Soames bước ra từ cửa vườn, băng qua bãi cỏ, đứng trên lối đi nhìn xuống dòng sông, rồi quay gót đi ngược lại phía cửa vườn mà hoàn toàn không ý thức được rằng mình vừa di chuyển. Tiếng bánh xe lạo xạo trên đường lái xe đã thuyết phục anh rằng thời gian đã trôi qua và vị bác sĩ đã đi rồi. Chính xác thì, ông ấy đã nói gì nhỉ?

“Tình hình là thế này, thưa ông Forsyte. Tôi có thể nắm chắc phần sống cho cô ấy nếu tôi phẫu thuật, nhưng đứa bé sinh ra sẽ chết. Còn nếu tôi không phẫu thuật, đứa bé rất có thể sẽ sinh ra đời sống sót, nhưng đó lại là một rủi ro lớn đối với người mẹ—một rủi ro vô cùng lớn. Dù ở trường hợp nào đi nữa, tôi nghĩ cô ấy cũng sẽ không thể sinh thêm đứa con nào khác được nữa. Trong tình trạng hiện tại, hiển nhiên cô ấy không thể tự đưa ra quyết định, và chúng ta cũng không thể chờ mẹ cô ấy đến kịp. Quyết định hoàn toàn thuộc về ông, trong lúc tôi đi lấy những dụng cụ cần thiết. Tôi sẽ quay lại trong vòng một tiếng nữa.”

Quyết định kìa! Thật là một quyết định tàn nhẫn! Chẳng có thời gian để mời một vị chuyên gia về đây! Chẳng có thời gian cho bất cứ việc gì cả!

Tiếng bánh xe đã nhỏ dần rồi mất hút, nhưng Soames vẫn đứng đó với vẻ mặt đầy đăm chiêu; rồi đột nhiên, đưa tay ôm lấy tai, anh bước thẫn thờ ra phía bờ sông. Sao lại chuyển dạ trước thời hạn thế này, chẳng có chút cơ hội nào để lường trước bất cứ điều gì, thậm chí còn không kịp đón mẹ cô ấy về đây! Lẽ ra mẹ cô ấy phải là người đưa ra quyết định đó, vậy mà bà ấy mãi tối nay mới từ Paris tới nơi! Giá như anh có thể hiểu được những thuật ngữ chuyên ngành của bác sĩ, hay những tiểu tiết y khoa phức tạp, để chắc chắn rằng mình đang cân nhắc các bề thiệt hơn một cách thấu đáo; nhưng chúng đối với anh chẳng khác nào tiếng Hy Lạp—giống như một vấn đề pháp lý đối với một kẻ ngoại đạo vậy. Thế mà anh vẫn phải đưa ra quyết định! Anh kéo tay khỏi trán, bàn tay ướ đẫm mồ hôi dù thời tiết ngoài trời đang se lạnh. Những âm thanh phát ra từ căn phòng ấy kìa! Quay lại đó lúc này chỉ làm mọi thứ thêm phần khó khăn. Anh phải thật bình tĩnh và sáng suốt. Một bên là sự sống, gần như chắc chắn, của người vợ trẻ, và cái chết, hoàn toàn chắc chắn, của đứa con; cùng với việc—sẽ không còn đứa con nào nữa sau này! Bên còn lại là cái chết, có lẽ vậy, của người vợ, và sự sống gần như chắc chắn cho đứa con; cùng với việc—sẽ không còn đứa con nào nữa sau này! Nên chọn đằng nào đây?.... Trời đã mưa suốt nửa tháng nay—nước sông lên rất cao, và trên mặt nước, trôi dạt xung quanh chiếc nhà thuyền nhỏ được neo đậu gần bến tàu của anh, là rất nhiều những chiếc lá từ khu rừng phía trên bị những đợt sương muối làm cho rụng xuống. Lá rụng, những sinh mệnh cũng trôi dạt theo dòng—Cái chết! Phải đưa ra quyết định về sự sống và cái chết! Mà chẳng có lấy một ai để giúp anh một tay. Sinh mệnh một khi đã mất đi là mất vĩnh viễn. Đừng để tuột mất bất cứ thứ gì mà anh có thể giữ lại; bởi vì, một khi nó đã đi rồi, anh sẽ chẳng tài nào lấy lại được nữa. Nó sẽ để lại cho anh sự trống hoác, giống như những thân cây kia khi chúng trơ trụi lá; cứ thế ngày một trụi lủi cho đến khi chính anh cũng héo mòn và ngã quỵ. Và, bằng một ngã rẽ kì lạ trong tâm trí, anh dường như không nhìn thấy Annette đang nằm ở trên đó phía sau khung cửa sổ được chiếu rọi bởi ánh nắng mặt trời, mà lại nhìn thấy Irene đang nằm trong phòng ngủ của họ ở Montpellier Square, hệt như số phận mà cô ấy có thể đã phải trải qua mười sáu năm về trước. Liệu khi ấy anh có do dự không nhỉ? Chắc chắn là không một giây chần chừ! Phải phẫu thuật, nhất định phải phẫu thuật! Phải đảm bảo giữ lấy mạng sống của cô ấy! Chẳng có quyết định nào cả—đó chỉ là một tiếng kêu cứu thuần túy theo bản năng, dẫu cho lúc ấy anh thừa biết rằng cô ấy không hề yêu anh! Nhưng còn lần này thì sao! À! Chẳng có tình cảm mãnh liệt nào chi phối anh trong mối quan hệ với Annette cả! Đã bao nhiêu lần trong những tháng ngày vừa qua, đặc biệt là từ khi cô ấy bắt đầu cảm thấy hoảng sợ, anh đã tự hỏi chính mình. Cô ấy có cái tôi rất lớn, lại mang sự ích kỷ đậm chất Pháp. Vậy mà—lại vô cùng xinh đẹp! Cô ấy sẽ mong ước điều gì đây—liệu có muốn liều lĩnh đánh đổi không.

