Khi rời khỏi nhà Athelny, Philip đi dọc theo đường Chancery Lane rồi qua khu Strand để đón xe buýt ở đầu đường Parliament Street. Vào một Chủ nhật nọ, khi anh đã quen gia đình họ được khoảng sáu tuần, anh cũng làm như mọi khi nhưng lại thấy chiếc xe buýt đi Kennington đã chật kín chỗ. Lúc đó là tháng Sáu, trời có mưa lất phất ban ngày và ban đêm trở nên rét mướt, lạnh buốt. Anh bèn đi bộ lên Quảng trường Piccadilly để tìm một chỗ ngồi; xe buýt thường đỗ lại ở khu vực đài phun nước, và khi đến đó thì trên xe hiếm khi có quá hai hay ba hành khách. Tuyến xe này chạy mười lăm phút một chuyến, và anh còn phải đợi một lúc. Anh thẫn thờ nhìn ngắm dòng người qua lại. Các quán rượu đang đóng cửa, và ngoài đường rất đông đúc. Tâm trí anh đang bận rộn với những ý tưởng mà Athelny có một tài năng kỳ diệu trong việc gợi mở.

Bỗng nhiên tim anh như ngừng đập. Anh nhìn thấy Mildred. Đã mấy tuần nay anh không hề nghĩ đến nàng. Nàng đang băng qua đường từ góc đại lộ Shaftesbury Avenue và dừng lại ở mái che chờ cho một loạt xe tắc-xi đi qua. Nàng đang canh chừng thời điểm thích hợp để sang đường và chẳng màng chú ý đến điều gì khác. Nàng đội một chiếc mũ rơm đen rộng vành đính rất nhiều lông vũ và mặc một chiếc áo lụa đen; vào thời điểm đó, phụ nữ có mốt mặc váy có tà quét đất; lòng đường đã quang đãng, Mildred bước qua, vạt váy quét lê thê trên mặt đất, rồi đi xuống phố Piccadilly. Philip, với trái tim đập loạn nhịp vì phấn khích, bươn bã bám theo sau nàng. Anh không muốn nói chuyện với nàng, nhưng anh tự hỏi không biết nàng đang đi đâu vào giờ này; anh muốn được nhìn rõ mặt nàng. Nàng thong thả bước đi rồi rẽ vào phố Air Street để sang đường Regent Street. Nàng lại đi ngược lên hướng Quảng trường. Philip cảm thấy khó hiểu. Anh không thể đoán ra nàng đang làm gì. Có lẽ nàng đang đợi ai đó, và trong lòng anh trỗi dậy một sự tò mò tột độ muốn biết đó là ai. Nàng vượt qua một người đàn ông thấp đậm đội mũ phớt đang lững thững đi cùng chiều với mình; nàng liếc xéo ông ta một cái khi bước ngang qua. Nàng đi thêm vài bước nữa cho đến khi tới cửa hàng Swan and Edgar’s, rồi dừng lại chờ đợi, mặt hướng ra phía lòng đường. Khi người đàn ông kia tiến lại gần, nàng mỉm cười. Người đàn ông nhìn chằm chằm vào nàng một lát, quay mặt đi và thong thả bước tiếp. Lúc ấy Philip mới hiểu ra mọi chuyện.

Anh bàng hoàng đến mức kinh hãi. Trong giây lát, đôi chân anh bủn rủn đến nỗi suýt đứng không vững; rồi anh rảo bước đuổi theo nàng và chạm tay vào tay nàng.

“Mildred.”

Nàng giật nảy mình quay lại. Anh tưởng như mặt nàng đỏ bừng lên, nhưng trong bóng chiều mờ ảo anh không nhìn rõ lắm. Cả hai đứng lặng nhìn nhau một lúc mà không nói câu nào. Cuối cùng nàng lên tiếng:

“Không ngờ lại gặp anh ở đây!”

Anh chẳng biết phải đáp lại thế nào; tâm can anh đang chấn động dữ dội; và những câu nói cứ đuổi theo nhau trong đầu anh nghe sao mà mang kịch tính đến ngớ ngẩn.

“Thật kinh khủng,” anh thốt lên, suýt nữa là nói với chính mình.

Nàng không nói gì thêm, quay mặt đi và đăm đăm nhìn xuống mặt vỉa hè. Anh cảm thấy khuôn mặt mình đang biến dạng vì đau khổ.

“Chẳng lẽ không có nơi nào chúng ta có thể đến để nói chuyện sao?”

“Tôi không muốn nói chuyện,” nàng đáp với vẻ hờn dỗi. “Để mặc tôi yên, không được à?”

Ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu anh rằng có lẽ nàng đang túng quẫn tiền bạc trầm trọng nên mới không thể đi về vào giờ này.

