Philip, để đáp lại những lời tâm sự của Griffiths, đã kể cho anh nghe chi tiết về những mối tình phức tạp của chính mình; và vào sáng Chủ nhật, sau bữa sáng khi hai người đang mặc áo choàng tắm ngồi bên lò sưởi hút thuốc, cậu đã thuật lại cảnh tượng của ngày hôm trước. Griffiths chúc mừng cậu vì đã rứt khỏi những rắc rối ấy một cách quá ư dễ dàng.

— Cặp kè với một phụ nữ thì dễ như trở bàn tay, — anh ta ra điều triết lý nhận xét, — nhưng để rứt ra được thì đúng là phiền toái chết đi được.

Philip cảm thấy hơi muốn tự vỗ vai khen ngợi sự khéo léo của mình trong việc dàn xếp vụ này. Dù sao thì cậu cũng thấy nhẹ nhõm đi rất nhiều. Cậu nghĩ đến Mildred đang vui vẻ ở Tulse Hill, và trong lòng dâng lên một sự thỏa mãn chân thành vì thấy cô được hạnh phúc. Đó là một sự hy sinh tự nguyện của cậu khi không hề tiếc rẻ niềm vui của cô dẫu cho nó phải đổi lấy sự thất vọng của chính mình, và điều đó khiến lồng cậu ấm áp một niềm khoan khoái dễ chịu.

Nhưng vào sáng thứ Hai, cậu tìm thấy trên bàn của mình một bức thư từ Norah. Cô viết:

Anh yêu dấu,

Em rất tiếc vì đã cáu kỉnh vào hôm thứ Bảy. Hãy tha thứ cho em và đến uống trà vào buổi chiều như thường lệ nhé. Em yêu anh.

Norah của anh.

Lòng cậu chùng xuống, và cậu chẳng biết phải làm sao. Cậu cầm mẩu giấy mang sang chỗ Griffiths và đưa cho anh ta xem.

— Cậu cứ mặc thây nó, đừng trả lời là hơn, — anh ta nói.

— Ồ, em không thể làm thế được, — Philip kêu lên. — Em sẽ đau khổ chết mất nếu cứ nghĩ đến cảnh cô ấy mòn mỏi chờ đợi. Cậu không biết cảm giác khắc khoải ngóng tiếng gõ cửa của người phát thư ra sao đâu. Em đã từng nếm trải rồi, và em không thể bắt bất cứ ai khác phải chịu đựng sự tra tấn đó.

— Bạn hiền của tôi ơi, người ta không thể dứt bỏ cái loại quan hệ ấy mà không làm ai đó tổn thương đâu. Cậu buộc phải cắn răng mà chịu lấy điều đó thôi. Dù sao thì, chuyện kiểu này cũng chẳng kéo dài lâu đâu.

Philip cảm thấy Norah không đáng phải chịu đựng sự tổn thương do cậu gây ra; với lại, Griffiths thì biết gì về mức độ đau đớn mà cô có thể phải gánh chịu? Cậu nhớ lại nỗi đau của chính mình khi Mildred thông báo rằng cô sắp kết hôn. Cậu không muốn bất kỳ ai phải trải qua những gì cậu từng trải qua lúc đó.

— Nếu cậu quá lo sợ việc làm cô ấy đau lòng, thì hãy quay lại với cô ấy đi, — Griffiths nói.

— Em không thể làm thế.

Cậu đứng dậy, bồn chồn đi qua đi lại trong phòng. Cậu đâm ra giận Norah vì cô đã không chịu để yên chuyện này. Lẽ ra cô phải nhận thấy rằng cậu chẳng còn chút tình yêu nào dành cho cô nữa chứ. Người ta vẫn bảo phụ nữ rất tinh mắt trong những chuyện đó cơ mà.

— Cậu có thể giúp tôi một tay được không, — cậu nói với Griffiths.

— Này anh bạn, đừng có làm quá lên như thế chứ. Ai rồi cũng vượt qua được những chuyện này thôi, cậu biết đấy. Hơn nữa, có lẽ cô ta cũng chẳng lụy vì cậu đến mức cậu tưởng tượng đâu. Người ta thường hay có xu hướng phóng đại cái niềm đam mê mà mình đã khơi gợi ở người khác.