“Tôi biết cô ấy rất khao khát có con,” anh thầm nghĩ. “Nếu nó sinh ra mà đã chết, và sau này lại chẳng còn cơ hội nào nữa—điều đó sẽ làm cô ấy suy sụp khủng khiếp. Không còn cơ hội nào nữa! Mọi thứ thành công cốc! Sống đời vợ chồng với cô ấy hết năm này qua năm khác mà không có lấy một mụn con. Chẳng có gì để làm chỗ dựa tinh thần cho cô ấy cả! Cô ấy còn quá trẻ. Chẳng có gì để mong đợi, cho cô ấy—cho cả tôi nữa! Cho chính tôi!” Anh đấm mạnh hai tay vào ngực mình! Tại sao anh cứ mãi suy nghĩ mà không thể ngừng quy mọi thứ về bản thân—không thể thoát ra khỏi chính mình để nhìn nhận xem mình nên làm gì cho đúng nhỉ? Suy nghĩ đó vừa dấy lên liền nhói đau, rồi nhanh chóng cùn mòn đi, tựa như vừa va phải một tấm giáp che ngực. Thoát khỏi chính mình ư! Thật là bất khả thi! Thoát ra một không gian không tiếng động, không mùi hương, không xúc giác, không ánh sáng ư! Bản thân ý tưởng đó đã quá ư quái đản và vô vọng! Và khi chạm đến tận cùng thực tại của vấn đề, chạm đến bản chất thẳm sâu trong tâm hồn của một kẻ mang họ Forsyte, Soames đứng lặng đi trong khoảnh khắc. Khi một người chấm dứt tất cả, thì mọi thứ cũng chấm dứt theo; vạn vật có lẽ vẫn tiếp diễn, nhưng sẽ chẳng còn chút ý nghĩa nào trong đó nữa!