“Anh còn giắt lưng hai đồng vàng đây, nếu em đang kẹt tiền,” anh bất giác thốt lên.

“Tôi chẳng hiểu anh đang nói gì cả. Tôi chỉ đi bộ dọc đường này để về phòng trọ thôi. Tôi đang đợi gặp một cô bạn làm cùng chỗ làm với tôi cơ mà.”

“Vì Chúa, đừng nói dối nữa,” anh nói.

Rồi anh thấy nàng đang khóc, và anh lại lặp lại câu hỏi của mình.

“Chúng ta không thể đến đâu đó để nói chuyện hay sao? Anh có thể về phòng em được không?”

“Không, anh không thể vào đó được,” nàng nức nở. “Người ta không cho phép tôi dẫn đàn ông vào phòng. Nếu anh thích thì ngày mai tôi gặp anh.”

Anh chắc mẩm rằng nàng sẽ chẳng đời nào giữ hẹn. Anh không đời nào buông tha cho nàng lúc này.

“Không. Em phải dẫn anh đi đâu đó ngay bây giờ.”

“Ừ thì, có một căn phòng tôi biết, nhưng họ sẽ tính sáu si-linh đấy.”

“Anh không bận tâm chuyện đó. Nó ở đâu?”

Nàng đọc địa chỉ cho anh, và anh gọi một chiếc xe tắc-xi. Họ đi đến một con phố tồi tàn nằm phía sau Bảo tàng Anh, thuộc khu vực gần đường Gray’s Inn Road, rồi nàng bảo tài xế dừng xe ở góc phố.

“Họ không thích mình xe cộ phóng thẳng đến tận cửa đâu,” nàng nói.

Đó là những lời đầu tiên hai người thốt ra kể từ lúc lên xe. Họ đi bộ vài bước và Mildred gõ cửa ba cái thật dứt khoát. Philip chú ý thấy trên khung cửa kính bên trên có dán một tấm bìa các-tông thông báo cho thuê phòng trọ. Cánh cửa nhẹ nhàng mở ra, một người phụ nữ lớn tuổi và cao kều đón họ vào nhà. Bà ta nhìn Philip một cái sắc lẹm rồi nói nhỏ với Mildred vài câu. Mildred dẫn Philip theo hành lang đi đến một căn phòng ở tận phía sau. Trời tối như bưng; nàng bảo anh đưa diêm để chắp lửa bật đèn gas; ngọn đèn không có chụp nên ánh sáng lóe lên réo rắt, chói tai. Philip nhận ra mình đang đứng trong một phòng ngủ tẻ nhạt với bộ đồ đạc sơn giả vân gỗ thông trông quá khổ so với căn phòng; những chiếc rèm ren đã bám đầy bụi bẩn; lò sưởi được che khuất bởi một chiếc quạt giấy lớn. Mildred đổ sụp xuống chiếc ghế đặt cạnh bệ lò sưởi. Philip ngồi xuống mép giường. Anh thấy hổ thẹn khôn cùng. Lúc này anh mới nhìn rõ má Mildred dày đặc phấn hồng, lông mày được tô đen; nhưng trông nàng hốc hác, ốm yếu, và lớp phấn đỏ trên má càng làm nổi bật thêm làn da tái xanh xám xịt. Nàng thẫn thờ nhìn chằm chằm vào chiếc quạt giấy. Philip không tài nào nghĩ ra nên nói gì, cổ họng anh nghẹn đắng như sắp khóc. Anh lấy hai tay che mặt lại.

“Chúa ơi, thật khủng khiếp,” anh rên rỉ.

“Tôi chẳng hiểu anh phải làm ầm ĩ lên làm gì. Tôi cứ tưởng anh phải lấy làm thích thú chứ.”

Philip không đáp, và chỉ một lát sau nàng oà khóc nức nở.

“Anh không nghĩ là tôi làm chuyện này vì thích thú đấy chứ?”

“Ồ, em yêu,” anh kêu lên. “Anh rất tiếc, anh vô cùng tiếc.”

“Thế thì ích gì cho tôi nào.”

Philip lại một lần nữa cứng họng chẳng biết nói gì hơn. Anh sợ chết khiếp việc lỡ thốt ra điều gì đó khiến nàng hiểu lầm là trách móc hay mỉa mai.

“Đứa bé đâu rồi?” cuối cùng anh hỏi.

