Ngày 26 tháng 9.—Trò tiêu khiển chính hiện nay của bà Thrale là gả tôi vào chốn hôn nhân thiêng liêng, và bà ấy gán ghép tôi với bất cứ ai bước chân vào nhà. Chuyện này vốn do bà Montagu khơi mào; hình như khi tôi vắng mặt, bà ấy đã nhắm cho tôi một đám với Sir Joshua Reynolds!—một nhân vật không hề tầm thường chút nào, tôi xin đoan với bạn!
Khi tôi đang sửa soạn thay đồ ăn tối, bà Thrale báo tin rằng ông Crutchley sắp đến.
“Hắn là ai vậy?” tôi hỏi.
“Một chàng trai rất giàu có, từng là người được ông Thrale bảo hộ. Queeny, con thấy hắn thế nào nếu gả cho cô Burney?”
“Hắn ấy ư?” cô bé kêu lên; “thôi đi ạ; cô Burney đã làm gì nên tội mà phải lấy hắn cơ chứ?”
“Thôi nào, tin chị đi, một người giàu có như cậu ta muốn cầu hôn ai mà chẳng được. Dù sao thì chị cũng chẳng đời nào mai mối cậu ta đâu.”
“Vậy thì thưa phu nhân,” tôi ngẩng cao đầu đáp, “tôi xin từ chối!”
Vị ông Crutchley này lưu lại tận sau bữa sáng hôm sau. Tôi chẳng thể nói gì về ông ta, bởi tôi chẳng lấy làm thích mà cũng chẳng ghét bỏ gì. Ông Crutchley vừa mới đi khỏi thì ông Smith tới. Ông Smith là con chú con bác họ hàng thứ hai của ông Thrale, một thanh niên khiêm nhường và khá lịch thiệp. Cậu ta ở lại cho đến sáng thứ Sáu. Khi cậu ta vừa đi rồi.
“Cô nghĩ sao về cậu ta, cô Burney?” bà Thrale lên tiếng; “tôi dám chắc mình mang lại cho cô đủ sự lựa chọn đấy chứ.”
“Chao ôi, tôi thấy cậu ta khá hơn ông Crutchley, nhưng tôi chẳng nghĩ mình sẽ vì ai trong số họ mà phải tơ tưởng sầu muộn đâu.”
“Tiến sĩ Johnson,” bà Thrale nói, “ngài có nghĩ rằng Jerry Crutchley đã tiến bộ hơn nhiều không?”
Tiến sĩ J.—Có chứ, thưa phu nhân, tôi cho là cậu ta có tiến bộ.
Bà T.—Ta có nên gả cô Burney cho cậu ta không?
Tiến sĩ J.—Ồ, tôi nghĩ là không; ít ra thì tôi phải tìm hiểu kỹ hơn về cậu ta đã; tôi phải tra cứu các mối quan hệ, sở thích, công việc và cả nhân cách của cậu ta từ những người thân cận trước khi dám phó thác cô Burney cho cậu ta. Hơn nữa, cậu ta phải đưa ra một khoản hồi môn thật xứng đáng. Tôi không đời nào để mặc tài sản của cô ấy cho lòng rộng lượng của cậu ta được; bởi vì nếu cậu ta lấy cô ấy vì tài trí, còn cô ấy lấy cậu ta vì gia thế, thì cậu ta phải bỏ ra một cái giá tương xứng. Dù cậu ta có dâng hiến bao nhiêu đi nữa, thì số tiền ấy cũng chẳng bao giờ sánh được với giá trị của cô ấy.
Bà T.—Cô ấy bảo cô ấy thích cậu Smith hơn.
Tiến sĩ J.—Đúng vậy, nhưng tôi không muốn cô ấy thích một cậu Smith nghèo kiết xác hơn một tên Crutchley giàu có đâu. Vả lại, nếu cô ấy lấy Crutchley, hắn ta đối xử tốt với cô ấy chính là để minh chứng cho sự lựa chọn của mình. Thiên hạ, thưa phu nhân, có quyền đòi hỏi tất cả mọi người phải giải thích cho hành động của họ; thế nên, với khối tài sản kếch xù ấy, nếu hắn lấy một người vợ chẳng có bao nhiêu của cải, hắn sẽ càng phải chú tâm tôn vinh những đức tính của cô ấy hơn là khi môn đăng hộ đối,—cốt để chứng minh rằng người phụ nữ hắn chọn xứng đáng nhận được mọi sự kính trọng và ngưỡng mộ từ thế gian này, bằng không thì cô ấy đã chẳng đời nào lọt vào mắt xanh của hắn.
