Philip vẫn luôn sống một cuộc đời thui thủi của một đứa con một, và sự cô độc của thằng bé ở nhà xứ cũng chẳng khác gì so với hồi mẹ cậu còn sống. Cậu đã kết bạn với Mary Ann. Cô là một phụ nữ ba mươi lăm tuổi tròn trịa, con gái một ngư dân, đã đến nhà xứ từ năm m tuổi; đó là nơi làm việc đầu tiên của cô và cô chẳng có ý định rời đi; thế nhưng cô lại dùng một cuộc hôn nhân có thể xảy ra như một thứ roi vọt để đe dọa cái đầu rụt rè của ông chủ lẫn bà chủ cô. Cha mẹ cô sống trong một ngôi nhà nhỏ nằm tách khỏi phố Harbour, và cô thường sang thăm họ vào những buổi tối được nghỉ. Những câu chuyện về biển cả của cô đã chạm đến trí tưởng tượng của Philip, và những con hẻm nhỏ hẹp quanh bến cảng trở nên đong đầy sự lãng mạn mà trí tưởng tượng non trẻ của cậu đã tô điểm cho chúng. Có buổi tối, cậu ngỏ ý muốn được về cùng cô; nhưng người o lại sợ rằng cậu có thể nhiễm bệnh gì đó, còn người dượng thì bảo những lời giao du xấu sẽ làm hỏng nết tốt. Ông không ưa đám người miền biển vốn thô lỗ, cộc cằn và hay đi nhà nguyện. Nhưng Philip cảm thấy thoải mái trong nhà bếp hơn là ở phòng ăn, nên bất cứ lúc nào có thể, cậu đều mang đồ chơi ra đó để chơi. Người o không lấy thế làm phiền lòng. Bà không thích sự bừa bộn, và dù biết rằng trẻ con thì thế nào cũng phải bừa, bà vẫn thích cậu bày bừa trong nhà bếp hơn. Nếu cậu cứ cựa quậy không yên thì người dượng rất hay bực bội và bảo đã đến lúc cậu phải đi học rồi. Bà Carey nghĩ rằng Philip còn quá nhỏ để đi học, và lòng bà hướng về đứa trẻ mồi côi mẹ; nhưng những nỗ lực của bà nhằm lấy lòng cậu lại khá vụng về, và thằng bé, vì ngượng ngùng, đã đón nhận những cử chỉ ấy với vẻ ủ rũ khiến bà vô cùng bẽ mặt. Thỉnh thoảng, bà nghe thấy tiếng cười lanh lảnh của cậu cất lên trong bếp, nhưng khi bà bước vào, cậu liền im bặt, và mặt đỏ bừng lên khi Mary Ann giải thích về trò đùa đó. Bà Carey chẳng thấy có gì buồn cười trong những điều mình nghe thấy, và bà cười một cách gượng gạo.

“Thằng bé có vẻ hạnh phúc khi ở bên Mary Ann hơn là ở với chúng ta đấy, William,” bà nói khi quay lại với công việc may vá.

“Người ta có thể thấy rõ là nó đã bị giáo dục rất tồi tệ. Nó cần phải được uốn nắn lại cho ra trò.”

Vào Chủ nhật thứ hai sau khi Philip đến, một sự cố không may đã xảy ra. Ông Carey đã lui vào phòng khách nghỉ trưa một lát sau bữa tối như thường lệ, nhưng tâm trạng ông đang cáu kỉnh và chẳng thể chợp mắt nổi. Sáng hôm đó, Josiah Graves đã phản đối gay gắt mấy chiếc chân nến mà vị Mục sư dùng để trang hoàng bàn thờ. Ông đã mua lại chúng ở Tercanbury, và ông nghĩ chúng trông rất đẹp. Nhưng Josiah Graves lại bảo chúng mang tính chất của giáo hoàng. Đó là lời mỉa mai luôn chọc giận vị Mục sư. Ông từng ở Oxford trong thời kỳ diễn ra phong trào dẫn đến việc Edward Manning ly khai khỏi Giáo hội Anh giáo, và ông có sự đồng cảm nhất định với Giáo hội La Mã. Ông sẵn sàng làm cho buổi lễ trở nên lộng lẫy hơn mức thông thường tại giáo xứ theo phái phúc âm thấp ở Blackstable, và tận sâu trong tâm hồn, ông khao khát những cuộc rước xách và nến sáng. Ông chỉ dừng lại ở hương trầm. Ông căm ghét từ “kháng cách”. Ông tự gọi mình là người theo đạo Thiên Chúa giáo. Ông quen miệng nói rằng những kẻ theo phái Giáo hoàng cần phải có một định danh kèm theo, rằng họ là người Công giáo La Mã; thế nhưng Giáo hội Anh mới là Công giáo theo nghĩa tốt đẹp nhất, trọn vẹn nhất và cao quý nhất của từ này. Ông lấy làm thích thú khi nghĩ rằng khuôn mặt cạo rọm của mình mang lại cho ông vẻ ngoài của một linh mục, và thời trẻ ông từng có dáng vẻ khắc khổ càng làm tăng thêm ấn tượng đó. Ông thường kể rằng trong một kỳ nghỉ ở Boulogne — một trong những kỳ nghỉ mà vì lý do tiết kiệm nên vợ ông không đi cùng — khi ông đang ngồi trong một nhà thờ, vị linh mục quản xứ đã đến gần và mời ông lên giảng đạo. Ông thường sa thải các cha phó khi họ kết hôn, vì ông có quan điểm kiên quyết về việc các giáo sĩ chưa được bổ nhiệm giáo sở phải độc thân. Thế nhưng khi diễn ra một cuộc bầu cử mà phái Tự do viết trên hàng rào khu vườn của ông những chữ cái màu xanh lớn: “Đường này đi tới Rome”, ông đã vô cùng tức giận và đe dọa kiện những lãnh đạo của đảng Tự do ở Blackstable. Lúc này, ông tự nhủ rằng dù Josiah Graves có nói gì đi nữa cũng không thể khiến ông dỡ bỏ những chiếc chân nến trên bàn thờ, và ông lầm bầm cái tên Bismarck trong miệng một cách đầy bực dọc.

