(Fanny Burney gửi Mrs. Philips, nhũ danh Miss Susan Burney.)
Tháng Hai, năm 1782.
Vì đang có trong tay một lá thư miễn cước lẫn một đề tài thú vị, tôi xin gác lại những chuyện phiền muộn để kể cho anh chị nghe đôi chút về một buổi dạ tiệc mà tôi vừa tham dự tại nhà ông Paradise.
Có lẽ anh chị sẽ tự hỏi, giữa lúc bận rộn thế này, tại sao tôi lại đến đó; nhưng khi tôi nói rằng Pacchierotti có mặt ở đó, chắc chắn anh chị sẽ chẳng lấy làm ngạc nhiên.
Khách khứa đông nghẹt; Charlotte và tôi đi cùng nhau; cha tôi đến sau đó. Mrs. Paradise tiếp đón chúng tôi rất đon đả, và dẫn thẳng tôi đến chỗ Miss Thrale đang ngồi cạnh Pacchierotti.
Chúng tôi đến rất muộn, vì đã phải mòn mỏi chờ xe ngựa, và tôi vô cùng tiếc nuối khi bỏ lỡ một bài hát trong vở “Artaxerxes” do Pacchierotti biểu diễn vốn dành cho giọng nam cao. Sau đó, anh ấy hát bài “Dolce speme” thật tuyệt vời.
Mrs. Paradise, với lấy qua đám nhà Kirwans và Charlotte — những người gần như chẳng tìm được chỗ ngồi suốt cả buổi tối vì quá đông đúc — liền nói rằng cô muốn trò chuyện với tôi. Tôi chật vật lách cái thân hình to lớn của mình ra, và cô ấy liền bảo:
– Miss Burney, phu nhân Say and Sele rất mong được diện kiến cô.
Nữ bá tước đang đứng ngay bên cạnh cô ấy. Trông bà có vẻ gần năm mươi tuổi — hoặc ít ra cũng đã bước sang tuổi bốn mươi; đầu tóc chưng diện đầy lông chim, hoa lá, ngọc ngà và đủ thứ đồ trang sức lòe loẹt, cao ngất ngưởng chẳng kém gì Lady Archer; trang phục thì được viền cườm, đai lưng lụa Ba Tư bằng bạc cùng đủ loại mốt thời thượng; khuôn mặt bà gầy gò và bừng bừng sắc đỏ, dáng điệu toát lên vẻ hoạt bát đến mức thái quá.
– Miss Burney, – bà thốt lên với vẻ đầy nhanh nhẹn và ánh mắt tò mò tột độ, – tôi rất vui được gặp cô; tôi đã mong mỏi được gặp cô từ lâu lắm rồi. Tôi đã đọc tác phẩm của cô, và tôi vô cùng say mê nó. Tôi nghĩ đó là cuốn tiểu thuyết trang nhã nhất mà tôi từng đọc trong đời. Một văn phong thật tuyệt! Tôi vô cùng ngạc nhiên. Không hiểu sao cô lại có thể nghĩ ra lắm điều hay ho đến thế!
Anh chị có thể hình dung rằng kiểu đón tiếp đó chẳng thể khiến tôi trở nên cởi mở hơn chút nào. Tôi thậm chí chẳng biết phải quay đầu đi hướng nào.
– Tôi phải giới thiệu cô với em gái tôi mới được, – phu nhân tiếp lời, – con bé sẽ rất thích thú khi được gặp cô. Nó cũng tự viết tiểu thuyết đấy, nên hai người là những nữ tác giả chị em. Một tác phẩm hết sức tao nhã, tôi đảm bảo với cô đấy; hay gần bằng sách của cô, chỉ là không được trang nhã cho lắm. Nó đã viết hai cuốn tiểu thuyết, chỉ là cuốn này không hay bằng cuốn kia thôi. Nhưng tôi nhất định phải ép cô đọc chúng mới được. Một cuốn viết dưới dạng thư từ, giống như của cô, chỉ có điều của cô là hay nhất; nó có tựa đề là 'Lăng mộ của Julia'!