“Tôi mang nó theo cùng tôi lên Luân Đôn. Tôi không có đủ tiền để tiếp tục thuê nhà ở Brighton nên đành phải mang nó đi theo. Tôi thuê một căn phòng ở mạn Highbury. Tôi bảo với chủ nhà là tôi đi làm nghệ sĩ sân khấu. Mỗi ngày phải lặn lội xuống khu West End xa xôi thật vất vả, nhưng kiếm được chỗ nào chịu cho phụ nữ độc thân thuê nhà bây giờ khó lắm anh ạ.”

“Họ không nhận em trở lại cửa hàng sao?”

“Tôi chẳng tìm được việc gì làm ở đâu cả. Chân cẳng tôi đi lại rot rã cả lên để kiếm việc. Tôi cũng tìm được một việc làm đấy, nhưng rồi phải nghỉ liền một tuần vì đổ bệnh, và khi quay lại thì họ bảo không cần tôi nữa. Anh cũng chẳng thể trách họ được phải không? Những nơi đó, họ đâu có kham nổi những đứa con gái ốm yếu.”

“Trông em bây giờ chẳng khỏe mạnh chút nào,” Philip nói.

“Đêm nay tôi chẳng đủ sức khỏe để ra ngoài đâu, nhưng tôi đành chịu chết, tôi cần tiền mà. Tôi đã viết thư cho Emil kể rằng mình đã khánh kiệt, nhưng hắn ta thậm chí còn chẳng buồn hồi âm.”

“Lẽ ra em có thể viết thư cho anh.”

“Tôi không dám, nhất là sau những chuyện đã xảy ra, với lại tôi không muốn anh biết mình đang lâm vào cảnh khốn cùng. Tôi cũng chẳng lấy làm ngạc nhiên nếu anh bảo rằng tôi chỉ đang gánh chịu hậu quả xứng đáng với mình thôi.”

“Cho đến tận bây giờ, em vẫn chẳng hiểu gì về anh mấy nhỉ?”

Trong khoảnh khắc, anh chợt nhớ lại tất cả những nỗi thống khổ mà anh từng gánh chịu vì nàng, và cảm giác đau đớn ấy dâng lên khiến anh buồn nôn. Nhưng đó chẳng qua chỉ là ký ức. Khi nhìn nàng, anh biết rõ rằng mình đã hết yêu nàng từ lâu. Anh rất thương hại nàng, nhưng anh mừng vì mình đã được giải thoát. Nhìn nàng với vẻ đăm chiêu, anh tự hỏi tại sao trước đây mình lại từng mê muội vì thứ tình yêu dành cho nàng đến thế.

“Anh là một quý ông theo đúng nghĩa đen,” nàng nói. “Anh là người đàn ông duy nhất mà tôi từng gặp được như vậy.” Nàng khựng lại một lát rồi mặt đỏ bừng lên. “Tôi rất ngại khi phải mở lời với Philip, nhưng anh có thể rộng lượng cho tôi xin chút ít được không?”

“Cũng may là tôi có mang theo ít tiền. Chỉ ngặt nỗi tôi chỉ còn vỏn vẹn hai bảng.”

Anh đưa cho nàng hai đồng tiền vàng.

“Rồi tôi sẽ trả lại anh, Philip.”

“Ồ, không sao đâu,” anh mỉm cười. “Em không phải bận tâm.”

Anh vẫn chưa nói được điều gì mà mình muốn nói. Cả hai cứ trò chuyện như thể mọi chuyện diễn ra hoàn toàn bình thường; và có vẻ như rồi nàng sẽ lại quay về với cuộc đời đầy sợ hãi kia, còn anh thì chẳng thể làm gì để ngăn cản điều đó. Nàng đứng dậy nhận tiền, và cả hai đều đứng lên.

“Tôi đang làm phiền anh phải không?” nàng hỏi. “Chắc là anh muốn về nhà lắm rồi chứ.”

“Không, anh không vội đâu,” anh đáp.

“Tôi mừng vì có cơ hội được ngồi nghỉ chân.”

Những lời đó, cùng với tất cả ngụ ý ẩn chứa bên trong, như xé nát tâm can anh, và việc chứng kiến dáng vẻ mệt mỏi rũ rượi khi nàng ngã người trở lại chiếc ghế thật là đau đớn khôn cùng. Sự im lặng kéo dài lâu đến mức Philip vì quá bối rối bèn châm một điếu thuốc lá.

“Anh thật tốt vì đã không nói những lời khó nghe với tôi, Philip. Tôi cứ nghĩ anh sẽ mắng nhiếc tôi đủ điều cơ.”

Anh thấy nàng lại đang khóc. Anh nhớ lại cách đây từng ấy năm, khi nàng đến tìm anh sau khi bị Emil Miller rũ bỏ và đã khóc lóc thảm thiết nhường nào. Ký ức về nỗi đau đớn của nàng và sự nhục nhã của chính anh dường như càng làm cho lòng trắc ẩn mà anh cảm thấy lúc này trở nên trĩu nặng hơn.