Đột nhiên, ông nghe thấy một tiếng động bất thường. Ông giật chiếc khăn tay khỏi mặt, đứng dậy khỏi chiếc ghế sô-bông mà mình đang nằm, và đi sang phòng ăn. Philip đang ngồi trên sàn nhà với tất cả những khối gỗ xếp hình xung quanh. Cậu vừa dựng lên một tòa lâu đài kỳ quái, và một lỗi kỹ thuật nào đó ở phần móng vừa khiến cấu trúc ấy đổ sụp trong tiếng động ầm ĩ.

“Con đang làm gì với mấy khối gỗ đó vậy, Philip? Con thừa biết là không được phép chơi trò chơi vào ngày Chủ nhật cơ mà.”

Philip trân trân nhìn ông một thoáng bằng đôi mắt sợ hãi, và theo thói quen, mặt cậu đỏ bừng lên.

“Ở nhà con vẫn hay chơi mà,” cậu đáp.

“Dượng chắc chắn là người mẹ thân yêu của con chưa bao giờ cho phép con làm một điều tội lỗi đến thế.”

Philip chẳng biết thế nào là tội lỗi; nhưng nếu quả thực là vậy, cậu cũng không muốn người ta nghĩ rằng mẹ mình đã đồng ý cho làm việc đó. Cậu cúi gằm đầu xuống và không đáp.

“Con không biết là chơi đùa vào ngày Chủ nhật là rất, rất tội lỗi hay sao? Con nghĩ vì sao ngày đó lại được gọi là ngày nghỉ ngơi? Tối nay con sẽ đi nhà thờ, và làm sao con có thể đối mặt với Đấng Tạo Hóa khi mà con đã phạm vào một trong những điều răn của Ngài suốt cả buổi chiều cơ chứ?”

Ông Carey bảo cậu dọn ngay đống khối gỗ đi, và đứng giám sát trong lúc Philip làm việc đó.

“Con là một đứa trẻ hư đốn lắm,” ông nhắc lại. “Hãy nghĩ đến nỗi đau buồn mà con đang gây ra cho người mẹ tội nghiệp của mình trên thiên đàng xem.”

Philip cảm thấy muốn khóc, nhưng bản năng không muốn cho người khác thấy nước mắt đã khiến cậu bẩm sinh kìm lại, và cậu nghiến chặt răng để ngăn những tiếng nức nở phát ra. Ông Carey ngồi xuống chiếc bành của mình và bắt đầu lật giở từng trang sách. Philip đứng bên cửa sổ. Nhà xứ nằm lùi vào phía trong so với con đường cái quan đi Tercanbury, và từ phòng ăn, người ta có thể nhìn thấy một dải cỏ hình bán nguyệt rồi xa tận chân trời là những cánh đồng xanh ngắt. Làn cừu đang gặm cỏ ở đó. Bầu trời đượm buồn và xám xịt. Philip cảm thấy vô cùng bất hạnh.

Chẳng mấy chốc, Mary Ann bước vào để dọn trà, còn O Louisa thì bước xuống lầu.

“Em có một giấc chợp mắt thật ngon chứ, William?” bà hỏi.

“Không,” ông đáp. “Philip làm ồn quá nên anh chẳng tài nào chợp mắt nổi dù chỉ một tí.”

Điều này không hoàn toàn chính xác, bởi vì ông bị mất ngủ chính là do những suy nghĩ của bản thân; còn Philip, vừa nghe với vẻ mặt hằn học vừa ngẫm nghĩ rằng cậu chỉ làm ồn có một lần duy nhất, và chẳng có lý do gì mà người dượng lại không thể ngủ trước hoặc sau thời điểm đó. Khi bà Carey gặng hỏi nguyên nhân, vị Mục sư liền kể lại sự tình.

“Nó thậm chí còn chẳng thèm nói là nó thấy hối lỗi,” ông kết luận.