Mấy đứa em gái tôi thật là vô tâm làm sao, tôi thầm nghĩ! Chắc chắn là tôi chưa từng nghe thấy chúng đi nơi này nơi khác để ca ngợi tôi như thế. Lúc này, Mrs. Paradise lại bước tới, nắm lấy tay tôi và dẫn tôi đến chỗ em gái của nữ bá tước, đó là Lady Hawke, rồi lớn giọng nói với một nụ cười nhã nhặn:
– Miss Burney đây, thưa cô, nữ tác giả của tác phẩm 'Evelina'.
– Đúng vậy, – bạn tôi, Lady Say and Sele, người vẫn bám sát nút tôi, reo lên, – chính là nữ tác giả của 'Evelina', thế nên hai người là những nữ tác giả chị em đấy!
Lady Hawke đứng dậy và nhún gối chào. Cô ấy trẻ hơn chị mình rất nhiều và trông khá xinh xắn; ra vẻ vô cùng ủ rũ, yểu điệu và đầy nét bi cảm; có vẻ như đã quen với việc được coi là thiên tài trong gia đình, và rất hài lòng khi được nhìn nhận như một sinh vật từ trên trời rơi xuống. Tôi liền được xếp ngồi giữa hai vị phu nhân, và Lady S. and S., xích lại gần tôi hết mức có thể, bèn cất lời:
– Ồ, vậy ra cô đã viết cuốn sách dễ thương này đấy ư! — và xin hỏi cha cô có biết chuyện đó không?
– Thưa phu nhân, không ạ; mãi vài tháng sau khi sách được phát hành ông mới biết.
– Tôi cũng nghe nói thế — thật là kinh ngạc! Tôi không tài nào hiểu nổi sao cô lại có thể nghĩ ra cốt truyện như vậy! — trong đó có vô vàn sáng tạo đấy chứ. Mà cô lại có rất nhiều khiếu hài hước nữa cơ đấy! Còn em gái tôi thì chẳng có chút khiếu hài hước nào; văn của nó toàn là cảm xúc ủy mị. Cô không thể tưởng tượng nổi tôi đã thích thú biết bao với nhân vật người bà già nua ấy cùng đứa con trai của bà ta đâu!
Chắc hẳn ý bà ấy đang muốn nói đến nhân vật Tom Branghton là đứa con trai.
– Hẳn là cô đã có rất nhiều niềm vui khi viết tác phẩm này phải không? Chẳng lẽ lại không sao?
– D...ạ... thưa phu nhân.
– Em gái tôi cũng vậy đấy; tay nó lúc nào cũng cầm bút; nó không thể ngừng viết cho được. Khi Lord Hawke đi du lịch cùng cô ấy, cô ấy cứ viết suốt cả dọc đường.
– Đúng vậy, – Lady Hawke lên tiếng; – thú thực là tôi không thể ngừng viết được. Người ta tìm thấy niềm vui lớn lao trong việc viết lách những thứ đó; phải vậy không, Miss Burney?
– D...ạ... thưa phu nhân.
– Nhưng cuốn tiểu thuyết của cô, – Lady Say and Sele trầm trồ, – mang một văn phong thật là! — quá đỗi tao nhã! Tôi vô cùng mừng vì cô đã để truyện kết thúc có hậu. Tôi ghét cay ghét đắng những cuốn tiểu thuyết nào không có kết cục hạnh phúc.
– Vâng, – Lady Hawke nói với một nụ cười yểu điệu, – tôi đã vô cùng sung sướng khi cô ấy kết hôn với Lord Orville. Tôi cứ sợ là điều đó sẽ không thành hiện thực cơ chứ.
– Em gái tôi có ý định, – Lady Say and Sele tiếp lời, – cho in tác phẩm 'Lăng mộ' của nó, chỉ để tặng bạn bè và người quen thân thôi.
– Đúng thế, – Lady Hawke đáp; – tôi vẫn chưa từng in ấn gì bao giờ.
– Tôi từng thấy tên của Lady Hawke, – tôi thưa với người bạn đầu tiên của mình, – được đề làm tác giả vở kịch 'Variety'.
– Thật thế á? – Lady Say reo lên trong cơn phấn khích. — Em gái! Em có biết là Miss Burney đã nhìn thấy tên em trên báo chí về vở kịch đó không cơ chứ!