“Giá mà tôi có thể thoát khỏi cảnh này!” nàng rên rỉ. “Tôi căm ghét nó lắm rồi. Tôi vốn không hợp với cuộc sống này, tôi không phải là kiểu con gái làm những việc đó. Tôi sẵn sàng làm mọi thứ để rời bỏ nó, tôi nguyện làm kẻ ăn người ở nếu được. Ồ, ước gì tôi chết quách đi cho rồi.”

Và niềm thương thân trách phận khiến nàng hoàn toàn suy sụp. Nàng nức nở trong cơn cuồng phong hốt hoảng, thân hình mảnh khảnh run lên bần bật.

“Ôi, anh chẳng thể biết được cuộc sống đó ra sao đâu. Sẽ chẳng ai có thể hiểu được cho đến khi tự mình dấn thân vào.”

Philip không đành lòng nhìn nàng khóc. Anh bị tra tấn bởi sự bi thảm trong hoàn cảnh của nàng.

“Đứa trẻ tội nghiệp,” anh thì thầm. “Đứa trẻ tội nghiệp.”

Anh vô cùng xúc động. Bỗng nhiên, một ý tưởng lóe lên trong đầu anh. Nó tràn ngập trong anh một niềm hạnh phúc ngất ngây hoàn hảo.

“Này em, nếu em thực sự muốn thoát khỏi chốn này, anh có một ý thế này. Dạo này anh đang túng thiếu cùng cực, phải tằn tiện hết mức có thể; nhưng anh mới thuê được một căn hộ nhỏ ở Kennington và có một phòng trống. Nếu em thích thì em và cháu có thể đến đó ở. Anh trả cho một người phụ nữ ba xu sáu mỗi tuần để dọn dẹp nhà cửa và nấu cho anh vài món đơn giản. Em có thể làm việc đó và tiền ăn của em cũng chẳng tốn hơn khoản tiền mà anh trả cho bà ta là mấy. Nuôi hai miệng ăn cũng tốn kém chẳng khác gì nuôi một người, với lại chắc em bé ăn uống cũng chẳng đáng là bao.”

Nàng nín khóc và ngước lên nhìn anh.

“Ý anh là anh có thể đón mẹ con em trở về sau tất cả những chuyện đã xảy ra ư?”

Philip hơi đỏ mặt vì ngượng ngùng trước những điều sắp nói.

“Anh muốn em hiểu rõ ý anh. Anh chỉ cho em một căn phòng không tốn tiền thuê và bữa ăn qua ngày. Anh không mong đợi gì ở em ngoài việc em làm đúng những công việc mà người phụ nữ kia vẫn làm cho anh. Ngoài điều đó ra, anh chẳng muốnòi hỏi gì ở em nữa cả. Anh nghĩ chắc em cũng đủ khả năng nấu nướng để làm mấy việc đó.”

Nàng chồm dậy khỏi ghế và định lao về phía anh.

“Anh thật quá tốt với em, Philip.”

“Không, xin em cứ đứng yên ở đó,” anh vội vàng nói, giơ tay ra hiệu như muốn đẩy nàng ra xa.

Anh không hiểu tại sao lại thế, nhưng anh không thể chịu đựng được ý nghĩ rằng nàng sẽ chạm vào người mình.

“Anh chỉ muốn làm một người bạn bình thường của em thôi.”

“Anh tốt với em quá,” nàng lặp lại. “Anh tốt với em quá.”

“Thế nghĩa là em đồng ý đến chứ?”

“Ối vâng, em sẵn sàng làm mọi thứ để rời khỏi chốn này. Anh sẽ không bao giờ phải hối hận vì việc mình đã làm đâu, Philip, tuyệt đối không bao giờ. Khi nào em có thể đến hả anh?”

“Tốt nhất là ngày mai em hãy đến.”

Nàng lại bỗng nhiên oà khóc nức nở.

“Sao lúc này em còn khóc lóc làm gì nữa thế?” anh mỉm cười.

“Em biết ơn anh nhiều lắm. Em chẳng biết làm sao để đền đáp lại ơn nghĩa của anh nữa?”

“Thôi, không có gì đâu. Bây giờ em nên về nhà đi thì hơn.”

Anh viết lại địa chỉ đưa cho nàng và dặn rằng nếu nàng đến vào lúc năm rưỡi thì anh sẽ đợi sẵn. Trời đã khuya đến mức anh phải đi bộ về nhà, nhưng đoạn đường dài dường như ngắn lại bởi anh đang ngập chìm trong men say hạnh phúc; cảm giác như anh đang bước đi trên mây vậy.