một người đàn ông lạ mặt xuất hiện trong nhà sẽ làm cụ phát điên lên mất thôi. Và các bà chủ của cháu cũng chẳng thích ý tưởng có đàn ông trong nhà đâu ạ. Hơn nữa, bọn cháu rất đỗi... tự hào về cụ cơ mà.”
“Chắc bác sĩ vẫn đến khám chứ?”
“Sáng nào cũng đến ạ. Ông ấy tính giá đặc biệt vì khám số lượng nhiều thế này, và cậu Timothy cũng quen quá rồi nên chẳng thèm để ý gì sất, ngoại trừ việc lè lưỡi ra cho bác sĩ xem.”
“Thôi được,” Soames vừa nói vừa quay người bước đi, “đối với tôi thì mọi chuyện thật buồn bã và đau lòng.”
“Ồ, thưa cậu,” Smither lo lắng đáp lời, “cậu đừng nghĩ thế chứ ạ. Giờ đây khi không còn phải lo lắng điều gì nữa, cụ thực sự tận hưởng cuộc sống của mình rất nhiều đấy ạ. Như cháu vẫn hay nói với con bé Đầu bếp, cậu Timothy bây giờ còn ra dáng đàn ông hơn cả hồi trước cơ. Cậu thấy đấy, lúc cụ không đi dạo hay tắm táp thì cụ ăn, và lúc không ăn thì cụ ngủ, thế thôi. Chẳng có lấy một nỗi đau hay nỗi bận tâm nào vương vấn trên người cụ cả.”
“Thôi được,” Soames nói, “nghĩ thế cũng có cái lý của nó. Tôi xuống lầu đây. Nhân tiện, cho tôi xem lại bản di chúc của cụ.”
“Cháu sẽ phải thủng thỉnh mới lấy được cơ, thưa cậu; cụ giấu nó dưới gối, và cụ sẽ trông thấy cháu mất khi cụ đang thức giấc đấy ạ.”
“Tôi chỉ muốn biết đó có phải là bản do chính tay tôi soạn hay không thôi,” Soames nói; “cô cứ tranh thủ xem ngày tháng trên đó lúc nào tiện, rồi báo cho tôi biết nhé.”
“Vâng, thưa cậu; nhưng cháu chắc chắn đó vẫn là bản cũ thôi, vì cháu và con bé Đầu bếp là nhân chứng mà, cậu còn nhớ chứ, tên của bọn cháu vẫn còn rành rành trên đó, và tụi cháu chỉ làm chứng có một lần duy nhất ấy thôi.”
“Phải rồi,” Soames nói. Anh nhớ chứ. Smither và Jane từng là những người làm chứng hợp lệ, vì họ không được thừa hưởng gì trong di chúc để tránh việc họ sinh lòng tham mong cho Timothy sớm qua đời. Đó quả là một – anh hoàn toàn thừa nhận – sự cẩn trọng có phần bất thường, nhưng đó là ý nguyện của Timothy, và suy cho cùng, Dì Hester đã chu cấp cho họ một cách vô cùng hậu hĩnh rồi.
“Thôi được,” anh nói; “chào cô nhé, Smither. Hãy chăm sóc cụ cẩn thận, và nếu cụ có nói điều gì bất cứ lúc nào, hãy ghi chép lại rồi báo cho tôi hay.”
“Ồ vâng, thưa cậu Soames; cháu nhất định sẽ làm thế ạ. Thật là một dịp thay đổi không khí thật dễ chịu khi được gặp cậu. Con bé Đầu bếp thể nào cũng phấn khích lắm cho mà xem khi cháu kể lại chuyện này.”
Soames bắt tay cô và đi xuống lầu. Anh đứng ngây người trọn hai phút bên chiếc móc treo mũ nơi anh từng treo chiếc mũ của mình biết bao nhiêu lần. 'Thế là tất cả đều trôi qua,' anh thầm nghĩ; 'trôi qua rồi lại bắt đầu lại từ đầu. Tội nghiệp lão già!' Và anh lắng tai nghe, nhỡ đâu tiếng Timothy lê lết con ngựa gỗ vọng xuống từ giếng trời cầu thang; hay bóng dáng ma quái của một gương mặt quen thuộc nào đó hiện lên phía trên lan tràn, và một giọng nói già nua cất lên: 'Chao ôi, hóa ra là cậu Soames thân mến, bọn tao vừa nhắc nhau rằng đã cả tuần nay chẳng thấy mặt nó rồi!'
Chẳng có gì cả – chẳng có gì sất! Chỉ có mùi long nos thoang thoảng, và những hạt bụi lơ lửng trong tia nắng rọi qua khung cửa sổ bán nguyệt phía trên cửa ra vào. Ngôi nhà nhỏ bé cổ kính! Một chốn lăng mộ! Và quay gót bước đi, anh rời khỏi căn nhà và kịp ra ga đón chuyến tàu của mình.