“Ôi Philip, o chắc chắn là con thấy hối hận mà,” bà Carey nói, vì lo lắng thằng bé sẽ trở nên quá tội lỗi trong mắt dượng nó.

Philip không đáp. Cậu tiếp tục nhai ngấu nghiến chiếc bánh mì phết bơ của mình. Cậu không biết thứ sức mạnh nào trong người đã ngăn cản cậu bày tỏ bất kỳ sự hối tiếc nào. Cậu cảm thấy đôi tai mình nóng bừng lên, cậu có chút muốn khóc, thế nhưng chẳng một từ nào chịu thốt ra từ đôi môi cậu.

“Con không cần phải làm cho mọi chuyện tồi tệ hơn bằng thái độ hờn dỗi đó đâu,” ông Carey bảo.

Buổi trà chiều kết thúc trong sự im lặng. Bà Carey thỉnh thoảng lại liếc nhìn Philip một cách lén lút, nhưng vị Mục sư thì cố tình phớt lờ cậu một cách triệt để. Khi Philip thấy dượng mình đi lên lầu để chuẩn bị đến nhà thờ, cậu liền bước ra sảnh lấy mũ và áo khoác, nhưng khi vị Mục sư đi xuống lầu và nhìn thấy cậu, ông liền bảo:

“Dượng không muốn con đi nhà thờ tối nay đâu, Philip. Dượng nghĩ tâm trạng con không đủ thích hợp để bước chân vào Nhà của Chúa.”

Philip không nói một lời nào. Cậu cảm thấy đó là một sự sỉ nhục sâu sắc giáng xuống đầu mình, và hai bên má cậu đỏ bừng lên. Cậu đứng lặng thinh nhìn người dượng đội chiếc mũ rộngand và khoác tấm áo choàng rộng thùng thình. Bà Carey như thường lệ đi ra cửa để tiễn ông. Sau đó, bà quay lại nhìn Philip.

“Đừng bận tâm nhé Philip, Chủ nhật tuần tới con sẽ không hư nữa phải không, và rồi dượng sẽ dẫn con đi nhà thờ cùng vào buổi tối.”

Bà cởi mũ và áo khoác cho cậu, rồi dắt cậu vào phòng ăn.

“Hay là cháu và o cùng đọc kinh chiều nhé Philip, rồi chúng ta sẽ hát thánh ca bên đàn harmonium. Cháu có thích thế không?&>

Philip dứt khoát lắc đầu. Bà Carey đâm ra lúng túng. Nếu cậu không chịu đọc kinh chiều cùng bà, bà chẳng biết phải làm gì với cậu nữa.

“Thế thì cháu muốn làm gì cho đến lúc dượng quay về nào?” bà bất lực hỏi.

Cuối cùng Philip cũng phá vỡ sự im lặng.

“Cháu muốn được để yên một mình,” cậu nói.

“Philip, sao con lại có thể nói những lời cay đắng thế cơ chứ? Con không biết là dượng và o chỉ muốn tốt cho con thôi sao? Con không thương o chút nào à?”

“Cháu căm ghét o. Cháu ước gì o chết đi cho rồi.”

Bà Carey há hốc miệng. Cậu thốt ra những lời đó quá phũ phàng khiến bà giật bắn cả mình. Bà chẳng biết nói gì hơn. Bà ngồi phịch xuống chiếc ghế của chồng; và khi nghĩ về ước ao được yêu thương đứa trẻ bơ vơ, tật nguyền cùng mong mỏi thiết tha rằng nó hãy yêu thương mình — bà là một người phụ nữ hiếm muộn và, dẫu đó rõ ràng là ý Chúa muốn bà phải sống cảnh không con, đôi khi bà hầu như không thể chịu đựng nổi khi ngắm nhìn những đứa trẻ nhỏ vì cõi lòng bà đau nhói khôn nguôi — nước mắt dâng lên ngập khóe mi rồi từng giọt, từng giọt chậm rãi lăn dài trên má. Philip kinh ngạc nhìn bà. Bà lấy khăn tay ra, và giờ đây bà khóc nức nở không kìm chế nổi. Đột nhiên, Philip nhận ra rằng bà khóc là vì những gì mình vừa nói, và cậu cảm thấy hối hận. Cậu lặng lẽ bước đến bên bà và đặt lên má bà một nụ hôn. Đó là nụ hôn đầu tiên cậu từng dành cho bà mà không bị ai đòi hỏi. Và người phụ nữ tội nghiệp ấy, nhỏ thó trong chiếc áo sa tanh đen, teo tóp và xanh xao, với những lọn tóc quăn kỳ cục hình cái mở ốc, ôm chầm lấy đứa bé vào lòng, vòng tay siết chặt lấy cậu và khóc nức nở như thể trái tim bà đang tan vỡ. Thế nhưng những giọt nước mắt ấy một phần lại là nước mắt hạnh phúc, bởi bà cảm thấy khoảng cách kỳ lạ giữa họ đã biến mất. Giờ đây, bà yêu thương cậu bằng một thứ tình yêu mới mẻ chính vì cậu đã khiến bà phải đau khổ.