Anh nhìn đồng hồ. Chỉ nửa tiếng nữa là bác sĩ sẽ quay lại. Anh bắt buộc phải đưa ra quyết định! Nếu phản đối việc phẫu thuật mà cô ấy chết, thì sau đó anh phải đối mặt thế nào với mẹ cô ấy và vị bác sĩ đây? Làm sao đối mặt với chính lương tâm của mình? Đó chính là giọt máu của anh mà cô ấy đang mang trong bụng. Còn nếu đồng nghĩa với việc phẫu thuật—thì anh đã tước đi quyền làm cha mẹ của cả hai người. Và vì điều gì khác mà anh lại cưới cô ấy nếu không phải để có một người thừa kế hợp pháp? Rồi cả cha anh—đang cận kề cửa tử, mòn mỏi chờ đợi tin tức!

“Thật quá tàn nhẫn!” anh nghĩ ngợi; “Lẽ ra tôi không bao giờ phải gánh chịu một chuyện nan giải thế này để mà định đoạt! Thật là tàn nhẫn!” Anh quay người hướng về phía ngôi nhà. Ước gì có một cách nào đó thật đơn giản và sâu sắc để đưa ra quyết định! Anh rút một đồng xu ra, rồi lại đút vào túi. Nếu tung nó lên, anh thừa biết mình sẽ chẳng đời nào tuân theo mặt ngửa của đồng xu! Anh bước vào phòng ăn, căn phòng nằm xa nhất so với nơi phát ra những âm thanh kia. Vị bác sĩ đã nói rằng vẫn còn một tia hy vọng. Ở trong không gian này, tia hy vọng ấy dường như lớn hơn; ngoài kia dòng sông vẫn đang lặng chảy, và những chiếc lá vẫn rơi. Một ngọn lửa đang bập bùng cháy. Soames mở khóa chiếc hộp đựng rượu. Hầu như anh chẳng bao giờ đụng đến rượu mạnh, nhưng giờ đây—anh tự rót cho mình một ly whisky và uống cạn không pha, khao khát dòng máu trong người mình chảy siết hơn. “Cái tên Jolyon đó,” anh thầm nghĩ; “hắn ta đã có con từ lâu rồi. Hắn đang sống với người phụ nữ mà thực sự tôi yêu thương; và giờ lại có cả một đứa con trai với cô ấy! Còn tôi—tôi lại bị ép phải hủy hoại đứa con duy nhất của mình! Annette không thể chết được; điều đó là không thể nào. Cô ấy rất khỏe mạnh cơ mà!”

Anh vẫn đang đứng ủ rũ bên chiếc tủ đựng đồ ăn thì nghe thấy tiếng xe ngựa của bác sĩ, liền vội vã ra đón. Anh phải chờ ông ấy từ trên lầu đi xuống.

“Thế nào rồi, thưa bác sĩ?”

“Tình hình vẫn vậy. Ông đã quyết định chưa?”

“Rồi,” Soames đáp; “đừng phẫu thuật!”

“Không ư? Ông có hiểu không—rủi ro lớn lắm đấy?”

Trên khuôn mặt cứng đờ của Soames, chỉ có đôi môi là động đậy.

“Ông đã nói là vẫn còn một cơ hội mà?”

“Một cơ hội, đúng vậy; nhưng không lớn lắm đâu.”

“Ông nói rằng nếu làm vậy thì đứa trẻ chắc chắn sẽ sinh ra trong trạng thái chết lặng phải không?”

“Đúng vậy.”

“Ông vẫn nghĩ rằng trong bất kỳ trường hợp nào cô ấy cũng không thể sinh thêm được nữa sao?”

“Chúng ta không thể khẳng định tuyệt đối được, nhưng khả năng đó là rất thấp.”

“Cô ấy rất khỏe,” Soames nói; “chúng ta sẽ chấp nhận rủi ro.”

Vị bác sĩ nhìn anh với ánh mắt vô cùng nghiêm trọng. “Mọi trách nhiệm sẽ đè nặng lên đôi vai ông đấy,” ông nói; “nếu là vợ của chính mình, tôi sẽ không dám làm thế.”