Anh ta ngừng lại, ném ánh mắt đầy vẻ thích thú nhìn Philip.

— Nghe đây, chỉ có một cách duy nhất cậu có thể làm. Hãy viết thư cho cô ta và nói rõ là mọi chuyện đã chấm dứt. Hãy viết sao cho không còn chút mơ hồ nào hết. Nó sẽ làm cô ta đau đớn, nhưng nỗi đau sẽ ít hơn nếu cậu hành động phũ phàng còn hơn là cứ dùng dằng nửa vời.

Philip ngồi xuống và viết bức thư sau đây:

Norah thân mến,

Anh rất tiếc vì phải làm em bất mãn, nhưng anh nghĩ chúng ta tốt nhất nên để mọi thứ ở đúng điểm dừng hôm thứ Bảy. Anh thấy chẳng có ích gì khi cứ kéo dài những chuyện thế này một khi chúng không còn mang lại niềm vui nữa. Em đã bảo anh đi và anh đã đi. Anh không có ý định quay lại đâu. Chào em.

Philip Carey.

Cậu đưa bức thư cho Griffiths xem và hỏi anh nghĩ thế nào. Griffiths đọc qua rồi nhìn Philip với ánh mắt lấp lánh cười. Anh không nói lên cảm xúc thật của mình.

— Tôi nghĩ bức thư này sẽ giải quyết ổn thỏa thôi, — anh ta nói.

Philip bước ra ngoài và đem gửi bức thư. Cậu trải qua một buổi sáng đầy bứt rứt, bởi cậu tưởng tượng ra rất chi tiết cảm giác của Norah khi nhận được thư mình. Cậu tự tra tấn bản thân với hình ảnh những giọt nước mắt của cô. Nhưng đồng thời, cậu cũng thấy nhẹ nhõm. Nỗi đau tưởng tượng dễ chịu đựng hơn nỗi đau phải tận mắt chứng kiến, và giờ đây cậu đã được tự do để đem hết tâm can yêu thương Mildred. Lòng cậu nhảy hẫng lên khi nghĩ đến cảnh chiều nay, sau giờ làm việc ở bệnh viện, cậu sẽ được đến thăm cô.

Khi trở về phòng để chỉnh đốn lại đầu tóc như mọi khi, cậu vừa đút chìa khóa vào ổ thì nghe thấy một tiếng gọi sau lưng.

— Em vào trong được chứ? Em đợi anh nửa tiếng rồi đấy.

Đó là Norah. Cậu thấy mặt mình đỏ bừng lên tận chân tóc. Cô nói với giọng vui vẻ. Chẳng có chút giận hờn nào trong giọng điệu ấy, cũng chẳng có dấu hiệu nào cho thấy giữa họ vừa có một cuộc chia tay. Cậu thấy mình rơi vào thế kẹt. Cậu hoảng sợ đến thắt cả ruột gan, nhưng vẫn cố gắng nặn ra một nụ cười.

— Ờ, vào đi em, — cậu nói.

Cậu mở cửa, và cô bước vào phòng khách trước cậu. Cậu cảm thấy luống cuống, bèn mời cô hút thuốc và tự châm một điếu cho mình để lấy lại bình tĩnh. Cô nhìn cậu với ánh mắt tươi vui.

— Sao anh lại viết cho em một bức thư khó nghe thế hở cái đồ hư đốn này? Nếu em mà chấp nhặt thì chắc em đã đau khổ chết đi được rồi.

— Anh viết hoàn toàn nghiêm túc đấy, — cậu đáp lại một cách nghiêm trang.

— Đừng có ngốc thế chứ. Hôm trước em lỡ mất bình tĩnh nên đã viết thư xin lỗi rồi. Anh vẫn chưa vừa lòng, thế nên hôm nay em lại đến đây để xin lỗi lần nữa. Dù sao thì anh cũng là người tự do, và em chẳng có ràng buộc gì với anh cả. Em không muốn ép anh làm điều gì mà anh không thích.

Cô đứng dậy khỏi chiếc ghế đang ngồi và bồng bột tiến về phía cậu với đôi tay rộng mở.

— Mình làm hòa lại đi anh Philip. Em rất xin lỗi nếu đã làm anh phật lòng.

Cậu không thể ngăn cô cầm lấy tay mình, nhưng cậu lại chẳng dám nhìn thẳng vào mắt cô.

