Thật là một thói quen xấu và thiếu nam tính mà các quý ông thời nay mắc phải: họ chỉ chịu mặc giáp khi tình thế đã ngàn cân treo sợi tóc, rồi lại cởi ra ngay khi hiểm họa vừa có dấu hiệu qua đi. Từ đó biết bao rối loạn phát sinh; bởi vì ai nấy đều hộc tốc chạy đi lấy giáp đúng vào lúc phải xung trận, để rồi loay hoay cài khóa giáp trong lúc đồng đội đã bị đánh cho đại bại. Tổ tiên chúng ta thường sai người mang hộ mũ chiến, giáo và găng tay sắt, chứ không bao giờ tháo bỏ những phần giáp khác chừng nào công việc hãy còn đó. Quân đội của chúng ta ngày nay bị cản trở và trở nên luộm thuộm bởi đống hành lý cùng đám gia nhân chẳng thể rời chủ vì phải mang hộ vũ khí. Titus Livius khi bàn về dân tộc chúng ta đã nói:

Nhiều dân tộc nay vẫn vậy, và thuở xưa cũng thế, ra trận mà không có giáp bảo vệ, hoặc nếu có thì cũng chẳng chống đỡ được là bao:

Alexander, vị tướng dũng cảm nhất từng có, rất hiếm khi mặc giáp; và những kẻ trong số chúng ta coi thường áo giáp cũng chẳng gây hại gì lớn cho đại cục. Bởi nếu ta thấy có kẻ thiệt mạng vì thiếu giáp, thì cũng chẳng ít người bị chính thứ vũ khí kềnh càng ấy đè bẹp, nghiền nát và bóp nghẹt dưới sức nặng của nó trong một cú va chạm dữ dội hoặc tai nạn khác. Thật ra, nếu ngắm nhìn trọng lượng và độ dày của bộ giáp chúng ta đang dùng hiện nay, dường như ta chỉ cốt để tự phòng thân, và thay vì được bảo vệ, ta lại bị chúng đè nặng thêm thì có. Chúng ta phải chật vật lắm mới gánh nổi sức nặng ấy, bị xiềng xích và giam hãm trong bộ giáp cứ như thể ta đang phải chiến đấu với chính áo giáp của mình, và cứ như thể ta chẳng có nghĩa vụ phải bảo vệ chúng, trong khi chúng phải bảo vệ ta. Tacitus có một lời miêu tả thú vị về các chiến binh thiết giáp thời cổ đại của xứ Gaul: họ mang giáp nặng đến mức chỉ đứng yên một chỗ, chẳng thể ra đòn hay chống đỡ, cũng chẳng thể đứng dậy nổi một khi đã ngã quỳ xuống đất. Lucullus, khi trông thấy mấy tên lính Media thuộc hàng tiền quân trong đạo quân của Tigranes, mình mang giáp nặng nề và vô cùng khổ sở cứ như đang bị giam trong ngục sắt, bỗng thấy lòng tràn trề hy vọng có thể dễ dàng đánh bại chúng; và ông đã mở màn trận chiến rồi giành thắng lợi nhờ vào chính đối thủ ấy. Giờ đây, khi cácạ sĩ súng hỏa mai đang chiếm ưu thế, tôi tin rằng người ta sẽ phát minh ra thứ gì đó để giam hãm chúng ta lại nhằm bảo vệ ta, rồi kéo ta ra trận trong những tòa lâu đài, giống như cách người xưa từng chất trên lưng những con voi chiến.

Tâm lý này khác xa với Scipio trẻ tuổi. Ông từng quở trách nặng nề những binh sĩ của mình vì đã cắm chông dưới nước, ngay tại một con hào mà quân địch trong thành đang vây hãm có thể dùng để đánh thọc ra; ông bảo rằng những kẻ tấn công thì phải nghĩ đến chuyện tiến đánh chứ đừng nên sợ hãi, và ông có lý khi nghi ngờ rằng việc chặn đứng quân địch như thế sẽ khiến binh lính của mình lơi lỏng cảnh giác. Ông cũng từng bảo với một thanh niên đang khoe chiếc khiên đẹp đẽ mà cậu ta lấy làm hãnh diện rằng: “Đúng là một chiếc khiên rất đẹp, nhưng một người lính La Mã lẽ ra nên đặt niềm tin nhiều hơn vào tay phải của mình thay vì tay trái.”