– Thế ạ? – Lady Hawke mỉm cười đầy tự mãn đáp. — Nhưng thực ra tôi đâu có viết nó; tôi chưa từng viết vở kịch nào trong đời.
– Này nhé, – Lady Say nài nỉ, – thế nhưng em hãy đọc lại đoạn ngọt ngào mà chị vô cùng yêu thích ấy đi — em biết chị đang nói đoạn nào rồi đấy; Miss Burney phải được nghe nó chứ — trích từ tiểu thuyết của em ấy, em biết đấy!
Lady H. – Không, em không thể; em quên mất tiêu rồi.
Lady S. – Ồ, không đâu! Chị chắc là em vẫn nhớ; chị bắt buộc em phải đọc đấy.
Lady H. – Nhưng em biết chị có thể tự đọc lại mà; chị có một trí nhớ tuyệt vời cơ mà; em chắc chắn là chị đọc được.
Lady S. – Ôi trời, nhưng làm sao chị thể hiện cho đúng cái thần thái của nó được! Chỉ vậy thôi — chị sẽ không thể hiện cho xứng với nó đâu!
Lady Hawke bèn chồm người về phía trước và cất giọng ngâm nga: — “'Nếu như khi chàng thổ lộ tình yêu, sự nhạy cảm ánh lên trong đôi mắt chàng được cảm nhận tận đáy tim, thì những cảm giác dễ chịu cùng nỗi xao xuyến dịu dàng biết bao ấy há chẳng thể đánh thức mối chân tình đang ngỏ lời đó sao!'”
– Và thưa phu nhân, – tôi kinh ngạc thốt lên, thầm nghĩ chắc mình đã hiểu nhầm họ, – câu này trích từ đâu vậy ạ?
– Trích từ tiểu thuyết của em tôi chứ đâu! – Lady Say and Sele rạng rỡ trả lời, cứ đinh ninh rằng tôi cũng sẽ phải trầm trồ say đắm y như bà ấy; – nó nằm trong cuốn 'Lăng mộ' — chẳng lẽ cô không biết điều đó sao? Chà, tôi không tài nào hiểu nổi sao cô lại có thể viết ra những cuốn tiểu thuyết ngọt ngào nhường ấy! Mà mọi chỗ khác đều hay y hệt như đoạn đó vậy. Ngay cả bản thân Lord Hawke cũng bảo tất cả chẳng khác nào thơ ca. Riêng tôi, tôi dám cá là mình chẳng bao giờ viết nổi như thế. Chắc hẳn là cô đang thai nghén một tác phẩm khác nữa phải không, Miss Burney?
– Thưa phu nhân, không ạ.
– Ồ, tôi dám cá là cô đang viết đấy. Tôi dám cá là cô đang viết một cuốn ngay chính phút này đây!
Lúc này Mrs. Paradise lại tiến đến chỗ tôi, đi theo sau là một người đàn ông vạm vỡ, trung niên và có vẻ tẻ nhạt, mà tôi nhận ra đó chính là Lord Say and Sele qua lời xưng hô của nhóm nhà Kirwans sau đó, bởi dẫu họ có giới thiệu ông ấy với tôi đi nữa, thì sự cuồng nhiệt cùng phong thái của họ cũng đã khiến tôi bấn loạn đến mức chẳng tài nào nghe nổi tên ông.
– Miss Burney, – Mrs. Paradise vừa nói vừa giới thiệu tôi với ông ấy, – nữ tác giả của 'Evelina'.
– Đúng vậy, – Lady Say and Sele nhổm phắt dậy reo lên, – chính là nữ tác giả của 'Evelina'!
– Của cái gì cơ? – ông ấy ngơ ngác hỏi.
– Của 'Evelina'. Anh sẽ chẳng thể ngờ được đâu — trông cô ấy trẻ thế mà lại có lắm ý tưởng sáng tạo và một văn phong tao nhã đến vậy! Chà, tôi nghĩ mình còn có thể viết nổi một vở kịch, chứ còn tiểu thuyết thì chắc chắn tôi chẳng tài nào viết nổi.
– Ồ, anh viết được chứ, nếu anh chịu thử, – Lady Hawke bảo.