— Anh e là đã quá muộn rồi, — cậu nói.

Cô quỵ xuống sàn ngay cạnh cậu và ôm lấy đôi chân cậu.

— Philip, đừng ngốc nghếch thế nữa. Em cũng là người nóng tính nên em hiểu là mình đã làm tổn thương anh, nhưng cứ giận hờn vẩn vơ thế thì ngốc lắm. Cả hai cùng đau khổ thì được ích gì chứ? Tình bạn của chúng ta đã từng rất tuyệt vời cơ mà. — Cô chậm rãi lướt những ngón tay trên bàn tay cậu. — Em yêu anh, Philip.

Cậu đứng phắt dậy, gỡ tay cô ra và lùi về phía bên kia căn phòng.

— Anh thực sự xin lỗi, anh không thể làm khác được. Mọi chuyện đã chấm dứt rồi.

— Ý anh là anh không còn yêu em nữa sao?

— Anh e là thế.

— Hóa ra anh chỉ đang tìm cơ hội để đá em và anh đã chộp lấy cái cớ đó phải không?

Cậu không đáp. Cô cứ trân trân nhìn cậu trong một khoảng thời gian dài đến nghẹt thở. Cô vẫn ngồi bệt dưới sàn nhà ở chỗ cậu vừa bước đi, tựa lưng vào chiếc ghế bành. Cô bắt đầu khóc lặng lẽ, chẳng thèm che giấu khuôn mặt, và những giọt nước mắt lớn cứ nối tiếp nhau lăn dài trên má. Cô không hề nức nở. Cảnh tượng ấy thực sự đau đớn đến rợn người. Philip quay mặt đi.

— Anh rất xin lỗi vì đã làm em tổn thương. Nhưng việc anh không còn yêu em nữa không phải là lỗi của anh.

Cô không đáp lại. Cô cứ ngồi lì ở đó như một kẻ đang bị đánh gục hoàn toàn, và nước mắt vẫn tuôn rơi trên má. Mọi chuyện sẽ dễ chịu hơn biết bao nếu cô chịu trách mắng cậu. Cậu từng nghĩ tính khí nóng nảy của cô sẽ bộc phát, và cậu đã chuẩn bị tinh thần cho điều đó. Sâu thẳm trong tâm trí cậu là một suy nghĩ rằng một trận cãi vã thực sự, nơi mỗi bên ném vào mặt nhau những lời cay độc, ít nhiều sẽ là một sự biện minh cho cách hành xử của cậu. Thời gian cứ thế trôi đi. Cuối cùng, tiếng khóc lặng thầm của cô bắt đầu làm cậu hoảng sợ; cậu bước vào phòng ngủ lấy một cốc nước rồi cúi xuống bên cô.

— Em uống một chút đi? Sẽ thấy khá hơn đấy.

Cô vô hồn kề môi vào thành cốc và uống hai ngụm. Rồi với một giọng thều thào kiệt sức, cô xin cậu một chiếc khăn tay. Cô lau khô mắt.

— Dĩ nhiên là em biết anh chưa bao giờ yêu em nhiều như em yêu anh rồi, — cô rên rỉ.

— Anh e là chuyện đời lúc nào cũng vậy thôi, — cậu nói. — Luôn có một người yêu và một người được yêu.

Cậu nghĩ đến Mildred, và một nỗi đau nhói buốt xé dọc tâm can. Norah giữ im lặng suốt một lúc lâu.

— Em đã từng bất hạnh biết bao, và cuộc đời em khi ấy thật đáng ghét làm sao, — cuối cùng cô cất lời.

Cô không nói với cậu, mà giống như đang tự lẩm bẩm với chính mình. Chưa bao giờ cậu nghe thấy cô phàn nàn về cuộc sống chung với người chồng cũ hay về sự nghèo túng của bản thân. Cậu vẫn luôn thán phục vẻ ngoài kiêu hãnh mà cô trưng ra trước thế giới.

— Rồi anh xuất hiện và đối xử với em rất tốt. Em đã ngưỡng mộ anh vì anh thông minh, và cảm giác thật tuyệt vời khi có được một người để mình đặt trọn niềm tin. Em đã yêu anh. Em chưa từng nghĩ mọi chuyện lại có hồi kết. Nhất là khi em chẳng hề làm gì sai cả.

