Thứ Bảy.—Trong lúc ông George Cambridge có mặt ở đây, Pacchierotti đã ghé qua—trông rất điềm đạm nhưng vô cùng nhã nhặn. Ông G.C. hỏi liệu anh ấy có nói được tiếng Anh không.
“Ô, rất giỏi chứ,” tôi thốt lên, “xin hãy thử trò chuyện với anh ấy xem; anh ấy rất niềm nở, và tôi chắc rằng ông sẽ mến anh ấy.”
Pacchierotti mở đầu bằng lời phàn nàn về thời tiết thất thường.
“Tôi không thể nào,” anh nói, “khỏe nổi trong một ngày thời tiết thất thường như thế này.”
Chúng tôi cùng bật cười trước từ “thất thường” ấy, và ông Cambridge liền cất lời:
“Thật thú vị khi thấy mọi ngôn ngữ có thể mang những sắc thái mới mẻ thế nào qua tay những người ngoại quốc. Người bản xứ không dám làm những thí nghiệm như vậy; thế nên tất cả chúng ta đều nói năng xấp xỉ giống nhau; nhưng một người ngoại quốc buộc phải mạo hiểm dùng những cách diễn đạt mới, và rất thường xuyên, bằng một sự biến hóa bất ngờ, họ cho chúng ta thấy một sức mạnh và khả năng biểu đạt trong các từ ngữ của chính mình mà bản thân chúng ta trước đó chưa từng nhận ra là chúng có thể đáp ứng được.”
Và rồi, để khơi gợi cho Pacchierotti hào hứng trò chuyện, ông bắt đầu một cuộc tranh luận về những ưu điểm khác biệt giữa Ý và Anh; bênh vực đất nước mình cốt để làm cho anh chê bai nó; trong khi Pacchierotti vô cùng hăng hái đón nhận lời thách thức ấy để bảo vệ nước Ý.
“Đây là một kiểu khí hậu,” Pacchierotti nói, “chẳng bao giờ giữ nguyên một trạng thái nổi nửa tiếng đồng hồ; nó cứ trời quang, mưa, khô rồi lại ẩm, ít nhất là bốn mươi lần chỉ trong một buổi sáng. Tôi phát chán vì cứ bị thời tiết của các ông đùa giỡn như thế này rồi, thưa ngài.”
“Tuy nhiên, thưa ông Pacchierotti, chúng tôi có một thứ,” ông đáp lại, “mà tôi hy vọng ông phải công nhận là đã bù đắp phần nào, đó chính là thảm cỏ xanh tươi; ở Ý các ông không thể tự hào về điều đó.”
“Nhưng theo tôi thấy, thưa ngài, nó chẳng mang lại mấy lợi ích đâu, việc có quá nhiều cây xanh quanh năm như vậy theo ý kiến khiêm tốn của tôi là hơi quá mức.”
“Và rồi còn lũ côn trùng của các ông nữa, thưa ông Pacchierotti! Riêng điều đó thôi cũng đã là một điểm trừ khủng khiếp làm giảm đi sự thoải mái dưới bầu khí hậu tuyệt đẹp của các ông rồi.”
“Tôi đành phải thừa nhận,” Pacchierotti nói, “nước Ý có phần khó chịu vì lũ côn trùng; nhưng chẳng phải tốt hơn sao, thưa ngài, khi so với một bầu không khí tồi tệ đến mức chúng chẳng thể sống nổi ở đó?”
“Chà, vì tôi không thể bênh vực nổi bầu không khí của chúng tôi, nên tôi đành phải đổi chủ đề, và nói với ông về những lò sưởi của chúng tôi, thứ quy tụ mọi người lại với nhau.”
“Ôi quả thực, thưa ngài tốt bụng, các buổi họp mặt của các ông chẳng có chút sinh khí nào cả! Hai mươi con người gồm các quý ông quý bà nhà các ông ngồi quây quần bên đống lửa, mà chẳng thốt ra lấy một lời, thật là tẻ nhạt hết sức!”
Chúng tôi cười lớn trước câu đáp trả đầy lịch sự nhưng cay đắng ấy.