Bà T.—Tôi tin rằng cậu thanh niên Smith là người tử tế hơn.
F.B.—Thôi nào, tôi sẽ không vội vã quyết định chuyện này đâu; tôi cần thêm thời gian suy ngẫm trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Tiến sĩ J.—Này nhé, tôi vốn không cho là lịch thiệp khi đem chuyện hôn nhân ra để đùa cợt với phụ nữ, dẫu chỉ là nói đùa, và tôi cũng chẳng ủng hộ kiểu bông đùa ấy; thế nhưng, dẫu sao thì hôm nay tôi cũng phải phá lệ một lần để tự mình mai mối cho cô Burney. Do đó, tôi xin đề cử Sir J—— L——.
Bà T.—Tôi xin lấy danh dự bảo đảm với ngài rằng, ngài không phải là người đầu tiên nói điều đó đâu; bởi vì vào sáng hôm nọ, khi chỉ có hai chúng tôi, ngài chủ nhà đã thốt lên rằng: 'Ta sẵn sàng đánh đổi mọi thứ để mong Sir J—— L—— kết hôn với cô Burney; biết đâu điều đó có thể kéo nó trở về với gia đình chúng ta.' Người chú kiêm người giám hộ của cậu ta đã nói thế đấy.
F.B.—Hừm, hừm! Ha, ha! Hè, hè! Hô, hô!
Tiến sĩ J.—Chủ nhân của chúng ta nói câu đó thật tao nhã làm sao, thật cao thượng làm sao, hoàn toàn không phàm tục như cái cách chúng ta vừa bàn luận. Và thưa phu nhân, ngài còn tìm đâu ra một thương nhân nào khác thốt lên được những lời như thế—một người có khả năng thốt ra những lời lẽ nhường ấy chứ? Chà, tôi rất vui vì chủ nhân của tôi lại quý mến cô Burney đến thế; tôi muốn tất cả mọi người đều quý mến cô Burney, miễn là họ nhường cho tôi quyền được quý mến cô ấy nhất! Dẫu vậy, tôi cũng chẳng biết có nên để Sir J—— L—— lấy cô ấy hay không; tôi hãy còn lo ngại cho cô ấy lắm; tôi không nghĩ mình sẽ trao tay cô ấy cho hắn đâu.
F.B.—Xem kìa, thế là một đám nên thơ lại vừa bị phá ngang đấy thôi!
Một thời gian sau, khi chúng tôi đang ở trong thư phòng, ngài hỏi tôi với vẻ vô cùng nghiêm nghị rằng tôi có thích đọc sách không?
“Có chứ,” tôi đáp.
“Sao ngài lại hoài nghi điều đó cơ chứ?” bà Thrale kêu lên.
“Bởi vì,” ông đáp, “tôi chưa bao giờ nhìn thấy cô ấy cầm sách trên tay cả. Tôi để ý thấy bất cứ khi nào tôi bước vào phòng là chẳng bao giờ thấy cô ấy đọc sách.”
“Thưa ngài,” tôi can đảm lên tiếng, “tôi lúc nào cũng sợ bị bắt gặp đang đọc sách, sợ rằng mình sẽ mang tiếng là kẻ mọt sách hay ra vẻ ta đây điệu đà; thế nên thay vì bày biện sách vở ra khoe, tôi luôn tìm cách giấu giếm chúng đi. Ngay lúc này đây cũng vậy, cuốn 'Life of Waller' của ngài đang được giấu dưới đôi găng tay của tôi ở đằng sau lưng đây này. Dẫu vậy, vì đã bị ngài khích tướng, tôi xin dũng cảm trưng ra vật bằng chứng của mình.”
Vừa nói, tôi vừa đặt cuốn sách lên bàn rồi mở tung ra với một điệu bộ đầy phô trương. Thế là tôi đã lật ngược được thế cờ, bởi ông không sao nhịn được mà nặn ra một bộ mặt vô cùng ngộ nghĩnh; và giả sử lúc ấy mà biết cô Kitty Cooke, thể nào tôi cũng sẽ hô lên rằng: “Phen này tôi bắt sống được ngài nhé, anh bạn trẻ!”