– Ồ, không, tôi không viết nổi đâu, – bà đáp; – tôi không thể tạo nổi cho mình một văn phong — vấn đề là ở chỗ đó — tôi chẳng biết làm sao để có được một văn phong cả! Mà tiểu thuyết thì chẳng là gì nếu thiếu đi văn phong, cô biết đấy!
– Sao lại thế nhỉ, – Lady Hawke đồng tình; – đúng là vậy thật. Nhưng bù lại cô lại viết những bức thư vô cùng duyên dáng cơ mà!
– Thư từ á! – Lady Say and Sele vừa mỉm cười tủm tỉm vừa nhắc lại; – cô nghĩ vậy thật sao? Cô có biết là tôi vừa viết một bức thư dài to oạch gửi Mrs. Ray ngay trước khi đến đây, vào chính chiều nay không — quả thực là một bức thư dài đấy! Tôi nói thật với cô đấy nhé!
Đến lúc này, Mrs. Paradise lại bước tới cùng một quý ông khác, trông trẻ trung, mảnh khảnh và bảnh tỏn hơn, rồi vừa giới thiệu với tôi: “Sir Gregory Page Turner,” vừa quay sang nói với ông ấy:
– Miss Burney, nữ tác giả của 'Evelina'.
Nghe vậy, Lady Say and Sele lại chìm đắm trong một niềm phấn khích mới, bèn đứng phắt dậy và với vẻ đầy ngây ngất lại lặp lại rằng:
– Đúng thế, cô ấy là nữ tác giả của 'Evelina'! Anh đã đọc nó chưa?
– Chưa; sách ấy có tìm mua được không nhỉ?
– Ôi trời, có chứ ạ! Sách đã được in ra từ hai năm nay rồi! Anh sẽ chẳng thể tưởng tượng nổi đâu! Nhưng đó là cuốn tiểu thuyết trang nhã nhất mà tôi từng đọc trong đời đấy. Được viết với một văn phong tuyệt diệu!
– Chắc chắn rồi, – ông đáp một cách rất lịch thiệp; – tôi có mọi lý do để phải tìm đọc cho bằng được. Xin hỏi tôi có thể mua nó ở đâu nhỉ? Chắc là ở đâu cũng có bán chứ?
– Ôi, hy vọng là chẳng nơi nào có cả, – tôi thầm nghĩ, lúc ấy chỉ ước gì cuốn sách chưa bao giờ lọt vào tầm mắt của nhân thế.
Vị khách vạm vỡ của tôi, Lord Say and Sele, lúc này mới chồm đầu về phía trước và cất giọng vô cùng trang trọng: “Tôi sẽ mua nó!”
Phu nhân của ông ta sau đó bắt đầu kể lể với tôi về hàng trăm cuốn tiểu thuyết mà tôi chưa từng nghe tên bao giờ, đồng thời gặng hỏi ý kiến của tôi về chúng xem tôi có biết các tác giả không; còn Lady Hawke thì chỉ thỉnh thoảng mới góp vài câu với vẻ ủ rũ; và rồi, đột nhiên đứng phắt dậy, Lady Say and Sele khẩn khoản nài nỉ tôi đừng di chuyển đi đâu vì bà sẽ quay lại ngay chỉ trong chớp mắt, rồi ba chân bốn cẳng bay biến sang căn phòng bên cạnh.
Tuy nhiên, tôi đã chớp ngay lấy cơ hội khi Lady Hawke vừa hạ mi mắt và ngả đầu vẻ yểu điệu để chuồn khỏi đám người khủng khiếp này; và vừa lúc tôi lùi ra được tới chỗ cây đàn piano — nơi tôi khát khao mong chờ Pacchierotti sẽ sớm xuất hiện — thì Mrs. Paradise lại tìm đến tôi và nói:
– Miss Burney, Lady Say and Sele rất tha thiết muốn làm quen với cô, và ngỏ ý muốn biết liệu bà ấy có được vinh hạnh đón tiếp cô tham dự buổi dạ hội tại tư gia vào thứ Sáu tới hay không? — nếu cô cho phép, tôi sẽ rất hân hạnh ghé qua đón cô.
– Phu nhân đã quá ư ưu ái, nhưng ngặt nỗi tôi đã có hẹn mất rồi, – tôi đáp lại nhanh lẹ hết mức có thể.