Giáo sư Erlin kèm Philip mỗi ngày một bài học. Ông lập một danh sách các cuốn sách Philip cần đọc trước khi sẵn sàng cho thành tựu cuối cùng là tác phẩm Faust, và trong lúc đó, khá khôn khéo, ông hướng Philip vào bản dịch tiếng Đức một trong những vở kịch của Shakespeare mà Philip đã từng nghiên cứu ở trường. Đó là thời kỳ danh tiếng của Goethe đang ở đỉnh cao tại Đức. Bất chấp thái độ có phần trịch thượng đối với lòng yêu nước, ông đã được tôn vinh là nhà thơ quốc gia, và kể từ cuộc chiến năm bảy mươi, ông dường như trở thành một trong những vinh quang ý nghĩa nhất của sự thống nhất dân tộc. Những người nhiệt thành dường như nghe thấy tiếng pháo nổ tại Gravelotte trong sự hoang dã của đêm Walpurgisnacht. Nhưng một dấu hiệu cho sự vĩ đại của một nhà văn là những tâm trí khác nhau có thể tìm thấy ở ông những nguồn cảm hứng khác nhau; và Giáo sư Erlin, người căm ghét bọn Phổ, dành sự ngưỡng mộ nhiệt thành cho Goethe bởi vì các tác phẩm của ông, mang tính chất thần thánh và trầm tĩnh, là nơi trú ẩn duy nhất cho một tâm trí tỉnh táo trước những cuộc tấn công của thế hệ hiện tại. Có một nhà viết kịch mà tên tuổi gần đây được nhắc đến rất nhiều tại Heidelberg, và mùa đông năm ngoái, một trong những vở kịch của ông ta đã được công diễn tại nhà hát trong tiếng reo hò của những kẻ ủng hộ và tiếng la ó của những người tử tế. Philip nghe thấy những cuộc tranh luận về điều đó tại bàn ăn dài của Frau Professor, và tại đây, Giáo sư Erlin đánh mất vẻ điềm tĩnh thường ngày: ông đập tay xuống bàn và nhấn chìm mọi phản đối bằng chất giọng trầm hùng đầy uy lực của mình. Đó là sự nhảm nhí và là sự nhảm nhí thô tục. Ông đã cố ép mình ngồi xem hết vở kịch, nhưng ông không biết liệu mình cảm thấy chán nản hay buồn nôn nhiều hơn. Nếu đó là hướng đi mà nhà hát đang tiến tới, thì đã đến lúc cảnh sát cần phải can thiệp và đóng cửa các nhà hát. Ông không phải là kẻ đạo đức giả và có thể cười sảng khoái như bất cứ ai trước sự bất luân hóm hỉnh của một vở hài kịch tại Palais Royal, nhưng ở đây chẳng có gì ngoài sự dơ bẩn. Với một cử chỉ đầy nhấn mạnh, ông bịt mũi và huýt sáo qua kẽ răng. Đó là sự suy tàn của gia đình, sự nhổ tận gốc luân lý, sự hủy diệt nước Đức.
“Aber, Adolf,” Frau Professor nói từ đầu kia của bàn ăn. “Hãy bình tĩnh lại nào.”
Ông vung nắm đấm về phía bà. Ông vốn là người hiền lành nhất và chẳng bao giờ dám làm việc gì trong đời mà không hỏi ý kiến bà.
“Không, Helene, anh nói với em điều này,” ông hét lên. “Anh thà nhìn các con gái mình nằm chết dưới chân anh còn hơn thấy chúng nghe thứ rác rưởi của gã trơ trẽn đó.”
Vở kịch đó là Ngôi nhà búp bê (The Doll’s House) và tác giả là Henrik Ibsen.
Giáo sư Erlin xếp Ibsen ngang hàng với Richard Wagner, nhưng với Wagner, ông không nói bằng sự giận dữ mà bằng những tiếng cười đầy hóm hỉnh. Wagner là một kẻ lang băm nhưng là một kẻ lang băm thành công, và trong đó luôn có điều gì đó để tinh thần hài hước có thể lấy làm vui.
“Verruckter Kerl! Một kẻ điên rồ!” ông nói.
Ông từng xem Lohengrin và vở đó còn tạm chấp nhận được. Nó chán ngắt nhưng không đến nỗi tệ. Nhưng Siegfried! Khi nhắc đến vở đó, Giáo sư Erlin chống cằm và cười rống lên. Chẳng có lấy một giai điệu nào từ đầu đến cuối! Ông có thể hình dung cảnh Richard Wagner ngồi trong lô của mình và cười đau cả bụng khi nhìn thấy tất cả những người đang coi nó là nghiêm túc. Đó là trò lừa đảo vĩ đại nhất của thế kỷ mười chín. Ông đưa ly bia lên môi, ngửa đầu ra sau và uống cạn. Sau đó, lau miệng bằng mu bàn tay, ông nói:
“Ta nói cho các bạn trẻ nghe, trước khi thế kỷ mười chín khép lại, Wagner sẽ chết ngóm như cừu thôi. Wagner ấy à! Ta sẵn sàng đánh đổi tất cả các tác phẩm của hắn lấy một vở opera của Donizetti.”