Thực ra, chỉ vì không quen mặc nên ta mới thấy sức nặng của áo giáp trở nên không tài nào chịu nổi:

Hoàng đế Caracalla thường đi bộ, mặc giáp toàn thân, dẫn đầu đoàn quân của mình. Bộ binh La Mã xưa nay không chỉ mang theo một chiếc mũ sắt, một thanh gươm và một cái khiên (về phần giáp trụ, Cicero nói rằng họ đã quen mặc đến mức chúng chẳng gây phiền hà gì cho họ chẳng khác nào những bộ phận trên cơ thể):

hơn thế nữa, họ còn mang theo lương thực đủ dùng trong mười lăm ngày, kèm theo một số cọc để dựng trại, với tổng trọng lượng lên tới sáu mươi cân Anh. Và những binh sĩ dưới quyền Marius, mang nặng chẳng kém, đã luyện tập để có thể hành quân theo đội hình chiến đấu suốt năm dặm trong năm giờ, và đôi khi, khi có việc gấp, là sáu dặm.

Kỷ luật quân đội của họ khắc nghiệt hơn chúng ta nhiều, và nhờ thế mà mang lại những kết quả lớn lao hơn hẳn. Scipio trẻ tuổi, khi chấn chỉnh lại quân đội ở Tây Ban Nha, đã ra lệnh cho binh sĩ ăn trong tư thế đứng và không được ăn đồ nấu chín. Lời châm chọc nhắm vào một người lính xứ Lacedaemon quả thực vô cùng thấm thía trong hoàn cảnh này; trong một chuyến viễn chinh, anh ta bị quở trách vì người ta thấy anh lui vào dưới mái nhà: họ đã quen chịu đựng gian khổ đến mức dù thời tiết có thế nào đi nữa, việc để người ta nhìn thấy mình trú dưới bất kỳ mái che nào khác ngoài mái vòm của bầu trời cũng là một sự hổ thẹn. Với cung cách ấy, chúng ta khó lòng bắt quân đội của mình đi được bao xa.

Còn về những chuyện khác, Marcellinus, một người trưởng thành từ khói lửa chiến trận La Mã, đã quan sát vô cùng tỉ mỉ cách trang bị giáp trụ của người Parthia, và ông càng chú ý hơn bởi nó khác biệt hoàn toàn so với người La Mã. “Chúng,” ông nói, “có những bộ giáp được đan khéo léo sao cho các lớp vảy xếp chồng lên nhau như những chiếc lông chim nhỏ; chúng không hề cản trở chuyển động của cơ thể, vậy mà lại có sức chống chịu đến mức phi tiêu của chúng ta bắn vào đều phải dội ngược lại” (đó chính là những chiếc áo giáp lưới sắt mà tổ tiên chúng ta từng vô cùng ưa chuộng). Và ở một đoạn khác: “chúng,” ông nói, “có những con ngựa khỏe mạnh, vạm vỡ, được bọc bằng những tấm da thuộc dày, và bản thân chúng thì mặc giáp kín từ đầu đến chân bằng những tấm sắt lớn được sắp xếp tinh vi đến mức ở mọi khớp xương cần cử động, giáp đều co giãn theo nhịp vận động. Người ta có thể tưởng chúng làm bằng sắt; bộ giáp trùm đầu được chế tác khéo léo đến mức mô phỏng hoàn hảo hình dáng khuôn mặt, khiến chẳng thể tổn thương chúng ở đâu được ngoại trừ hai lỗ tròn nhỏ vừa đủ để nhìn lấy ánh sáng, tương ứng với đôi mắt, cùng một vài khe hở nhỏ quanh mũi mà qua đó chúng thở vô cùng khó khăn.”

Đó là một bức tranh miêu tả rất gần với trang bị của các kỵ sĩ thiết giáp ở Pháp cùng những con ngựa chiến mặc giáp của họ. Plutarch kể rằng Demetrius đã cho làm hai bộ giáp hoàn chỉnh cho chính mình và cho Alcimus, một vị tướng có tiếng tăm và quyền uy bậc nhất dưới quyền ông, mỗi bộ nặng tới sáu mươi cân, trong khi những bộ giáp thông thường chỉ nặng bằng một nửa.