Cằm Soames giật thót lên như thể vừa có ai đó đấm vào mặt.

“Tôi có còn giúp được gì trên đó không?” anh hỏi.

“Không; hãy cứ tránh ra đi.”

“Vậy tôi sẽ ở trong phòng tranh của mình; ông biết nó ở đâu rồi đấy.”

Vị bác sĩ gật đầu rồi bước vội lên lầu.

Soames tiếp tục đứng lặng, lắng nghe ngóng. “Đến giờ này ngày mai,” anh thầm nghĩ, “rất có thể tôi sẽ mang tội sát hại cô ấy trên tay.” Không! Thật là bất công—thật quái đản khi nghĩ theo chiều hướng đó! Sự ủ rũ lại một lần nữa bao trùm lấy anh, và anh bước lên phòng tranh. Anh đứng thẫn thờ bên cửa sổ. Gió thổi từ hướng bắc; trời lạnh, quang đãng; bầu trời xanh ngắt, những đám mây trắng dày đặc, tả tơi đang đuổi nhau qua lại; dòng sông cũng mang một màu xanh thẳm, ẩn hiện sau bức màn lá cây đang ngả vàng; cả khu rừng ngập tràn sắc màu, rực rỡ, óng ánh—mức độ của một độ thu chớm sang. Nếu đó là sinh mạng của chính mình, liệu anh có dám đánh đổi sự liều lĩnh đó không? “Nhưng cô ấy sẵn sàng chấp nhận rủi ro để mất mình,” anh nghĩ, “còn hơn là mất đi đứa con! Cô ấy không hề thực sự yêu anh!” Người ta có thể mong đợi điều gì ở một cô gái người Pháp chứ? Điều duy nhất thực sự cốt yếu đối với cả hai người, tối quan trọng cho cuộc hôn nhân và tương lai của họ, chính là một đứa con! “Tôi đã trải qua bao thăng trầm vì điều này,” anh nghĩ, “tôi sẽ bám trụ đến cùng—nhất định bám trụ. Vẫn còn cơ hội để giữ lại cả hai—một cơ hội mà!” Người ta cứ giữ gìn cho đến khi mọi thứ bị tước đoạt—bản năng con người là thế! Anh bắt đầu bước đi quanh căn phòng tranh. Gần đây anh vừa tậu được một bức tranh mà bản thân thừa nhận là một gia tài vô giá, và anh khựng lại trước nó—hình ảnh một thiếu nữ có mái tóc vàng xỉn màu trông giống như những sợi kim loại đang đắm chìm ngắm nhìn một con quái vật bằng vàng nhỏ xíu mà cô đang cầm trên tay. Ngay cả trong khoảnh khắc đầy dằn vặt này, anh vẫn có thể cảm nhận được nét độc đáo phi thường của món hời mà mình vừa chớp lấy—trầm trồ trước chất liệu của chiếc bàn, sàn nhà, chiếc ghế, vóc dáng của thiếu nữ, biểu cảm chăm chú trên khuôn mặt cô, những sợi tóc vàng xỉn màu, cho đến ánh vàng rực rỡ của con quái vật nhỏ. Sưu tầm tranh; ngày càng trở nên giàu có hơn, giàu có hơn nữa! Để làm gì cơ chứ, nếu mà...! Anh đột ngột quay lưng lại với bức tranh và bước ra cửa sổ. Vấy chú bồ câu của anh đã bay vút lên từ những chiếc giá đậu quanh chuồng, đang dang rộng đôi cánh trong gió. Dưới ánh nắng chói chang, sắc trắng của chúng gần như lóe lên. Chúng bay đi xa, vạch nên những ký tự tượng hình tung bay giữa bầu trời. Annette vẫn hay cho bồ câu ăn; nhìn cô ấy lúc đó thật đáng yêu. Chúng mổ thức ăn ngay trên lòng bàn tay cô; chúng biết rõ cô là một người thực tế. Một cảm giác nghẹn đắng dâng lên cổ họng anh. Cô ấy sẽ không—không thể chết được! Cô ấy quá ư—quá ư nhạy bén; và cô ấy rất khỏe mạnh, thực sự kiên cường giống như mẹ mình, dẫu cho vẻ ngoài có phần mong manh xinh đẹp.