Nước mắt cô lại tuôn rơi, nhưng giờ đây cô đã làm chủ được bản thân hơn và vùi mặt vào chiếc khăn tay của Philip. Cô chật vật cố gắng nén lại cơn nghẹn ngào.

— Cho em thêm ít nước đi, — cô nói.

Cô lau đôi mắt đỏ hoe.

— Xin lỗi vì đã làm trò hề trước mặt anh. Em hoàn toàn không kịp chuẩn bị tâm lý.

— Anh rất xin lỗi, Norah. Anh muốn em biết rằng anh vô cùng biết ơn tất cả những gì em đã làm cho anh.

Cậu tự hỏi rốt cuộc ở mình có điểm gì thu hút cô đến thế.

— Ồ, lúc nào cũng vậy cả thôi, — cô thở dài, — nếu muốn đàn ông đối xử tử tế với mình, cậu phải thật tàn nhẫn với họ; còn nếu cậu đối xử đàng hoàng với họ, họ sẽ bắt cậu phải chịu đau khổ vì điều đó.

Cô đứng dậy khỏi sàn nhà và nói rằng mình phải đi. Cô dành cho Philip một cái nhìn thật lâu và kiên định. Rồi cô thở dài.

— Mọi chuyện thật khó hiểu. Rốt cuộc là có ý nghĩa gì chứ?

Philip chợt đưa ra một quyết định.

— Anh nghĩ tốt nhất là nên nói cho em biết, anh không muốn em đánh giá quá tệ về anh, anh muốn em hiểu rằng anh không thể cưỡng lại được. Mildred đã quay về rồi.

Máu bỗng dồn lên đôi gò má cô.

— Sao anh không nói thẳng với em từ đầu? Chắc chắn là em đáng được biết điều đó chứ.

— Anh sợ.

Cô soi mình vào gương và chỉnh lại chiếc mũ cho ngay ngắn.

— Anh gọi giúp em một chiếc xe ngựa nhé, — cô nói. — Chân em lúc này không đi bộ nổi nữa rồi.

Cậu đi ra cửa và vẫy một chiếc xe cab đang chạy qua; nhưng khi cô theo cậu bước ra đường, cậu giật mình nhận ra cô tái nhợt đi nhường nào. Từng cử động của cô nặng nề như thể vừa già đi cả chục tuổi. Trông cô ốm yếu đến mức cậu không nỡ để cô đi một mình.

— Nếu em không phiền, anh sẽ đi cùng xe về với em nhé.

Cô không đáp, và cậu bước lên xe. Họ đi dọc qua cây cầu trong sự im lặng, qua những con phố tồi tàn nơi lũ trẻ đang réo hò chơi đùa giữa lòng đường. Khi xe tới trước cửa nhà cô, cô không xuống ngay lập tức. Dường như đôi chân cô không còn chút sức lực nào để dịch chuyển nữa.

— Mong là em sẽ tha thứ cho anh, Norah, — cậu nói.

Cô quay mắt nhìn cậu, và cậu thấy đôi mắt ấy lại ngấn lệ, nhưng trên môi cô vẫn cố rặn ra một nụ cười.

— Anh bạn tội nghiệp của em, anh lo lắng cho em thật đấy à. Đừng bận tâm làm gì. Em không trách anh đâu. Rồi em cũng sẽ vượt qua được thôi.

Cô nhẹ nhàng và nhanh chóng vuốt má cậu để cho thấy mình không hề mang lòng oán hận, cử chỉ ấy nhẹ đến mức thoạt nhìn chỉ là một thoáng gợi ý; rồi cô nhảy xuống xe và tự mở cửa bước vào nhà.

Philip trả tiền xe cab rồi đi bộ đến khu nhà trọ của Mildred. Lòng cậu trĩu nặng một cảm giác kỳ lạ. Cậu đâm ra tự trách mình. Nhưng để làm gì cơ chứ? Cậu chẳng biết mình có thể làm gì khác hơn thế. Khi đi ngang qua một cửa hàng bán hoa quả, cậu chợt nhớ ra Mildred rất thích ăn nho. Cậu thấy biết ơn làm sao vì mình có thể bày tỏ tình yêu với cô bằng cách ghi nhớ từng sở thích dở hơi của cô ấy.