Trời đã bắt đầu sẫm tối khi cuối cùng anh mở cửa và đứng lắng nghe. Không một tiếng động! Chàng hoàng hôn mờ ảo như sữa đang bò trườn dọc theo lối cầu thang và các chiếu nghỉ bên dưới. Anh vừa định quay bước thì một âm thanh lọt vào tai. Nhìn xuống dưới, anh thấy một bóng đen đang di chuyển, và trái tim anh như ngừng đập. Đó là cái gì? Cái chết ư? Hình bóng của Thần Chết đang bước ra từ căn phòng của cô ấy sao? Không! Chỉ là một cô hầu phòng không đội mũ hay đeo tạp dề. Cô ấy bước đến chân cầu thang chỗ anh đứng và thở hổn hển nói:

“Bác sĩ muốn gặp ông ạ, thưa ngài.”

Anh vội vã chạy tút xuống. Cô gái nép sát người vào tường để nhường lối cho anh qua, và nói:

“Ôi, thưa ngài! Mọi chuyện qua rồi ạ.”

“Qua rồi ư?” Soames hỏi, mang theo một vẻ đe dọa ẩn giấu; “cô có ý gì chứ?”

“Đứa bé ra đời rồi thưa ngài.”

Anh lao vút qua bốn bậc thềm trước mặt, và bất ngờ đụng độ vị bác sĩ ở hành lang mờ tối. Người đàn ông ấy đang đưa tay lau trán.

“Thế nào rồi?” anh cất lời; “nói mau!”

“Cả hai đều sống sót; mọi chuyện ổn thỏa cả rồi, tôi nghĩ thế.”

Soames đứng bất động tại chỗ, đưa tay ôm lấy đôi mắt.

“Tôi xin chúc mừng ông,” anh nghe thấy tiếng vị bác sĩ nói; “đúng là ngàn cân treo sợi tóc.”

Soames buông bàn tay đang che khuôn mặt mình xuống.

“Cảm ơn,” anh nói; “cảm ơn bác sĩ rất nhiều. Là trai hay gái vậy?”

“Là con gái—thật may mắn; nếu là con trai thì chắc cô ấy không qua khỏi—vì vướng cái đầu.”

Một đứa con gái!

“Phải chăm sóc cả hai thật cẩn thận,” anh nghe vị bác sĩ tiếp lời, “thì chúng ta mới qua khỏi được. Khi nào thì bà ngoại tới nơi?”

“Tối nay, hy vọng là trong khoảng từ chín đến mười giờ.”

“Tôi sẽ ở lại cho đến lúc đó. Ông có muốn vào thăm họ không?”

“Lúc này thì chưa,” Soames đáp; “trước khi ông về hãy hay. Tôi sẽ bảo người mang bữa tối lên cho bác sĩ.” Và anh quay người đi xuống lầu.

Một sự nhẹ nhõm khôn tả, thế nhưng—lại là một đứa con gái! Anh cảm thấy có chút gì đó bất công. Đã liều lĩnh đánh đổi từng đó—đã trải qua biết bao đớn đau tột cùng này—và đau đớn nhường nào chứ!—chỉ để đổi lấy một đứa con gái! Anh đứng trước ngọn lửa đang bập bùng cháy của những khúc gỗ sồi trong sảnh lớn, khẽ chạm mũi giày vào nó và cố gắng xốc lại tâm trạng của mình. “Cha tôi!” anh thầm nghĩ. Một sự thất vọng tràn trề, không thể nào che giấu nổi! Ở cuộc đời này, người ta chẳng bao giờ có được trọn vẹn những gì mình muốn! Và cũng chẳng còn cơ hội nào khác—nếu có đi chăng nữa, thì cũng chẳng để làm gì!

Trong lúc anh đang đứng thẫn thờ ở đó, một bức điện tín được mang tới tay anh.

“Hãy về ngay lập tức, tình trạng của cha con đang nguy kịch.—MẸ.”

Anh đọc nó với một cảm giác nghẹn đắng nơi cổ họng. Cứ ngỡ rằng sau những giờ phút vừa qua, tâm can anh đã tê dại chẳng thể cảm nhận thêm bất cứ điều gì nữa, thế mà anh vẫn nhói lòng trước tin này. Bảy giờ rưỡi, chuyến tàu từ Reading chạy lúc chín giờ, và chuyến tàu chở phu nhân, nếu bà ấy kịp bắt chuyến, sẽ cập bến lúc tám giờ bốn mươi—anh sẽ ra đón chuyến đó, rồi đi thẳng lên trên kia. Anh gọi xe ngựa, ăn vội bữa tối như một cỗ máy, rồi bước lên lầu. Vị bác sĩ từ trong phòng bước ra.

“Họ đang ngủ rồi.”

“Tôi sẽ không vào nữa,” Soames nói với vẻ nhẹ nhõm. “Cha tôi đang lâm chung; tôi phải—lên thành phố đây. Mọi chuyện ổn thỏa cả chứ?”

Khuôn mặt vị bác sĩ thoáng hiện lên một nét ngưỡng mộ mang chút hoài nghi. Hẳn ông ấy đang thầm nghĩ: “Nếu ai cũng dửng dưng vô cảm như thế này thì...”

“Vâng, tôi nghĩ ông có thể yên tâm mà đi được rồi. Sớm mai ông sẽ về chứ?”

“Ngày mai,” Soames đáp. “Đây là địa chỉ.”

Vị bác sĩ có vẻ như đang chần chừ điều gì đó như muốn bày tỏ sự thông cảm.

“Chúc ngủ ngon!” Soames cộc lốc thốt lên, rồi quay ngoắt đi. Anh mặc chiếc áo khoác lông thú của mình vào. Cái chết! Quả là một thứ lạnh lẽo và tẻ nhạt. Anh châm một điếu thuốc trên xe ngựa—một trong số rất ít lần anh hút thuốc. Đêm nay gió lộng và lao đi trên đôi cánh đen tuyền; những ngọn đèn xe phải căng mình soi rọi lối đi. Cha anh! Con người già nua, tạ thế tuổi tác ấy! Một đêm thật buốt giá và cô quạnh để lìa đời!

Chuyến tàu Luân Đôn vừa cập bến đúng lúc anh tới nhà ga, và Madame Lamotte, một người phụ nữ đẫy đà, mặc đồ tối màu, nổi bật với làn da ngăm vàng dưới ánh đèn đường, đang rảo bước về phía lối ra với chiếc túi xách tay trên tay.

Soames hỏi thẳng: “Bà chỉ mang theo mỗi thứ này thôi sao?”

“Đúng vậy; tôi không có đủ thời gian. Đứa cháu bé bỏng của tôi thế nào rồi?”

“Đều khỏe mạnh cả—cả hai mẹ con. Một đứa con gái!”

“Con gái ư! Thật là tuyệt vời! Chuyến vượt biển vừa rồi của tôi khủng khiếp làm sao!”

Thân hình đồ sộ của bà, vững chãi, chẳng hề suyuyển chút nào sau chuyến vượt biển kinh hoàng đó, leo lên chiếc xe ngựa đóng kín.

“Thế còn anh, mon cher?”

Soames nghiến chặt hàm nói: “Cha tôi sắp qua đời rồi. Tôi phải lên trên đó ngay. Gửi lời hỏi thăm của tôi tới Annette nhé.”

Madame Lamotte lẩm bẩm: “Tiens! quel malheur!”

Soames bỏ mũ ra, rồi bước nhanh về phía chuyến tàu của mình. Anh thầm nghĩ: “Đúng là người Pháp!”